Odluka · Opšti obligacioni odnosi, finansijski lizing i faktoring

Odluka o načinu utvrđivanja ratne štete prouzrokovane agresijom snaga NATO na Saveznu Republiku Jugoslaviju

Prečišćen tekst, objavljen u: 34/1999, 40/1999 (исправка), 41/1999, 55/1999, 68/1999, 36/2000.

Na osnovu člana 2. stav 2. Uredbe o utvrđivanju ratne štete prouzrokovane agresijom snaga NATO na Saveznu Republiku Jugoslaviju (“Službeni list SRJ”, br. 19/99 i 27/99),

Savezna vlada donosi

ODLUKU

o načinu utvrđivanja ratne štete prouzrokovane agresijom snaga NATO na Saveznu Republiku Jugoslaviju

„Službeni list SRJ”, br. 34 od 7. maja 1999, 40 od 10. juna 1999 - ispravka, 41 od 11. juna 1999, 55 od 27. avgusta 1999, 68 od 19. novembra 1999, 36 od 4. avgusta 2000.

I. OSNOVNE ODREDBE

1. Ovom odlukom uređuje se način utvrđivanja (popisom i procenom) ratne štete prouzrokovane agresijom snaga NATO na Saveznu Republiku Jugoslaviju (u daljem tekstu: ratna šteta).

2. Ratna šteta utvrđuje se u naturalnim i vrednosnim pokazateljima, po teritorijama (za opštine, gradove, republike članice i Saveznu Republiku Jugoslaviju), po sredstvima i dobrima, za fizička i pravna lica.

3. Ratna materijalna (imovinska) šteta utvrđuje se kao: direktna (neposredna) šteta, indirektna (posredna) šteta i šteta zbog gubitka života, povrede telesnog integriteta i zdravlja ljudi. Sastavni deo ratne štete su i rashodi, odnosno troškovi prouzrokovani ratnim dejstvima (ratni rashodi).

Direktna ratna šteta je šteta koja je neposredno nanesena sredstvu ili dobru i izražava se u novčanom iznosu potrebnom za njegovo dovođenje u prvobitno stanje.

Direktna ratna šteta na sredstvima i dobrima utvrđuje se na: a) osnovnim sredstvima (zemljište, objekti, oprema, dugogodišnji zasadi, stočni fond, šume, divljač i dr.); b) na obrtnim sredstvima (sirovine, reprodukcioni materijal, poluproizvodi i nedovršeni proizvodi, tekuća poljoprivredna proizvodnja, gotovi proizvodi, trgovačka roba i dr.); v) na nepokretnim kulturnim dobrima; g) na pokretnim kulturnim dobrima; d) na životnoj sredini; đ) na zaštićenim prirodnim dobrima i biodiverzitetu; e) na dobrima u domaćinstvu (putnička prevozna sredstva, nameštaj i dr.).

Indirektna ratna šteta utvrđuje se za izgubljeni dohodak zbog smanjenog obima obavljanja delatnosti u zemlji i inostranstvu izazvanog ratnim dejstvima (usled fizičkog gubitka kapaciteta, umanjenja prometa, nepokrivenog dela fiksnih troškova i dr.), kao i zbog izgubljenog prirasta pojedinog privrednog dobra u određenom periodu. Indirektna (posredna) ratna šteta utvrđuje se i za neostvareni dohodak za period nakon prestanka ratnog stanja i to najduže pet godina od dana prestanka ratnog stanja. Indirektna ratna šteta na kulturnim i prirodnim dobrima utvrđuje se ako se njihovim korišćenjem ostvaruje dobit.

Materijalna ratna šteta zbog gubitka života, povrede telesnog integriteta i oštećenja zdravlja izražava se u sumi novca koju bi to lice privredilo, u troškovima lečenja i sahrane, novčanoj renti za izgubljeno izdržavanje lica koje bi poginuli građanin izdržavao, iznosu zarade izgubljene zbog nesposobnosti za rad za vreme lečenja i drugim troškovima.

Ratna šteta zbog gubitka života, povrede telesnog integriteta i zdravlja ljudi utvrđuje se za građane Savezne Republike Jugoslavije, kao i strane građane sa prebivalištem, odnosno boravištem u Saveznoj Republici Jugoslaviji. Ta šteta se utvrđuje i za lica koja su umrla od rane, povrede ili bolesti prouzrokovane ratnim dejstvima, u roku od godinu dana od dana prestanka ratnog stanja, kao i za lica koja su umrla ili obolela od posledica zagađivanja životne sredine opasnim, štetnim i radioaktivnim materijama, dok traju posledice zagađivanja životne sredine.

4. Nematerijalna (neimovinska) ratna šteta zbog gubitka života bliskog lica, povrede telesnog integriteta i zdravlja ljudi, slobode i časti, izražava se u pravičnoj novčanoj naknadi za pretrpljeni fizički bol, strah, kao i duševni bol zbog smrti bliskog lica, umanjenja životne aktivnosti i povrede slobode i časti.

Nematerijalna ratna šteta koju su pretrpeli građani utvrđuje se u slučaju:

a) pogibije ili nestanka ili teškog invaliditeta bračnog druga, deteta ili roditelja;

b) kad su licu nanesene teške telesne povrede, koje za posledicu imaju trajnu ili privremenu nemogućnost korišćenja ili ograničenu mogućnost korišćenja nekog telesnog organa, ekstremiteta ili funkcije ili trajnu ili privremenu naruženost;

v) kad su licu oduzeta, oštećena ili uništena ekonomska dobra čime je znatno ugrožena egzistencija tog lica i njegovog bračnog druga, dece ili roditelja u slučajevima kad mu nije bila dostupna pomoć nadležnih institucija;

g) u drugim slučajevima povrede prava ličnosti izazvanim ratnim dejstvima u kojima bi naknada nematerijalne štete bila opravdana.

5. Ratni rashodi prouzrokovani ratnim dejstvima odnose se na: troškove odbrane, troškove zbrinjavanja stanovništva i izbeglica, na dugove i finansijske obaveze u vezi sa ratnim stanjem, troškove utvrđivanja ratne štete, kao i druge specifične troškove.

II. NAČIN UTVRĐIVANJA RATNE ŠTETE

6. Ratna šteta se utvrđuje na osnovu prijave oštećenog (državni organ, organ lokalne samouprave, pravno ili fizičko lice) nadležnoj komisiji.

U slučaju odsutnosti ili smrti oštećenog prijavu može podneti svako lice koje ima saznanja o šteti.

Nadležna komisija može utvrđivati ratnu štetu i po službenoj dužnosti.

7. Prijava ratne štete za oštećena ili uništena sredstva i dobra podnosi se nadležnoj komisiji u teritorijalnim jedinicama u kojima se ta sredstva i dobra nalaze, nezavisno od sedišta, prebivališta ili boravišta vlasnika imovine.

8. Prijava ratne štete zbog gubitka života i povrede telesnog integriteta i zdravlja ljudi podnosi se nadležnoj komisiji u opštini u kojoj je lice koje je izgubilo život, odnosno povređeno lice imalo, odnosno ima prebivalište nezavisno od toga gde je nastupila smrt lica, odnosno povreda telesnog integriteta i zdravlja.

Prijavu ratne štete zbog gubitka života i povrede telesnog integriteta i zdravlja pripadnika Vojske Jugoslavije podnosi nadležni organ Vojske Jugoslavije.

Prijavu ratne štete zbog gubitka života i povrede telesnog integriteta i zdravlja pripadnika ministarstva unutrašnjih poslova podnosi nadležni organ tog ministarstva.

9. Prijava ratne štete podnosi se na obrascima P-01 i P-02 koji su odštampani u prilogu 1 ove odluke i čine njen sastavni deo.

10. Prijava za utvrđivanje ratne štete podnosi se najkasnije u roku od četiri meseca* od dana prestanka ratnog stanja, izuzev za ratnu štetu učinjenu životnoj sredini, kada se prijava podnosi u roku od četiri meseca* od dana saznanja za posledice zagađivanja životne sredine.

Ako oštećeni zbog vršenja vojne dužnosti ili dužnosti od značaja za odbranu i bezbednost zemlje, bolesti ili drugog opravdanog razloga nije bio u mogućnosti da podnese prijavu za utvrđivanje ratne štete u roku iz stava 1. ove tačke, prijavu može podneti najkasnije do utvrđivanja zbirnog izveštaja o ratnoj šteti u republici članici.

*Službeni list SRJ, broj 55/1999

11. Ratna šteta utvrđuje se komisijski, neposrednim pregledom ili uvidom, kao i na osnovu podataka i dokumentacije datih od strane podnosioca prijave, odnosno oštećenog i druge raspoložive dokumentacije.

Za oštećena ili uništena sredstva i dobra, treba, po mogućnosti, kao dokaze pribaviti foto dokumentaciju sa karakterističnim fotografijama ratnih razaranja i datumom snimka i drugo.

12. Ratna šteta utvrđuje se na obrascima za popis i procenu ratne štete koji su odštampani u prilogu 1 ove odluke i čine njen sastavni deo.

Obrasci iz stava 1. ove tačke popunjavaju se u tri primerka, od kojih se jedan predaje podnosiocu prijave, odnosno oštećenom, jedan ostaje nadležnoj komisiji, a jedan služi za utvrđivanje zbirnog izveštaja o ratnoj šteti.

Za popunu obrazaca iz stava 1. ove tačke koriste se standardi koji su odšampani u prilozima od 2 do 6 ove odluke i čine njen sastavni deo.

13. Na popis ratne štete nadležne komisije podnosilac prijave, odnosno oštećeni ima pravo prigovora toj komisiji samo u slučaju ako je komisija propustila da popiše neku od šteta koja bitno utiče na konačni rezultat procene.

Prigovor iz stava 1. ove tačke podnosi se najkasnije u roku od osam dana od dana prijema primerka obrasca o utvrđenoj ratnoj šteti.

O prigovoru odlučuje komisija koja je utvrdila ratnu štetu.

14. Savezna ministarstva, drugi savezni organi i savezne organizacije obezbeđuju podatke, utvrđuju i iskazuju rashode nastale zbog ratnih dejstava i vrše druge poslove iz svog delokruga od značaja za utvrđivanje ratne štete.

Savezni zavod za statistiku obrađuje podatke o popisu i proceni ratnih šteta za potrebe Savezne komisije za utvrđivanje ratne štete.

15. Sredstvo ili dobro za koje se utvrdi da se ne može popravkom dovesti u prvobitno stanje, ili su troškovi popravke toliko visoki da se ona ne isplati, smatra se uništenim.

16. Prilikom utvrđivanja direktne ratne štete za uništeno sredstvo ili dobro polazi se od nove nabavne vrednosti uništenog sredstva ili dobra umanjene za amortizaciju (osim za sredstva koja se saglasno zakonu izuzimaju od obaveze obračuna amortizacije) i za vrednost preostalog upotrebljivog materijala i opreme.

Radi utvrđivanja direktne ratne štete za svako oštećeno sredstvo i dobro izrađuje se predračun troškova po pozicijama, odnosno po vrstama radova koje treba izvesti na oštećenom objektu, opremi, drugom sredstvu ili dobru radi njihovog dovođenja u prvobitno stanje.

Direktna ratna šteta obuhvata i troškove hitnih intervencija, raščišćavanja ruševina, i dr.

Ako stepen oštećenja objekta to zahteva, za potrebe utvrđivanja visine štete izrađuje se i tehnička dokumentacija na nivou idejnog projekta u skladu sa propisima o građenju.

Odredba stava 2. ove tačke odnosi se i na oštećenja ili uništenja komponenata životne sredine, a posebno zaštićenih prirodnih dobara i biodiverziteta.

17. Za uništena nepokretna i pokretna kulturna dobra ratna šteta se utvrđuje u visini troškova izgradnje identičnog nepokretnog kulturnog dobra, odnosno u visini tržišne cene pokrentog kulturnog dobra.

18. Ratna šteta učinjena životnoj sredini utvrđuje se za sve komponente životne sredine dok traju svi oblici i posledice zagađivanja prouzrokovani ratnim dejstvima, kao i mere i aktivnosti dovođenja životne sredine u prvobitno stanje.

19. Visina nematerijalne ratne štete zbog gubitka života bliskog lica, povrede telesnog integriteta i zdravlja ljudi, slobode i časti procenjuje se imajući u vidu sve okolnosti konkretnog slučaja, a naročito jačinu fizičkog i duševnog bola i straha i njihovo trajanje, kao i značaj povređenog dobra, polazeći od prakse sudova SR Jugoslavije u dosuđivanju naknade za ovu štetu.

20. Ako nadležna komisija nađe da je to potrebno, umesto procena na svakom sredstvu ili dobru pojedinačno može se izvršiti globalna procena ratne štete.

Globalna procena ratne štete vrši se, po pravilu, samo za sredstva i dobra fizičkih lica, i to za: stambene i druge vrste zgrada, dugogodišnje zasade, šume, tekuću poljoprivrednu proizvodnju, kao i za dobra u domaćinstvima (nameštaj, aparati, poljoprivredne mašine i drugi predmeti).

U slučajevima globalne procene ratna šteta se mora popisati u naturalnom obliku za svako oštećeno i uništeno sredstvo, odnosno dobro.

21. Vrednost ratne štete utvrđuje se po cenama na dan procene ratne štete i izražava u novim dinarima. Utvrđena vrednost ratne štete preračunava se po srednjem kursu SAD dolara na dan procene.

22. Za utvrđivanje ratne štete koriste se cene koje prati statistika, cene koje koriste organizacije za osiguranje, cene odgovarajućih preduzeća i ustanova, odnosno tržišne cene.

23. Izveštaj o utvrđenoj ratnoj šteti sastoji se iz analitičkog i dokumentacionog dela.

U analitičkom delu izveštaja daju se osnovne karakteristike i svodni prikaz ratnih šteta, gubici života i zdravlja ljudi, gubici infrastrukturnih kapaciteta, gubici kulturnih dobara, štete nanesene životnoj sredini i prirodnim dobrima i dr.

Dokumentacioni deo izveštaja sadrži detaljne podatke - dokumentaciju o svim štetama (obrasce, pomoćne obrasce, proračune, dodatnu dokumentaciju i zbirne tabele o štetama).

Podaci iz stava 3. ove tačke dostavljaju se i na magnetnim medijima.

III. PRELAZNE I ZAVRŠNE ODREDBE

24. Komisije republika članica dužne su da dostave Saveznoj komisiji za utvrđivanje ratne štete zbirni izveštaj o utvrđivanju ratne štete, u roku od petnaest meseci * od dana prestanka ratnog stanja.

Izveštaj iz stava 1. ove tačke za ratnu štetu učinjenu životnoj sredini dostavlja se i svakih šest meseci dok traju posledice zagađivanja životne sredine.

Savezna komisija za utvrđivanje ratne štete može i pre isteka roka iz stava 1. ove tačke zatražiti dostavljanje izveštaja o učinjenoj ratnoj šteti za određeni vremenski period.

*Službeni list SRJ, broj 36/2000

25. Popis i procena ratne štete koja je utvrđena do dana stupanja na snagu ove odluke utvrdiće se u skladu sa ovom odlukom.

26. Odredbe ove odluke o načinu utvrđivanja ratne štete shodno se primenjuju i u postupku utvrđivanja ratne štete koja je pričinjena Vojsci Jugoslavije.

26a. Delokrug, organizaciju i način rada komisija za utvrđivanje ratne štete i stručnih grupa, obrazovanih u republikama članicama i jedinicama lokalne samouprave, bliže uređuje komisija za utvrđivanje ratne štete republike članice.*

*Službeni list SRJ, broj 41/1999

27. Ova odluka stupa na snagu narednog dana od dana objavljivanja u “Službenom listu SRJ”.

Savezna vlada

E. p. br. 192

7. maja 1999. godine

Beograd

Predsednik

Momir Bulatović, s.r.

UPUTSTVO ZA POPUNJAVANJE OBRASCA G-01

Ovaj obrazac popunjava se pojedinačno za svaku žrtvu, tj. za svako civilno ili vojno lice koje je izgubilo život (poginulo, ubijeno ili umrlo) usled ratnih dejstava.

Ovaj obrazac se popunjava pojedinačno i za svako lice koje je od rane, povrede ili bolesti prouzrokovane ratnim okolnostima umrlo u roku od jedne godine od dana prestanka ratnih dejstava, kao i za lice koje je umrlo od posledica zagađivanja životne sredine opasnim štetnim i radioaktivnim materijama dok traju posledice zagađivanja životne sredine.

Mesto (naselje), opština i republika

Na liniji se upisuje puni naziv mesta (naselja), opštine i republike u kome je popunjen obrazac.

1. Prezime, očevo ime i ime žrtve

Na liniji se upisuje puno prezime i ime žrtve, pod kojim se vodi u matičnim knjigama, ličnoj karti i drugim javnim ispravama; dakle bez ikakvog skraćivanja ili upisivanja nadimka i slično tome.

Takođe, i ime oca žrtve se upisuje bez skraćivanja (ako je pravo ime oca Jovan ne treba upisati Jova i sl.).

U slučaju da je žrtva novorođenče koje nije dobilo ime treba upisati : "sin" ili "kći" i prezime i ime oca ili majke (npr. "sin Pere Perića", "kći Milice Simić" itd.).

U kućice kod naznake "Matični broj" upisati tačan matični broj žrtve.

2. Pol

Za žrtvu muškog pola upisuje se: "muški", a za žrtvu ženskog pola: "ženski". Zaokružuje se odgovarajući broj.

3. Datum rođenja

Godina rođenja žrtve se upisuje brojem na predviđenoj liniji (npr. 1942, 1954. itd.).

Ako davalac podatka ne zna kalendarsku godinu rođenja žrtve i ne postoji neki njen lični dokument iz kojeg bi bio preuzet ovaj podatak, onda će se, na osnovu izjave o starosti žrtve (npr. 66 godina), izračunati koje godine je žrtva rođena, pa upisati tako izračunata godina rođenja.

4. Mesto rođenja

Na predviđenim linijama treba upisati tačne i potpune nazive: mesta (naselja), opštine i republike gde je žrtva rođena, i to prema teritorijalnoj podeli koja je bila na snazi u momentu započetog ratnog razaranja.

Ukoliko davalac podatka ne zna u kojoj opštini se nalazi mesto rođenja žrtve, treba se pored naziva mesta rođenja upisati i naziv nekog većeg ili poznatijeg mesta u čijoj se blizini nalazi mesto rođenja tog lica (npr. Ralja kod Beograda i sl.).

U slučaju da je žrtva rođena u inostranstvu upisuje se naziv mesta rođenja, a umesto naziva republike treba upisati naziv strane države u kojoj je žrtva rođena.

5. Nacionalnost

Upisuje se nacionalnost, odnosno nacionalna pripadnost žrtve prema izjavi lica koje daje podatke.

6. Veroispovest

Upisuje se veroispovest žrtve prema izjavi lica koje daje podatke (npr. pravoslavna, katolička, protestantska, islamska, judaistička i sl.).

7. Zanimanje

Upisuje se naziv zanimanja koje je žrtva obavljala neposredno pre započetog ratnog razaranja.

Ako je žrtva bila AKTIVNO LICE upisuje se precizan naziv zanimanja (npr. ne upisivati umetnik, već operski pevač; ne službenik, već tehnički sekretar i sl.).

Ako je žrtva bila penzioner, upisuje se PENZIONER.

Ako žrtva nikad nije radila, ali se samostalno izdržavala od nekih redovnih prihoda (prihodi od izdavanja stana, od zakupa imanja ili neke druge nekretnine, autorskih prava) upisuje se naziv VRSTE LIČNIH PRIHODA.

Ako je žrtva bila IZDRŽAVANO LICE upisuje se dete (za dete predškolskog uzrasta i dete mlađe od 15 godine koje ne pohađa školu), učenik, student, domaćica, nesposoban za rad i sl.

8. Mesto stalnog stanovanja (prebivalište)

Mesto stalnog stanovanja (kao i opština i republika u kojima se to mesto nalazi) treba, po pravilu, da bude isto sa mestom (naseljem) popisa, opštinom i republikom čiji su nazivi već upisani, kao sastavni deo adresnih i identifikacionih podataka u zaglavlju obrasca.

9. Mesto boravka za vreme ratnog razaranja

Pod mestom boravka u vreme ratnog razaranja podrazumeva se mesto (naselje) u kome je lice privremeno boravilo zbog ratnih okolnosti, ratnog rasporeda i sl.

10. Datum smrti

Datum smrti, odnosno dan, mesec i godina smrti žrtve treba upisivati precizno i čitko na sledeći način: 25. 03. 1999. i sl.

11. Mesto gde je žrtva izgubila život

Ako je lice izgubilo život u samom mestu u kome je stalno živelo ili na široj teritoriji tog mesta upisuje se isti naziv mesta, opštine i republike koji su upisani kod pitanja br. 8. Odgovori na pitanja 8. i 9. mogu se razlikovati u slučaju da se radi o gubljenju života van mesta prebivališta (npr. poginuli učesnik oružanih akcija).

12. Opis okolnosti pod kojim je žrtva izgubila život i način na koji je žrtva izgubila život

a) Na linijama za opis okolnosti pod kojim je žrtva izgubila život treba dati sažet i što tačniji opis okolnosti pod kojim je žrtva izgubila život;

b) Pod "načinom na koji je žrtva izgubila život" podrazumeva se onaj način koji je neposredno uzrokovao smrtni ishod (spaljivanjem, u toku bombardovanja i sl.).

13. a) Da li je žrtva u vreme stradanja bila i b) kategorija žrtve:

Kod ovih pitanja se zaokružuju odgovarajući odgovori (brojevi).

14. Postupak sa lešom

a) Daje se informacija o tome šta se dogodilo sa žrtvom.

b) Ako je leš sudsko-medicinski obrađen zaokružuje se broj 1, a u suprotnom broj 2.

15. Izvršilac zločina

Kod ovog pitanja zaokružiti odgovarajući odgovor (broj) ili navesti naziv oružane formacije koja nije navedena.

16. Radni status žrtve:

17. Školska sprema žrtve

Kod pitanja 16. i 17. zaokružuju odgovarajući odgovori (brojevi).

18. Broj članova uže porodice pre stradanja, preživeli članovi uže porodice žrtve i lica koja je žrtva izdržavala.

a) upisuje se broj članova uže porodice pre stradanja,

b) upisuje se broj preživelih članova uže porodice kojoj je pripadala žrtva, a u tabelu se unose bliži podaci o ovim licima.

v) upisuje se broj lica koja je žrtva izdržavala, a u tabelu se unose bliži podaci o ovim licima.

Članovima uže porodice smatraju se bračni drug, deca rođena u braku ili van braka, usvojena deca, pastorčad, roditelji, očuh, maćeha i usvojioci.

Licima u smislu tačke v) smatraju se lica koja je poginuli izdržavao.

19. Uz obrazac treba priložiti dokumenta koja se navedu u okviru rublike.

20. Procenjena šteta

U ovoj rubrici iskazuju se procenjena materijalna i nematerijalna, kao i ukupna šteta nastala usled gubitka života određenog lica.

Materijalna šteta utvrđuje se u visini sume novca koju bi to lice privredilo, visini troškova lečenja od zadobijenih povreda, zarade izgubljene zbog nesposobnosi za rad za vreme lečenja umrlog lica, troškova sahrane umrlog, kao i novčane rente zbog gubitka izdržavanja lica koja je poginuli građanin izdržavao.

Nematerijalna šteta utvrđuje se u visini pravične novčane naknade za pretrpljene duševne bolove zbog smrti bliskog lica.

Ukupna šteta dobija se sabiranjem iznosa utvrđene materijalne i nematerijalne štete.

UPUTSTVO ZA POPUNJAVANJE OBRASCA G-02

Ovaj obrazac popunjava se pojedinačno za svako civilno ili vojno lice koje je usled ratnog delovanja pretrpelo ranjavanje, povredu ili je obolelo, kao i za svako lice koje se vodi kao nestalo.

Mesto (naselje), opština i republika

Na liniji se upisuje puni naziv mesta (naselja), opštine i republike u kome je popunjen obrazac.

1. Prezime, očevo ime i ime žrtve

Na liniji se upisuje puno prezime i ime žrtve, pod kojim se vodi u matičnim knjigama, ličnoj karti i drugim javnim ispravama; dakle bez ikakvog skraćivanja ili upisivanja nadimka i slično tome.

Takođe, i ime oca žrtve se upisuje bez skraćivanja (ako je pravo ime oca Jovan ne treba upisati Jova i sl.).

U slučaju da je žrtva novorođenče koje nije dobilo ime treba upisati : "sin" ili "kći" i prezime i ime oca ili majke (npr. "sin Pere Perića", "kći Milice Simić" itd.).

U kućice kod naznake "Matični broj" upisati tačan matični broj žrtve.

2. Pol

Za žrtvu muškog pola upisuje se: "muški", a za žrtvu ženskog pola: "ženski". Zaokružuje se odgovarajući broj.

3. Datum rođenja

Godina rođenja žrtve se upisuje brojem na predviđenoj liniji (npr. 1942, 1954. itd.).

4. Mesto rođenja

U slučaju da je žrtva rođena u inostranstvu upisuje se naziv mesta rođenja, a umesto naziva republike treba upisati naziv strane države u kojoj je žrtva rođena.

5. Nacionalnost

Upisuje se nacionalnost, odnosno nacionalna pripadnost žrtve prema izjavi lica koje daje podatke.

6. Veroispovest

Upisuje se veroispovest žrtve prema izjavi lica koje daje podatke (npr. pravoslavna, katolička, protestantska, islamska, judaistička i sl.).

7. Zanimanje

Upisuje se naziv zanimanja koje je žrtva obavljala neposredno pre započetog ratnog razaranja.

Ako je žrtva bila AKTIVNO LICE upisuje se precizan naziv zanimanja (npr. ne upisivati umetnik, već operski pevač; ne službenik, već tehnički sekretar i sl.).

Ako je žrtva bila penzioner, upisuje se PENZIONER.

Ako je žrtva bila IZDRŽAVANO LICE upisuje se dete (za dete predškolskog uzrasta i dete mlađe od 15 godine koje ne pohađa školu), učenik, student, domaćica, nesposoban za rad i sl.

8. Mesto stalnog stanovanja (prebivalište)

9. Da li se žrtva vodi kao nestala

Ovde treba zaokružiti odgovarajući odgovor.

10. Datum najvećeg stradanja

Ako se radi o nestalom licu treba upisati datum njegovog nestanka, a ako se radi o preživeloj žrtvi upisuje se datum najizrazitijeg stradanja žrtve.

11. Mesto (naselje) najvećeg stradanja

Upisuje se naziv mesta, opštine i republike stradanja žrtve.

12. Opis telesne povrede

Odgovor se daje detaljnim opisom telesne povrede.

13. Karakter telesne povrede

14. Da li je nastupio trajni invaliditet i da li je nastupila potpuna ili delimična nesposobnost za rad

15. Način na koji je žrtva stradala

16. Da li žrtva u vreme stradanja bila:

Kod pitanja od broja 13. do broja 16. se zaokružuju odgovarajući odgovori.

17. Izvršilac zločina

Kod ovog pitanja zaokružiti odgovarajući odgovor (broj) ili navesti naziv oružane formacije koja nije navedena.

18. Radni status žrtve

Kod ovog pitanja se zaokružuje odgovarajući odgovor (broj).

19. Školska sprema žrtve

Kod ovog pitanja se zaokružuje odgovarajući odgovor (broj).

20. Na ovo pitanje se odgovara ako se obrazac popunjava za nestalo lice. Upisuje se broj lica koja je nestalo lice izdržavalo ili redovno pomagalo, a u tabelu se unose bliži podaci o ovim licima.

21. Uz obrazac treba priložiti dokumenta koja se navedu u okviru rublike.

22. Procenjena šteta

a) Za lice koje je usled ratnog delovanja pretrpelo ranjavanje, povredu ili je obolelo, materijalna šteta se utvrđuje u visini troškova lečenja povređenog ili obolelog lica, zarade izgubljene zbog nesposobnosti za rad za vreme lečenja i novčane rente u slučaju ako povređeni zbog potpune ili delimične nesposobnosti za rad gubi zaradu, ili su mu potrebe trajno uvećane ili su mogućnosti njegovog daljeg napredovanja uništene ili smanjene.

Nematerijalna šteta utvrđuje se u visini pravične novčane naknade za pretrpljene fizičke i duševne bolove zbog umanjenja životne aktivnosti i naruženosti. U slučaju naročito teškog invaliditeta jednog lica, u iznos nematerijalne štete uračunava se i pravična novčana naknada bračnom drugu, deci i roditeljima tog lica za njihove duševne bolove.

Ukupna šteta dobija se sabiranjem iznosa utvrđene materijalne i nematerijalne štete.

b) Za nestalo lice, materijalna šteta se utvrđuje u visini novčane rentre zbog gubitka izdržavanja lica koje je nestalo lice izdržavalo.

Nematerijalna šteta se utvrđuje u visini pravične novčane naknade za duševne bolove bračnog druga, dece i roditelja nestalog lica.

Ukupna šteta dobija se sabiranjem iznosa utvrđene materijalne i nematerijalne štete.

UPUTSTVO ZA POPUNJAVANJE OBRASCA Š-01

Obrazac Š-01, služi za popis i procenu nastalih šteta na svim objektima, osim za objekte koji su proglašeni kulturnim dobrima, a za koje se popis i procena štete vrše na obrascu Š-04.

Na pitanja u obrascu odgovara se na tri načina: upisivanjem odgovora na za to predviđenoj liniji; zaokruživanjem broja, odnosno šifre pored tačnog odgovora i upisivanjem cifarskih podataka u za to predviđena šifarska polja.

Pravilno upisan podatak je, na primer:

ili

Obrazac se popunjava u tri primerka.

ZAGLAVLJE OBRASCA

Redni broj prijave prepisuje se sa Obrasca P-01 odnosno P-02.

Redni broj obrasca upisuje se za svaki izdvojeni - uništeni ili oštećeni građevinski objekat. Za jednu organizaciju ili naselje ne mogu se naći dva obrasca sa istim rednim brojem.

1. Podaci za jedinicu za koju se vrši procena

a) Za organizaciju upisuje se ceo naziv firme uveden u sudski registar. Za ostale organizacije i zajednice navodi se pun naziv koji je uveden u odgovarajući poseban registar, odnosno u akt o njihovom osnivanju.

Ako se obrazac popunjava za objekte fizičkih lica, navodi se ime i prezime vlasnika.

b) U šifarska polja upisuje se matični broj pod kojim se vodi ta organizacija u Jedinstvenom registru preduzeća, organizacija i zajednica. Ako se šteta evidentira za jedinicu u sastavu organizacije - zajednice, pored matičnog broja upisuje se i redni broj te jedinice pod kojim se ona vodi u pomenutom registru.

v) U šifarska polja upisuje se oblik u kome je organizacija organizovana i registrovana u sudski registar. U Prilogu 2 navedene su sve vrste organizacija i oblici udruživanja, pa se iz tog spiska prenosi odgovarajuća šifra u za to predviđena šifarska polja.

g), d) Upisuje se opština sedišta pravnog lica i delatnost prema kojoj je razvrstana u Jedinstvenoj klasifikaciji delatnosti.

2. Vreme nastanka ratne štete

Upisuje se vreme nastanka ratne štete za koju se vrši procena (prvog i poslednjeg ratnog dejstva).

PODACI O OBJEKTU

3. Lokacija objekta

Upisuje se naziv opštine, a u šifarska polja unosi se šifra opštine. Zatim se upisuje naziv mesta (naselja) i odgovarajuća šifra. Za zgrade se upisuju još i ulica i broj. Sve šifre za lokaciju objekta obezbeđuje statistika.

4. Naziv i šifra objekta

Za objekte svih pravnih lica upisije se naziv objekta prema Nomenklaturi sredstava i drugih dobara (Prilog 3) na primer "silos" ili "staje za krupnu i sitnu stoku" i sl. U šifarska polja upisuje se šifra iz Nomenklature koja je u prvom primeru pod brojem 1540, a u drugom pod 1610.

Od objekata u vlasništvu fizičkih lica evidentira se i procenjuje šteta na sledećim zgradama:

1810

Stambene zgrade

1814

Vikend-kuće

1610

Staje za krupnu i sitnu stoku

1550

Zgrade za smeštaj poljoprivrednih proizvoda i oruđa

1755

Ugostiteljske radnje

1771

Zanatske radnje

1799

Zgrade za druge poslovne namene

1899

Šupe, garaže, ostale zgrade, masivne ograde i podgrade

1060

Bunari i cisterne za vodu

Šifra za stambenu zgradu upisuje se ako polovinu površine zgrade ili više čine stanovi. Garaža koju koriste stanari nije poslovni prostor.

5. Svojina objekta

Odgovor se daje za društvenu, privatnu, zadružnu, mešovitu i državnu svojinu.

6. Godina izgradnje

Upisuje se godina završetka izgradnje objekta prema dozvoli za upotrebu objekta ili prema izjavi vlasnika ili drugih lica, a u krajnjem slučaju - prema oceni procenitelja šteta. Za objekte u izgradnji upisuje se godina u kojoj se šteta desila. Za objekte na kojima su vršene veće rekonstrukcije, opravke i dogradnje upisuje se godina u kojoj su izvršeni ti radovi.

7. Građevinska veličina objekta

Na predviđenu liniju upisuje se jedinica mere kojom se izražava veličina objekta, iz Nomenklature date u Prilogu 3, a u šifarska polja upisuje se podatak o veličini objekta.

Ukupna veličina zgrade iskazuje se u m2 bruto površine.

Kao veličina oštećenog dela upisuje se veličina oštećenog dela za oštećene objekte, a veličina celog objekta za uništene objekte u m2 bruto površine.

Za poljoprivredne objekte, kao što su svinjci, živinarnici, staje za konje i goveda i dr. obuhvata se površina pod krovom, a ne uzimaju se ograđeni prostori koji nisu pod krovom.

Za objekte u izgradnji upisuje se veličina izgrađenog dela do momenta nastanka štete, a ne predviđena veličina objekta.

8. Oštećenje objekta

Odgovor na ovo pitanje daje se na osnovu ocene komisije koja štetu procenjuje, na osnovu kategorizacije oštećenja data u Prilogu 5 Oznaka "6" znači da je zgrada uništena, dok ostale oznake (1 do 5) znače da je oštećena.

Objekti koji nisu potpuno srušeni, a njihova opravka se ne isplati, smatraju se uništenim i zaokružuje se oznaka "2".

9. Kategorija oštećenja

Na ovo pitanje odgovara se samo kad je izvršena kategorizacija oštećenja, i to prepisivanjem broja kategorije.

10. Konstrukcija objekta

Odgovara se zaokruživanjem jedne od navedenih šifara prema vrsti konstrukcije objekta, odnosno vrsti materijala od koga su izgrađeni spoljni zidovi.

U objekte sa skeletnom konstrukcijom svrstavaju se objekti čiji je konstruktivni sistem od armirano betonskog ili čeličnog skeleta.

U objekte od tvrdog materijala svrstavaju se objekti čiji su noseći zidovi izgrađeni od opeke, kamena ili montažnih elemenata. Tu spadaju i višespratnice koje nemaju kompletan skeletni sistem.

U objekte od slabih materijala spadaju objekti od ćerpiča ili naboja, od dasaka, pletera i drugih slabih materijala.

11. Stanovi - ukupno

Kao odgovor na ovo pitanje daje se podatak o ukupnom broju i bruto površini stanova u oštećenim, odnosno uništenim završenim zgradama i broj domaćinstava i lica u tim stanovima.

Na pitanje o broju domaćinstava i lica odgovara se samo za stalno nastanjene stanove (tokom cele godine), bez obzira na pravni osnov po kome domaćinstvo (lice) koristi stan.

12. Oštećeni stanovi

Kao odgovor na ovo pitanje unose se podaci o broju i bruto površini oštećenih stanova koji se nalaze u zgradi za koju se podnosi izveštaj. Ovaj podatak se mora razlikovati od odgovora na pitanje 11 ako u zgradi nisu oštećeni svi stanovi.

Podaci o broju domaćinstava i broju lica daju se samo za stalno nastanjene oštećene stanove.

13. Površina poslovnog objekta

Za objekte koji su u celosti namenjeni za poslovne svrhe, kao odgovor na ovo pitanje unosi se podatak koji je dat kao odgovor na pitanje 7.

Ako je oštećena zgrada koja ima i stanove i poslovne prostorije, kao odgovor se daje površina samo oštećenog poslovnog prostora. Ako je zgrada uništena, u odgovoru se navodi površina celokupnog poslovnog prostora koji se nalazio u konkretnoj zgradi.

14. Iznos štete na objektu

Podatak iz obračuna procene štete - tačka 8.

PROCENA ŠTETE

Visina štete na završenim i nezavršenim oštećenim objektima, kao i nezavršenim uništenim objektima utvrđuje se izradom predračuna troškova opravke za dovođenje objekta u prvobitno stanje na obrascu Š-POM.

Za uništene objekte visina štete se procenjuje, na samom obrascu na sledeći način:

1) Podatak o bruto površini uništene zgrade prenosi se iz odgovora na pitanje 7 sa prve strane obrasca;

2) Cena mora odgovarati kvalitetu zgrade i njenoj lokaciji, a utvrđuje je nadležna komisija;

3) Množenjem vrednosti površine i cene dobija se vrednost uništene zgrade;

4) Stopa amortizacije preuzima se iz Priloga 4 i zavisi od godina starosti zgrade i godina verovatnog trajanja zgrade koje procenjuje nadležna komisija. Iznos amortizacije utvrđuje se množenjem nove vrednosti stopom amortizacije i deljenjem sa 100;

5) Sadašnja vrednost predstavlja novu vrednost umanjenu za iznos amortizacije.

Ako od oštećenog ili uništenog objekta ima spasenog materijala, njegova vrednost se utvrđuje na obrascu Š-POM. Taj iznos se izračunava po vrstama spasenog materijala, primenom ostvarenih cena ako je izvršena prodaja materijala ili primenom cena koje utvrđuje nadležna komisija. U tom slučaju iznos štete se izračunava tako što se za oštećene objekte troškovi opravke umanjuju za iznos spasenog materijala, a za uništene objekte se za taj iznos umanjuje sadašnja vrednost objekta.

Obrazac Š-POM ima isti redni broj kao i obrazac na kome je evidentirano sredstvo za koje se vrši procena, pa ga treba i priložiti uz taj obrazac. U obrascu Š-POM obračun se vrši u dinarima, a u obrazac Š-01 prenosi se izražen u hiljadama dinara.

RATNA ŠTETA

VREME NASTANKA RATNE ŠTETE

od:

dan

mesec

godina

do:

dan

mesec

godina

Opština

Vrsta zgrade

GLOBALNA PROCENA ŠTETA NA ZGRADAMA FIZIČKIH LICA

Bruto površina zgrade

Nova vrednost zgrada1)

u hilj. din.

Ukupna nova vrednost u

opštećenja

Procenjena šteta u

OŠTEĆENE-UNIŠTENE

Ukupna bruto

skeletne

od tvrdog

od slabog

kol. 3X

kol. 4X

kol. 5X

hilj. din.

površina zgrada u m2

konstrukcije

materijala

(cena)

(6+7+8)

(9x10:100) 2)

UKUPNO

Oštećene zgrade

1. kategorije

2. kategorije

3. kategorije

4. kategorije

5. kategorije

Uništene zgrade 2)

1) Primenjuju se odgovarajuće cene, prema vrsti zgrade i vrsti materijala.

2) Za uništene zgrade, poslednji red u koloni11, treba da predstavlja sadašnju vrednost tih zgrada, a to je podatak iz kolone 9, poslednji red, umanjen za amortizaciju.

Članovi komisije:

u 1.

Dan

mesec

godina

UPUTSTVO ZA GLOBALNU PROCENU ŠTETE NA ZGRADAMA

FIZIČKIH LICA

- Tabela Š-01/1 -

Za globalnu procenu šteta, za sve vrste zgrada fizičkih lica koristi se tabela Š-01/1, u koju se upisuju rezultati obrade osnovnih obrazaca Š-01 "Štete na građevinskom objektu", a zatim se rade pripremni obračuni i globalna procena štete.

Obrada osnovnih obrazaca i svi obračuni u tabeli Š-01/1 treba, u principu, da se rade na sredstvima za automatsku obradu podataka. Ako to nije moguće, treba primeniti ručnu obradu.

Obrasci se najpre svrstaju po opštinama za koje se vrši obrada, a u okviru opštine grupišu se prema vrsti zgrade, odnosno prema odgovoru na pitanje 4 iz obrasca Š-01, jer se za svaku vrstu zgrade posebno iskazuju rezultati obrade i vrši procena šteta. Prema odgovorima na obrascu formira se tabela.

Pretkolona se popunjava na osnovu odgovora na pitanje 9 - "Kategorija oštećenja". Zaglavlje kolona 2, 3, 4 i 5 popunjava se na osnovu pitanja 7 - "Građevinska veličina objekta", koje se u ovom slučaju iskazuje kao bruto površina zgrade u m2 i na osnovu odgovora na pitanje 10 "Konstrukcija objekta".

U kolone 6, 7 i 8 unose se podaci koji se dobijaju množenjem površina iz kolona 3, 4 i 5 odgovarajućim cenama, koje se, ako je obrada ručna upisuju u zaglavlje konkretne tabele. Za svaku vrstu zgrada i svaku vrstu materijala (od koga su zgrade sagrađene) nadležna komisija obezbeđuje odgovarajuće cene. Zbir rezultata pomenutog množenja predstavlja novu vrednost zgrada (kolona 9).

U kolonu 10 za oštećene zgrade unose se procenti oštećenja po kategorijama. Procente, koji predstavljaju stepene oštećenja, obezbeđuje nadležna komisija za procenu šteta (Prilog 5).

U kolonu 11. unosi se procenjena šteta. Za oštećene zgrade ona se dobija množenjem nove vrednosti iz kolone 9 procentom oštećenja iz kolone 10 i delenjem dobijenog umnoška sa 100.

Za uništene zgrade, unosi se sadašnja vrednost u kolonu 11, a to je podatak iz kolone 9 umanjen za amortizaciju. Iznos amortizacije utvrđuje se primenom prosečne stope amortizacije. Ako je obrada podataka automatska, potrebno je utvrditi prosečnu starost svih zgrada, a to se postiže prebrojavanjem zgrada po godinama izgradnje, što se mora rešiti programski. Ako obrada nije automatska komisija za procenu šteta procenjuje prosečnu starost zgrada. U oba slučaja stopa amortizacije se preuzima iz Priloga 4. Iznos amortizacije dobija se množenjem podataka za porušene zgrade iz kolone 9 utvrđenom stopom amortizacije i deljenjem sa 100. Za tako dobijen iznos umanjuje se nova vrednost (iz kolone 9) da bi se dobila sadašnja vrednost, što predstavlja štetu ako su zgrade uništene.

Ako, na teritoriji za koju se vrši procena između gradskih i seoskih naselja, postoje znatne razlike u načinu građenja i tehničkoj opremljenosti objekata, komisija za procenu šteta može odlučiti da se globalne procene vrše odvojeno za gradska, a odvojeno za seoska naselja. U pripremi za obradu, obrazac Š-01 treba odmah, u okviru svake opštine, podeliti na dve grupe: seoska i gradska naselja.

Postupak u globalnoj proceni štete potpuno je isti za obe grupe naselja, samo što se za utvrđivanje nove vrednosti koriste različite cene.

Ako se naselja podele na gradska i seoska mora se napraviti i sumar za celu opštinu, što znači da treba izvršiti odgovarajuća sabiranja procena za gradska i seoska naselja. Na tabelama, u redu u koji se upisuje naziv opštine, pored naziva treba napisati "grad", ili "selo" ili "ukupno".

UPUTSTVO ZA POPUNJAVANJE OBRASCA Š-02

Obrazac Š-02 koriste pravna lica za ocenu šteta na oštećenoj ili uništenoj opremi. Ovaj obrazac se popunjava za svaku vrstu opreme prema Nomenklaturi osnovnih i drugih dobara (Prilog 3), a u slučaju da vrednost pojedinačnog sredstva prelazi 50.000 novih dinara obrazac se popunjava za svako oštećeno ili uništeno sredstvo.* Izuzetak se može učiniti samo kad je reč o velikom broju potpuno istih mašina koje imaju istu vrstu oštećenja (npr. pomerene su samo iz ležišta i sl.), pa se tada za sve mašine može popuniti jedan obrazac. Obrazac se popunjava u tri primerka.

Na pitanje u obrascu odgovara se na tri načina: upisivanjem odgovora na za to predviđenoj liniji; zaokruživanjem broja, odnosno šifre pored tačnog odgovora i upisivanjem cifarskih podataka u za to predviđena šifarska polja.

Pravilno upisan podatak je, na primer:

ili

Zaglavlje obrasca

Redni broj prijave prepisuje se sa Obrasca P-02.

Redni broj obrasca upisuje se za objekte pravnih lica, u okviru preduzeća. Za jedno preduzeće ili naselje ne mogu se naći dva obrasca sa istim rednim brojem.

1. Podaci za jedinicu za koju se vrši procena

a) Za preduzeće odnosno organizaciju upisuje se ceo naziv firme koji je uveden u sudski registar. Za ostale organizacije i zajednice navodi se puni naziv koji je uveden u odgovarajući poseban registar, odnosno u akt o njihovom osnivanju.

b) U šifarska polja upisuje se matični broj pod kojim se vodi ta organizacija u Jedinstvenom registru organizacija i zajednica. Ako se šteta evidentira za jedinicu u sastavu organizacija - zajednica, pored matičnog broja upisuje se i redni broj te jedinice pod kojim se ona vodi u Jedinstvenom registru organizacija i zajednica.

v) U šifarska polja upisuje se oblik u kome je organizacija organizovana i registrovana u sudskom registru. U Prilogu 2 navedene su sve vrste organizacija i oblici udruživanja, pa se iz tog spiska prenosi odgovarajuća šifra u za to predviđena šifarska polja.

g) Na odštampane linije upisuje se opština, sedišta pravnog lica.

d) Upisuje se delatnost u koju je organizacija razvrstana prema Jedinstvenoj klasifikaciji delatnosti.

2. Vreme nastanka ratne štete

Upisuje se vreme nastanka ratne štete za koju se vrši procena (prvog i poslednjeg ratnog dejstva).

3. Lokacija opreme

4. Naziv i šifra opreme

Odgovor se daje upisivanjem pravog naziva opreme koja je, prema oceni komisije, oštećena ili uništena, a razvrstana je u kategorije prema Nomenklaturi osnovnih i drugih sredstava (Prilog 3).

5. Inventarski broj

Prepisuje se broj sa inventarske tablice mašine, odnosno uređaja. Ako se na istom obrascu šteta procenjuje za veći broj mašina - uređaja, upisuje se inventarski broj prve mašine.

6. Godina nabavke sredstava

Upisuje se godina kad je sredstvo nabavljeno. Ako se na istom obrascu procenjuje šteta za veći broj mašina - sredstava, upisuje se godina nabavke najvećeg broja mašina - sredstava.

7. Oštećenje opreme

Odgovor se daje zaokruživanjem šifre 1 ili 2, prema oceni komisije za procenu šteta.

8. Troškovi opravke oštećene opreme

U tabeli na drugoj strani obrasca treba obračunati troškove za opravku oštećenog sredstva, tako da se za svaku vrstu radova i materijala navedu potrebne količine i prosečne cene koje je utvrdila nadležna komisija i važe u vreme procene štete. Ako se rad iskazuje izdvojeno, obračun se vrši u norma časovima, po cenama u vreme procene štete. Troškovi se obračunavaju u dinarima, a pri upisivanju odgovora na ovo pitanje, zaokružuje se na hiljade dinara.

9. Sadašnja vrednost uništene opreme

Ako je oprema sasvim uništena, unosi se podatak o njenoj sadašnjoj vrednosti. Sadašnja vrednost predstavlja novu vrednost umanjenu za amortizaciju u skladu sa zakonom.

Za uništenu opremu ratna šteta se može utvrditi i na sledeći način:*

Ako je starost opreme*

Priznaje se ratna šteta kao vrednost*

nova ili do 1/3 veka trajanja*

nove opreme*

od 1/3 do 2/3 veka trajanja*

70% nove opreme*

2/3 do kraja veka trajanja*

40% nove opreme*

veća od veka trajanja*

40% nove opreme*

10. Vrednost spasenog materijala

Ako se spase neki materijal ili oštećeni deo uništenog ili oštećenog sredstva i može se upotrebiti ili prodati, komisija procenjuje, u nastavku tabele na drugoj strani obrasca, vrednosti spasenog materijala (količine h cena) i dobijeni rezultat unosi u obrazac kao odgovor na pitanje 10.

11. Procenjena šteta

Iznos procenjene štete za oštećenu opremu (pitanje 11) jednak je iznosu troškova opravke (pitanje 8) ako spasenog materijala nema. U protivnom, iznos štete jednak je razlici koja se dobija iz odgovora na pitanja 8 i 10. Isto, važi i pri iskazivanju štete za uništenu opremu, s tim što je šteta ili jednaka cifri kod pitanja 9 ili je kod tačke 11. manja za vrednost spasenog materijala (pitanje 10).

12. Broj komada

Upisuje se broj oštećenih, odnosno uništenih mašina - uređaja koji imaju istu vrstu oštećenja i za koje je šteta procenjena zbirno na jednom obrascu.

*Službeni list SRJ, broj 41/1999

UPUTSTVO ZA POPUNJAVANJE OBRASCA Š-03

Na obrascu "Štete na ostalim sredstvima i dobrima" (Š-03) popisuju se i procenjuju štete na ostalim sredstvima i dobrima. Obrazac se popunjava u tri primerka. U prvom delu ovog obrasca (poglavlje I tabele 1) iskazuju se štete na zemljištu, dugogodišnjim zasadima, šumskom i stočnom fondu, obrtnim sredstvima pravnih i fizičkih lica, dok se u drugom delu obrasca (poglavlje II tabele 1) iskazuju štete samo na sredstvima i dobrima fizičkih lica, i to: za opremu, dobra u domaćinstvu, ostala dobra i indirektne štete. Štete na opremi, troškovi i indirektne štete pravnih lica iskazuju se na obrascima Š-02 i Š-06.

U zaglavlju obrasca popunjavaju se podaci identifikacije za jedinicu za koju se iskazuje šteta. U tabeli 1. iskazuje se količina oštećenih i uništenih sredstava i procenjene štete po vrstama sredstava datih u pretkoloni, dok se u tabeli 2, na osnovu naturalnih pokazatelja za oštećena i uništena sredstva, vrši obračun štete. Sredstva potrebna za izvršenje odgovarajućih radova na oštećenim sredstvima utvrđuju se u pomoćnom obrascu (Š-POM), u kome se utvrđuje i vrednost spasenog materijala.

Zaglavlje obrasca

Redni broj prijave prepisuje se sa obrasca P-01, odnosno P-02.

Redni broj obrasca upisuje se za sredstva pravnih lica u okviru preduzeća i zajednice, a za sredstva fizičkih lica u okviru naselja. Za jednu organizaciju ili naselje dva obrasca ne mogu biti pod istim rednim brojem.

1. Podaci za jedinicu za koju se vrši procena

a) Za organizaciju-preduzeće i zajednicu upisuje se ceo naziv firme koji je uveden u sudski registar. Za ostale organizacije i zajednice navodi se puni naziv koji je uveden u odgovarajući poseban registar, odnosno u akt o njihovom osnivanju.

Ako se obrazac popunjava za sredstva fizičkih lica navodi se ime i prezime vlasnika.

b) U šifarska polja upisuje se matični broj pod kojim se vodi ta organizacija u Jedinstvenom registru organizacija i zajednica. Ako se šteta evidentira za jedinicu u sastavu organizacije - zajednice, pored matičnog broja upisuje se i redni broj te jedinice pod kojim se ona vodi u pomenutom registru.

v) U šifarska polja upisuje se oblik u kome je organizacija organizovana i registrovana u sudskom registru. U Prilogu 2 navedene su sve vrste organizacija, pa se iz tog spiska prenosi odgovarajuća šifra u za to predviđena šifarska polja.

g) Upisuje se adresa vlasnika sredstava.

d) Upisuje se delatnost u koju je organizacija koja je pretrpela štetu razvrstana prema Jedinstvenoj klasifikaciji delatnosti.

2. Vreme nastanka ratne štete

Upisuje se vreme nastanka ratne štete za koju se vrši procena (prvog i poslednjeg ratnog dejstva).

3. Lokacija sredstava

POSTUPAK U OBRAČUNAVANJU ŠTETA

Obračun štete na svim sredstvima vrši se na jedinstven način, prema opštim principima.

Tabela 1.

U ovu tabelu prenose se podaci iz odgovarajućih kolona tabele 2, u kojoj se sredstva grupišu prema nomenklaturi datoj u pretkoloni tabele 1. Podaci o količini oštećenih i uništenih sredstava iskazuju se u jedinici mere datoj u koloni 4 tabele 1.

Tabela 2.

U tabelu 2. unose se pojedinačno sva sredstva oštećena ili uništena za koja se vrši procena štete. Sva sredstva koja pripadaju istoj grupi upisuju se jedno za drugim, kako bi se po izvršenoj proceni lako mogli sabrati podaci za jednu grupu sredstava i tako grupisani preneti u tabelu 1. ovog obrasca.

Za svako oštećeno i uništeno sredstvo upisuju se podaci o oštećenim, odnosno uništenim količinama.

U tabeli 2, direktnim množenjem količina i cena, obračunava se iznos šteta samo na uništenim sredstvima, pod uslovom da nema spasenog materijala. Međutim, ako postoji spaseni materijal (čija se vrednost obračunava u obrascu Š-POM), tu vrednost dobijenu množenjem količina i cena, treba umanjiti za iznos vrednosti spasenog materijala. To znači da se taj obračun mora izvršiti izvan tabele 2, pa za to treba koristiti obrazac Š-POM.

Iznos štete obračunava se na oštećenim sredstvima, odnosno obračun troškova potrebnih za dovođenje oštećenog sredstva u prvobitno stanje vrši se na obrascu Š-POM, na kome se obračunava i spaseni materijal. Obračunata vrednost u koloni 8 obrasca Š-POM umanjuje se za vrednost spasenog materijala i upisuje se u kolone 8 ili 9 u tabeli 2. na obrascu Š-03, zavisno od toga da li je šteta procenjena za oštećeno ili uništeno sredstvo.

Korišćenje obrasca Š-POM

U obrazac Š-POM treba preneti, iz tabele 2. obrasca Š-03, redni broj sredstva, a u kolonu 2, umesto naziva sredstva, upisati "oštećeno", dok se u kolonu 3 prenosi šifra sredstva. U koloni 4, za oštećeno sredstvo poimenično navesti svaku vrstu rada koja se predviđa radi opravke, kao i svaki potreban materijal, ako on već nije obuhvaćen u pozicijama radova. Za svaku navedenu tačku u koloni 4 i u kolonama od 5 do 7 treba uneti odgovarajuće podatke, a u kolonu 8 - rezultate množenja vrednosti kolona 6 i 7.

U istoj tabeli obračunava se i vrednost spasenog materijala, a posle toga se vrši konačni obračun štete. Za konačni obračun štete treba, preko kolona 2, 3 i 4, napisati "Procenjena potrebna sredstva za opravku", a zbir vrednosti obračunati po pozicijama radova i vrstama materijala i prepisati u kolonu 8. Zatim se u sledećem redu upiše: "spaseni materijal" a u kolonu 8 - njegova ukupna vrednost. Pošto se vrednost spasenog materijala oduzme od gornjeg iznosa dobija se "procenjena šteta" i taj se podatak prenosi u kolonu 8 tabele 2, pored odgovarajućeg rednog broja sredstva.

Za uništeno sredstvo upisuje se redni broj tog sredstva iz tabele 2 obrasca Š-03, u kolonu 2 - reč "uništeno", a kolonu 3 - njegova šifra. Za sredstva treba na ovom obrascu utvrditi njihovu nabavnu vrednost množenjem odgovarajućih količina i cena. Ako sredstvo može da zastareva, pa je zakonom predviđeno obračunavanje amortizacije, potrebno je i tu amortizaciju obračunati i oduzeti je od nabavne vrednosti i na taj način utvrditi sadašnju vrednost.

Posle toga obračunava se vrednost spasenog materijala, pa se na isti način kao za oštećeno sredstvo utvrdi "procenjena šteta", koja se upisuje u kolonu 9 tabele 2, pored odgovarajućeg rednog broja sredstva.

Obrazac Š-POM ima isti redni broj kao i obrazac na kome je popisano sredstvo za koje se vrši procena, pa ga treba i priložiti uz taj obrazac.

I Sredstva pravnih i fizičkih lica

1. Zemljište

Usled ratnih dejstava, zemljište se može privremeno ili trajno onesposobiti za dalju upotrebu. Privremeno onesposobljeno, odnosno oštećeno zemljište je zemljište koje se dodatnim ulaganjima može obnoviti za namenu kojoj je služilo pre nastanka oštećenja. Trajno onesposobljenim, odnosno uništenim zemljištem (retka pojava) smatra se zemljište kome je odnesen gornji sloj sve do geološe podloge ili je to zemljište nasuto ili natopljeno štetnim materijama i slično, pa se takva oštećenja ne mogu otkloniti.

Iznos štete na zemljištu obračunava se tako što se za oštećeno i uništeno zemljište najpre utvrdi površina u hektarima, po kategorijama korišćenja. Podaci o površini unose se u tabelu 2 (kolone 5 i 6) obrasca Š-03. Za uništene površine, primenom odgovarajuće tržišne cene za 1 ha, obračunava se vrednost tog zemljišta, što istovremeno predstavlja i iznos štete, koji se upisuje u kolonu 9.

Iznos štete za oštećeno, odnosno privremeno onesposobljeno zemljište utvrđuje se na obrascu Š-POM, uz detaljan obračun materijalnih ulaganja i radova potrebnih da se ovo zemljište dovede u prvobitno stanje.

2. Dugogodišnji zasadi

Oštećenim dugogodišnjim zasadom smatra se svaki zasad koji je pretrpeo oštećenje u stepenu u kome su potrebna dodatna ulaganja da bi se osposobio za proizvodnju (uništen je deo stabla ili čokota, oštećene su grane ili je u pitanju manji obim uništenja od insekata, gusenica i dr.).

Uništenim dugogodišnjim zasadom smatra se zasad oštećen u celini, koji, ni uz kakva dodatna ulaganja, nije mogućno osposobiti za proizvodnju.

Iznos štete na oštećenim i uništenim dugogodišnjim zasadima obračunava se tako što se najpre utvrde površine pod pojedinim vrstama zasada i na tim površinama oceni broj stabla, odnosno čokota. Podaci o površinama i broju stabala, odnosno čokota, unose se u tabelu 2 (kolone 5 i 6), a svi obračuni se vrše na obrascu Š-POM.

Za oštećene dugogodišnje zasade, ako se može utvrditi procenat oštećenja, u obrazac Š-POM, prenosi se odgovarajuća količina (stabla, čokota) iz tabele 2 i pomnoži cenom, a rezultat množenja upiše u kolonu 8. Zatim se ta vrednost pomnoži odgovarajućim procentom oštećenja i podeli sa 100. Dobijena vrednost predstavlja štetu i prepisuje se u kolonu 8 tabele 2. Za oštećenje zasada u svim oblicima svojine štete se utvrđuju primenom procenta oštećenja na novu nabavnu vrednost. Kad nije moguće na jedinstven način utvrditi procenat oštećenja zasada, u obrascu Š-POM detaljno se obračunavaju materijalna ulaganja i rad, potrebni za dovođenje zasada u prvobitno stanje.

Za uništene dugogodišnje zasade procenjuju se količine uništenih sredstava koje se množe prosečnim cenama koje utvrđuje opštinska komisija, po vrstama zasada, na obrascu Š-POM, i tako se utvrđuje njihova nabavna vrednost. Na tu procenjenu vrednost, zavisno od godina starosti, primenjuje se stopa amortizacije koja važi za ta sredstva. Dobijeni iznos oduzima se od procenjene nove (nabavne) vrednosti i dobija se konačan iznos štete, koji se prenosi u tabelu 2 (kolona 9), pod uslovom da nema spasenog materijala. Ako postoji spaseni materijal, njegova vrednost se mora oduzeti od vrednosti konačnog obračuna i tek onda upisati u tabelu obrasca Š-03.

Ako uslovi ne omogućuju detaljnu procenu štete po vlasnicima, potrebno je vršiti globalnu procenu. Ona se zasniva na utvrđivanju ukupnih zemljišnih površina pod pojedinim vrstama zasada na području zahvaćenom štetom. Kao osnova za ocenu tih podataka treba da posluži katastarska dokumentacija u opštini i dokumentacija kojom raspolažu statistički organi. Ocenjeni naturalni pokazatelj (površina, u ha, i broj stabala, odnosno čokota) za oštećene dugogodišnje zasade (po vrstama), upisuju se u tabelu 2 (kolone 5 i 6). Dalji postupak pri obračunu iznosa štete bio bi isti kao i pri detaljnoj proceni.

3. Šume i divljač

Za obračun štete na šumskom fondu najpre treba utvrditi površine, u hektarima, pod šumom lišćara i četinara, a zatim drvnu masu, u m3 po sortimentima oštećenog i uništenog šumskog fonda.

Za oštećeni šumski fond potrebno je utvrditi procenat oštećenja fonda, kao i vrednost oštećene drvne mase po sortimentima, u važećim cenama za neoštećene sortimente. Iznos štete na oštećenom šumskom fondu utvrđuje se na taj način što se količine oštećene drvne mase po sortimentima pomnože odgovarajućim cenama, pa se tako dobijene vrednosti pomnože procentom oštećenja i podele sa 100. Krajnji iznos iz tog obračuna predstavlja vrednost štete na oštećenom šumskom fondu.

Za uništeni šumski fond vrednost se utvrđuje na isti način kao i vrednost oštećenog šumskog fonda. Vrednost uništenog šumskog fonda utvrđena na taj način istovremeno predstavlja i štetu ako nema spasenog materijala. Međutim, ako se sva uništena drvna masa ili neki njen deo može koristiti kao ogrevno drvo ili za neke druge svrhe, potrebno je utvrditi njenu vrednost i za taj iznos umanjiti utvrđenu vrednost uništene drvne mase, odnosno šumskog fonda.

Šteta na uništenoj divljači obračunava se tako što se ocenjeni broj uništene divljači (po vrstama) pomnoži cenama iz cenovnika po kojima se naplaćuju odstreli pojedinih vrsta divljači, pa se taj iznos umanjuje za vrednost spasenog materijala (kože, mesa i dr.).

4. Stočni fond, živina i riba

Pri proceni šteta na stočnom fondu, živini i ribi, po pravilu se javljaju samo štete na uništenim sredstvima.

Podaci o broju i težini stoke i živine, za pravna lica, po vrstama i kategorijama, preuzimaju se iz knjigovodstvene evidencije i unose u tabelu 2 (kolona 6). Primenom odgovarajućih cena po vrstama i kategorijama stoke obračunava se iznos štete. Za fizička lica (za svakog zemljoradnika) potrebno je na licu mesta utvrditi broj uginule stoke, po vrstama i kategorijama. Za svaku vrstu stoke, po kategorijama, utvrđuje se prosečna težina, pa se primenom odgovarajućih cena za 1 kg. žive mere, obračunava iznos štete.

Vrednost spasenog materijala obračunava se tako što se utvrde količine po vrstama iskorišćenog ili prodatog materijala, koje se množe ostvarenim cenama u slučaju prodaje ili utvrđenim prosečnim cenama u slučaju korišćenja spasenog materijala.

Pri obračunu štete u ribarstvu, procenjuje se ukupna količina uginulih riba (po vrstama) pa se, primenom odgovarajućih prosečnih cena, obračunava iznos štete.

5. Obrtna sredstva

Štete na obrtnim sredstvima pravnih lica procenjuju se na osnovu sprovedenog inventarisanja, dok se štete na obrtnim sredstvima fizičkih lica procenjuju uvidom na licu mesta.

U principu, štete na ovim sredstvima obračunavaju se tako što se podaci o količinama oštećenih i uništenih zaliha (sirovine, reprodukcioni materijal, gotovi proizvodi, poluproizvodi, trgovinska roba, inventar i sl.) upisuju u tabelu 2 (kolone 5 i 6), pa se, primenom odgovarajućih cena, obračunava iznos štete na uništenim zalihama i upisuje u tu tabelu (kolona 9). Međutim, za oštećene zalihe bilo da se iznos šteta utvrđuje primenom procenjenog procenta oštećenja na vrednosti zaliha ili se vrši detaljan obračun materijalnih ulaganja i rada, potrebnih za dovođenje oštećenih zaliha u prvobitno stanje, koristi se obrazac Š-POM. Ocenjeni iznos troškova obračunat na taj način predstavlja iznos štete na oštećenim zalihama.

Iznos štete uništenih količina zaliha jednak je proizvodu količina procenjenih uništenih zaliha i odgovarajućih cena.

Štete na obrtnim sredstvima fizičkih lica procenjuju se: za sirovine, reprodukcioni materijal i gotove proizvode kod zemljoradnika (seme, đubrivo, stočna hrana, zatim proizvodi ratarstva, vinogradarstva i dr.), za sirovine, materijal i gotove proizvode kod zanatlija, kao i i za zalihe trgovinske robe u individualnim trgovinskim i ugostiteljskim radnjama. Šteta se obračunava za svaki proizvod pojedinačno. U zalihe gotovih proizvoda ubrajaju se i svi delovi ljudske hrane.

Ako se određena količina oštećenih i uništenih obrtnih sredstava može iskoristiti za sopstvene potrebe ili se može realizovati na tržištu, potrebno je, primenom odgovarajućih cena, u obrascu Š-POM obračunati vrednost te robe (spaseni materijal) i za dobijeni iznos umanjiti procenjene štete pre prenošenja u tabelu 2.

Štete u tekućoj poljoprivrednoj proizvodnji obuhvataju štete u ratarskoj proizvodnji (žitarice, industrijsko bilje, povrtarsko bilje, stočno krmno bilje, livade i pašnjaci), zatim u rasadnicima, voćnjacima, vinogradima i ostaloj poljoprivrednoj proizvodnji. Te štete odnose se na useve u ratarskoj proizvodnji i na rod voćnjaka i vinograda, a ne na oštećena i uništena voćna stabla i čokote vinove loze, za koje se štete procenjuju na ovom obrascu u grupi dugogodišnjih zasada.

Pri ocenjivanju štete na tekućoj poljoprivrednoj proizvodnji u ratarstvu bitno je utvrditi da li je na oštećenim i uništenim površinama pod usevima moguće obaviti novu setvu istih ili drugih kultura u toku proizvodne godine. Ako se na istom zemljištu može posejati nova kultura, štetu predstavlja uložen rad i seme kulture koja je uništena. Ako ne može da se zaseje nova kultura, onda se u proceni štete postupa kao što je objašnjeno u daljem tekstu.

Komisija za procenu šteta najpre utvrđuje površine pod pojedinim usevima, i to u hektarima. Zatim ocenjuje mogući i izgubljeni prinos ratarskih useva i plodova voćnjaka i vinograda. Za oštećene useve procenjuje se mogući prinos useva koji je pretrpeo oštećenje. Taj procenjeni prinos oduzima se od trogodišnjeg proseka prinosa istog useva na području za koje se vrši procena. Dobijena razlika predstavlja izgubeni prinos koji, pomnožen odgovarajućim cenama, predstavlja iznos štete. Ako ima dodatnih ulaganja (materijala i rada) da bi se ostvario procenjeni mogući prinos, pri utvrđivanju štete treba imati na umu i ove troškove. Ako je oštećenje započete proizvodnje, delimično pa se uz dodatna ulaganja (preoravanje, presejavanje, dosejavanje i sl.) ona može popraviti, odnosno dovesti u prvobitno stanje, iznos štete na toj proizvodnji jednak je vrednosti tog ulaganja.

Pošto se od oštećene i uništene tekuće poljoprivredne proizvodnje neke količine materijala mogu iskoristiti (spasti), potrebno je da se na obrascu Š-POM obračuna njihova vrednost i tim iznosom umanji obračunata šteta.

Za uništene useve štetu predstavlja prosečni trogodišnji prinos tog useva. Taj prinos treba pomnožiti odgovarajućim cenama koje su važile u vreme nastanka štete i dobijeni iznos umanjiti za procenjene nerealizovane troškove zaštite, đubrenja, berbe, žetve, vršidbe, transporta i druge troškove koji bi se javili u vezi sa ubiranjem prinosa da usev nije uništen. Ako je usev uništen u jesen, štetu čine ulaganja u jesenju setvu, pošto se u proleće zasejava druga kultura.

U uslovima koji ne omogućavaju detaljnu procenu štete na tekućoj poljoprivrednoj proizvodnji u svakom gazdinstvu, moguće je vršiti globalnu procenu štete. Ona bi se zasnivala na oceni površina pod pojedinim usevima i vrstama voća i grožđa za celo područje zahvaćeno uzrokom štete. Kao osnova za ocenu tih podataka treba da posluži katastarska dokumentacija i dokumentacija kojom raspolažu statistički organi. Način obračuna iznosa štete pri globalnoj proceni bio bi isti kao i za pojedinačne (detaljne) procene, s tim što se naturalni pokazatelji procenjuju za celokupno područje zahvaćeno uzrokom štete.

II Sredstva i dobra fizičkih lica

6. Oprema

Procenom se obuhvataju sve mašine i uređaji, teretna i motorna priključna vozila i druga oprema navedena u pretkoloni tabele 1, koji služi za obavljanje neke delatnosti (poljoprivreda, zanatstvo, ugostiteljstvo, saobraćaj i trgovina) sredstvima fizičkih lica. Ova grupa ne obuhvata putničke automobile, čamce i manje brodiće jer su svrstani u grupu "Dobra u domaćinstvu".

U tabeli 2. unosi se poimenice svako sredstvo rada koje je pretrpelo štetu. U kolone 4. 5 i 6. upisuje se broj komada, a u kolonu 7 - cena za komad uništene opreme, dok se u kolone 8 i 9 upisuje procenjena šteta. Za oštećenu opremu iznos štete se procenjuje u visini troškova opravke, a za uništenu opremu - u visini njene sadašnje vrednosti. Sadašnja vrednost uništene opreme koja se više ne proizvodi i za koju ne postoji cena u vreme nastanka štete, procenjuje se i primenom cena po kojima bi se svako sredstvo moglo prodati pre nastanka štete.

7. Dobra u domaćinstvu

Obuhvataju se i procenjuju štete na putničkim automobilima, motociklima, biciklima, čamcima, nameštaju, aparatima za domaćinstvo, TV prijemnicima, radio-aparatima i drugoj opremi (pribor za jelo, posteljina, odeća i sl.).

Štete na vozilima, muzičkim instrumentima, mašinama za pranje sudova, zamrzivačima i drugim skupim uređajima procenjuju se isključivo na osnovu prijave vlasnika.

Za oštećena motorna vozila i predmete u domaćinstvu šteta se obračunava u iznosu troškova potrebnih za njihovu opravku. Za uništena motorna vozila i predmete u domaćinstvu procena štete obračunava se u iznosu njihove sadašnje vrednosti. Pri tom se za sredstva veće vrednosti obračunava sadašnja vrednost tako što se proceni njihova nabavna vrednost pa se od te vrednosti oduzme, prema godinama starosti, procenjeni iznos amortizacije. Za predmete u domaćinstvu manje nabavne vrednosti, sadašnja vrednost obračunava se primenom jedinstvenog procenta od 60% na njihovu nabavnu vrednost. Za predmete čija je upotreba do pet meseci ne obračunava se sadašnja vrednost, već se za procenu štete uzima njihova nabavna vrednost u vreme nastanka štete.

Pojedinačna procena štete na nameštaju i aparatima u domaćinstvu izvodljiva je samo kad je u pitanju relativno mali broj slučajeva, i kada se bez problema može izvršiti direktni uvid u postradala dobra i uspostaviti kontakt sa domaćinstvima. Međutim, kad su u pitanju znatna razaranja, kada nije moguće ni ući u objekte niti pronaći domaćinstva da bi se izvršila procena štete, neophodno je izvršiti globalnu procenu štete u tabeli Š-03/1. Rezultati globalne procene ne unose se u obrazac Š-03.

8. Ostala dobra

U ovu grupu svrstavaju se štete na umetničkim slikama i drugim umetničkim predmetima, knjigama i drugim sličnim dobrima, ako se mogu dokumentovati i dokazati. Ne obuhvataju se štete na zlatu, nakitu i dragocenostima.

9. Indirektne štete

Štetu predstavlja izgubljeni dohodak zbog neobavljanja delatnosti u oblasti zanatstva, prevozništva, ugostiteljstva i trgovine, i to do kraja godine u kojoj je nastala šteta, a u izuzetnim slučajevima najduže za period od 5 godina od dana nastanka štete (vidi obrazac Š-06).

Na kraju ovih uputstava skreće se pažnja da se iznosi štete u tabeli 1. iskazuju u hiljadama dinara, dok se u tabeli 2. i obrascu Š-POM šteta obračunava u dinarima.

UPUTSTVO ZA GLOBALNU PROCENU ŠTETA NA

NAMEŠTAJU I DRUGIM PREDMETIMA

U DOMAĆINSTVIMA NA TABELI Š-03/1

Kad su u pitanju znatna razaranja i kad nije mogućno ni ući u objekte niti pronaći domaćinstva da bi se izvršila pojedinačna procena štete, neophodno je izvršiti globalnu procenu šteta na nameštaju i drugim predmetima u domaćinstvima.

Da bi se izvršila globalna procena štete, neophodno je i izvesnom broju stanova, koji su standardni po veličini i opremljenosti, proceniti vrednost nameštaja i drugih predmeta u domaćinstvima, u cenama u vreme procene štete. Potrebno je izabrati određen broj stanova (a najmanje dvadeset), pa globalno proceniti koliko u svakom stanu vredi nameštaj u dnevnoj sobi, sobi za spavanje i kuhinji sa aparatima koji se najčešće javljaju u domaćinstvu (električni štednjak, frižider, mašina za pranje rublja i bojler) uključujući posuđe i sl., i koliko to ukupno iznosi za ceo stan. U vrednost opreme jednog stana treba uključiti TV i radio-prijemnik. Za isti stan potrebno je uzeti i podatak o površini stana.

U vrednost opreme jednog stana ne treba uključivati mašinu za pranje sudova, mašinu za peglanje, mašinu za štrikanje i sl., kao ni skupe muzičke instrumente i druge muzičke uređaje, jer sve to ne spada u standardnu opremu stana. Za sve te aparate, kao i za motorna vozila, procena se vrši na obrascu Š-03, i to na direktnu prijavu građana.

Kad se procene podaci o vrednosti nameštaja i drugih predmeta u izabranim stanovima, potrebno je sabrati sve vrednosti i sve površine tih stanova. Pošto ta vrednost predstavlja nabavnu vrednost, treba je umanjiti za 50%, polazeći od pretpostavke da je sav taj nameštaj u upotrebi bar polovinu svog veka trajanja. Sadašnja vrednost dobijena na taj način deli se zbirom površina stanova i dobija se prosečna vrednost nameštaja i drugih predmeta po 1m2 korisne površine stana.

U proceni štete dalje bi se postupalo na sledeći način:

1) Polazi se od pretpostavke da u svim oštećenim stanovima nema znatnijih oštećenja nameštaja i opreme, već da se takva oštećenja mogu javiti na približno 50% oštećenih stanova. Međutim, i u tim stanovima sav nameštaj nije teško oštećen, pa bi se šteta utvrđivala tako što bi se polovina površine svih oštećenih stanova množila polovinom procenjene sadašnje vrednosti nameštaja i drugih predmeta po 1m2 stana;

2) Ako je izvršena kategorizacija oštećenja stanova za obračun štete za oštećene stanove treba koristiti zbir površina iz 3, 4. i 5. kategorije oštećenja, a dalji postupak je isti kao u tački 1;

3) Za uništene stanove šteta se obračunava množenjem ukupne površine tih stanova procenjenom sadašnjom vrednošću nameštaja i drugih predmeta, po 1m2 stana.

Za globalnu procenu štete na nameštaju i drugim predmetima u domaćinstvima koristi se tabela Š-03/1. Podaci za kolone 2,5 i 6. formiraju se iz obrasca Š-01.

U kolonu 2 unosi se ukupna površina oštećenih stanova. Podatak se formira iz odgovora "oštećen" - šifra 1 na pitanje 8, i podatka o površini stana kod pitanja 12. U kolonu 3 unosi se polovina površine iz kolone 2. Ako je kategorizacija oštećenja izvršena u kolonu 3 treba uneti zbir površina stanova u zgradama 3, 4. i 5. kategorije oštećenja. Te kategorije oštećenja date su kao odgovor na pitanje 9.

Zbir površina uništenih stanova formira se iz odgovora "uništen" šifra 2 na pitanje 8, i podatka o površini stanova - na pitanje 11.

Prosečne vrednosti nameštaja i opreme po 1m2 stana, odnosno cene, kao što piše u tabeli, upisuju se u kolone 4 i 7. U kolonu 4 unosi se polovina od cene koja se unosi u kolonu 7.

Iznos štete utvrđuje se množenjem površine i cene i unosi u odgovarajuće kolone.

Ako se prilikom globalne procene štete na nameštaju i drugim predmetima u domaćinstvima pravi podela na grad i selo zbog velike razlike u kvalitetu i građevinskoj opremljenosti stanova, onda treba pretpostaviti da postoji i velika razlika u opremljenosti stanova, odnosno domaćinstava nameštajem i drugom opremom, pa i za ovu globalnu procenu treba izvršiti istu podelu, odnosno obezbediti prosečnu sadašnju vrednost nameštaja i opreme stana po 1m2 korisne stambene površine za grad i selo. U tom slučaju se u tabeli Š-03/1 rade posebni obračuni za grad, odnosno selo, pa se iz njih sastavlja zbirni pregled po opštinama.

UPUTSTVO ZA POPUNJAVANJE OBRASCA Š-04

Obrazac Š-04 služi za popis i procenu štete nastale na nepokretnim kulturnim dobrima. Kulturna dobra su registrovana u organizacijama koje se bave njihovom zaštitom. Za procenu se moraju koristiti evidencije tih organizacija.

U slučaju štete, komisija za procenu treba za svaku teritoriju da sačini spisak oštećenih ili uništenih nepokretnih kulturnih dobara (prema odgovoru na pitanje 2 iz obrasca). Najpre se navode kompleksi, tj. kulturno-istorijske celine vezane za određenu sredinu, pa zatim građevinski i arhitektonski objekti, kulturna dobra, koji ne pripadaju ni jednoj celini - kulturnom dobru. Svakome od njih daje se redni broj, koji je istovremeno šifra za navedeno kulturno dobro. Spisak kulturnih dobara treba predati na obradu zajedno sa obrascima, jer će se procena štete iskazati poimenično za svako dobro sa spiska.

Na pitanja u obrascima odgovara se na tri načina, i to: upisivanjem odgovora na za to predviđenoj liniji, zaokruživanjem broja (šifre) pored tačnog odgovora i upisivanjem cifarskih podataka u za to predviđena šifarska polja.

Pravilno upisan podatak je, na primer:

ili

Na pitanja 5, 6, 7, 8, 11, 13, 14 i 15 odgovor se daje prema postojećim evidencijama u nadležnoj organizaciji za zaštitu kulturnih dobara.

Na pitanja 9, 10, 16, 17 i 18 komisija odgovara na osnovu direktnog uvida u objekat ili predmet koji je pretrpeo štetu.

Obrazac se popunjava u tri primerka. Uz popunjeni obrazac prilaže se skica oštećenja sa najnužnijim merama, foto-dokumentacija i obrazac Š-POM, na kome je šteta procenjena.

1. Vreme nastanka ratne štete

Upisuje se vreme nastanka ratne štete za koju se vrši procena (prvog i poslednjeg ratnog dejstva).

2. Naziv kompleksa - kulturnog dobra

Kao odgovor na ovo pitanje u obrazac treba upisati naziv kompleksa - kulturnog dobra kome objekat (nepokretno kulturno dobro) pripada, na primer: Manastir Dečani i sl.

Ako objekat nije u sastavu nekog kompleksa, upisuje se naziv tog objekta, pa je odgovor identičan odgovoru na pitanje 3.

U šifarska polja prenosi se redni broj pod kojim se u posebnom spisku vodi kompleks ili objekat - kulturno dobro.

PODACI O KULTURNOM DOBRU

3. Naziv objekta

Upisuje se tačan naziv nepokretnog kulturnog dobra za koje se šteta procenjuje, na primer: crkva, manastirski konak, stambena zgrada, sahat-kula, itd.

4. Lokacija

Upisuje se naziv opštine na čijoj se teritoriji nalazi kulturno dobro, a u šifarska polja upisuje se šifra opštine. Ostali podaci se upisuju na linije, a sve šifre za lokaciju obezbeđuje statistika.

7. Vek

U šifarska polja upisuje se vek, i to samo za objekte i predmete koji potiču iz perioda nove ere (1 vek - 01, 12, 20).

10. Hitne i privremene intervencije

Na obrascu Š-04 modalitet sa šifrom 2 - "Ostali građevinski radovi", podrazumeva delimično rušenje, pokrivanje, podupiranje, razupiranje i slične radove.

12. Procena štete

Na pomoćnom obrascu Š-POM za svako kulturno dobro posebno se obračunavaju troškovi potrebni za sanaciju nastale štete, a posebno za hitne i privremene intervencije, i to u dinarima. Konačni zbirovi se, u hiljadama dinara za svaki od pomenutih radova, upisuju u odgovarajuća šifarska polja za pitanje 12 na svakom od obrazaca.

Za oštećenja kulturna dobra štetu predstavljaju procenjeni troškovi za radove sanacije i hitne intervencije.

Za uništena kulturna dobra unosi se iznos štete koju utvrdi nadležna komisija.

16. Stepen ugroženosti

Odnosi se na stepen ugroženosti posle nastale štete.

UPUTSTVO ZA POPUNJAVANJE OBRASCA Š-05

Obrazac Š-05 služi za popis i procenu štete nastale na pokretnim kulturnim dobrima. Kulturna dobra su registrovana u organizacijama koje se bave njihovom zaštitom. Za procenu se moraju koristiti evidencije tih organizacija.

U slučaju štete, komisija za procenu treba za svaku teritoriju da sačini spisak oštećenih ili uništenih pokretnih kulturnih dobara (prema odgovoru na pitanje 2 iz obrasca). Najpre se navode kompleksi, tj. kulturno-istorijske celine vezane za određenu sredinu, pa zatim kulturna dobra, koja ne pripadaju ni jednoj celini - kulturnom dobru. Svakome od njih daje se redni broj, koji je istovremeno šifra za navedeno kulturno dobro. Spisak kulturnih dobara treba predati na obradu zajedno sa obrascima, jer će se procena štete iskazati poimenično za svako dobro sa spiska.

Pravilno upisan podatak je, na primer:

ili

Na pitanja 5, 6, 7, 8, 11, 13, 14 i 15 odgovor se daje prema postojećim evidencijama u nadležnoj organizaciji za zaštitu kulturnih dobara.

Na pitanja 9, 10, 16, 17 i 18 komisija odgovara na osnovu direktnog uvida u objekat ili predmet koji je pretrpeo štetu.

Obrazac se popunjava u tri primerka. Uz popunjeni obrazac prilaže se skica oštećenja sa najnužnijim merama, foto-dokumentacija i obrazac Š-POM, na kome je šteta procenjena.

1. Vreme nastanka ratne štete

Upisuje se vreme nastanka ratne štete za koju se vrši procena (prvog i poslednjeg ratnog dejstva).

2. Naziv kompleksa - kulturnog dobra

Kao odgovor na ovo pitanje u obrazac treba upisati naziv kompleksa - kulturnog dobra kome predmet (pokretno kulturno dobro) pripada, na primer: Manastir Dečani i sl.

Ako se predmet nalazi u nekom od objekata koji pripada kompleksu, navodi se naziv pod kojim se vodi ceo kompleks; u protivnom, navodi se naziv objekta - kulturnog dobra.

U šifarska polja prenosi se redni broj pod kojim se u posebnom spisku vodi kompleks ili objekat - kulturno dobro. Za pokretna kulturna dobra koja se nalaze u objektu koji nije kulturno dobro, u šifarska polja se upisuju nule, a na linijama - ime vlasnika.

PODACI O KULTURNOM DOBRU

3. Naziv predmeta

Upisuje se tačan naziv pokretnog kulturnog dobra za koje se šteta procenjuje, na primer: umetnička slika (naziv slike i ime slikara), ikona, itd.

4. Lokacija

7. Vek

U šifarska polja upisuje se vek, i to samo za predmete koji potiču iz perioda nove ere (1 vek - 01, 12, 20).

10. Hitne i privremene intervencije

Na obrascu Š-05 modalitet sa šifrom 1 podrazumeva raščišćavanje, reinventarizaciju i fotografisanje, modalitet sa šifrom 2 (hitne mere) podrazumeva dezinfekciju i sušenje, odnosno vlaženje, a modalitet sa šifrom 3 - demontiranje, pakovanje i prenos.

12. Procena štete

Za oštećena kulturna dobra štetu predstavljaju procenjeni troškovi za radove sanacije i hitne intervencije.

Za uništena kulturna dobra unosi se iznos štete koju utvrdi nadležna komisija.

16. Stepen ugroženosti

Odnosi se na stepen ugroženosti posle nastale štete.

UPUTSTVO ZA POPUNJAVANJE OBRASCA Š-06

U obrazac Š-06 unose se štete na ostalim sredstvima, troškovi prouzrokovani direktnim štetama i indirektne štete nastale usled neostvarenog dohotka. Popunjavaju pravna lica i to u tri primerka.

Redni broj prijave prepisuje se sa obrasca P-02.

Redni broj obrasca upisuje se za objekte. Za jednu organizaciju ne bi se smeli naći dva obrasca sa istim rednim brojem.

1. Podaci za jedinicu za koju se vrši procena

a) Za organizaciju, preduzeće i ustanovu upisuje se ceo naziv firme, a za zajednicu - naziv koji je uveden u sudski registar. Za ostale organizacije i zajednice navodi se puni naziv koji je uveden u odgovarajući poseban registar, odnosno u akt o njihovom osnivanju.

b) U šifarska polja upisuje se matični broj pod kojim se vodi ta organizacija u Jedinstvenom registru organizacija i zajednica. Ako se šteta evidentira za jedinicu u sastavu organizacije - zajednice, pored matičnog broja upisuje se i redni broj pod kojim se ta jedinica vodi u pomenutom registru.

v) U šifarska polja upisije se oblik u kome je organizacija organizovana i registrovana u sudskom registru. U Prilogu 2 navedene su sve vrste organizacije, pa se iz tog spiska prenosi odgovarajuća šifra u za to predviđena polja.

g) Upisuje se adresa sedišta organizacije, preduzeća i ustanove.

d) Upisuje se delatnost u koju je organizacija koja je pretrpela štetu razvrstana prema Jedinstvenoj klasifikaciji delatnosti.

2. Vreme nastanka ratne štete

Upisuje se vreme nastanka ratne štete za koju se vrši procena (prvog i poslednjeg ratnog dejstva).

Ostala sredstva

Na ovoj poziciji iskazuju se procenjene štete na oštećenim, odnosno uništenim ili nestalim sredstvima: zlatu, novcu, dragocenostima i vrednosnim papirima; umetničkim slikama i drugim umetničkim predmetima; svim vrstama dokumentacije i na ostalim neobuhvaćenim sredstvima. Procene šteta na navedenim sredstvima moraju biti dokumentovane.

Troškovi izazvani štetama

Podaci o troškovima izazvanim direktnim štetama koje je imala organizacija odnosno zajednica daju se na osnovu evidencije vođene na pomoćnim obrascima koji su dati kao Prilog 6. Spisak vrsta i grupa troškova u pretkoloni tabele dati su prema naslovima tabela iz pomenutog priloga.

Indirektne štete

Usled šteta na proizvodnim i poslovnim sredstvima, kao i zbog poremećenih uslova proizvodnje i poslovanja, nastaju štete zbog neostvarivanja dohotka. Šteta zbog neostvarivanja dohotka obračunava se, po pravilu, za period do kraja tekuće godine počevši od dana nastanka štete, a u slučajevima kada nadležna komisija dokumentovano oceni, da se ni po isteku tekuće godine neće postići ostvarenje dohotka na nivou pre nastanka štete, šteta će se obračunati i za period najduže za 5 godina od dana nastanka štete.

U smislu procene štete zbog neostvarivanja dohotka, pod pojmom "dohodak" podrazumeva se narodni (nacionalni) dohodak koji predstavlja razliku između poslovnog prihoda i ukupno utrošenih sredstava (materijala, robe i amortizacije). Samo za specifične vrste proizvodnje (visoke peći i dr.) ova šteta se može uvećati i za iznos određenih fiksnih troškova najviše do iznosa od 3% na obračunati iznos štete zbog neostvarivanja dohotka, o čemu odluku donosi nadležna komisija za procenu šteta, uz dokumentovano obrazloženje.

Šteta zbog neostvarivanja dohotka procenjuje se tako što se utvrdi visina mogućeg - planiranog dohotka koji bi se ostvario da nije došlo do šteta, i visina očekivanog - procenjenog dohotka koji se može ostvariti posle nastalih šteta. Razlika između mogućeg i procenjenog dohotka predstavlja iznos štete zbog neostvarivanja dohotka. Za taj obračun data je pomoćna tabela na drugoj strani obrasca, radi lakšeg utvrđivanja podataka koje treba uneti u poslednja tri reda obrasca.

UPUTSTVO ZA POPUNJAVANJE OBRASCA Š-07

Obrazac Š-07 predstavlja rekapitulaciju svih procenjenih šteta pravnih lica u kojima je vršena procena. Ovaj pregled šteta sastavlja se radi toga da organizacije - zajednice sagledaju visinu nastalih šteta i da nadležne komisije mogu, ako se ne radi AOP, izraditi pregled šteta poimenično po organizacijama i zajednicama.

Obrasci se popunjavaju na sledeći način:

1) Za građevinske objekte popunjeni obrasci Š-01 grupišu se, prema pitanju 8, na oštećene i na uništene objekte. Zatim se za svaku grupu sabira iznos štete koji je dat kao odgovor na pitanje 14. Rezultati sabiranja upisuju se u odgovarajuću kolonu za oštećena, odnosno uništena sredstva;

2) Podaci za opremu dobijaju se iz obrasca Š-02, s tim što se podela na oštećenu i uništenu opremu vrši prema pitanju 7, a iznos štete se preuzima iz odgovora na pitanje 11;

3) Za zemljište, dugogodišnje zasade, šume i divljač, stočni fond, obrtna sredstva - ukupno i posebno za tekuću poljoprivrednu proizvodnju, podaci se preuzimaju iz obrasca Š-03. Za svako od navedenih sredstava podaci se uzimaju iz odgovarajućeg zbirnog reda, tabele 1. Za oštećena sredstva procenjena šteta se uzima iz kolone 7, a za uništena sredstva - iz kolone 8.

Jedna organizacija - zajednica najčešće će imati samo jedan popunjen obrazac Š-03. Ako ih ima više, sve obrasce treba uzeti u obzir i zbir šteta iz svih obrazaca upisati u obrazac Š-07;

4) Podaci za kulturna dobra dobijaju se iz obrazaca Š-04 i Š-05. Oba obrasca se grupišu prema odgovorima na pitanje 9. U oštećena dobra svrstavaju se odgovori sa šiframa 1 i 2, a u uništena - sa šiframa 3 i 4. Posle toga sabiraju se podaci iz odgovora na pitanje 12;

5) Štete na ostalim sredstvima, troškovi izazvani štetama i indirektne štete preuzimaju se iz obrasca Š-06. Samo se štete na ostalim sredstvima dele na oštećena i uništena sredstva, dok se troškovi i indirektne štete upisuju samo u koloni ukupno;

6) Po završenom upisivanju podataka u kolone 3 i 4 treba iste sabrati horizontalno i upisati u kolonu 2. Posle toga sve treba sabrati vertikalno i rezultate upisati u red UKUPNO, u kolone 2, 3 i 4;

7) Pri dnu obrasca treba upisati tačan broj obrazaca prema navedenim oznakama na osnovu kojih je urađen pregled šteta u ovom obrascu i koji se predaju nadležnoj komisiji za procenu šteta. Uneti podatak za svaku grupu obrazaca treba da predstavlja poslednji redni broj iz te grupe, jer obrasci treba prethodno da se numerišu od 1 do n, i da se redni broj upiše u za to predviđena šifarska polja. Broj tih obrazaca istovremeno će služiti kao kontrolni podatak za kontrolu kontigenata u mašinskoj obradi.

Pregled šteta po organizacijama i zajednicama u tabeli 3. izradiće se automatskom obradom svih obrazaca na kojima je procenjena šteta. Zbog toga je potrebno da se obrazac Š-07 savesno popuni kako ne bi nastala veća neslaganja između podataka iz obrade i ovog obrasca.

UPUTSTVO ZA POPUNJAVANJE OBRASCA Š-08

U ovom obrascu unose se prosečne cene korišćene za procenu oštećenih građevinskih objekata, opreme i drugih sredstava pravnih i fizičkih lica, za procenu šteta na obrtnim sredstvima fizičkih lica i za procenu uništenih objekata fizičkih lica.

Prosečne cene obezbeđuje nadležna komisija.

Procena šteta za sva oštećena sredstva vrši se na osnovu predračuna troškova opravke radi njegovog dovođenja u prvobitno stanje. Za izradu takvog predračuna neophodne su odgovarajuće cene. To znači da za opravku građevinskih objekata treba obezbediti prosečne cene po pozicijama radova (obuhvaćen materijal i rad), a za sredstva opreme - prosečne cene i po vrstama radova ili prosečne cene za norma-čas rada, s tim da cene za delove koji se zamenjuju i materijal daju komisije procenitelja.

Za radove u poljoprivredi i šumarstvu to treba da budu, na primer, prosečne cene za zaoravanje, oranje, sejanje, prskanje i zaprašivanje itd. ili za krčenje šume i sađenje sadnica.

Sve cene radova za opravku oštećenih sredstava treba preuzeti od više organizacija koje izvode konkretne radove, pa izračunati prosečne cene.

Za obrtna sredstva fizičkih lica odnosno za sve proizvode koji pripadaju grupama navedenim u obrascu Š-03, nadležna komisija treba da obezbedi prosečne cene koje će preuzeti od statistike, DOIL-a ili će ih snimiti na tržištu. Za tekuću poljoprivrednu proizvodnju, lista proizvoda znatno je šira od liste iz obrasca Š-03. Na primer za žitarice treba obezbediti cene za: pšenicu, kukuruz, ječam, raž, ovas, pirinač, proso, odnosno za sve proizvode koji se javljaju na području za koje se šteta procenjuje.

Za uništene objekte fizičkih lica radi utvrđivanja nabavne i sadašnje vrednosti, nadležna komisija dužna je da obezbedi prosečne cene po vrstama zgrada, koje su navedene u uputstvu za obrazac Š-01, kod pitanja 4.

Ovde su navedene samo neke mogućnosti i načini obezbeđivanja prosečnih cena. Međutim, nadležne komisije za procenu šteta moraju sagledati koje su im sve cene potrebne da bi se obezbedilo jedinstveno vrednovanje pojedinih vrsta šteta.

UPUTSTVO ZA POPUNJAVANJE OBRASCA Š-ŽS-1

Ovaj obrazac koristi za utvrđivanje ratne štete u životnoj sredini prouzrokovane ratnim dejstvima.

Životna sredina su prirodne vrednosti ( vazduh, voda, more, zemljište, šume i biodiverzitet) , radom stvorene vrednosti i ukupan prostor u kome čovek živi.

Na pitanja u obrascu se odgovara na dva načina , i to: zaokruživanjem odgovarajućeg broja ili odgovorom na postavljeno pitanje.

Odgovori na pitanja popunjavaju se na osnovu dokumentacije inspekcijskih organa nadležnih za zaštitu životne sredine i drugih nadležnih organa , i neposrednog uvida na terenu.

Obrazac se popunjava u pet jednakih primeraka. Primerci sa prilozima se dostavljaju na odredišta data u priloženom Uputstvu o načinu dostavljanja obrazaca Š-ŽS-1 i Š-ŽS-2. Uz popunjeni obrazac prilaže se fotodokumentacija i druga dokumentacija od značaja, ukoliko postoji, kao i obrazac Š-POM po kome je šteta procenjena.

Vreme nastanka ratne štete

Upisuje se vreme nastanka ratne štete za koju se vrši procena (prvog i poslednjeg ratnog dejstva).

Efekti na životnu sredinu

Količine opasnih i štetnih materija upisuju se na osnovu podataka (rubrika 6.1). Ukoliko postoje uslovi, u rubriku 6.3. upisuju se podaci monitoringa implikacija 6.2. za materije iz 6.1., od strane ovlašćenih i drugih angažovanih ustanova (sa navođenjem metodologije i ustanove koja je radila merenja) i drugi podaci koji su od značaja. Monitoring vazduha , pored monitoringa navedenih supstanci u 6.1. treba da sadrži: a) u vazduhu: čestice, mikrobiološke pokazatelje, i dr ; b) u vodi: suspendovane materije, kiselost-baznost, biohemijsku potrošnju kiseonika, hemijsku potrošnju kiseonika, ukupan kiseonik, mikrobiološke pokazatelje i dr., i v) u zemljištu: mikrobiološke pokazatelje, i dr.

Tehnološki -industrijski - hemijski udesi usled ratnih dejstava

Udesi usled ratnih dejstava su iznenadni i nekontrolisani događaji ili niz događaja nastalih nekontrolisanim oslobađanjem, izlivanjem ili rasturanjem opasnih materija u životnu sredinu, pri njihovoj proizvodnji, upotrebi, prevozu, skladištenju, prometu, odlaganju ili dugotrajnom akumuliranju, u tehnološkim -industrijskim - hemijskim procesima.

Opšte karakteristike opasnih materija se daju u skladu sa važećim propisima.

Migracija stanovništva kao posledica efekata na životnu sredinu

Opisati pomeranje stanovništva uslovljeno zagađivanjem životne sredine nastalo usled ratnih dejstava.

Efekti na život i zdravlje ljudi kao posledica zagađivanja životne sredine

Opisati uočene efekte na zdravlje ljudi usled zagađivanja životne sredine nastale usled ratnih dejstava (prva reagovanja).

Stepen zagađenja

Stepen zagađenja se utvrđuje na osnovu uopštene procene efekata ratnih dejstava na životnu sredinu.

Hitne i privremene intervencije

Upisuju se već izvršene ili hitno potrebne mere, a na osnovu uvida u stanje na terenu.

Stepen ugroženosti

Upisuje se procena na osnovu uvida u stanje na terenu.

Sanacija nastale štete

Sanacija životne sredine su mere i aktivnosti dovođenja životne sredine u stanje pre udesa, odnosno u stanje koje zadovoljava propisima utvrđene uslove za komponente životne sredine (vazduh, voda,more,zemljište, šume,biodiverzitet i dr.).

Navodi se jedan ili više mogućih i potrebnih oblika sanacije .

Stanje opreme, infrastrukture i životne sredine pre nastanka štete

Identifikuje se stanje opreme, infrastrukture i životne sredine pre ratnih dejstava, prvenstveno u pogledu one opreme, infrastrukture i stanja životne sredine, koje su pretrpele uništenja, oštećenja ili degradaciju.

Šteta učinjena komponentama životne sredine

Iskazuje se zbirno za sve komponente životne sredine, uključujući i štete iz obrasca Š-ŽS-2.

Štete u životnoj sredini

U rubriku 19 treba dati detaljne i pojedinačne opise mesta, vrste i obima štete. Ovaj opis treba da bude praćen dodatnom dokumentacijom (identifikacija opasnih materija, rezultati monitoringa, dokumentacija o delovima projektila/letilica kao ispuštenom otpadu na lokaciju, i drugi ) i faktografskom građom (slike, fotografije i dr.), ukoliko postoji.

UPUTSTVO ZA POPUNJAVANJE OBRASCA Š ŽS 2

Zaštićeno prirodno dobro je očuvani deo prirode posebnih prirodnih vrednosti u pogledu biološke raznovrsnosti, osobenosti geo-nasleđa i pejzažnih obeležja, zbog kojih ima trajni ekološki, naučni, kulturni, obrazovni, zdravstveno rekreativni, turistički i drugi značaj, zbog čega kao dobro od opšteg interesa uživa posebnu zaštitu.

Na pitanja u obrascima odgovora se na tri načina i to: upisivanjem odgovora na za to predviđenoj liniji, zaokruživanjem broja (šifre) pored tačnog odgovora i upisivanjem cifarskih podataka u za to predviđena šifarska polja.

Pravilno upisan podatak je na primer

Na pitanja 1, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 13 odgovor se daje prema postojećim evidencijama u nadležnoj organizaciji za zaštitu prirode, a na pitanja 8, 9, 10, 11, 12, 14, 15 i 16 komisija odgovara na osnovu uvida u zaštićeno prirodno dobro na terenu.

Obrazac se popunjava u dva primerka. Uz popunjeni obrazac prilaže se skica oštećenja sa najnužnijim merama, foto-dokumentacija i obrazac Š-POM, na kome je šteta procenjena.

1. Naziv organizacije koja upravlja prirodnim dobrom

2. Vreme nastanka ratne štete

Upisuje se vreme nastanka ratne štete za koju se vrši procena (prvog i poslednjeg ratnog dejstva).

3. Naziv prirodnog dobra

Navodi se naziv zaštićenog prirodnog dobra prema aktu o stavljanju pod zaštitu, prostornom planu i drugim relevantnim dokumentima, dok se vrsta zaštite upisuje uokviru pitanja br. 5.

4. Lokacija prirodnog dobra

Za prirodne retkosti, odnosno zaštićene biljne i životinjske vrste, čije su populacije i zajednice obuhvaćene posledicama ratnih dejstava izvan područja drugih zaštićenih prirodnih dobara (nacionalnih parkova, parkova i rezervata prirode i dr.), navodi se što preciznije lokacija njihovih staništa.

5. Vrsta prirodnog dobra

Zaštićena prirodna dobra na teritoriji SR Jugoslavije, uvrštavaju se na osnovu svojih obeležja i režima zaštite u jednu od prvih šest grupa dobara. Izuzetno zaštićeno prirodno dobro može se uvrstiti u grupu 7 (ostala prirodna dobra) ukoliko se po definiciji i režimu zaštite bitno razlikuje od prvih šest vrsta prirodnih dobara.

6. Značaj prirodnog dobra

Navode se ne samo prirodna dobra upisana u međunarodne liste, već i ona koja se nalaze na preliminarnim jugoslovenskim spiskovima za upis u svetske i evropske liste značajnih prirodnih dobara po osnovu različitih konvencija i međunarodnih programa.

Za prirodna dobra koja nisu zvanično kategorisana potrebno je utvrditi kategoriju značaja na osnovu stručne procene prema važećim kriterijuma za kategorizaciju u okviru pitanja broj 7.

7. Komponente biodiverziteta (biološke raznovrsnosti)

Biodiverzitet je raznovrsnost gena, vrsta i ekosistema.

Genetički diverzitet podrazumeva ukupnu sumu i raznovrsnost gena, odnosno genetičkih informacija koje sadrže sve pojedinačne vrste lišajeva, gljiva, biljaka i životinja.

Specijski diverzitet obuhvata ukupan broj vrsta na određenom području ili regionu.

Ekosistemski diverzitet obuhvata raznovrsnost staništa i geobiocenoza, kao i ekoloških procesa kojima se ostvaruje funkcionalnost ekosistema.

Upisuje se jedan ili više vidova karakteristikaa biološke raznovrsnosti koje su od značaja za procenu ugroženosti pojeddinih komponenti ili elemenata biodiverziteta (promene brojnosti, gustina, distribucija određnih populacija i vrsta, strukture biocenoze - ključne vrste i sl., promene ekoloških uslova i ključnih ekoloških procesa u ekosistemu i dr.).

Na ovo pitanje se odgovara nezavisno od toga da li su navedene komponente biodiverziteta ugrožene, oštećene ili uništene u okviru zaštićenog priprodnog dobra ili izvan njega.

8. Svojina

Upisuje se preovlađujući oblik svojine nad zemljištem (nepokretnostima) na području zaštićenog prirodno dobra.

9. Stepen oštećenja

Stepen oštećenja se utvrđuje na osnovu procene ukupnih efekata ratnih dejstava na osnovne vrednosti zaštićenog prirodnog dobra u celini.

10. Hitne i privremene intervencije

Upisuju se već izvršene ili hitno potrebne mere tehničke i biološke zaštite, a na osnovu uvida u stanje na terenu.

11. Sanacija nastale štete

Navodi se jedan ili više mogućih i potrebnih oblika sanacije posledica ratnih dejstava, koji uključjuju izradu odgovarajuće dokumentacije i izvođenja radova.

12. Procenjena šteta

Procena štete se vrši na osnovu odgovarajućih odredbi ove odluke, kao i primenom adekvatnih metodologija ekonomskog vrednovanja šteta u životnoj sredini.

Procenom se obuhvataju troškovi hitnih intervencija, kao i planirani troškovi za radove na sanaciji. Ukupna suma procenjene štete se obračunava kao zbir troškova za pojedinačna oštećenja na zaštićenom prirodnom dobru. Pri proceni štete na zemljištu, zasadima, šumi i divljači primenjuje se metodologija data uz obrazac Š-03.

13. Stanje pre nastanka štete

Identifikuje se stanje zaštićenog prirodnog dobra pre ratnih dejstava, prvenstveno u pogledu onih obeležja koja su pretrpela oštećenja ili degradaciju.

14. Stepen ugroženosti

Stepen ugroženosti se procenjuje u odnosu na promene primarnih obeležja celine zaštićenog prirodnog dobra. Pretpostavlja se da je sanacija, najčešće, moguća. Pojedina prirodna dobra, ipak, mogu biti uništena, ili njihova glavna svojstva nepovratno degradirana, i u takvim slučajevima se ne planira sanacija. Takođe, navode se i prirodna dobra gde su neophodne mere hitne intervencije.

15. Promena statusa

Procenjuje se da li je usled oštećenja izazvanih ratnim dejstvima potrebna promena zaštitnog statusa, u pogledu vrste (pravnog oblika) i kategorije (značaja) zaštite prirodnog dobra.

16. Kategorizacija oštećenja

Oštećenja se kategorišu na osnovu jednog ili više navedenih indikatora poremećaja osnovnih vrednosti zaštićenog prirodnog dobra.

U nastavku obrasca se daje detaljni pojedinačni opis mesta, vrste i obima oštećenja, kao i preliminarna procena posledica tih oštećenja. Ovaj opis treba da bude praćen dodatnom faktografskom građom (skice, fotografije i dr.).

Napomena

Kod pitanja pod rednim brojem 6, 7, 10, 11, 14 i 16 može se istovremeno označiti više ponuđenih odgovora.

UPUTSTVO O NAČINU DOSTAVLJANJA OBRAZACA Š-ŽS-1 I Š-ŽS-2

Obrasci Š-ŽS-1 i Š-ŽS-2 predstavljaju rekapitulaciju svih procenjenih šteta učinjenih životnoj sredini u organizacijama i zajednicama u kojima je ta procena vršena.

Ovaj pregled šteta se vrši radi evidentiranja posledica ratnih dejstava učinjenih životnoj sredini.

Obrasci Š-ŽS-1 i Š-ŽS-2 se popunjavaju u pet jednaka primerka, od kojih:

· tri primerka se dostavljaju nadležnim komisijama za utvrđivanje ratne štete,

· jedan primerak se dostavlja Ministarstvu za zaštitu životne sredine Republike Srbije ili Ministarstvu za zaštitu životne sredine Republike Crne Gore

· jedan primerak se dostavlja nadležnom saveznom ministarstvu za životnu sredinu : Saveznom ministarstvu za razvoj, nauku i životnu sredinu , Sektor za životnu sredinu

UTVRĐIVANJE KATEGORIJA I STEPENA OŠTEĆENJA

Utvrđivanje kategorija oštećenja

Kategorizacija oštećenja objekata vrši se samo u slučaju znatnih razaranja, kada zbog velikog broja oštećenih zgrada nije moguće utvrditi sredstva potrebna za opravku svake zgrade pojedinačno, već mora da se radi globalna procena štete. U principu, kategorizacija oštećenja se vrši samo na zgradama u svojini građana, i to na stambenim zgradama i vikend-kućama, na zgradama koje se koriste za obavljanje neke delatnosti, na ekonomskim zgradama poljoprivrednika, na šupama, garažama i sličnim objektima. Za zgrade pravnih lica iznos štete utvrđuje se za svaki objekat posebno. U izuzetnim slučajevima, kad je oštećen veliki broj zgrada i stanova, kategorizacija oštećenja može se izvršiti i na stambenim zgradama pravnih lica.

Kategorizaciju oštećenja vrše stručne ekipe sastavljene od građevinskih stručnjaka. U svaku ekipu trebalo bi da bude uključen i jedan statističar ako za to postoje uslovi. Prema ovoj metodologiji oštećenja su, svrstana u pet kategorija (od 1 do 5), dok u 6. kategoriju spadaju uništeni objekti, kao i objekti koji nisu potpuno uništeni ali su njihova oštećenja tako velika da se opravka ne isplati.

Spisak prema obrascu Š-kat treba sastaviti iz dva razloga: prvi je, da se dobiju prva saznanja o velični štete, a preko broja teško oštećenih i uništenih stambenih zgrada da se dobije bar orijentacioni broj domaćinstava koje treba stambeno zbrinjavati; drugi razlog je da se na osnovu tog spiska mogu izabrati zgrade za koje će se uraditi precizan predračun troškova popravke, kako bi se utvrdio stepen, odnosno procenat oštećenja po kategorijama.

Opis kategorija oštećenja

Prva kategorija

Prvoj kategoriji pripadaju zgrade sa manjim oštećenjem krovnog pokrivača, opšava, maltera, stakla i dimnjaka.

Pod manjim oštećenjem podrazumeva se oštećenje manjih površina krovnog pokrivača; pojave manjih pukotina na omalterisanim površinama - delimično opao malter; delimično popucala stakla i oštećen dimnjak.

Druga kategorija

Ovde spadaju zgrade koje su znatno oštećene. Pod znatnijim oštećenjem podrazumeva se: oštećenje veće površine krovnog pokrivača, opšava, stakla, rušenje dimnjaka i pojava znatnijih površina ispucalog i opalog maltera sa zidova i tavanica, kao i pojava manjih pukotina u nosećim zidovima i mnogih pukotina u pregradnim zidovima.

Treća kategorija

Obuhvata zgrade sa većim oštećenjem krovne konstrukcije (kod kosih krovova), zidova, ispune, kalkanskih (zabatnih) zidova, nazitka, venaca i pregradnih zidova i stolarije.

Pod većim oštećenjem podrazumeva se veće oštećenje, odnosno deformisanje nosećih elemenata krovne konstrukcije (vešalice, stolice, rožnjača i rogova), manje pukotine u armiranim betonskim stubovima, veće rušenje pojedinih pregradnih zidova, nazitka, venaca i pojava većih pukotina na navedenim delovima zgrade; veće oštećenje pojedinih delova stolarije i deformisanje položaja stolarije.

Četvrta kategorija

Ovde spadaju zgrade sa obimnijim oštećenjem stubova i krovne konstrukcije (kod kosih krovova), zidova ispune i pregradnih zidova, kao i instalacija.

Pod obimnijim oštećenjem stubova podrazumevaju se brojne pukotine, a kod krovne konstrukcije podrazumeva se rušenje pojedinih njenih delova, odnosno njeno izrazito deformisanje.

Pod obimnijim oštećenjem zidova ispune i pregradih zidova podrazumeva se delimično rušenje većeg broja tih zidova, rušenje i velike deformacije.

Pod oštećenjem instalacija podrazumeva se oštećenje koje onemogućava funkcionisanje instalacije.

Peta kategorija

Ovde spadaju zgrade kod kojih je došlo do oštećenja ili deformacija pojedinih konstruktivnih elemenata, uz pojavu oštećenja iz prethodne kategorije, kao i oštećenja instalacija.

Pod pojmom oštećenja konstruktivnih elemenata podrazumeva se oštećenje ili deformacija noseće konstrukcije pojedinih stubova sa dijagonalnim pukotinama, pukotine na čvorovima konstrukcija i druga oštećenja konstrukcija koja se mogu sanirati.

Pojave navedenih oštećenja odnose se i na vertikalne komunikacije (stepeništa i liftovi).

Šesta kategorija

Ovde spadaju zgrade kojima je razoren konstruktivni sistem ili su porušene.

Pod razorenim sistemom masivnih konstrukcija podrazumeva se oštećenje svih nosećih zidova u pojedinim etažama i njihovo delimično rušenje. Ovde spadaju i manje zgrade izgrađene od materijala koji se ne smatra masivnom konstrukcijom (zidovi bez maltera, ćerpič i sl.).

Utvrđivanje stepena oštećenja

Za ratna razaranja, šteta na oštećenim zgradama za koje je izvršena kategorizacija oštećenja procenjuje se na taj način što se troškovi opravke procenjuju primenom procenta oštećenja na nabavnu vrednost zgrada odgovarajuće kategorije oštećenja (nabavna vrednost se množi procentom oštećenja, a rezultat množenja deli se sa 100).

Stepen oštećenja utvrđuje se na osnovu uzorka stambenih zgrada.

Procente koji označavaju stepen oštećenja dužna je da obezbedi nadležna komisija za procenu štete angažovanjem odgovarajućih stručnjaka (građevinci, građevinske zanatlije i instalateri), koji će za izabrane zgrade, izradom odgovarajućih predračuna, utvrditi kolika su sredstva potrebna za opravku svake zgrade. Predračun troškova treba uraditi na bazi osnovnih pozicija radova čija vrednost čini oko 80% od ukupne vrednosti zgrade. Cene po pozicijama radova treba utvrditi zajedno s nadležnim komisijama za procenu štete.

Osim toga, za svaku izabranu zgradu, isti stručnjaci treba da utvrde i njenu nabavnu (novu) vrednost u sadašnjim cenama bez obzira na to koliko je ta zgrada stara. Nova vrednost dobija se množenjem korisne površine zgrade, koju stručnjaci takođe treba da utvrde prema objašnjenjima datim u upitniku za obrazac Š-01, sa odgovarajućom cenom po 1m2, koju daje nadležna komisija za procenu štete.

Zgrade za koje će se raditi predračun troškova opravki biraju se među stambenim zgradama za koje je označen stepen oštećenja od 1 do 5. Iz svake kategorije oštećenja mora biti izabrano najmanje po 40 zgrada, iz čega proizilazi da predračun troškova treba uraditi za najmanje 200 zgrada. Taj broj zgrada nije veliki ako se uzme u obzir da se globalnom procenom štete zamenjuje izrada možda čak i nekoliko desetina hiljada predračuna.

Zgrade se biraju iz spiska pregledanih zgrada i određenih kategorija oštećenja (Š-kat), i to na taj način što će se iz dvadeset namerno ili slučajno odabranih spiskova birati po deset zgrada iz svakog spiska. Izbor se vrši na taj način što se u svakom spisku zaokružuje redni broj prve i poslednje stambene zgrade za koju je označena 1. kategorija oštećenja, zatim redni broj prve i poslednje stambene zgrade za koju je označena 2. kategorija, i tako sve do 5. kategorije. Ako se iz izabranih spiskova obrazca Š-kat ne može obezbediti dovoljan broj zgrada iz svake kategorije oštećenja, broj treba dopuniti izborom iz drugih spiskova.

Broj zgrada koje se biraju u uzorak određuje se za svaku procenu štete zavisno od ukupnog broja oštećenih zgrada. Veličinu i tip uzorka određuju stručnjaci za uzorak, koji su zaduženi i za izbor uzorka.

Po završenom izboru zgrada, u nove obrasce Š-kat treba prepisati sve podatke o izabranim zgradama, koji služe za identifikaciju izabranih zgrada na terenu.

Posle obilaska terena i izrade predračuna troškova opravki za sve izabrane zgrade predračune treba grupisati po kategorijama oštećenja i sabirati zbirne iznose predračuna, a posebno sabrati, takođe po kategorijama oštećenja, i procenjenu nabavnu vrednost.

Stavljanjem u odnos predračunskih troškova opravke i nabavne vrednosti izračunava se procenat za konkretnu kategoriju, koji će se primenjivat i prilikom globalne procene štete (praktično, treba iznos troškova opravki podeliti nabavnom vrednošću, pa rezultat deljenja pomnožiti sa 100).

Istorija akta

4. avgusta 2000.Izmene i dopune
Sl. list SRJ 36/2000
19. novembra 1999.Izmene i dopune
Sl. list SRJ 68/1999
27. avgusta 1999.Izmene i dopune
Sl. list SRJ 55/1999
11. juna 1999.Izmene i dopune
Sl. list SRJ 41/1999
10. juna 1999.Ispravka
Sl. list SRJ 40/1999
7. maja 1999.Donošenje
Sl. list SRJ 34/1999

Izvor: Pravno-informacioni sistem Republike Srbije, redakcijski prečišćen tekst. Važi samo tekst objavljen u „Službenom glasniku Republike Srbije“.