Odluka o privremenim merama za banke u cilju adekvatnog upravljanja kreditnim rizikom u portfoliju poljoprivrednih kredita u uslovima otežane poljoprivredne proizvodnje

Na osnovu člana 4. tačka 3) i člana 14. stav 1. tačka 11) Zakona o Narodnoj banci Srbije („Službeni glasnik RS”, br. 72/03, 55/04, 85/05 – dr. zakon, 44/10, 76/12, 106/12, 14/15, 40/15 – odluka US i 44/18) i člana 28. stav 7. Zakona o bankama („Službeni glasnik RS”, br. 107/05, 91/10 i 14/15),

Izvršni odbor Narodne banke Srbije donosi

ODLUKU

o privremenim merama za banke u cilju adekvatnog upravljanja kreditnim rizikom u portfoliju poljoprivrednih kredita u uslovima otežane poljoprivredne proizvodnje

"Službeni glasnik RS", br. 111 od 7. oktobra 2022, 5 od 24. januara 2023.

1. Ovom odlukom propisuju se mere i aktivnosti koje je banka dužna da primenjuje u cilju adekvatnog upravljanja kreditnim rizikom u portfoliju poljoprivrednih kredita (u daljem tekstu: kredit) u uslovima otežane poljoprivredne proizvodnje, omogućavanjem reprograma kredita dužnicima.

2. Banka je dužna da dužniku, na njegov zahtev, odobri reprogram kredita u skladu sa ovom odlukom (u daljem tekstu: reprogram), ako su na dan 31. maja 2022. godine ispunjeni svi sledeći uslovi:

1) dužnik nije u docnji dužoj od 90 dana po bilo kojoj obavezi na koju se reprogram primenjuje;

2) dužnik nije u statusu neizmirenja obaveza u toj banci u smislu propisa Narodne banke Srbije;

3) potraživanja banke prema dužniku ne smatraju se problematičnim kreditom, odnosno problematičnim potraživanjem u smislu propisa Narodne banke Srbije.

Pod dužnikom iz stava 1. ove tačke podrazumeva se lice koje je upisano u registar poljoprivrednih gazdinstava u smislu zakona kojim se uređuju poljoprivreda i ruralni razvoj (u daljem tekstu: Registar), i to:

1) fizičko lice koje je nosilac komercijalnog porodičnog poljoprivrednog gazdinstva u smislu zakona kojim se uređuju poljoprivreda i ruralni razvoj;

2) preduzetnik;

3) pravno lice, i to:

– zemljoradnička zadruga s najmanje pet članova koji su upisani u Registar kao nosioci ili članovi pet različitih poljoprivrednih gazdinstava upisanih u Registar,

– drugo pravno lice razvrstano u mikro ili malo pravno lice u skladu sa zakonom kojim se uređuje računovodstvo.

Pod dužnikom iz stava 1. ove tačke podrazumeva se i lice koje se bavi otkupom i skladištenjem voća u hladnjači u skladu s propisima.

Na kredite odobrene u okviru garantne šeme Republike Srbije ili s garancijom međunarodnih finansijskih institucija, kao i po osnovu subvencionisanih kredita, reprogram se može primeniti samo uz prethodnu saglasnost davalaca te garancije, odnosno subvencije.

*Službeni glasnik RS, broj 5/2023

3. Reprogram jeste promena uslova pojedinačnog kredita tako da se dužniku omogući grejs period u otplati svih njegovih obaveza prema banci po tom kreditu u trajanju od šest do dvanaest meseci (u zavisnosti od toga za koji period se dužnik opredeli u zahtevu iz tačke 4. ove odluke), u toku kojeg banka ne naplaćuje potraživanja po osnovu glavnice, pri čemu naplaćuje ugovorenu kamatu, a rok otplate tog kredita produžava se tako da iznos anuiteta (periodične obaveze koja bi se plaćala po isteku grejs perioda) utvrđen u momentu odobravanja reprograma ne bude veći u odnosu na taj iznos u periodu pre primene reprograma.

Pod kreditom iz stava 1. ove tačke podrazumeva se kredit odobren dužniku iz tačke 2. stav 2. ove odluke za potrebe obavljanja poljoprivredne delatnosti, kao i kredit odobren dužniku iz tačke 2. stav 3. ove odluke za potrebe obavljanja poslova iz tog stava.

Uslovi otplate kredita ugovoreni odobravanjem reprograma (npr. visina kamatne stope, dodatna sredstva obezbeđenja i sl.) ne mogu biti nepovoljniji za dužnika u odnosu na prvobitno, odnosno ranije ugovorene uslove.

Ako je dužniku odobren reprogram u skladu sa ovom odlukom, smatra se da je docnja u izmirivanju obaveza tog dužnika prema banci po osnovu kredita koji se reprogramira prestala da teče danom podnošenja zahteva iz tačke 4. ove odluke, a docnja dužnika prema banci utvrđuje se prema novom ugovorenom planu otplate.

Na obaveze dužnika po osnovu kamate obračunate za vreme trajanja zastoja u otplati obaveza (moratorijuma) u smislu propisa o privremenim merama za banke u cilju očuvanja stabilnosti finansijskog sistema, reprogram se primenjuje tako da se ta kamata naplaćuje nakon prestanka grejs perioda, nastavlja da se ravnomerno raspoređuje na period otplate kredita i ne pripisuje se ostatku duga.

*Službeni glasnik RS, broj 5/2023

4. Banka je dužna da, u roku od pet radnih dana od dana stupanja na snagu ove odluke, na početnoj strani svoje internet prezentacije i u svojim poslovnim prostorijama objavi obaveštenje o tome da dužnici mogu podneti banci zahtev za odobravanje reprograma u skladu sa ovom odlukom.

Banka je dužna da svim svojim dužnicima iz tačke 2. ove odluke dostavi i individualno obaveštenje iz stava 1. ove tačke, i to do 31. oktobra 2022. godine.

Obaveštenje iz st. 1. i 2. ove tačke sadrži jasne, precizne i potpune informacije koje se odnose na sledeće:

1) mogućnost podnošenja zahteva za odobravanje reprograma (u daljem tekstu: zahtev), uz navođenje uslova za to odobravanje;

2) mogućnost izbora dužine grejs perioda u trajanju od šest do 12 meseci;

3) način podnošenja zahteva;

4) reprezentativni primer iznosa obaveza po osnovu kredita pre i nakon primene reprograma, a koji sadrži sve elemente na osnovu kojih se mogu utvrditi uslovi pod kojima se reprogram primenjuje.

5. Dužnik može podneti banci zahtev u poslovnim prostorijama banke, elektronskim putem ili poštom, najkasnije 30. aprila 2023. godine.

Banka je dužna da odluči o zahtevu dužnika i obavesti ga o toj odluci u roku od 30 dana od dana prijema zahteva.

6. Banka je dužna da unutrašnjim aktima uredi sledeće:

1) ovlašćenja i odgovornosti organa i zaposlenih banke u procesu sprovođenja mera i aktivnosti iz ove odluke;

2) sistem praćenja i izveštavanja o merama i aktivnostima iz ove odluke i rezultatima njihove primene;

3) postupak komunikacije sa dužnicima u smislu ove odluke.

7. Banka dostavlja Narodnoj banci Srbije izveštaj o merama i aktivnostima preduzetim u cilju odobravanja reprograma dužnicima iz tačke 2. stav 2. ove odluke, kao i o rezultatima tih mera i aktivnosti.

Izveštaj iz stava 1. ove tačke banka dostavlja na obrascu Mesečni izveštaj o odobrenom reprogramu poljoprivrednih kredita, koji je kao Prilog 1 odštampan uz ovu odluku i njen je sastavni deo.

Izveštaj iz stava 1. ove tačke banka dostavlja najkasnije 20. u mesecu sa stanjem na dan poslednjeg kalendarskog dana prethodnog meseca.

Prvi izveštaj iz stava 1. ove tačke banka je dužna da dostavi do 20. novembra 2022. godine, sa stanjem na dan 31. oktobra 2022. godine.

Banka izveštaj iz stava 1. ove tačke dostavlja zaključno sa stanjem na dan 30. juna 2023. godine, do 20. jula 2023. godine.

Izuzetno, izveštaj iz stava 1. ove tačke u delu koji se odnosi na inicijalno stanje svih kredita na koje se odluka odnosi, deo pod V ‒ banka dostavlja jednom sa stanjem na dan 30. septembra 2022. godine, najkasnije 20. oktobra 2022. godine.

*Službeni glasnik RS, broj 5/2023

7a. Banka dostavlja Narodnoj banci Srbije izveštaj o merama i aktivnostima preduzetim u cilju odobravanja reprograma dužnicima iz tačke 2. stav 3. ove odluke, kao i o rezultatima tih mera i aktivnosti.

Izveštaj iz stava 1. ove tačke banka dostavlja na obrascu Mesečni izveštaj o odobrenom reprogramu kredita licima koja se bave otkupom i skladištenjem voća u hladnjači, koji je kao Prilog 2 odštampan uz ovu odluku i njen je sastavni deo.

Izveštaj iz stava 1. ove tačke banka dostavlja najkasnije 20. u mesecu sa stanjem na dan poslednjeg kalendarskog dana prethodnog meseca.

Prvi izveštaj iz stava 1. ove tačke banka je dužna da dostavi do 20. marta 2023. godine, sa stanjem na dan 28. februara 2023. godine.

Banka izveštaj iz stava 1. ove tačke dostavlja zaključno sa stanjem na dan 30. juna 2023. godine, do 20. jula 2023. godine.

Izuzetno, izveštaj iz stava 1. ove tačke u delu koji se odnosi na inicijalno stanje svih kredita odobrenih dužnicima iz tog stava, deo pod V ‒ banka dostavlja jednom sa stanjem na dan 31. decembra 2022. godine, najkasnije 20. februara 2023. godine.

*Službeni glasnik RS, broj 5/2023

8. Banka ne može naplatiti naknadu za preduzimanje mera i aktivnosti u skladu sa ovom odlukom, kao ni troškove koje može imati u vezi s tim merama i aktivnostima, uključujući i troškove za obradu zahteva klijenta, osim troškova neophodnih za odobravanje potraživanja koje ne utvrđuje banka.

9. Potraživanja banke prema dužnicima kojima je odobren reprogram, a koja u momentu stupanja na snagu ove odluke nisu bila restrukturirana, ni problematična, niti su se smatrala problematičnim kreditom u smislu propisa Narodne banke Srbije, odnosno kod kojih nije nastupio status neizmirenja obaveze – neće se zbog odobravanja reprograma smatrati restrukturiranim, niti problematičnim potraživanjima, kao ni problematičnim kreditom u smislu propisa Narodne banke Srbije, odnosno neće se smatrati da je nastupio status neizmirenja obaveze.

Tretman iz stava 1. ove tačke primenjuje se na potraživanja iz tog stava i u periodu nakon odobravanja reprograma, sve dok su za to ispunjeni uslovi u smislu propisa Narodne banke Srbije.

Odobravanje reprograma dužnicima u skladu sa ovom odlukom ne podrazumeva nužno da je došlo i do značajnog povećanja kreditnog rizika, niti predstavlja nužno modifikaciju finansijskog sredstva, te nije neophodno da banke priznaju gubitke po osnovu te modifikacije.

10. Banka je dužna da svoje unutrašnje akte uskladi sa odredbama ove odluke do 31. oktobra 2022. godine i da ih dostavi Narodnoj banci Srbije odmah po usvajanju.

11. Ova odluka primenjuje se na obaveze po osnovu kredita odobrenih dužniku do stupanja na snagu ove odluke.

12. Ova odluka stupa na snagu narednog dana od dana objavljivanja u „Službenom glasniku Republike Srbije”.

IO NBS broj 85

U Beogradu, 6. oktobra 2022. godine

Predsedavajuća

Izvršnog odbora Narodne banke Srbije

guverner

Narodne banke Srbije,

dr Jorgovanka Tabaković, s.r.

ODREDBE KOJE NISU UNETE U "PREČIŠĆEN TEKST" ODLUKE

Odluka o izmenama i dopunama Odluke o privremenim merama za banke u cilju adekvatnog upravljanja kreditnim rizikom u portfoliju poljoprivrednih kredita u uslovima otežane poljoprivredne proizvodnje: "Službeni glasnik RS", broj 5/2023-8

6. Banka je dužna da dužnicima koji se bave otkupom i skladištenjem voća u hladnjači dostavi individualno obaveštenje iz tačke 4. stav 2. Odluke, i to do 20. februara 2023. godine.

7. Ova odluka primenjuje se na obaveze po osnovu kredita odobrenih do stupanja na snagu ove odluke dužnicima koji se bave otkupom i skladištenjem voća u hladnjači.

8. Ova odluka stupa na snagu narednog dana od dana objavljivanja u „Službenom glasniku Republike Srbije”.

NAPOMENA IZDAVAČA: Odlukom o izmenama i dopunama Odluke o privremenim merama za banke u cilju adekvatnog upravljanja kreditnim rizikom u portfoliju poljoprivrednih kredita u uslovima otežane poljoprivredne proizvodnje:(„Službeni glasnik RS”, broj 5/2023) dodat je Prilog 2 (vidi tačku 5. Odluke - 5/2023-8).