Odluka o utvrđivanju manastira Grabovac za spomenik kulture

Na osnovu člana 47. stav 1. Zakona o kulturnim dobrima („Službeni glasnik RS”, broj 71/94),

Vlada donosi

ODLUKU

o utvrđivanju manastira Grabovac

za spomenik kulture

„Službeni glasnik RS”, broj 115 od 27. decembra 2005.

1. Manastir Grabovac, sa pokretnim stvarima u njemu koje su od posebnog kulturnog i istorijskog značaja, utvrđuje se za spomenik kulture.

2. Manastir Grabovac, sa pokretnim stvarima u njemu koje su od posebnog kulturnog i istorijskog značaja (u daljem tekstu: spomenik kulture), nalazi se na teritoriji grada Beograda, opština Obrenovac, u Grabovcu, u privatnoj svojini, na katastarskoj parceli broj 4851, KO Grabovac.

Prema predanju na mestu današnjeg spomenika kulture nalazio se manastir koji je podigao kralj Milutin, a koji je krajem 14. veka obnovio kralj Dragutin. U toku svoje duge istorije doživeo je više rušenja i obnavljanja. Jedna od važnih obnova izvršena je 1859. godine za vreme vladavine kneza Miloša Obrenovića.

Današnja manastirska crkva posvećena Sv. Nikoli podignuta je 1894. godine na temeljima starijeg hrama iz Miloševog doba. Sazidao ju je majstor iz Makedonije o čemu svedoči i natpis na kapitelu zapadnog portala crkve. Izvedena je u stilu raške škole, sa osnovom u obliku slobodnog krsta. To je jednobrodna građevina sa iznutra polukružnom, a spolja trostranom apsidom na istočnom delu, velikim kubetom iznad centralnog prostora i manjom pripratom u zapadnom delu crkve. Fasade su ukrašene naizmeničnim ređanjem horizontalnih malterisanih traka oker i crvene boje, čime je oponašana polihromija fasada srpskih srednjovekovnih spomenika. Ikonostas je izgrađen istovremeno kada i crkva. Koncipiran je u duhu neoklasicizma i sažetog je tipa, skromne izrade i oblika. Ikone na njemu delo su nepoznatog akademskog slikara. U crkvi se čuva mermerna ploča posvećena oslobodiocima Beograda 1806. godine, koji su se okupili kod manastira Grabovac pred polazak na Beograd.

Spomenik kulture predstavlja svedočanstvo o postojanju kontinuiranog razvoja manastirskog života u okolini Beograda od kraja 14. veka do danas. Kao primer obnove srpsko-vizantijskog stila u arhitekturi tokom druge polovine 19. veka, ima značajnu arhitektonsku vrednost.

3. Zaštićena okolina spomenika kulture obuhvata katastarsku parcelu broj 4851, KO Grabovac, u privatnoj svojini.

4. Utvrđuju se sledeće mere zaštite spomenika kulture:

1) očuvanje izvornog izgleda spoljašnje arhitekture i enterijera, horizontalnog i vertikalnog gabarita, oblika i nagiba krova, svih konstruktivnih i dekorativnih elemenata, originalnih materijala i funkcionalnih karakteristika;

2) ažurno praćenje stanja i održavanje konstruktivno-statičkog sistema, krovnog pokrivača, svih fasada i enterijera;

3) oslikavanje unutrašnjih zidova spomenika kulture dozvoljeno je samo prema uslovima i uz nadzor nadležnog zavoda za zaštitu spomenika kulture;

4) instaliranje uređaja za zaštitu od požara.

5. Utvrđuju se sledeće mere zaštite zaštićene okoline spomenika kulture:

1) zabrana gradnje objekata koji nisu u funkciji spomenika kulture;

2) obnova dotrajalih i oštećenih delova ulične ograde prema postojećim elementima;

3) urbanističko i hortikulturno opremanje, uređenje, održavanje i korišćenje porte kao javnog prostora.

6. Spisak pokretnih dobara od posebnog kulturnog i istorijskog značaja koja se nalaze u manastiru Grabovac čini sastavni deo ove odluke i čuva se u manastiru Grabovac.

7. Ovu odluku objaviti u „Službenom glasniku Republike Srbije”.

05 broj 633-8010/2005

U Beogradu, 22. decembra 2005. godine

Vlada

Potpredsednik,

Miroljub Labus, s.r.