Odluka o utvrđivanju crkve Arhanđela Mihaila zvane Gračanica sa starim grobljem u Tubraviću za spomenik kulture

Na osnovu člana 47. stav 1. Zakona o kulturnim dobrima („Službeni glasnik Republike Srbije“, broj 71/94),

Vlada Republike Srbije donosi

ODLUKU

O UTVRĐIVANJU CRKVE ARHANĐELA MIHAILA ZVANE GRAČANICA SA STARIM GROBLJEM U TUBRAVIĆU ZA SPOMENIK KULTURE

„Službeni glasnik RS”, broj 51 od 13. HI 1997.

Tačka 1.

Crkva Arhanđela Mihaila zvana Gračanica, sa starim grobljem u Tubraviću i sa pokretnim stvarima u njoj koje su od posebnog kulturnog i istorijskog značaja, utvrđuje se za spomenik kulture.

Tačka 2.

Crkva Arhanđela Mihaila, zvana Gračanica, sa starim grobljem u Tubraviću i sa pokretnim stvarima u njoj koje su od posebnog kulturnog i istorijskog značaja (u daljem tekstu: spomenik kulture), nalazi se na teritoriji opštine Valjevo, u Tubraviću, na katastarskoj parceli broj 221, K.O. Tubravić, u privatnoj svojini.

Spomenik kulture sastoji se od crkve Arhanđela Mihaila i starog groblja oko crkve. Crkva Arhanđela Mihaila svoju neobičnu arhitekturu duguje različitim fazama gradnje. Trikonhalna osnova sa dubokom polukružnom apsidom, plitkim polukružnim pevnicama i prostranim zapadnim travejem pripada prvoj fazi gradnje koja zahvaljujući sačuvanim fragmentima živopisa u oltarskoj apsidi može bliže da se datuje na kraj 16. ili početak 17. veka. Sedmostrana priprata sa galerijom dozidana je 20-ih godina 19. veka, da bi u poslednjoj fazi gradnje, 1930. godine, crkva dobila kupolu na kubičnom postolju, sa osam lučno zasvedenih prozora. Izgrađena je od lomljenog kamena i omalterisana, tako da jedinu dekoraciju predstavljaju kupola i krovni venac izvedeni u kombinaciji sige i opeke.

Na osnovu arheoloških istraživanja utvrđeno je da groblje oko crkve ima kontinuitet sahranjivanja od kraja 15. do 19. veka. Među nadgrobnim spomenicima izdvajaju se ornamentisani stećak u formi dvovodnog sanduka na postolju, ležeće monolitne ploče i usadnici bez i sa natpisima, s kraja 18. i s početka 19. veka.

Spomenik kulture, kao redak primer starog kultnog mesta neprekinutog trajanja, značajno doprinosi proučavanju kulturno-istorijskih prilika ovog kraja tokom četiri veka. Sama crkva osobenim rešenjima, ostvarenim tokom višekratnih obnova, značajno je svedočanstvo sakralne arhitekture 19. veka.

Tačka 3.

Zaštićena okolina spomenika kulture obuhvata katastarsku parcelu broj 221 K.O. Tubravić, u privatnoj svojini.

Tačka 4.

Utvrđuju se sledeće mere zaštite kulturnog dobra:

1) očuvanje izvornog izgleda spoljašnje arhitekture i enterijera, horizontalnog i vertikalnog gabarita, oblika i nagiba krova, svih konstruktivnih i dekorativnih elemenata, originalnih materijala, funkcionalnih karakteristika i originalnih natpisa;

2) ažurno praćenje stanja i održavanje konstruktivno-statičkog sistema, krovnog pokrivača, svih fasada, enterijera i ispravnosti instalacija u spomeniku kulture;

3) zabrana radova koji mogu ugroziti statičku bezbednost spomenika kulture;

4) izgradnja infrastrukture samo uz prethodno obezbeđenje zaštitnih arheoloških iskopavanja i adekvatne prezentacije nalaza;

5) paljenje sveća u posebno izgrađenom objektu van crkve;

6) ugradnja savremenih i sigurnosnih mehanizama za zatvaranje ulaza, kao i odgovarajuće rešetke na prozorima;

7) ugradnja alarm sistema i organizovanje povremenih dežurstava.

Tačka 5.

Utvrđuju se sledeće mere zaštite zaštićene okoline kulturnog dobra:

1) zabrana gradnje objekata koji nisu u funkciji spomenika kulture;

2) izgradnja infrastrukture dozvoljena je samo uz prethodno obezbeđenje zaštitnih arheoloških iskopavanja i adekvatne prezentacije nalaza;

3) izvođenje građevinskih radova i promena oblika terena dozvoljeni su samo uz prethodno obezbeđenje zaštitnih arheoloških iskopavanja i adekvatne prezentacije nalaza;

4) zabrana skladištenja materijala i stvaranja deponija;

5) izmeštanje postojećih objekata, koji se nalaze na južnom delu crkvene porte;

6) rešenje parking prostora i okretnice van porte;

7) zaštita značajnih nadgrobnih kamenih spomenika i horizontalnog stećka fizičko-hemijskim merama zaštite i sprečavanje rasta vegetacije koja štetno deluje na spomenike.

Tačka 6.

Spisak pokretnih dobara od posebnog kulturnog i istorijskog značaja koja se nalaze u crkvi Arhanđela Mihaila, zvanoj Gračanica, u Tubraviću čini sastavni deo ove odluke i čuva se u crkvi Arhanđela Mihaila, zvanoj Gračanica, u Tubraviću.

Tačka 7.

Ovu odluku objaviti u „Službenom glasniku Republike Srbije”.

05 broj 633-3721/97

U Beogradu, 17. oktobra 1997. godine

Vlada Republike

Potpredsednik,

akademik prof. dr Milutin Stojković, s.r.