Odluka o utvrđivanju crkve Uspenja Sv. Bogorodice u Grkinji za spomenik kulture

Na osnovu člana 47. stav 1. Zakona o kulturnim dobrima („Službeni glasnik RS”, broj 71/94),

Vlada Republike Srbije donosi

ODLUKU

O UTVRĐIVANJU CRKVE USPENJA SV. BOGORODICE

U GRKINJI ZA SPOMENIK KULTURE

„Službeni glasnik RS”, broj 88 od 23. decembra 2002.

1. Crkva Uspenja Sv. Bogorodice u Grkinji, sa pokretnim stvarima u njoj koje su od posebnog kulturnog i istorijskog značaja, utvrđuje se za spomenik kulture.

2. Crkva Uspenja Sv. Bogorodice u Grkinji, sa pokretnim stvarima u njoj koje su od posebnog kulturnog i istorijskog značaja (u daljem tekstu: spomenik kulture), nalazi se na teritoriji opštine Gadžin Han, u selu Grkinja, na katastarskim parcelama br. 8525, 8526 i 8527, KO Grkinja, u privatnoj svojini.

Spomenik kulture, sagrađen 1838. godine na temeljima starog hrama, jednobrodna je, izdužena građevina sa iznutra i spolja polukružnom apsidom na istočnoj strani i kasnije dozidanim otvorenim tremom na zapadnoj strani. Zasveden je poluobličastim svodom koji se oslanja na bočne prislonjene luke. Izveden je od pritesanog kamena čiji lepo obrađeni komadi ukrašavaju otvore, sa naglaskom na apsidalni deo. U hram se ulazi sa severne i zapadne strane kroz lučno oblikovane otvore, jednako ukrašene. Iznad zapadnog ulaza na mermernoj ploči je zapis o obnovi i živopisanju hrama. Još višlje, veća niša uokvirava dve manje. U odsečku njenog luka je predstava Sv. Trojice, a u dve manje niše su Sv. Nikola i Bogorodica. Zabat zapadnog zida ukrašen je kamenom rozetom perforiranom u obliku cveta. Unutrašnjost je oslikana 1875. godine. Na ikonostasu je bojom dočarana rezbarija od biljnog preplata i tordirani stubići. Prema sačuvanom zapisu ikone je radio 1867. godine Miloš Ković Bundovski iz debarskog sela Galičnika, kome pripadaju i freske u niši na zapadnom zidu naosa. One se od ostalih slikanih zidnih partija razlikuju svojim minucioznim crtežom, skladnim proporcijama, znalački složenim bojama i jasnim uplivom baroka.

Spomenik kulture spada u značajnija ostvarenja sakralne umetnosti XIX veka okoline Niša.

3. Zaštićena okolina spomenika kulture obuhvata sledeće katastarske parcele: br. 8509, 8562 i 8564, KO Grkinja, u državnoj svojini i br. 8522, 8524, 8525, 8526, 8527, 8528, 8534, 8535, 8536/1, 8536/2, 8537, 8538, 8539, 8540, 8541, 8542, 8543, 8544 i 8545, KO Grkinja, u privatnoj svojini.

4. Utvrđuju se sledeće mere zaštite spomenika kulture:

1) očuvanje izvornog izgleda spoljašnje arhitekture i enterijera, horizontalnog i vertikalnog gabarita, svih konstruktivnih i dekorativnih elemenata, originalnih materijala, funkcionalnih karakteristika i originalnih natpisa;

2) redovno praćenje stanja i održavanje konstruktivno-statičkog sistema, krovnog pokrivača, svih fasada, enterijera i ispravnosti instalacija u spomeniku kulture;

3) izgradnja infrastrukture dozvoljava se samo uz prethodno obezbeđenje zaštitnih arheoloških iskopavanja i adekvatne prezentacije nalaza.

5. Utvrđuju se sledeće mere zaštite zaštićene okoline spomenika kulture:

1) zabrana podizanja objekata visokogradnje;

2) zabrana preparcelisanja postojećih parcela;

3) zabrana gradnje objekata koji svojom arhitekturom, gabaritom i visinom ugrožavaju spomenik kulture;

4) zabrana postavljanja vazdušnih elektro i TT vodova preko zaštićenih parcela;

5) infrastruktura se može podzemno izvoditi uz obezbeđenje zaštitnih arheoloških iskopavanja i adekvatne prezentacije nalaza, kao i vraćanje terena u prvobitno stanje.

6. Spisak pokretnih dobara od posebnog kulturnog i istorijskog značaja koja se nalaze u crkvi Uspenja Sv. Bogorodice u Grkinji čini sastavni deo ove odluke i čuva se u crkvi Uspenja Sv. Bogorodice u Grkinji.

7.Ovu odluku objaviti u „Službenom glasniku Republike Srbije”.

05 broj 633-16770/2002

U Beogradu, 13. decembra 2002. godine

Vlada Republike Srbije

Potpredsednik,

prof. dr Žarko Korać, s.r.