Posebne uzanse za promet blokova i ploča od kamena, mermera i granita

Na osnovu člana 19 st 3 i 4 Osnovnog zakona o jedinstvenim privrednim komorama i poslovnoj saradnji u privredi („Službeni list FNRJ“, br 28/60, 16/61 i 13/63 „Službeni list SFRJ“, br 10/65),

Savezna privredna komora donosi

POSEBNE UZANSE

za promet blokova i ploča od kamena, mermera i granita

"Službeni list SFRJ", br. 9 od 22. februara 1967, 29 od 26. maja 1978 - dr. zakon

I OPŠTE ODREDBE

1

Za promet blokova i ploča od kamena, mermera i granita (u daljem tekstu: "blokovi i ploče") važe ove posebne uzanse, kao i Opšte uzanse za promet robom ("Službeni list FNRJ", br. 15/54), ako su stranke pristale na njihovu primenu.

Smatra se da su strane pristale na primenu ovih uzansi u poslovima u kojima je za slučaj spora nadležan privredni sud, ako iz ugovora ne proističe da su isključile njihovu primenu.

Ove posebne uzanse ne isključuju primenu važećih jugoslovenskih standarda u slučajevima u kojima se oni primenjuju.

2

Pod nazivom blokovi podrazumevaju se, po ovim uzansama, pravilno oblikovani, paralelopipedi sirovinskog proizvoda, sa šest grubo obrađenih površina, debljine veće od 30 cm. Blokovi služe i kao osnovni materijal za dobijanje ploča.

Pod nazivom ploče podrazumevaju se, po ovim uzansama, pravougaoni proizvodi dobiveni rezanjem blokova, pravilno oblikovani, debljine do najviše 30 cm.

II KOLIČINE

3

Blokovi se prodaju po kubnom metru (m3), a ploče po kvadratnom metru (m2), sa posebnom naznakom debljine ploče. Najmanja nabavna i prodajna količina u trgovini na veliko za blokove je 5 m3, a za ploče 10 m2.

III POREKLO, BOJA I KOMERCIJALNI NAZIV

4

Pri prodaji blokova i ploča bez uzoraka, prodavac mora naznačiti njihovo poreklo, boju i komercijalni naziv.

Poreklo blokova i ploča naznačuje se prema mestu nalazišta osnovnog sirovinskog materijala.

Blokovi i ploče razvrstavaju se po boji: bela, crna, siva, plava, žuta, crvena, zelena i ružičasta, a pored toga mogu biti u osnovi jedinstvene boje i prošarani raznim nijansama svetlije ili tamnije boje. Prema boji blokovi i ploče mogu biti i šareni (breče).

Komercijalni naziv označava vrstu proizvoda poznatog na tržištu po svojim osobinama.

Ako je u kupoprodajnom ugovoru ugovoreno poreklo i boja blokova i ploča, kupac nije dužan preuzeti iste proizvode drugog porekla i boje ili mešane proizvode raznog porekla i raznih boja.

Ako u kupoprodajnom ugovoru nije ugovoreno poreklo ili boja, prodavac može u pogledu porekla i boje isporučiti proizvode po sopstvenom izboru.

IV KATEGORIZACIJA, KLASIFIKACIJA I UTVRĐIVANJE KVALITETA

5

Blokovi se razvrstavaju i prodaju i prema njihovoj dužini, po sledećim kategorijama:

I od 300 cm i više

II od 250 do 299 cm

III od 200 do 249 cm

IV od 150 do 199 cm

V od 100 do 149 cm

VI do 99 cm

6

Ploče se razvrstavaju prema njihovoj debljini, i to: od 10 mm; 15 mm; 20 mm; 25 mm; 30 mm; 40 mm i preko 40 mm debljine.

7

Ploče se razvrstavaju prema fazama njihove obrade, i to:

1) zavisno od obrade ivica:

- sirove sečene (piljene, gaterisane), neobrubljene (nekantirane);

- sirove sečene (piljene, gaterisane), obrubljene (kantirane);

2) zavisno od obrade površine:

- grubo brušene;

- fino brušene;

- polirane.

8

Blokovi i ploče razvrstavaju se i njihova prodaja ugovara se zavisno od njihovih prirodnih karakteristika odnosno strukture i kompaktnosti, prema sledećoj klasifikaciji:

Grupa A (izabrana): struktura kompaktna, bez prslina, ne zahteva popravke i laka za obradu. Blokovi pri razrezivanju moraju dati ploče dužine i širine bloka, čije će vidljive površine biti zdrave i ujednačene po boji.

Grupa B (dobra): struktura kompaktna, bez vidljivih prslina, sa mogućim prirodnim manama. Ploče mogu sadržavati po neku naprslinu, koja ne sme preći jednu trećinu dužine najkraće ivice ploče. Ploče mogu pokazivati neujednačenost boje i dozvoljavaju se manje popravke.

Grupa C (upotrebljiva): struktura nekompaktna, prsline vidljive. Dozvoljena neujednačenost boje. Razrezivanjem ovakvog bloka moraju se dobiti upotrebljive ploče čije prsline mogu ići do ivice sa veštačkim poboljšanjima.

Sve tri grupe smataju se jednakim po otpornosti i trajnosti, bez obzira na metode popravke i obrade njihovih prirodnih karakteristika odnosno strukture i kompaktnosti.

9

Kvalitet blokova i ploča utvrđuje se prema njihovim fizičko-mehaničkim i mineraloško-petrografskim osobinama.

Utvrđivanje kvaliteta blokova i ploča vrši se laboratorijskim ispitivanjem o čemu se izdaje pismeni dokument - certifikat.

10

Fizičko-mehaničkim ispitivanjem utvrđuje se:

1) otpornost na pritisak u suvom, u vodom zasićenom stanju i posle 25 ciklusa smrzavanja;

2) otpornost na savijanje;

3) otpornost na abanje;

4) otpornost ivica prema udaru;

5) upijanje vode pri normalnom pritisku i pritisku od 150 atmosfera;

6) otpornost prema smrzavanju;

7) zapreminska težina;

8) specifična težina;

9) gustina i poroznost.

11

Mineraloško-petrografskim ispitivanjem utvrđuje se:

1) mineralni sastav;

2) struktura i tekstura;

3) stepen svežine;

4) sadržaj štetnih sastojaka.

V TOLERANCIJA

12

Dozvoljeno odstupanje od bruto-mera - (minus) 3 cm je za blokove koji su finije oblikovani (žičnom pilom). Odstupanje od - (minus) 5 cm je za blokove koji su grublje oblikovani (sa pneumatičkim čekićima ili ručno).

Bruto-mera znači merenje po svim dimenzijama sirovog bloka.

Pored ovih tolerancija dozvoljava se odstupanje na neto-mere 1 cm na sve tri dimenzije odnosno 3% od ukupne kubature.

Neto-merom se smatra mera kad se odbiju gornje tolerancije od bruto-mera. Merenje blokova vrši se po aritmetičkoj sredini, ako kupac izričito ne traži da se merenje vrši po najkraćoj strani.

13

Kod sečenih neobrubljenih ploča dozvoljeno je odstupanje na dužini i širini svake ploče od 2 do 3 cm od bruto-mere. Bruto mera se uzima kao i kod blokova (uzansa 12).

Kod sečenih obrubljenih ploča dozvoljeno je odstupanje na dužini i širini svake ploče 1 cm, a za standardizovane ploče važe odredbe JUS-a B.B3.200.

Kod ploča debljine do 2,5 cm dozvoljeno je odstupanje 1,50 mm, a kod ploča debljine preko 2,5 cm dozvoljeno je odstupanje 2 mm, za svaku ploču.

14

Zbog skrivenih strukturnih mana blokova i ploča kamena, mermera i granita na domaćem i inostranom tržištu, smatra se opravdanim do 5% tolerancije od ukupne količine koja je predmet kupoprodajnog ugovora, ako se sirovina ili polusirovina može delimično koristiti u proizvodnji, preradi ili obradi. Ako se dokaže da se sirovina ili polusirovina ne može ni delimično koristiti u proizvodnji, obradi i preradi, stranke sporazumno određuju vrednost neupotrebljivog materijala.

VI KUPOPRODAJA PO UZORKU

15

Kupoprodaja po uzorku vrši se isključivo da bi se uzorkom pokazalo poreklo i prosečan-indikativan izgled (boja) i struktura materijala.

Kod kupovine blokova i ploča po uzorku, za uzorak se uzima i ispituje ploča u smislu uzansi 9 do 11.

Veličina uzorka (ploče) je 10 x 15 cm, a debljine 0,5 do 0,8 cm ili 10 x 10 cm, a debljine 1 cm.

Ako su izgled (boja) i struktura materijala jedinstveni uzima se jedan uzorak.

Ako su izgled (boja) i struktura materijala različiti uzimaju se 2 do 3 uzorka da bi se utvrdio prosečan-indikativan izgled (boja) i struktura materijala (uzorci za utvrđivanje proseka).

Na poleđinu uzorka stavlja se etiketa potpisana od stranaka, ili uzorak koji je jedna stranka pod svojim pečatom predala drugoj. Na etiketi se mora naznačiti: poreklo, boja, komercijalni naziv uzorka u smislu uzanse 5, naziv (firma) proizvođača, sa naznakom da se uzorak ima smatrati indikativnim odnosno sa prosečnim prirodnim karakteristikama materijala prema njegovim osobinama u nalazištu pod normalnim okolnostima.

VII OBRAČUNAVANJE CENA

16

Obračunavanje cena za blokove i ploče vrši se na taj način što se za osnovu uzima poreklo i boja (uzansa 4), klasifikacija (uzansa 8), kod blokova i dimenzija (uzansa 5), a kod ploča i debljina (uzansa 6) i faza obrade (uzansa 7).

Ako su kod kupoprodaje blokova i ploča po uzorku izgled (boja) i struktura materijala različiti, pri obračunavanju cene uzeće se da kvalitet celokupne ugovorene količine odgovara prosečnom kvalitetu uzorka.

VIII TRANSPORT I PRIJEM

17

Stranka koja obezbeđuje transport obavezna je blokove i ploče utovariti u transportno sredstvo koje je čisto i obezbeđeno od vlage i sastojaka koji bi mogli štetno uticati na izgled i kvalitet blokova i ploča.

18

Ako su stranke ugovorile da kupac snosi troškove prevoza blokova i ploča, prodavac mora prilikom otpreme robe u svemu postupiti s pažnjom dobrog privrednika.

19

Blokovi se postavljaju u transportno sredstvo podmetanjem drvenih gredica dimenzija 7,6 x 4,8 cm (JUS D.C1.041). Broj i razmak gredica zavisi od dužine bloka, tako da za blokove dužine do 150 cm treba postaviti dve gredice, a za blokove dužine preko 150 cm tri gredice. Gredice se svojom dužinom postavljaju prema širini bloka.

Ploče treba posebno obezbediti od prevrtanja i udaranja o ivice, koje bi moglo uslediti kod manevrisanja transportnog sredstva.

20

Prodavac mora na tovarnom listu naznačiti težinu i broj poslatih blokova i ploča. Tovarnom listu prodavac mora priložiti specifikaciju poslatih blokova i ploča po kategorijama, dimenzijama i fazama obrade (uzanse 5 do 8), sa naznakom porekla i boje (uzansa 4) i sa nalazima (uzansa 15).

21

Stranka koja preuzima blokove i ploče mora, iako je roba prodata franko uputna stanica, da uloži sve eventualne prigovore kod prevoznika, kako u sopstvenom interesu tako i u interesu prodavca.

IX LOM

22

Najviše dozvoljeni lom pri prevozu ploča je 3% od ukupno ugovorene količine.

X AMBALAŽA

23

Blokovi se ne pakuju, a isporučuju se prema položaju koji je blok imao u nalazištu.

Ako je posebno ugovoreno da prodavac obezbedi određeno pakovanje blokova, on ima pravo da troškove pakovanja uračuna u cenu robe, a od kupca ne može tražiti povraćaj ambalaže.

24

Ploče se pakuju prema poreklu, klasifikaciji i kategorizaciji (uzanse 6 do 8), s tim da polirane površine budu okrenute jedna prema drugoj u vertikalnom položaju.

Pakovanje treba ugovoriti po JUS B.B3.200, i to:

1) složene ploče u vozilu,

2) složene ploče u vezovima,

3) ploče pakovane u letvarice ili sanduke.

XI USKLADIŠTENJE

25

Blokovi se uskladištavaju prema položaju koji je blok imao u nalazištu, s tim da je omogućen pregled svakog bloka sa 5 strana. Razmak između uskladištenih blokova treba da iznosi najmanje 60 cm.

Ploče se uskladištavaju vertikalno, prema poreklu i boji odnosno kategorijama, dimenzijama i fazama obrade, tako da su pristup i vidljivost omogućeni. Brušene odnosno polirane površine ploča treba da budu okrenute jedna prema drugoj.

XII PRELAZNE ODREDBE

26

Ove posebne uzanse primenjivaće se na sve poslove u prometu blokova i ploča, koji budu zaključeni po isteku dva meseca od dana objavljivanja ovih uzansi.

Br 2315/19

19. decembra 1966. godine

Beograd

Savezna privredna komora

Predsednik

Anton Bole, s. r.