Odluka o utvrđivanju Kaštela Pala Kraia u Bačkoj Topoli za spomenik kulture

Na osnovu člana 47. stav 1. Zakona o kulturnim dobrima („Službeni glasnik Republike Srbije”, broj 71/94),

Vlada Republike Srbije donosi

ODLUKU

O UTVRĐIVANJU KAŠTELA PALA KRAIA U BAČKOJ TOPOLI ZA SPOMENIK KULTURE

„Službeni glasnik RS”, broj 48 od 06. avgusta 2001.

Tačka 1.

Kaštel Pala Kraia u Bačkoj Topoli utvrđuje se za spomenik kulture.

Tačka 2.

Kaštel Pala Kraia u Bačkoj Topoli (u daljem tekstu: spomenik kulture), nalazi se na teritoriji opštine Bačka Topola, u Bačkoj Topoli, Ulica maršala Tita broj 60, u državnoj svojini, na katastarskoj parceli broj 4474, KO Bačka Topola.

Spomenik kulture je sagrađen na samom početku XIX veka. Sagradio ga je baron Pal Krai kao rezidencijalnu građevinu, namenjenu za stanovanje svoje porodice. To je slobodnostojeći, jednospratni objekat, pravougaone osnove u čijem okruženju je nekada postojao park. Građen je u prelaznom „copf stilu”, zadržavajući barokni model zatvorene kubične zapremine, naglašene visine, redukovane dekorativne obrade. Celokupna zapremina uklopljena je u gabarit osnove, a naglašeni barokni rizalit zamenjen je ovde plitkim centralnim rizalitom. Za razliku od čisto baroknih građevina kod kojih spratni deo dobija na značaju, prizemlje i sprat podjednako su tretirani. Nema podele na etaže međuspratnim vencem. Jedini dekorativni akcenat izražen je u jednostavnim pravilnim linijama opšava oko ravno završenih otvora, kao i na spratnom delu rizalita sa vertikalno i horizontalno naglašenim trakama izvedenim u malteru.

Spomenik kulture ima arhitektonsko-stilske i kulturno-istorijske vrednosti i spada u grupu reprezentativnih objekata u Bačkoj Topoli. Svojim izgledom i položajem dominira na raskrsnici glavnih puteva i predstavlja jedinstven primer prelazne stilske orijentacije od baroka ka klasicizmu. Posebnu pažnju zaslužuje kao jedno od glavnih svedočenja o plemićkoj porodici Pala Kraia koja je značajno doprinela kulturnom i ekonomskom razvoju grada.

Tačka 3.

Zaštićena okolina spomenika kulture obuhvata katastarsku parcelu broj 4474, KO Bačka Topola, u državnoj svojini.

Tačka 4.

Utvrđuju se sledeće mere zaštite spomenika kulture:

1) očuvanje izgleda spoljašnje arhitekture, horizontalnog i vertikalnog gabarita, svih konstruktivnih i dekorativnih elemenata, originalnih materijala, i funkcionalnih karakteristika spomenika kulture;

2) ažurno praćenje stanja i održavanje konstruktivno-statičkog sistema, krovnog pokrivača, svih fasada, enterijera i ispravnosti instalacija u spomeniku kulture;

3) zabrana radova koji mogu ugroziti statičku bezbednost spomenika kulture;

4) korišćenje u kulturno-istorijske namene, primereno arhitektonskoj koncepciji spomenika kulture.

Tačka 5.

Utvrđuju se sledeće mere zaštite zaštićene okoline spomenika kulture:

1) rušenje svih dotrajalih neadekvatnih objekata na katastarskoj parceli;

2) uređenje ozelenjavanja i parterno rešenje okruženja kaštela.

Tačka 6.

Ovu odluku objaviti u „Službenom glasniku Republike Srbije”.

05 broj 633-7457/2001-9

U Beogradu, 24. jula 2001. godine

Vlada Republike Srbije

Potpredsednik,

prof. dr Žarko Korać, s.r.