Odluka o utvrđivanju crkve Arhiđakona Stefana u Gospođincima za spomenik kulture

Na osnovu člana 47. stav 1. Zakona o kulturnim dobrima („Službeni glasnik Republike Srbije“, broj 71/94),

Vlada Republike Srbije donosi

ODLUKU

O UTVRĐIVANJU CRKVE SVETOG ARHIĐAKONA STEFANA U GOSPOĐINCIMA ZA SPOMENIK KULTURE

„Službeni glasnik RS”, broj 51 od 13. HI 1997.

Tačka 1.

Crkva Svetog Arhiđakona u Gospođincima, sa pokretnim stvarima u njoj koje su od posebnog kulturnog i istorijskog značaja, utvrđuje se za spomenik kulture.

Tačka 2.

Crkva Svetog Arhiđakona Stefana u Gospođincima, sa pokretnim stvarima u njoj koje su od posebnog kulturnog i istorijskog značaja (u daljem tekstu; spomenik kulture), nalazi se na teritoriji Opštine Žabalj, u Gospođincima, ulica Branka Radičevića, u privatnoj svojini, na katastarskoj parceli broj 560, K.O. Gospođinci.

Somenik kulture podignut je na mestu starije crkvene građevine koja je stradala u buni 1848-49. godine. Kao i većina crkava u Bačkoj, nastalih polovinom HIH veka, to je građevina monumentalnih razmera sa objedinjenim unutrašnjim prostorom, bez kubeta, sa polukružnom apsidom na istoku, neznanto užom od broda crkve, i sa horom i zvonikom na zapadu. Podela na traveje pilastrima i masivnim lucima u unutrašnjosti, vidljiva je i spolja, gde se na bočnim fasadama javljaju karakteristične visoke niše odvojene pilastrima.

Pevnički prostori su u obliku niša. One su sa unutrašnje strane duboke, a sa spoljne su pliće od ostalih niša na fasadi. Pozlaćena rezba ikonostasa, pevnica, tronova Hristovog groba i luka između priprate i naosa, rad je bečkih majstora Johana Kistnera, rezbara i pozlatara Topfera iz 1860-70. godine. Ikone na ikonostasu, pevnicama i tronovima, kao i zidne i svodne slike, rad su Nikole Aleksića i njegove radionice iz 1855-56. godine. Ikone na Hristovom grobu i u niši proskomidije delo su nepoznatih umetnika, čiji rad pokazuje odličnu školu i siguran likovni izraz.

Spomenik kulture predstavlja izuzetno značajan i reprezentativan primer klasicističkog stila u srpskoj crkvenoj umetnosti druge polovine HIH veka.

Tačka 3.

Zaštićena okolina spomenika kulture obuhvata sledeće katastarske parcele: br. 560 i 562, K.O. Gospođinci, u privatnoj svojini.

Tačka 4.

Utvrđuju se sledeće mere zaštite spomenika kulture:

1) očuvanje izvornog izgleda, spoljašnje arhitekture i enterijera, horizontalnog i vertikalnog gabarita, svih konstruktivnih i dekorativnih elemenata, originalnih materijala, funkcionalnih karakteristika i originalnih natpisa;

2) ažurno praćenje stanja i održavanje konstruktivno-statičkog sistema, krovnog pokrivača, svih fasada, enterijera i ispravnosti instalacija u spomeniku kulture;

3) čuvanje u stanju sveštenika zbornika Božidara Vukovića i drugih knjiga koje se ne upotrebljavaju prilikom vršenja verskih obreda.

Tačka 5.

Utvrđuju se sledeće mere zaštite zaštićene okoline spomenika kulture:

1) održavanje parka na katastarskoj parceli 562. K.O. Gospođinci;

2) vraćanje krsta ispred crkve, na prvobitnu lokaciju i njegovo konzerviranje.

Tačka 6.

Spisak pokretnih dobara od posebnog kulturnog i istorijskog značaja koja se nalazi u crkvi Sv. Arhiđakona Stefana u Gospođincima čini sastavni deo ove odluke i čuva se u crkvi Sv. Arhiđakona Stefana u Gospođincima.

Tačka 7.

Ovu odluku objaviti u „Službenom glasniku Republike Srbije”.

05 broj 633-3721/97

U Beogradu, 17. oktobra 1997. godine

Vlada Republike

Potpredsednik,

akademik prof. dr Milutin Stojković, s.r.