Odluka o utvrđivanju spomenika na Gučevu za znamenito mesto

Na osnovu člana 47. stav 1. Zakona o kulturnim dobrima („Službeni glasnik RS”, broj 71/94),

Vlada donosi

ODLUKU

o utvrđivanju spomenika na Gučevu

za znamenito mesto

„Službeni glasnik RS", broj 115 od 27.12.2005.

1. Spomenik na Gučevu utvrđuje se za znamenito mesto.

2. Spomenik na Gučevu (u daljem tekstu: znamenito mesto) nalazi se na teritoriji opštine Loznica, u Banji Koviljači, u državnoj svojini, na katastarskoj parceli broj 2458, KO Banja Koviljača.

Znamenito mesto čine spomenik i kosturnica u kojoj su sahranjeni posmrtni ostaci oko 3200 srpskih ratnika i austrougarskih vojnika. Znamenito mesto obeležava bitku na Gučevu vođenu u sklopu velike bitke na Drini između srpske i austrougarske vojske, koja je trajala je od 9. septembra do 6. novembra 1914. godine. Spomen-piramidu sa kosturnicom na platou na istaknutoj koti Gučeva počela je da gradi austrougarska vojska svojim izginulim ratnicima za vreme okupacije u Prvom svetskom ratu, ali je nije dovršila. Udruženje rezervnih oficira i ratnika sakupilo je i sahranilo u zajedničku kosturnicu 3200 posmrtnih ostataka, kako srpskih vojnika rasutih po Gučevu i okolini, tako i posmrtne ostatke vojnika 53. Zagrebačke regimente, prenete iz parka Bukovičke Banje. Projekat prepravke piramide i izgradnje kosturnice u njenom podnožju uradio je arhitekta G. V. Todić 1927. godine. Izgradnja spomenika završena je 1929, a osvećenje je bilo 1930. godine. Spomenik u obliku piramide visine 16,50 metara izveden je od blokova veštačkog kamena. Osnova piramide je u obliku kvadrata, sa ispustima na sve četiri strane tako da se obrazuje krst u osnovi postamenta. Na njenom vrhu je dvoglavi orao raširenih krila, isklesan od belog mermera. Na zapadnoj strani piramide postavljen je veliki lovorov venac urađen u belom mermeru sa krstom u sredini. Ispod lovorovog venca nalazi se sarkofag na kome je u reljefu predstavljena borba srpske i austro-ugarske vojske sa urezanim tekstom: „Gučevskim herojima poginulim u borbi 1914. godine”. Sarkofag nosi arhitravna greda na kojoj je urezan natpis sa Njegoševim rečima: „Blago onom ko do vijeka živi imao se rašta i roditi”. Arhitravnu gredu drže dve nage figure ratnika – stražara sa mačem u ruci. Na ostalim stranama na postamentu izveden je krst u mermeru u kvadratnom okviru, iznad koga je na piramidi grb sa dvoglavim orlom. Na istočnoj strani iznad grba izveden je i lovorov venac sa krstom u sredini, dok se na arhitravnoj gredi nalazi urezan tekst: „Gučevskim herojima Udruženje rezervnih oficira i ratnika 1929. godine”. Ispred piramide, ukopana u zemlju, nalazi se grobnica pokrivena betonskom pločom. Levo i desno su veće betonske klupe sa stopama u obliku lavova. Oko pravouganog prostora spomen-obeležja je ograda sa betonskim stubovima spojenim gvozdenim šipkama.

Znamenito mesto, sa obeležjem jedne od značajnih bitaka iz srpske istorije u Prvom svetskom ratu, od posebnog je kulturno-istorijskog značaja.

3. Zaštićena okolina znamenitog mesta obuhvata katastarske parcele br. 2457/1 i 2458, KO Banja Koviljača, u državnoj svojini.

4. Utvrđuju se sledeće mere zaštite znamenitog mesta:

1) očuvanje izvornog izgleda, originalnih materijala i originalnih natpisa na spomen-obeležju;

2) redovno održavanje i čišćenje;

3) otklanjanje oštećenja konzervatorsko-restauratorskim metodama.

5. Utvrđuju se sledeće mere zaštite zaštićene okoline znamenitog mesta:

1) zabrana promene oblika i namene terena;

2) zabrana gradnje objekata trajnog ili privremenog karaktera;

3) zabrana odlaganja, skladištenja i deponovanja otpadnih i opasnih materija;

4) redovno održavanje vegetacije.

6. Ovu odluku objaviti u „Službenom glasniku Republike Srbije”.

05 broj 633-8118/2005

U Beogradu, 22. decembra 2005. godine

Vlada

Potpredsednik,

Miroljub Labus, s.r.