Odluka o utvrđivanju crkve Sv. Nikole u Nišu za spomenik kulture

Na osnovu člana 47. stav 1. Zakona o kulturnim dobrima („Službeni glasnik Republike Srbije”, broj 71/94),

Vlada Republike Srbije donosi

ODLUKU

O UTVRĐIVANJU CRKVE SV. NIKOLE U NIŠU ZA SPOMENIK KULTURE

„Službeni glasnik RS”, broj 5 od 17. II 2000.

Tačka 1.

Crkva Sv. Nikole u Nišu, sa pokretnim stvarima u njoj koje su od posebnog kulturnog i istorijskog značaja, utvrđuje se za spomenik kulture.

Tačka 2.

Crkva Sv. Nikole u Nišu, sa pokretnim stvarima u njoj koje su od posebnog kulturnog i istorijskog značaja (u daljem tekstu: spomenik kulture), nalazi se na teritoriji opštine Niš, u Nišu, u ulici Nikole Dražića broj 1, u privatnoj svojini, na katastarskoj parceli broj 4924/1 KO Niš–Bubanj.

Spomenik kulture je podignut na ostacima hrama za koji se pretpostavlja da je katedralna crkva Sv. Prokopija iz HI veka. Početkom HVII veka sagrađena je i oslikana nova crkva, čiji je živopis bio vidljiv do 1860. godine. Razorena 1690. godine, obnovljena je 1722. godine o čemu svedoči natpis iznad ulaza. Posle pobede Turaka u ratu sa Austrijom 1737. godine crkva je nekoliko puta pretvarana u džamiju, što je 1799. godine konačno i postala. Nazvana je Fetija džamija-pokorena džamija i dozidan joj je minaret. Mitat paša je 1862. godine porušio crkvu-džamiju, da bi nešto istočnije 1863–4. godine sagradio novu džamiju. Po oslobođenju od Turaka 1879. godine, prilagođena je potrebama pravoslavne vere. Niša mihraba pretvorena je u pevnicu, dok je mimbara postala oltarska apsida. Centralni prostor prekriven je plitkom kupolom oslonjenom na grede tavanjače. U središtu kupole probijen je otvor i postavljeno vitko osmostrano kube. Unutrašnjost je osvetljena sa lučno završenim prozorima u dva nivoa. Iznad ulaza, na severozapadu, postavljena je galerija oslonjena na stubove. Ikonostasna pregrada iz 1879. godine rad je nepoznatih autora. U crkvi se nalazi izvestan broj ikona Ilije Dimitrijevića. Dvospratni zvonik sagrađen je 1926. godine.

Spomenik kulture zajedno sa ostacima prvobitnog hrama značajno je svedočanstvo prošlosti grada Niša, od prvih vekova hrišćanstva do naših dana.

Tačka 3.

Zaštićena okolina spomenika kulture obuhvata sledeće katastarske parcela: broj 4924/1 KO Niš–Bubanj, u privatnoj svojini, br. 4766/1 i 4946/3 KO Niš–Bubanj, u društvenoj svojini i broj 4925 KO Niš–Bubanj, u mešovitoj svojini.

Tačka 4.

Utvrđuju se sledeće mere zaštite spomenika kulture:

1) očuvanje izvornog izgleda spoljašnje arhitekture i enterijera, horizontalnog i vertikalnog gabarita, svih konstruktivnih i dekorativnih elemenata, originalnih materijala, funkcionalnih karakteristika i originalnih natpisa;

2) ažurno praćenje stanja i održavanje konstruktivno-statičkog sistema, krovnog pokrivača, svih fasada, enterijera i ispravnosti instalacija u spomeniku kulture;

3) uklanjanje kapele sa starog crkvišta, zapadno od crkve, uz prethodno obezbeđenje zaštitnih arheoloških iskopavanja i adekvatne prezentacije nalaza;

4) osiguranje vrata savremenim bravama i ugradnja alarmnog sistema;

5) vođenje elektro i TT vodova nadzemno.

Tačka 5.

Utvrđuju se sledeće mere zaštite zaštićene okoline spomenika kulture:

1) zabrana podizanja objekata visoke gradnje;

2) zadržavanje postojeće spratnosti objekata;

3) zabrana gradnje objekata koji svojom arhitekturom, gabaritom i visinom ugrožavaju spomenik kulture;

4) zadržavanje namene postojećih objekata;

5) zabrana postavljanja pokretnih tezgi i prodaje robe koja nije u skladu sa namenom spomenika kulture;

6) zabrana postavljanja nadzemnih elektro i TT vodova.

Tačka 6.

Spisak pokretnih dobara od posebnog kulturnog i istorijskog značaja koji se nalaze u crkvi Sv. Nikole u Nišu čini sastavni deo ove odluke i čuva se u crkvi Sv. Nikole u Nišu.

Tačka 7.

Ovu odluku objaviti u „Službenom glasniku Republike Srbije”.

05 broj 633-4731/99

U Beogradu, 25. januara 2000. godine

Vlada Republike Srbije

Potpredsednik,

prof. dr Milovan Bojić, s.r.