Odluka o utvrđivanju crkve Sv. Dimitrija u selu Leskovcu za spomenik kulture

Na osnovu člana 47. stav 1. Zakona o kulturnim dobrima („Službeni glasnik RS”, broj 71/94),

Vlada donosi

ODLUKU

o utvrđivanju Crkve Sv. Dimitrija u selu

Leskovcu za spomenik kulture

„Službeni glasnik RS”, broj 115 od 27. decembra 2005.

1. Crkva Sv. Dimitrija u selu Leskovcu, sa pokretnim stvarima u njoj koje su od posebnog kulturnog i istorijskog značaja, utvrđuje se za spomenik kulture.

2. Crkva Sv. Dimitrija u selu Leskovcu, sa pokretnim stvarima u njoj koje su od posebnog kulturnog i istorijskog značaja (u daljem tekstu: spomenik kulture), nalazi se na teritoriji grada Beograda, opština Lazarevac, selo Leskovac, u privatnoj svojini, na katastarskoj parceli broj 1586, KO Leskovac.

Spomenik kulture podignut je 1892. godine po projektu iz 1884. godine arhitekte Svetozara Ivačkovića. Sagrađen je u srpsko-vizantijskom stilu, nastalom sredinom 19. veka kao izraz novih stremljenja srpskog građanskog društva koje je sledilo druge evropske sredine u težnji za afirmacijom nacionalnih vrednosti u kulturi. Koncipiran je kao građevina centralnog tipa sa osnovom u obliku slobodnog krsta sa prostranom apsidom, unutra polukružnom, spolja trostranom, na istočnom delu i manjom pripratom sa horom iznad, na zapadnoj strani. Izveden je od kamena i opeke u krečnom malteru. Posebna pažnja posvećena je obradi fasada, na kojima je primenjeno naizmenično polihromno ređanje pojaseva po uzoru na srpske srednjovekovne spomenike. Zapadni portal, obrađen u kamenu, izdvojen je iz mase zapadne fasade u vidu trema sa dva kamena stuba. Velika kamena rozeta ukrašava zidno platno iznad njega. Lučno zasvedeni prozori na bočnim fasadama obrađeni su u kamenu i ukrašeni stubićima sa lukovima. Cela građevina ostavlja utisak monumentalnosti. Masivan ikonostas obrađen je u duhu eklekticizma sa preovlađujućim baroknim motivima. Ikone, rađene tehnikom ulja na platnu, naslikao je 1893. godine Živko Jugović, koji je autor i znatnog broja celivajućih ikona. Gornji delovi hrama su oslikani: u apsidalnoj konhi je Isus Hristos, u kupoli Bog Savaot sa Isusom na krilu, a na pandatifima jevanđelisti Sv. Luka, Sv. Marko, Sv. Jovan i Sv. Matija. U naosu crkve sa severne i južne strane ugrađene su dve spomen ploče izginulim parohijanima u oslobodilačkim ratovima 1912-1919. godine.

Zapadno od crkve nalazi se parohijski dom, koji zajedno sa dvospratnom zvonarom i crkvom čini jedinstvenu arhitektonsku celinu.

U porti se nalazi grobnica-kosturnica srpskih ratnika palih 1914-1918. godine.

Spomenik kulture je svojevrsno svedočanstvo kulturno-istorijskih prilika u Srbiji s kraja 19. veka koje poseduje značajnu arhitektonsku vrednost i važan autorski potpis.

3. Zaštićena okolina spomenika kulture obuhvata katastarske parcele br. 1585/2 i 1586, KO Leskovac, u privatnoj svojini.

4. Utvrđuju se sledeće mere zaštite spomenika kulture:

1) očuvanje izvornog izgleda spoljašnje arhitekture i enterijera, horizontalnog i vertikalnog gabarita, svih konstruktivnih i dekorativnih elemenata, originalnih materijala, funkcionalnih karakteristika i originalnih natpisa;

2) paljenje sveća u spomeniku kulture dozvoljava se samo na mestu koje odredi nadležni zavod za zaštitu spomenika kulture;

3) redovno praćenje stanja i održavanje konstruktivno statičkog sistema, krovnog pokrivača, svih fasada, enterijera i ispravnosti instalacija u spomeniku kulture;

4) rekonstrukcija svih instalacija i postavljanje i održavanje adekvatne unutrašnje i spoljne rasvete;

5) postavljanje gromobranskih uređaja, uređaja za zaštitu od požara i sigurnosnih uređaja za zaštitu od provala.

5. Utvrđuju se sledeće mere zaštite zaštićene okoline spomenika kulture:

1) rekonstrukcija i restauracija crkvenog doma i zvonika u neposrednoj blizini crkve sa vraćanjem originalnih elemenata dekorativne plastike na fasade;

2) komunalno i hortikulturno opremanje, uređenje, održavanje i korišćenje porte kao javnog prostora, prvenstveno namenjenog vernicima i posetiocima crkve.

6. Spisak pokretnih dobara od posebnog kulturnog i istorijskog značaja koja se nalaze u Crkvi Sv. Dimitrija u Leskovcu čini sastavni deo ove odluke i čuva se u Crkvi Sv. Dimitrija u Leskovcu.

7. Ovu odluku objaviti u „Službenom glasniku Republike Srbije”.

05 broj 633-7995/2005

U Beogradu, 22. decembra 2005. godine

Vlada

Potpredsednik,

Miroljub Labus, s.r.