Odluka o utvrđivanju srpske pravoslavne crkve Sv. Grigorija Bogoslova u Tovariševu za spomenik kulture

Na osnovu člana 47. stav 1. Zakona o kulturnim dobrima („Službeni glasnik Republike Srbije”, broj 71/94),

Vlada Republike Srbije donosi

ODLUKU

O UTVRĐIVANJU SRPSKE PRAVOSLAVNE CRKVE SV. GRIGORIJA BOGOSLOVA U TOVARIŠEVU ZA SPOMENIK KULTURE

„Službeni glasnik RS”, broj 5 od 17. II 2000.

Tačka 1.

Srpska pravoslavna crkva Sv. Grigorija Bogoslova u Tovariševu, sa pokretnim stvarima u njoj koje su od posebnog kulturnog i istorijskog značaja, utvrđuje se za spomenik kulture.

Tačka 2.

Srpska pravoslavna crkva Sv. Grigorija Bogoslova u Tovariševu, sa pokretnim stvarima u njoj koje su od posebnog kulturnog i istorijskog značaja (u daljem tekstu: spomenik kulture), nalazi se na teritoriji opštine Bačka Palanka, u Tovariševu, u privatnoj svojini – vlasnik Srpska pravoslavna crkvena, na katastarskoj parceli broj 953 KO Tovariševo.

Spomenik kulture je sagrađen 1785. godine. Pripada tipu vojvođanskih hramova s kraja 18. i prve polovine 19. veka čija se stilska rešenja kreću od razvijenog baroka do klasicizma. Koncipiran je kao jednobrodna građevina sa pravougaonim pevničkim prostorima, dubokom oltarskom apsidom i visokim zvonikom naglašene limene kape koji dominira zapadnim pročeljem. Fasade su oživljene plitkim lezenama i uskim plitkim okvirima otvora. Pojava triglifa, dentikula i guta na ukrasu svedoče o dominaciji klasicizma. Sadašnji ikonostas, po tipu visoka oltarska pregrada sa razvijenim programom, nastao je kombinacijom rezbe iz 1848. godine i ikona iz različitih vremena i različitog porekla. Datovanje ikona i atribucija onemogućeni su višestrukim prepravkama i preslicima. Prestone ikone ukazuju na uticaj baroka i najverovatnije pripadaju kraju 18. ili početku 19. veka. Zidne predstave su takođe preslikavane po nekoliko puta. Izdvaja se scena Kosovskog boja iz 1853. godine, koja upućuje na obnovu kulta Kosovskog boja.

Spomenik kulture je značajano svedočanstvo stilskih i idejnih promena u srpskoj crkvenoj umetnosti od kraja 18. do polovine 19. veka. Uklanjanje premaza sa ikona i zidnih predstava dopuniće dosadašnja saznanja o tom periodu srpskog religioznog slikarstva.

Tačka 3.

Zaštićena okolina spomenika kulture obuhvata sledeće katastarske parcele br. 953 i 954 KO Tovariševo, u privatnoj svojini – vlasnik Srpska pravoslavna crkva.

Tačka 4.

Utvrđuju se sledeće mere zaštite spomenika kulture:

1) očuvanje izvornog izgleda spoljašnje arhitekture i enterijera, horizontalnog i vertikalnog gabarita, oblika i nagiba krova, svih konstruktivnih i dekorativnih elemenata, originalnih materijala i funkcionalnih karakteristika;

2) ažurno praćenje stanja i održavanje konstruktivno – statičkog sistema, krovnog pokrivača, svih fasada, enterijera i ispravnosti instalacija u spomeniku kulture;

3) zabrana radova koji mogu ugroziti statičku bezbednost spomenika kulture;

4) izgradnja infrastrukture dozvoljena je samo uz prethodno obezbeđenje zaštitnih arheoloških iskopavanja i adekvatne prezentacije nalaza.

Tačka 5.

Utvrđuju se sledeće mere zaštite zaštićene okoline spomenika kulture:

1) očuvanje izvornog izgleda spoljašnje arhitekture i enterijera, horizontalnog i vertikalnog gabarita, oblika i nagiba krovova, krovnog pokrivača, svih konstruktivnih i dekorativnih elemenata, originalnih materijala i funkcionalnih karakteristika svih pratećih objekata;

2) zabrana izgradnje novih objekata koji svojom arhitekturom, gabaritom i visinom ugrožavaju spomenik kulture;

3) zabrana izgradnje novih objekata koji nisu u funkciji spomenika kulture;

4) zemljani radovi na izgradnji infrastrukture dozvoljavaju se samo uz prethodno obezbeđenje zaštitnih arheoloških iskopavanja i adekvatne prezentacije nalaza;

5) zabrana skladištenja štetnih materijala i stvaranja deponija;

6) hortikulturno uređenje porte.

Tačka 6.

Spisak pokretnih dobara od kulturnog i istorijskog značaja koja se nalaze u Srpskoj pravoslavnoj crkvi Sv. Grigorija Bogoslova u Tovariševu čini sastavni deo ove odluke i čuva se u Srpskoj pravoslavnoj crkvi Sv. Grigorija Bogoslova u Tovariševu.

Tačka 7.

Ovu odluku objaviti u „Službenom glasniku Republike Srbije”.

05 broj 633-4734/99

U Beogradu, 25. januara 2000. godine

Vlada Republike Srbije

Potpredsednik,

prof. dr Milovan Bojić, s.r.