Odluka o utvrđivanju zgrade Sokolskog doma u Šapcu za spomenik kulture

Na osnovu člana 47. stav 1. Zakona o kulturnim dobrima („Službeni glasnik RS”, broj 71/94),

Vlada donosi

ODLUKU

o utvrđivanju zgrade Sokolskog doma u Šapcu za spomenik kulture

„Službeni glasnik RS”, broj 115 od 27. decembra 2005.

1. Zgrada Sokolskog doma u Šapcu utvrđuje se za spomenik kulture.

2. Zgrada Sokolskog doma u Šapcu (u daljem tekstu: spomenik kulture) nalazi se na teritoriji opštine Šabac, na uglu ulica Koste Abraševića i Miloša Obilića, na katastarskoj parceli broj 860, KO Šabac, u društvenoj svojini.

Spomenik kulture podignut je u periodu između 1930. i 1934. godine za potrebe Sokolskog društva čija je osnovna delatnost bila širenje sportske kulture i sportskog duha gimnastičkim vežbanjem. Na inicijativu profesora šabačke gimnazije Mihaila Ruvidića osnovano je 1882. godine „Društvo za gimnastiku i borenje” kao prvo sportsko društvo, koje se transformisalo u Gimnastičarsko društvo „Soko”, a bilo je aktivno sa kraćim prekidima do Drugog svetskog rata. Zbog vežbanja na neprikladnim mestima, ideja o izgradnji Sokolane ostvarena je dobrovoljnim prilozima građana, donacijom opštine i države, a po projektu inženjera Ante Gašparca. Monumentalna građevina Sokolane postavljena je na uglu dve ulice sa jasno odvojenim delom u kome je smeštena sala za vežbanje od dela zgrade sa pomoćnim prostorijama. U novije vreme Sokolskom domu je sa dvorišne strane dodat aneks sa tribinama i svlačionicama ispod njih. Pravougaona osnova građevine, sa glavnim prostorijama u središnjem delu, podređena je nameni. Preko reprezentativnog stepeništa u prizemlju ulazi se u hol, iz koga se ide u salu za vežbanje, kancelarije i stepeništem dalje na sprat. Raspored prostorija na ostalim etažama isti je kao u prizemlju, s tim što se nad holom nalaze kancelarije. Sala za vežbanje ima izdužen oblik sa prostorom u dva nivoa, gde je jedan deo projektovan kao izdignuta bina, tako da je sala mogla po potrebi da se koristi ne samo za sportske nego i za druge priredbe. Na zidu iznad ulaza u salu, celom širinom postavljen je konzolni balkon za smeštaj publike. Prateće prostorije grupisane su u ugaonom delu zgrade koji je manji, ali racionalno iskorišćen, tako što je stepenišni deo sa pomoćnim prostorijama pomeren u stranu. Zgrada je projektovana tako da ugaoni deo ima spratnost P+2S, a izduženi trakt sa salom za vežbanje ima visinski gabarit jednog sprata. Ispod krajnjih suprotnih delova zgrade nalaze se podrumske prostorije. Glavni akcenat dat je ugaonom delu na kome je glavni portal sa stepeništem. Naizmenično smenjivanje ispupčenih i uvučenih površina ugaonog dela, kao i smelo suprotstavljanje jako izdužene horizontale sale za vežbanje vertikali ugaonog dela, posebna su vrednost u arhitektonskom komponovanju. Ugaoni deo akcentovan je trećom, „uvučenom” fasadom u obliku niše koja se provlači kroz sve tri etaže, presečenom sa dva konzolna balkona koji naglašavaju spratove. Balkon iznad prizemnog dela oslanja se na masivne stubove koji sa polukružnim stepeništem čine celinu, jer su na isti način obrađeni i čine kontrast svetlo okrečenoj fasadi. Za razliku od balkona prizemlja koji ima zidanu ogradu, spratni balkon, istog gabarita kao i donji, ima transparentnu metalnu ogradu. Središnji konkavni deo ugaonog dela zdanja uokviruju dva vertikalna trakta viša za jedan sprat. Dva uspravna metalna nosača zastava na vrhovima ovih krila naglašavaju vertikalnost ugaonog dela. Podužni deo sa salom uokviren je sa dva polja naglašena atikom, ali bez ukrasa i prozorskih otvora. Između ovih polja fasada je vertikalno ispresecana mnoštvom vrlo izduženih prozorskih otvora kojima je sala osvetljena dnevnim svetlom. Između prozorskih otvora su uska zidna platna iste širine kao i otvori, tako da je postignut efekat smenjivanja puno-prazno. Odsustvo dekorativne plastike sa fasadnih površina, nosači zastava, kao i ravan krov nad ugaonim delom vezuje ovu građevinu za stil moderne, prisutne u gradskoj arhitekturi Šapca u trećoj i četvrtoj deceniji 20. veka.

Ovaj spomenik kulture značajan je kako zbog arhitektonskih vrednosti i stilskih karakteristika, tako i zbog osnovne namene građevine vezane za istoriju sportskih društava i fizičkog vaspitanja dece i omladine u Srbiji.

3. Zaštićena okolina spomenika kulture obuhvata sledeće katastarske parcele: br. 859/1 i 859/2, KO Šabac, u privatnoj svojini, i broj 860, KO Šabac, u društvenoj svojini.

4. Utvrđuju se sledeće mere zaštite spomenika kulture:

1) očuvanje izvornog izgleda spoljašnje arhitekture, horizontalnog i vertikalnog gabarita, oblika i nagiba krova, svih konstruktivnih i dekorativnih elemenata, originalnih materijala i funkcionalnih karakteristika;

2) ažurno praćenje stanja i održavanja konstruktivno-statičkog sistema, krovnog pokrivača, svih fasada, enterijera i ispravnosti instalacija u spomeniku kulture;

3) vođenje elektro i TT vodova podzemnim putem;

4) zabrana postavljanja priključnih kutija i ormara na spoljašnjim površinama spomenika kulture.

5. Utvrđuju se sledeće mere zaštite zaštićene okoline spomenika kulture:

1) zabrana radova koji mogu ugroziti statičku bezbednost spomenika kulture;

2) zabrana postavljanja dalekovoda, vazdušnih elektro i TT vodova preko zaštićenih parcela i obezbeđivanje njihovog vođenja podzemnim kanalima, uz vraćanje terena u prvobitno stanje;

3) dozvoljen maksimalan visinski gabarit objekata je P + 2S.

6. Ovu odluku objaviti u „Službenom glasniku Republike Srbije”.

05 broj 633-8114/2005

U Beogradu, 22. decembra 2005. godine

Vlada

Potpredsednik,

Miroljub Labus, s.r.