Odluka o utvrđivanju Rašinačkog manastira Sv. arhanđela za spomenik kulture

Na osnovu člana 47. stav 1. Zakona o kulturnim dobrima („Službeni glasnik RS”, broj 71/94),

Vlada donosi

ODLUKU

o utvrđivanju Rašinačkog manastira

Sv. arhanđela za spomenik kulture

„Službeni glasnik RS”, broj 115 od 27. decembra 2005.

1. Rašinački manastir Sv. arhanđela, sa pokretnim stvarima u njemu koje su od posebnog kulturnog i istorijskog značaja, utvrđuje se za spomenik kulture.

2. Rašinački manastir Sv. arhanđela, sa pokretnim stvarima u njemu koje su od posebnog kulturnog i istorijskog značaja (u daljem tekstu: spomenik kulture), nalazi se na teritoriji opštine Svrljig, između sela Pirkovca i Popšice, na katastarskim parcelama br. 366, 368, 369, 378 i 380, KO Pirkovac, u privatnoj svojini.

Prvi pisani pomen o spomeniku kulture nalazi se u turskom popisu iz 1455. godine i vezuje se za zaboravljeno selo Rašinac. Više puta rušen i obnavljan, svoj današnji izgled dobio je 1896. godine. Čine ga crkva, parohijski dom iz 1927. godine, kula-zvonik iz istog vremena i ekonomski deo sa pomoćnim objektom iz druge polovine 19. veka.

Crkva je u osnovi trikonhos u obliku sažetog upisanog krsta sa kupolom. Izdužen i dubok oltarski prostor, sa đakonikonom i proskomidijom u masi zida, spolja i iznutra je polukružan. Nešto uže bočne konhe oblikovane su na isti način. Kupola preko pandantifa prelazi u krug tambura. Spolja, na četvrtastom kubičnom postolju leži osmostrani tambur sa prislonjenim kolonetama. Ovaj centralni prostor koji čine tri traveja predstavlja najstariji deo crkve. Dva traveja na zapadu, poluobličasto zasvedena, dograđena su u 19. veku. Staroj crkvi pripadaju dva četvrtasto oblikovana kamena svećnjaka ispred oltara. Prvobitnom manastirskom kompleksu pripadao je i objekat pravougaonog oblika, severno od crkve. Zapadni ulaz ukrašen je konzolom i pravougaonim ramom. U lučnoj niši iznad je ploča sa natpisom i stojeća figura Sv. Gavrila, nadvišena okulusom. Severni ulaz, jednako oblikovan, završava se trouglastim timpanonom iznad koga je krst.

Unutrašnje zidne površine su prekrečene. Na pojedinim mestima pojavljuje se živopis rađen u fresko tehnici. Ikonostas je izveden u klasicističkom maniru sa stilizovanim floralnim motivima u pozlaćenoj duboreznoj plastici. Ikone u tehnici ulja na platnu, rad su Lazara Krdžalića iz 1889. godine.

Spomenik kulture predstavlja značajno umetničko ostvarenje čijim će se podrobnijim istraživanjem osvetliti stranice prošlosti ovog kraja.

3. Zaštićena okolina spomenika kulture obuhvata sledeće katastarske parcele: br. 362/1, 364, 365, 371, 379, 381, 382, 383/1 i 1147, KO Pirkovac, u privatnoj svojini i br. 362/2, 370, 383/2, 1148, 1149/1 i 1229, KO Pirkovac, u državnoj svojini.

4. Utvrđuju se sledeće mere zaštite spomenika kulture:

1) očuvanje izvornog izgleda spoljašnje arhitekture i enterijera, horizontalnog i vertikalnog gabarita, svih konstruktivnih i dekorativnih elemenata, originalnih materijala, funkcionalnih karakteristika i originalnih natpisa;

2) redovno praćenje stanja i održavanje konstruktivno-statičkog sistema, krovnog pokrivača, svih fasada, enterijera i ispravnosti instalacija u spomeniku kulture;

3) redovno tekuće održavanje spomenika kulture;

4) izgradnja infrastrukture dozvoljena je samo uz prethodno obezbeđenje zaštitnih arheoloških iskopavanja i odgovarajuće prezentacije nalaza.

5. Utvrđuju se sledeće mere zaštite zaštićene okoline spomenika kulture:

1) zabrana podizanja objekata visoke gradnje;

2) zabrana preparcelacije postojećih građevinskih parcela;

3) zabrana gradnje objekata koji svojom namenom, arhitekturom, gabaritom i visinom ugrožavaju spomenik kulture;

4) zabrana postavljanja vazdušnih elektro i TT vodova preko zaštićenih parcela;

5) vođenje infrastrukture podzemno, uz obezbeđenje zaštitnih arheoloških iskopavanja i prezentacije materijala i vraćanje terena u prvobitno stanje;

6) očuvanje autohtonog prirodnog okruženja i autentičnosti izvora vodotoka;

7) zabrana promene oblika terena, čiste seče šuma, eksploatacije korita potoka i svaka vrsta zemljanih radova;

8) zabrana skladištenja materijala, formiranja deponija i proizvodnih postrojenja;

9) obnova starog konaka uz vraćanje prvobitnog izgleda.

6. Spisak pokretnih dobara od posebnog kulturnog i istorijskog značaja koja se nalaze u Rašinačkom manastiru Sv. arhanđela čini sastavni deo ove odluke i čuva se u Rašinačkom manastiru Sv. arhanđela.

7. Ovu odluku objaviti u „Službenom glasniku Republike Srbije”.

05 broj 633-7998/2005

U Beogradu, 22. decembra 2005. godine

Vlada

Potpredsednik,

Miroljub Labus, s.r.