Odluka o utvrđivanju Srpske pravoslavne crkve Uspenja Sv. Bogorodice u Perlezu za spomenik kulture

Na osnovu člana 47. stav 1. Zakona o kulturnim dobrima („Službeni glasnik RS”, broj 71/94),

Vlada Republike Srbije donosi

ODLUKU

O UTVRĐIVANJU SRPSKE PRAVOSLAVNE CRKVE USPENJA SV. BOGORODICE U PERLEZU ZA SPOMENIK KULTURE

„Službeni glasnik RS”, broj 73 od 05. novembra 2002.

1. Srpska pravoslavna crkva Uspenja Sv. Bogorodice u Perlezu, sa pokretnim stvarima u njoj koje su od posebnog kulturnog i istorijskog značaja, utvrđuje se za spomenik kulture.

2. Srpska pravoslavna crkva Uspenja Sv. Bogorodice u Perlezu, sa pokretnim stvarima u njoj koje su od posebnog kulturnog i istorijskog značaja (u daljem tekstu: spomenik kulture), nalazi se na teritoriji opštine Zrenjanin, u Perlezu, u ulici Ive Lole Ribara br. 1, u privatnoj svojini, na katastarskoj parceli broj 1860, KO Perlez.

Spomenik kulture podignut je u periodu od 1808–1811. godine. Monumentalna građevina je jednobrodna, sa petostranom apsidom i zvonikom koji se uzdiže iz zapadnog pročelja. Postavljena je u pravcu zapad istok i povučena u odnosu na regulaciju ulice. Konstruktivni sklop čine masivni obodni zidovi i polukružni luci koji nose bačvaste svodove. Na zapadnoj fasadi su četiri pilastra nadvišena arhitravom i timpanonon. Na bočnim fasadama su niše polukružno završene i kasetirane malterskom plastikom. Dekoracija je iz baroknog repertoara, pojednostavljene izrade. Posebnu vrednost predstavlja ikonostas koji je slikao Uroš Predić 1885. godine, pošto je stariji izgoreo u požaru. Slike na svodovima izradio je Eduard Klajn iz Beča 1892. godine, ali se pretpostavlja da ih je prvobitno slikao Živko Petrović još 1847. godine, a da ih je Klajn samo obnovio.

Svojom monumentalnošću, konstruktivnim rešenjima, preciznim i kvalitetnim izvođenjem, spomenik kulture predstavlja veoma uspeo primer graditeljskog umeća i inventivnosti, čijem značaju itekako doprinosi izvanredan ikonostas Uroša Predića.

3. Zaštićena okolina spomenika kulture obuhvata sledeće katastarske parcele: br. 1860 i 1861, KO Perlez, u privatnoj svojini.

4. Utvrđuju se sledeće mere zaštite spomenika kulture:

1) očuvanje izvornog izgleda spoljašnje arhitekture i enterijera crkve, horizontalnog i vertikalnog gabarita, oblika i nagiba krova, svih konstruktivnih i dekorativnih elemenata, originalnih materijala, funkcionalnih karakteristika i originalnih natpisa;

2) redovno praćenje stanja i održavanje konstruktivno-statičkog sistema, krovnog pokrivača, svih fasada, enterijera i ispravnosti instalacija u spomeniku kulture;

3) zabrana radova koji mogu ugroziti statičku bezbednost spomenika kulture;

4) izgradnja infrastrukture dozvoljena je samo uz prethodno obezbeđivanje zaštitnih arheoloških iskopavanja i adekvatne prezentacije nalaza.

5. Utvrđuju se sledeće mere zaštite zaštićene okoline spomenika kulture:

1) očuvanje izvornog izgleda spoljašnje arhitekture, horizontalnog i vertikalnog gabarita, oblika i nagiba krovova, krovnog pokrivača, svih konstruktivnih i dekorativnih elemenata, originalnih materijala i funkcionalnih karakteristika svih pratećih objekata;

2) zabrana izgradnje objekata koji svojom arhitekturom, gabaritom i visinom ugrožavaju spomenik kulture;

3) zabrana izgradnje objekata koji nisu u funkciji spomenika kulture;

4) zemljani radovi na izgradnji infrastrukture dozvoljavaju se samo uz prethodno obezbeđenje zaštitnih arheoloških iskopavanja i adekvatne prezentacije nalaza;

5) zabrana skladištenja štetnih materijala i stvaranja deponija;

6) komunalno i hortikulturno opremanje, uređenje i održavanje porte i parka oko crkve.

6. Spisak pokretnih dobara od kulturnog i istorijskog značaja koja se nalaze u Srpskoj pravoslavnoj crkvi Uspenja Sv. Bogorodice u Perlezu čini sastavni deo ove odluke i čuva se u Srpskoj pravoslavnoj crkvi Uspenja Sv. Bogorodice u Perlezu.

7. Ovu odluku objaviti u „Službenom glasniku Republike Srbije”.

05 broj 633-15045/2002

U Beogradu, 31. oktobra 2002. godine

Vlada Republike Srbije

Potpredsednik,

Jožef Kasa, s.r.

SPISAK

POKRETNIH DOBARA OD POSEBNOG KULTURNOG I ISTORIJSKOG ZNAČAJA KOJA SE NALAZE U SRPSKOJ PRAVOSLAVNOJ CRKVI USPENJA SV. BOGORODICE

U PERLEZU

Ikone sa ikonostasa

Sokl

1. Hristos u čamcu sa apostolima na uzburkanom moru, ulje na platnu, ovalni oblik, 80 x 54 cm,

2. Hristos isceljuje slepog, ulje na platnu, ovalni oblik, 80 x 54 cm, 3. Vaskrsenje Lazarevo, ulje na platnu, ovalni oblik, 80 x 54 cm,

4. Usekovanje glave Jovana Krstitelja, ulje na platnu, ovalni oblik, 80 x 54 cm.

Prestone ikone

1. Sv. Nikola, ulje na platnu, lučno oblikovana, 76 x 180 cm,

2. Bogorodica, ulje na platnu, lučno oblikovana, 76 x 180 cm,

3. Isus Hristos, ulje na platnu, lučno oblikovana, 76 x 180 cm,

4. Jovan Krstitelj, ulje na platnu, lučno oblikovana, 76 x 180 cm.

Dveri

1. Arhanđel Mihajlo, ulje na platnu, ovalni oblik, 58 x 122 cm – na severnim dverima,

2. Arhanđel Stefan, ulje na platnu, ovalni oblik, 58 x 122 cm – na južnim dverima.

Carske dveri

1. Bogorodica, ulje na platnu, ovalni oblik, 41 x 22 cm – na levom krilu,

2. Arhanđel Gavrilo, ulje na platnu, ovalni oblik, 41 x 122 cm – na desnom krilu,

3. Sv. Georgije, ulje na platnu, ovalni oblik, 70 x 90 cm – iznad severnih dveri,

4. Sv. Dimitrije, ulje na platnu, ovalni oblik,70 x 90 cm – iznad južnih dveri,

5. Tajna večera, ulje na platnu, ovalni oblik, dim 120 x 60 cm – nad carskim dverima.

Druga zona

1. Rođenje Hristovo, ulje na platnu, lučno oblikovana, 76 x 146 cm,

2. Krštenje Hristovo, ulje na platnu, lučno oblikovana, 76 x 146 cm,

3. Preobraženje, ulje na platnu, lučno oblikovana, 76 x 146 cm,

4. Uspenje Bogorodice, ulje na platnu, lučno oblikovana, 120 x 174 cm,

5. Vaskrsenje Hristovo, ulje na platnu, lučno oblikovana, 76 x 146 cm,

6. Vaznesenje Hristovo, ulje na platnu, lučno oblikovana, 76 x 146 cm,

7. Silazak sv. Duha, ulje na platnu, lučno oblikovana, 76 x 146 cm.

Treća zona

1. Sv. Trojica, ulje na platnu, ovalni oblik, 100 x 60 cm – u centralnom delu,

2. četiri ikone apostola, ulje na platnu, ovalnog oblika, 30 x 93 cm – i desno od Sv. Trojice,

3. Krst sa raspećem, uz koga su ikone Bogorodice i Jovana Bogoslova, ulje na platnu, ovalnog oblika, 30 x 93 cm – iznad Sv. Trojice,

4. Iznad apostola su još po dve ikone apostola, ulje na platnu, ovalnog oblika, 30 x 93 cm.

Tronovi

1. Bogorodica sa Hristom, ulje na drvetu, 67 x 51 cm,

2. Sretenje, 76 x 80 cm,

3. Sv. Sava, 67 x 151 cm.

Pevnice

1. Sv. Jovan Damaskin, 50 x 80 cm,

2. Car David, 50 x 80 cm.

1. Hristov grob je slikao Uroš Predić, na grobu je krst sa Raspećem, 66 x 84 cm.

Levo od krsta su:

1. Hristos u Getsimaniji, 17 x 24 cm,

2. Izdajstvo Judino, 17 x 24 cm,

3. Bogorodica, 17 x 24 cm.

Desno od krsta su:

1. Hristos pred Pilatom, 17 x 24 cm,

2. Nošenje krsta, 17 x 24 cm,

3. Jovan Bogoslov, 17 x 24 cm.

Ripide – pretpostavlja se da su rad Živka Petrovića

1. Preobraženje – Vaskrsenje, prečnik 17 cm,

2. Silazak sv. Duha – Krštenje Hristovo, prečnik 17 cm,

3. Sv. Georgije – Sretenje, prečnik 17 cm,

4. Rođenje Hristovo – Uspenje Hristovo, prečnik 17 cm,

5. Vaznesenje Hristovo – Rođenje Bogorodice, prečnik 17 cm,

6. Sv. Nikola – Vavedenje, prečnik 17 cm.

Celivajuće ikone

1. Krštenje Hristovo, ulje na limu, 23 x 32 cm, slikao Živko Petrović,

2. Sv. Jovan Bogoslov, 23,5 x 32 cm, nepoznat autor,

3. Sv. Pantelija, 23,5 x 32 cm, nepoznat autor,

4. Alimpije Stolpnik, 23,5 x 32 cm, nepoznat autor,

5. Sv. Nikola, 23,5 x 32 cm, nepoznat autor,

6. Sv. Stefan Dečanski, 23,5 x 32 cm,

7. Sv. Arhanđel Mihajlo, 23,5 x 32 cm, nepoznat autor,

8. Sv. Georgije, 23,5 x 32 cm, nepoznat autor.

Ikone na drvetu

1. Uspenje Bogorodice, ulje na drvetu, 23 x 32 cm,

2. Sretenje, ulje na drvetu, 23 x 32 cm,

3. Arhanđel Mihajlo, 23 x 32 cm, rad Uroša Predića,

4. Obostrana Vaskrsenje i Car Lazar, 24 x 33 cm, nepoznat autor,

5. Rođenje Hrista, 24 x 33 cm, nepoznat autor,

6. Sretenje, 24 x 33 cm, nepoznat autor,

7. Sv. Apostoli, 24 x 33 cm, nepoznat autor.

Ulje na platnu u ramu

1. Sv. Sava blagosilja Srpčad, rad Stevana Todorovića, 1870. godine.

Darohranilnica – rad Uroša Predića

1. Tajna večera, ulje na platnu, 11 x 13 cm,

2. Jovan Bogoslov, ulje na platnu, 10 hh 17 cm,

3. Jovan Bogoslov, ulje na platnu, 10 x 17 cm,

4. Raspeće, 62 x 30 cm.