Odluka o utvrđivanju crkve Uspenija Sv. Bogorodice u Žitorađi za spomenik kulture

Na osnovu člana 47. stav 1. Zakona o kulturnim dobrima („Službeni glasnik Republike Srbije”, broj 71/94),

Vlada Republike Srbije donosi

ODLUKU

O UTVRĐIVANJU CRKVE USPENIJA SV. BOGORODICE U ŽITORAĐI ZA SPOMENIK KULTURE

„Službeni glasnik RS”, broj 5 od 17. II 2000.

Tačka 1.

Crkva Uspenija Sv. Bogorodice u Žitorađi utvrđuje se za spomenik kulture.

Tačka 2.

Crkva Uspenija Sv. Bogorodice u Žitorađi (u daljem tekstu: spomenik kulture) nalazi se na teritoriji opštine Žitorađa, u Žitorađi, u privatnoj svojini, na katastarskoj parceli broj 1516 KO Žitorađa.

Spomenik kulture sagrađen je 1910. godine na mestu crkvene građevine iz 1814–5. godine, u kojoj se, iako poharanoj, obavljala služba sve do 1893. godine. To je jednobrodna građevina sa petostranom oltarskom apsidom i blago izbačenim pevničkim transeptom. Plitki pilastri na koje se oslanjaju poprečni svodovi, dele unutrašnji prostor na tri traveja. Fasade su oživljene frizom slepih arkada i plitkim ugaonim pilastrima. Zapadni portal, lučno završen, izvučen je iz mase pročelja i nadvišen trougaonim timpanonom. Od deset prozorskih otvora sa arhivoltom u plitkom reljefu iznad, dva su u obliku trifora. Crkva je građena od kamena i opeke, sa mestimičnom upotrebom nadgrobnih spomenika. Omalterisana je i horizontalno su izvučene fuge, tako da se dobija utisak da je obložena mermernim pločama. Unutrašnjost nije oslikana, a ikonostasna pregrada je bez većih umetničkih vrednosti.

Spomenik kulture, izveden u neoklasicističkom duhu, svedoči o snažnom uticaju srpske srednjovekovne arhitekture na sakralno graditeljstvo HH veka.

Tačka 3.

Zaštićena okolina spomenika kulture obuhvata sledeće katastarske parcele: br. 1515/2, 1516 i 1517 KO Žitorađa, u privatnoj svojini i br. 1497, 1509 i 8914 KO Žitorađa, u društvenoj svojini.

Tačka 4.

Utvrđuju se sledeće mere zaštite spomenika kulture:

1) očuvanje izvornog izgleda spoljašnje arhitekture i enterijera, horizontalnog i vertikalnog gabarita, oblika i nagiba krova, svih konstruktivnih i dekorativnih elemenata, originalnih materijala, funkcionalnih karakteristika i originalnih natpisa;

2) ažurno praćenje stanja i održavanje konstruktivno-statičkog sistema, krovnog pokrivača, svih fasada, enterijera i ispravnosti instalacija u spomeniku kulture;

3) izgradnja infrastrukture dozvoljena je samo uz predhodno obezbeđenje zaštitnih arheoloških iskopavanja i adekvatne prezentacije nalaza.

Tačka 5.

Utvrđuju se sledeće mere zaštite zaštićene okoline spomenika kulture:

1) izmeštanje ili uklanjanje novosagrađenog objekta severozapadno od spomenika kulture;

2) zabrana gradnje objekata koji nisu u funkciji spomenika kulture;

3) zabrana gradnje objekata koji svojom arhitekturom, gabaritom i visinom ugrožavaju spomenik kulture;

4) zabrana podizanja objekata visoke gradnje;

5) zabrana širenja groblja prema katastarskoj parceli broj 1516 KO Žitorađa.

Tačka 6.

Ovu odluku objaviti u „Službenom glasniku Republike Srbije”.

05 broj 633-4738/99

U Beogradu, 25. januara 2000. godine

Vlada Republike Srbije

Potpredsednik,

prof. dr Milovan Bojić, s.r.