Pravilnik o brodskim svetiljkama i sredstvima za davanje optičkih i zvučnih signala na brodovima Jugoslovenske trgovačke mornarice

Član 1

Brodovi jugoslovenske trgovačke mornarice moraju da budu opremljeni brodskim svetiljkama, sredstvima za davanje optičkih signala i sredstvima za davanje zvučnih signala prema odredbama ovog pravilnika.

Član 2

(1) Brodske svetiljke i sredstva za davanje svetlosnih i zvučnih signala jesu:

1. 1) brodske svetiljke koje moraju da budu na petrolej (petrolejske svetiljke) ili na električnu struju (električne svetiljke), a koje daju stalno jednobojno ili dvobojno svetlo;
2. 2) sredstva za davanje optičkih signala, i to:

(2) a) svetiljke za signalizaciju,

(3) b) sredstva za davanje signala opasnosti,

(4) v) sredstva za davanje ostalih optičkih signala;

1. 3) sredstva za davanje zvučnih signala, i to:

(5) a) zviždaljka,

(6) b) brodsko zvono,

(7) v) rog za maglu,

(8) g) gong.

Član 3

Brodske svetiljke i sredstva za davanje otpičkih i zvučnih signala, propisani ovim pravilnikom, moraju da daju svetlo odnosno zvuk određenih karakteristika koje su propisane Pravilnikom o izbegavanju sudara na moru („Službeni list SFRJ”, br. 2/66).

Član 4

(1) Brodske svetiljke i sredstva za davanje optičkih signala moraju da budu na brodu postavljeni tako da svetla odnosno signali budu uvek jasno vidljivi.

(2) Svetlo svetiljki i vidljivost optičkih signala ne smeju da budu zaklonjeni, odnosno čujnost zvučnih signala ometana, bilo kojim delom brodske opreme.

Član 5

Brodske svetiljke i sredstva za davanje otpičkih i zvučnih signala moraju da budu smešteni na za to određenom mestu na brodu i moraju se održavati u ispravnom stanju da bi uvek bili spremni za upotrebu.

Član 6

(1) Pojedini izrazi upotrebljeni u ovom pravilniku imaju ova značenja:

1. 1) brodska svetiljka je naprava koja proizvodi svetlost;
2. 2) sveća je izvor svetlosti;
3. 3) svetlo je proizvedena svetlost;
4. 4) kandela je jedinica svetlosne jačine.

(2) Ostali izrazi upotrebljeni u ovom pravilniku imaju značenja koja su im data u članu 1. stav 2. Pravilnika o izbegavanju sudara na moru.

Član 7 Opšte odredbe o svetiljkama

Brodska svetiljka mora da bude napravljena tako da daje stalno svetlo određene boje, određenog luka horizonta i određenog dometa vidljivosti.

Član 8

(1) Brodska svetiljka sastoji se od kutije sa ugrađenim sočivom ili staklom i sveće.

(2) Kutija se zatvara vratima. Vrata kutije mogu se, prema vrsti svetiljke i veličini broda, nalaziti na jednoj strani kutije, na krovu kutije ili na dnu kutije.

(3) Na krovu kutije, iznad dimnjaka, svaka svetiljka mora da ima ručicu za nošenje svetiljke.

(4) Svetiljka bočnog svetla mora da ima usadni nosač.

(5) Svetiljka jarbolnog svetla i svetiljka krmenog svetla moraju da imaju usadne nosače ili uške za dizanje odnosno za smeštaj svetiljke na određeno mesto na brodu.

(6) Svetiljka sidrenog svetla i svetiljka svetla za nuždu mogu da imaju uške za dizanje odnosno za smeštaj svetiljke na određeno mesto na brodu.

Član 9

(1) Boja crvenog staklenog umetka brodske svetiljke ne sme biti tamnija od tamnocrvene boje standardnog stakla niti svetlija od svetlocrvene boje standardnog stakla.

(2) Odredba stava 1. ovog člana shodno se primenjuje pri ocenjivanju jačine boje zelenog staklenog umetka.

Član 10

(1) Ocenjivanje jačine obojenosti staklenih umetaka brodskih svetiljki vrši se poređenjem boje tih umetaka sa bojom standardnog stakla za te umetke.

(2) Ocenjivanje jačine boje crvenog staklenog umetka vrši se na taj način što se ispred oka prema beloj pozadini stavi standardno staklo svetlozelene boje, a standardno staklo svetlocrvene boje i crveno staklo koje se proverava treba da se nalaze jedno uz drugo i da se istovremeno posmatraju kroz standardno staklo svetlozelene boje. Ako se crveno staklo koje se proverava ne čini izrazito zelenije od standardnog crvenog stakla, smatra se da je crveno staklo ispravno.

(3) Odredba stava 2. ovog člana shodno se primenjuje pri ocenjivanju jačine boje zelenog staklenog umetka.

Član 11

(1) Brodska svetiljka mora da bude izrađena od bakra, drugog materijala koji ne rđa ili galvaniziranog čelika.

(2) Debljina materijala od koga je izrađena svetiljka mora da bude tolika da osigura potpunu čvrstinu svetiljke.

Član 12

Na brodskoj svetiljci mora da bude pričvršćena pločica sa utisnutim rečima koje označavaju vrstu svetiljke („desna”, „leva”, „jarbolna bela”, „krmena”, „sidrena”, „za nuždu”, „jarbolna za jedrenjake”, „zelena jarbolna 360°” ili „crvena jarbolna 360°”).

Član 13

(1) Sočivo odnosno staklo brodske svetiljke mora da bude potpuno providno i glatko, bez ikakvih mehurića ili vidljivih mana.

(2) Sočivo mora da bude dioptrično. Sočivo se sastoji od bubnja (srednji izbočeni deo) i od najmanje po dva dioptrična elementa ispod i iznad izbočenog dela.

(3) Boja crvenog i zelenog svetla dobija se staklenim umecima.

(4) Staklo brodske svetiljke ne sme da bude tanje od 5 mm.

Član 14

(1) Usadni nosač brodske svetiljke mora da ima dimenzije koje odgovaraju jezičastom nasadu i mora da bude postavljen sa strane svetiljke. Na usadnom nosaču mora postojati vijak za pričvršćenje svetiljke na jezičasti nosač.

(2) Vijak mora da bude od valjanog mesinga prečnika najmanje 6 mm, sa milimetarskim navojem.

Član 15

Jezičasti nasad za smeštaj brodske svetiljke mora da bude od valjanog mesinga i da ima sledeće najmanje dimenzije, i to:

1. 1) visinu 75 mm, širinu 30 mm i debljinu 5 mm – na brodu do 40 BRT;
2. 2) visinu 95 mm, širinu 40 mm i debljinu 8 mm – na brodu preko 40 do 1000 BRT;
3. 3) visinu 125 mm, širinu 60 mm i debljinu 15 mm – na brodu preko 1000 BRT.

Član 16

(1) Brodovi preko 200 BRT moraju da imaju posebno spremište za brodske svetiljke. Spremište mora da bude izrađeno od metala, a na drvenom brodu, ako nije izrađeno od metala, mora da bude obloženo limom. Spremište se mora nalaziti na jednoj od otvorenih paluba na brodu, i to na pristupačnom mestu da se u njega može ulaziti neposredno sa palube.

(2) U spremištu za brodske svetiljke mora se nalaziti odgovarajuća zaliha petroleja. U spremište se ne sme smeštati nikakav drugi materijal.

(3) Na brodovima do 200 BRT brodske svetiljke mogu se držati u kormilarnici ili na drugom mestu u njenoj blizini, a zaliha petroleja – samo na zaštićenom mestu.

Član 17 Petrolejska svetiljka

Petrolejska svetiljka mora da bude izrađena tako:

1. 1) da u nju ne može ući voda ili morska pena, a otvori kroz koje ulazi vazduh moraju da budu podešeni tako da se plamen sveće ne može ugasiti ili dimiti usled vetra odnosno valjanja broda;
2. 2) da se ne može zatvoriti dok sveća i parabolično ogledalo ne budu u ispravnom položaju.

Član 18

Ventilacija petrolejske svetiljke mora da bude podešena tako da sveći osigurava ravnomerno neprekidno gorenje pri mirnoj i toploj atmosferi. Sveća mora da ima jačinu svetlosti od najmanje 12 kandela.

Član 19

(1) Kutija petrolejske svetiljke mora da ima uzdignut krov na kome se nalazi dimnjak sa poklopcem koji se može otvarati.

(2) Oblik i dimenzije kutije različiti su, prema vrsti svetiljke.

(3) Donja strana kutije ima ravno dno sa nekoliko izbušenih otvora radi ventilacije.

(4) U kutiji su horizontalno ili vertikalno postavljene vodilice za smeštaj sveće.

Član 20

(1) Visina kutije petrolejske svetiljke, računajući od podnožja do vrha, kao i njena širina, moraju najmanje da iznose, i to:

1. 1) na brodu do 20 BRT (svetiljka veličine br. 1):

(2) a) za svetiljke bočnog i krmenog svetla – visina 220 mm a širina 110 mm;

(3) b) za svetiljku belog jarbolnog svetla – visina 225 mm a širina 110 mm;

(4) v) za svetiljku sidrenog svetla – visina 250 mm a širina 110 mm;

1. 2) na brodu preko 20 do 40 BRT (svetiljka veličine br. 2):

(5) a) za svetiljku bočnog svetla – visina 315 mm a širina 150 mm;

(6) b) za svetiljke belog jarbolnog i krmenog svetla – visina 320 mm a širina 60 mm;

(7) v) za svetiljku sidrenog svetla – visina 325 mm a širina 150 mm;

1. 3) na brodu preko 40 do 1000 BRT (svetiljka veličine br. 3):

(8) a) za svetiljku bočnog svetla – visina 400 mm a širina 195 mm;

(9) b) za svetiljku belog jarbolnog svetla – visina 400 mm a širina 190 mm;

(10) v) za svetiljku krmenog svetla – visina 380 mm a širina 190 mm;

(11) g) za svetiljke sidrenog svetla i svetla za nuždu – visina 370 mm a širina 180 mm;

1. 4) na brodu preko 1000 BRT (svetiljka veličine br. 4):

(12) a) za svetiljku bočnog svetla – visina 560 mm a širina 255 mm;

(13) b) za svetiljku belog jarbolnog svetla – visina 550 mm a širina 255 mm;

(14) v) za svetiljku krmenog svetla – visina 380 mm a širina 190 mm;

(15) g) za svetiljke sidrenog svetla i svetla za nuždu – visina 500 mm a širina 250 mm.

(16) Jugoslovenski registar brodova može iz opravdanih razloga dozvoliti brodu preko 20 do 40 BRT da umesto svetiljke veličine br. 2 može upotrebljavati svetiljku veličine br. 1.

(17) Visina i širina kutije petrolejske svetiljke jarbolnog svetla za jedrenjake (crvenog odnosno zelenog) moraju da odgovaraju visini i širini kutije petrolejske svetiljke belog jarbolnog svetla iz stava 1. ovog člana.

(18) Visina i širina kutije petrolejske svetiljke zelenog jarbolnog svetla luka vidljivosti od 360° (za ribarske brodove kad su zauzeti kočarenjem i brodove koji vrše čišćenje mina), kao i visina i širina kutije svetiljke crvenog jarbolnog svetla luka vidljivosti od 360° (za ribarske brodove kad su zauzeti ribolovom osim kočarenjem i za pilotske brodove), moraju da odgovaraju visini i širini kutije petrolejske svetiljke sidrenog svetla iz stava 1. ovog člana.

Član 21

(1) Petrolejska svetiljka sastoji se od suda (rezervoara) za petrolej, žižka, fitilja, staklenog cilindra i paraboličnog ogledala.

(2) Petrolejske svetiljke sidrenog svetla i svetla za nuždu nemaju parabolično ogledalo, a petrolejske svetiljke veličine br. 1 i br. 2. nemaju stakleni cilindar.

Član 22

Sveća u petrolejskoj svetiljci mora da bude postavljena tako da stoji čvrsto i nepokretno. Ona mora da bude izrađena tako da se može postaviti samo u propisani položaj.

Član 23

(1) Sud za petrolej petrolejske svetiljke mora da bude načinjen tako da se sud sveće svetiljke bočnog svetla ne može zameniti sudom svetiljke jarbolnog ili krmenog svetla, i obratno.

(2) Sud za petrolej mora da sadrži količinu petroleja dovoljnu da sveća može goreti neprekidno 16 časova.

(3) Oblik suda za petrolej mora da bude takav da ne smeta padanju svetla na donji deo sočiva.

Član 24

Žižak sveće petrolejske svetiljke mora da bude odobrenog tipa, a kapica žižka mora ležati toliko visoko da središte plamena bude u središnom horizontalnom krugu sočiva.

Član 25

Sud za petrolej i žižak sveće petrolejske svetiljke ne smeju da budu na šaraf, osim na sveći petrolejske svetiljke na brodu do 20 BRT. Sud za petrolej i žižak moraju da budu izrađeni tako da je nemoguće pogrešno postavljanje žižka ili njegovo pomeranje.

Član 26

(1) Fitilj sveće petrolejske svetiljke mora da bude pamučan i bez grešaka pri tkanju.

(2) Fitilj mora da bude širok, i to:

1. 1) 16 mm – za sveću svetiljke na brodu do 40 BRT;
2. 2) 25 mm – za sveću svetiljke na brodu preko 40 do 1000 BRT;
3. 3) 32 mm – za sveću svetiljke na brodu preko 1000 BRT, osim za sveću krmene svetiljke kod koje može iznositi 25 mm.

(3) Fitilj mora da odgovara veličini žižka.

(4) Za svaku sveću petrolejske svetiljke mora se obezbediti najmanje 150 mm rezervnog fitilja.

Član 27

(1) Fitilj sveće petrolejske svetiljke mora da daje svetlo jačine od najmanje 12 kandela i da gori propisano vreme bez ikakvog podešavanja.

(2) Kod jednostrukog fitilja žižak mora da bude postavljen tako da vertikalna osovina sočiva prolazi kroz središte zadnje ivice fitilja.

(3) Kod dvostrukog fitilja žižak mora da bude postavljen tako da vertikalna osovina sočiva prolazi kroz središte zadnje ivice prednjeg fitilja.

(4) Brod mora da ima makaze za sečenje fitilja.

Član 28

(1) Stakleni cilindar petrolejske svetiljke mora da bude izrađen od bezbojnog stakla.

(2) Unutrašnji prečnik gornjeg otvora staklenog cilindra za sveću svetiljke na brodu preko 1000 BRT mora da iznosi 38 mm a visina cilindra mora da iznosi 190 mm.

(3) Veličina staklenog cilindra za sveću svetiljke na brodu do 1000 BRT mora da odgovara veličini žižka.

(4) Svaka petrolejska svetiljka mora da ima 4 rezervna staklena cilindra, a ako se cilindar iste veličine može da upotrebi za sve svetiljke na brodu, dovoljno je 12 rezervnih cilindara za sve svetiljke na brodu.

Član 29

(1) Parabolično ogledalo petrolejske svetiljke mora da bude od metala a sa prednje strane i polirano. Polirani sloj mora da bude srebrnaste boje, otporan na koroziju ili zaštićen od korozije.

(2) Površina paraboličnog ogledala mora da bude deo paraboloida čije se središte nalazi u onoj tački u kojoj se nalazi i optičko središte sočiva.

(3) Parabolično ogledalo ne sme sprečavati da svetlosni zraci neposredno padaju na sočio. Prave povučene iz bilo kog položaja sa sočiva kroz središte plamena, moraju padati na parabolično ogledalo.

(4) Parabolično ogledalo mora da bude izrađeno tako da se ogledalo sveće svetiljke bočnog svetla ne može zameniti ogledalom sveće svetiljke belog jarbolnog svetla niti jarbolnog svetla za jedrenjake, i obratno.

Član 30

(1) Petrolej ne sme da ima tačku zapaljivosti nižu od 37°S.

(2) Zabranjena je upotreba drugog goriva.

Član 31 a) Petrolejska svetiljka bočnog svetla

(1) Kutija petrolejske svetiljke bočnog svetla je sa prednje strane valjkastog oblika, a sa zadnje strane uglastog oblika.

(2) Na prednjoj strani kutije nalazi se sočivo sa čije je unutrašnje strane postavljen stakleni umetak crvene odnosno zelene boje.

(3) Na strani kutije kojom se ona naslanja na uzdužnu stranu naslona nalazi se usadni nosač sa šarafom za pričvršćivanje svetiljke na jezičast usad naslona, a na drugoj strani kutije nalaze se vrata sa zasunom.

Član 32

Sveća u petrolejskoj svetiljci bočnog svetla mora da stoji tako da u svetiljci sa jednim fitiljom pravac produženje zadnje ivice fitilja dodiruje spoljnu ivicu okvira u kome leži sočivo. Kod svetiljke sa dva fitilja, ovaj se pravac računa od zadnje ivice prednjeg fitilja.

Član 33

Fitilj sveće petrolejske svetiljke bočnog svetla mora da bude postavljen u pravcu koji seče kobilicu broda pod uglom od 112,5°, računajući od pramca prema krmi broda.

Član 34

(1) Obojeni stakleni umeci petrolejske svetiljke bočnog svetla (crveno i zeleno) ne smeju da imaju vazdušne mehuriće niti druge vidljive mane, i moraju da budu takvog oblika da se mogu potpuno priljubiti uz unutrašnju stranu sočiva.

(2) Debljina obojenih staklenih umetaka mora da iznosi najmanje 2 mm.

(3) Obojeni stakleni umeci svetiljke na brodu preko 1000 BRT moraju da imaju metalne okvire, koji moraju biti izrađeni tako da crveni stakleni umetak može ulaziti samo u svetiljku za crveno svetlo, a zeleni samo u svetiljku za zeleno svetlo. Vrata svetiljke moraju da budu izrađena tako da se ne mogu zatvoriti ako stakleni umeci nisu na svom mestu.

(4) Svaka svetiljka bočnog svetla mora imati najmanje jedan rezervni obojeni stakleni umetak.

Član 35

(1) Prečnik unutrašnje površine i visina sočiva sveće petrolejske svetiljke bočnog svetla moraju najmanje da iznose, i to:

1. 1) prečnik 102 mm a visina 76 mm – na brodu do 20 BRT;
2. 2) prečnik 152 mm a visina 114 mm – na brodu preko 20 do 40 BRT;
3. 3) prečnik 203 mm a visina 152 mm – na brodu preko 40 do 1000 BRT;
4. 4) prečnik 254 mm a visina 178 mm – na brodu preko 1000 BRT.

(2) Dužina luka sočiva mora obuhvatati ugao od 125°.

Član 36

Petrolejske svetiljke bočnog svetla postavljene su, po pravilu, na bokovima zapovedničkog mosta, ali mogu da budu postavljene i na oputu jarbola, sohe ili na stalke.

Član 37

(1) Petrolejska svetiljka bočnog svetla mora da bude, po pravilu, postavljena u zaslon i uz njega priljubljena tako da njena strana koja se nalazi uz uzdužnu prečku zaslona bude paralelna sa kobilicom broda, i da prednja prečka zaslona, gledajući sa pramca paralelno sa kobilicom broda, ostavi na brodu do 40 BRT fitilj vidljiv najmanje u širini od 16 mm, a na brodu preko 40 BRT fitilj vidljiv najmanje u širini od 25 mm.

(2) Ako je svetiljka, umesto u zaslonu, smeštena na nekoj drugoj napravi, ta naprava u pogledu svoje dužine i prednje prečke mora da odgovara uslovima propisanim za zaslon.

(3) Uređaj naprave mora da bude takav da ne smeta jačini svetla i smeštaju svetiljke.

Član 38

(1) Zaslon mora da ima uzdužnu i prednju prečku.

(2) Uzdužna prečka zaslona ne sme da bude kraća od 915 mm, računajući od središta izvora svetlosti do prednje prečke zaslona, i mora da bude postavljena u horizontalni položaj paralelan sa kobilicom broda.

(3) Ako je zaslon izrađen od drveta, drvo mora da bude potpuno suvo i debljine najmanje 31 mm.

(4) Visina zaslona mora da odgovara visini svetiljke.

(5) Zaslon desnog bočnog svetla mora da bude obojen zelenom bojom, a zaslon levog bočnog svetla – crvenom bojom.

(6) Ako zasloni leže na pokretnim sohama ili na stalcima isturenim van broda, oni moraju da imaju klin zaustavljač ili šipku određene dužine, tako da kad se klin zaustavljač odnosno šipka dovede na odgovarajuće mesto zasloni moraju stajati paralelno sa kobilicom broda.

Član 39

Petrolejske svetiljke bočnog svetla mogu da budu smeštene u udubljenjima na stranama nadgrađa broda. Ova udubljenja moraju odgovarati uslovima propisanim za zaslone. Udubljenja moraju da imaju vrata kroz koja se može postaviti rezervna petrolejska svetiljka.

Član 40 b) Petrolejska svetiljka belog svetla pramčanog jarbola

Kutija petrolejske svetiljke belog svetla pramčanog jarbola je sa prednje strane valjkastog oblika, a sa zadnje strane je ravna. Na prednjoj strani kutije nalazi se sočivo, a na zadnjoj strani nalaze se vrata sa zasunom.

Član 41

Fitilj sveće petrolejske svetiljke belog svetla pramčanog jarbola mora praviti sa kobilicom broda prav ugao i biti postavljen tako da prave povučene od središta zadnje ivice fitilja (ako se radi o jednostrukom fitilju) odnosno od središta zadnje ivice prednjeg fitilja (ako se radi o dvostrukom fitilju) u pravcu 22,5°, s obe strane preko boka prema krmi, dodiruju spoljnu ivicu okvira u kom stoji sočivo.

Član 42

(1) Prečnik unutrašnje površine i visina sočiva petrolejske svetiljke belog svetla pramčanog jarbola moraju najmanje da iznose, i to:

1. 1) prečnik 76 mm a visina 76 mm – na brodu do 20 BRT;
2. 2) prečnik 114 mm a visina 127 mm – na brodu preko 20 do 40 BRT;
3. 3) prečnik 140 mm a visina 152 mm – na brodu preko 40 do 1000 BRT;
4. 4) prečnik 178 mm a visina 178 mm – na brodu preko 1000 BRT.

(2) Dužina luka sočiva mora da obuhvata ugao od 230°, s tim da luk čiste vidljivosti bude 225°.

Član 43

(1) Petrolejska svetiljka belog svetla pramčanog jarbola postavlja se na pramčani jarbol ili, ako ovaj ne postoji, na prednji deo broda, i to tako da vidljivost svetla ne bude ničim ograničena, i da svetlost sveće svetiljke ne osvetljava bilo koji deo broda.

(2) Svetiljka mora da bude postavljena u ravni koja vertikalno seče kobilicu broda.

(3) Visina na koju se postavlja svetiljka propisana je Pravilnikom o izbegavanju sudara na moru.

Član 44

(1) Na pramčanom jarbolu broda mora da postoji naprava za dizanje na jarbol rezervne petrolejske svetiljke, osim na brodu na kome se takva svetiljka može slobodno i nesmetano sa palube ili brodskog nadgrađa da dohvati rukom, kao i na brodu koji ne mora da ima rezervnu petrolejsku svetiljku (član 77).

(2) Naprava za dizanje na jarbol svetiljke iz stava 1. ovog člana sastoji se od paralelnih čeličnih užadi, metalnog nosača u koji se postavlja svetiljka i užeta kojim se preko koloturnika na jarbolu diže svetiljka na propisanu visinu.

(3) Ako na metalnom nosaču ispred sočiva postoji šipka koja vezuje gornju i donju ivicu nosača, ta šipka ne sme da bude deblja od 6 mm.

Član 45 v) Petrolejska svetiljka belog svetla krmenog jarbola

Za petrolejsku svetiljku belog svetla krmenog jarbola važe odredbe čl. 40. do 44. ovog pravilnika, ali ona mora, po pravilu, da bude postavljena na krmenom jarbolu tako da ne zasenjuje vid licima koja se nalaze na zapovedničkom mostu.

Član 46 g) Petrolejska svetiljka jarbolnog svetla za jedrenjake

(1) Petrolejska svetiljka crvenog i zelenog jarbolnog svetla za jedrenjake mora da ispunjava uslove propisane u čl. 40. do 43. ovog pravilnika za petrolejsku svetiljku belog svetla pramčanog jarbola. Za rezervnu petrolejsku svetiljku mora da postoji naprava za dizanje na jarbol, za koju važe odredbe člana 44. ovog pravilnika.

(2) Svetiljka iz stava 1. ovog člana mora da ima poseban stakleni umetak crvene odnosno zelene boje.

Član 47 d) Petrolejska svetiljka krmenog svetla

(1) Kutija petrolejske svetiljke krmenog svetla je sa prenje strane valjkastog oblika, a sa zadnje strane je ravna.

(2) Na prednjoj strani svetiljke nalazi se sočivo, a na zadnjoj strani mogu se nalaziti vrata sa zasunom. Svetiljka se može otvarati i dizanjem uzdignutog krova svetiljke.

(3) Kutija svetiljke na brodu preko 20 BRT mora da se otvara dizanjem uzdignutog krova svetiljke a kutija svetiljke na brodu do 20 BRT može da se otvara pomoću vrata koja se nalaze na zadnjoj strani kutije.

(4) Na zadnjoj strani svetiljke nalazi se uzadni nosač ili se na bokovima svetiljke nalazi uška, radi postavljanja svetiljke na određeno mesto.

Član 48

(1) Petrolejska svetiljka krmenog svetla može da ima samo jednostruki fitilj.

(2) Prave povučene od središta zadnje ivice fitilja moraju seći kobilicu broda pod uglom od 67,5°, na obe strane preko boka broda, dodirujući spoljnu ivicu okvira u kome leži sočivo, i to računajući od krme prema pramcu, što odgovara svetlosnom luka od 135°.

Član 49

(1) Prečnik unutrašnje površine i visina sočiva petrolejske svetiljke krmenog svetla moraju najmanje da iznose, i to:

1. 1) prečnik 76 mm a visina 76 mm – na brodu do 20 BRT;
2. 2) prečnik 114 mm a visina 127 mm – na brodu preko 20 do 40 BRT;
3. 3) prečnik 114 mm a visina 127 mm – na brodu preko 40 do 1000 BRT;
4. 4) prečnik 140 mm a visina 152 mm – na brodu preko 1000 BRT.

(2) Petrolejska svetiljka krmenog svetla može umesto sočiva da ima obično oblo staklo.

Član 50

Na krmenom delu broda određenom za smeštaj petrolejske svetiljke krmenog svetla mora da se nalazi odgovarajuća naprava za smeštaj svetiljke.

Član 51 đ) Petrolejska svetiljka sidrenog svetla

(1) Kutija petrolejske svetiljke sidrenog svetla je cilindričnog oblika. U kutiji se nalazi sočivo cilindričnog oblika uglavljeno u gornji i donji okvir kutije. Gornji okvir kutije povezan je vertikalnim šipkama sa donjim okvirom kutije. Na dnu kutije može da se nalazi otvor za postavljanje sveće u svetiljku, ili se sveća postavlja u svetiljku kroz krov svetiljke koji se može otvarati.

(2) Kutija svetiljke na brodu preko 40 BRT mora da se otvara dizanjem uzdignutog krova svetiljke, a kutija svetiljke na brodu do 40 BRT može da se otvara na dnu kutije.

Član 52

(1) Prečnik unutrašnje površine i visina sočiva petrolejske svetiljke sidrenog svetla moraju najmanje da iznose, i to:

1. 1) prečnik 76 mm a visina 76 mm – na brodu do 20 BRT;
2. 2) prečnik 114 mm a visina 127 mm – na brodu preko 20 do 40 BRT;
3. 3) prečnik 140 mm a visina 152 mm – na brodu preko 40 do 1000 BRT;
4. 4) prečnik 178 mm a visina 178 mm – na brodu preko 1000 BRT.

(2) Petrolejska svetiljka sidrenog svetla čiji je domet vidljivosti 2 nautičke milje, može da ima umesto sočiva obična stakla valjkastog oblika.

Član 53

(1) Petrolejska svetiljka sidrenog svetla mora da daje svetlost jačine najmanje 12 kandela.

(2) Središte žiška mora da bude u vertikalnoj osovini sočiva.

(3) Paralelna užad po kojima se diže svetiljka, ako postoje, kao i vertikalne šipke na samoj svetiljci, ne smeju da budu postavljeni u pravcu fitilja, a šipke ne smeju da budu deblje od 6 mm.

(4) Na odgovarajućem mestu na brodu mora da postoji naprava za dizanje svetiljke na propisanu visinu.

Član 54

(1) Petrolejska svetiljka sidrenog svetla mora da bude izrađena tako da pokazuje neprekidno belo svetlo koje se može videti sa svih strana horizonta.

(2) Na brodu koji mora da ima dva sidrena svetla, obe svetiljke moraju da budu izrađene na isti način i da imaju podjednaku jačinu svetlosti.

Član 55 e) Petrolejska svetiljka zelenog i crvenog jarbolnog svetla luka vidljivosti od 360°

Petrolejska svetiljka zelenog i crvenog jarbolnog svetla luka vidljivosti od 360° mora da ispunjava uslove propisane u čl. 51. i 52. stav 1. i čl. 53. i 54. stav 1. ovog pravilnika za petrolejsku svetiljku sidrenog svetla, s tim da umesto belog svetla pokazuje neprekidno zeleno odnosno crveno svetlo oko celog horizonta.

Član 56 ž) Petrolejska svetiljka svetla za nuždu

(1) Kutija petrolejske svetiljke svetla za nuždu mora da ispunjava uslove propisane u članu 50. ovog pravilnika za kutiju svetiljke sidrenog svetla.

(2) Svetiljka iz stava 1. ovog člana mora da ima poseban stakleni cilindrični umetak crvene boje.

(3) Ako je umetak svetiljke sastavljen od dva dela ili više delova koji su spojeni metalnom šipkom, šipka ne sme da bude deblja od 6 mm i ne sme da se nalazi u pravcu fitilja svetiljke.

Član 57

(1) Prečnik unutrašnje površine i visina sočiva petrolejske svetiljke svetla za nuždu moraju najmanje da iznose, i to:

1. 1) prečnik 140 mm a visina 152 mm – na brodu do 1000 BRT;
2. 2) prečnik 178 mm a visina 178 mm – na brodu preko 1000 BRT.

(2) Svetiljka svetla za nuždu mora da ima sočivo.

Član 58 Električna svetiljka

(1) Kutija električne svetiljke mora da ispunjava uslove propisane odredbama ovog pravilnika za petrolejsku svetiljku. Izuzetno, kutija električne svetiljke ne mora da ima uzdignuti krov sa dimnjakom, ručice za prenos, vodilice za smeštaj sveće, a dno kutije ne mora da bude izbušeno.

(2) Kutija električne svetiljke koja se može upotrebljavati i kao kutija petrolejske svetiljke mora da ima vodilice odnosno usad za smeštaj petrolejske sveće i mora da ispunjava i druge uslove iz čl. 17. do 19. ovog pravilnika.

(3) Sočivo i stakla moraju da ispunjavaju uslove propisane u članu 13. ovog pravilnika.

(4) Električna svetiljka ne mora da ima sočivo.

Član 59

(1) Vrata kutije električne svetiljke na brodu preko 40 BRT moraju da se nalaze na krovu svetiljke.

(2) Kutija mora da bude izrađena tako da ne propušta vodu. Na kutiji mora da se nalazi mali otvor za oticanje vode koja nastaje kondenzacijom.

(3) Na mestu gde električni kabl ulazi u kutiju svetiljke, mora da se nalazi nepropustljiva uvodna brtva.

Član 60

(1) Visina kutije električne svetiljke, računajući od podnožja do donje ivice krova kutije, kao i njena širina, moraju da iznose, i to:

1. 1) na brodu do 20 BRT (svetiljka veličine br. 1): za svetiljke bočnog svetla, belog jarbolnog svetla i krmenog svetla – visina 140 mm a širina 110 mm;
2. 2) na brodu preko 20 do 40 BRT (svetiljka veličine br. 2):

(2) a) za svetiljku bočnog svetla – visina 190 mm a širina 150 mm;

(3) b) za svetiljku belog jarbolnog svetla – visina 195 mm a širina 160 mm;

(4) v) za svetiljku krmenog svetla – visina 190 mm a širina 160 mm;

(5) g) za svetiljku sidrenog svetla – visina 225 mm a širina 150 mm;

1. 3) na brodu preko 40 do 1000 BRT (svetiljka veličine br. 3):

(6) a) za svetiljku bočnog svetla – visina 245 mm a širina 195 mm;

(7) b) za svetiljku belog jarbolnog svetla – visina 245 mm a širina 190 mm;

(8) v) za svetiljku krmenog svetla – visina 235 mm a širina 190 mm;

(9) g) za svetiljku sidrenog svetla i svetiljku svetla za nuždu – visina 255 mm a širina 180 mm;

1. 4) na brodu preko 1000 BRT:

(10) a) za svetiljke bočnog, belog jarbolnog i sidrenog svetla i svetla za nuždu – visina 325 mm a širina 255 mm ;

(11) b) za svetiljku krmenog svetla – visina 235 mm a širina 190 mm.

(12) Visina i širina kutije električne svetiljke jarbolnog svetla za jedrenjake (crvenog odnosno zelenog) moraju da odgovaraju visini i širini kutije svetiljke belog jarbolnog svetla koje su propisane u stavu 1. ovog člana.

(13) Visina i širina kutije električne svetiljke zelenog jarbolnog svetla luka vidljivosti od 360° (sa ribarske brodove kad su zauzeti kočarenjem i brodove koji vrše čišćenje mina), kao i visina i širina kutije svetiljke crvenog jarbolnog svetla luka vidljivosti od 360° (za ribarske brodove kad su zauzeti ribolovom osim kočarenjem i za pilotske brodove), moraju da odgovaraju visini i širini kutije svetiljke sidrenog svetla koje su propisane u stavu 1. ovog člana.

Član 61

Sveća električne svetiljke sastoji se od postolja, grla za smeštaj sijalica i sijalice.

Član 62

(1) Grlo za smeštaj sijalice ne sme da dodiruje dno električne svetiljke, odnosno mora da bude pričvršćeno na uzdignutom postolju koje nije sprovodnik elektriciteta.

(2) Grlo za smeštaj sijalice mora da bude takvo da onemogući odvrtanje sijalice.

(3) Unutrašnji prečnik grla za smeštaj sijalice mora da iznosi:

1. 1) 15 mm – na brodu do 20 BRT;
2. 2) 22,3 mm – na brodu preko 20 BRT.

(4) Grlo sijalice u svetiljci bočnog svetla, kao i u svetilji belog svetla pramčanog i krmenog jarbola i jarbolnog svetla za jedrenjake, mora da bude smešteno i pričvršćeno tako da prava povučena od prednje ivice kruga koncentrično opisanog oko središta grla sijalice sa prečnikom od 16 mm, a u pravcu od 22,5° preko boka prema krmi, dodiruje spoljnu ivicu okvira u kome leži sočivo.

(5) Grlo sijalice u svetiljci krmenog svetla mora da bude smešteno i pričvršćeno tako da prave, povučene od prednje ivice kruga koncentrično opisanog oko središta grla sijalice sa prečnikom od 16 mm, seku kobilicu broda pod uglom od 67,5° sa obe strane broda i dodiruju spoljne ivice okvira u kome leži sočivo. Ovi uglovi računaju se od krme prema pramcu broda.

(6) Središte grla sijalice mora da se nalazi na 8 mm iza središta kruga koji pravi krivina sočiva.

(7) * „Službeni list SFRJ”, br. 7/67 (ispr.)

Član 63

(1) Sijalica mora da se postavi u vertikalni položaj u kućicu svetiljke.

(2) Sijalica ne sme da ima manje od 40 W.

(3) Sijalica ne sme da daje suviše jako svetlo, da ono ne bi za vreme magle ili sitne kiše otežavalo vidljivost sa zapovedničkog mosta.

Član 64

Zabranjena je upotreba sijalice s dvostrukim žarnim vlakancima i sijalice ispunjene gasom.

Član 65

Za svaku električnu svetiljku brod mora da ima po jednu rezervnu sijalicu. Ove sijalice čuvaju se u spremištu na zapovedničkom mostu.

Član 66

(1) Električna svetiljka ne mora da ima parabolično ogledalo.

(2) Središte žarnih vlakanaca sijalice (središte svetlosti) mora da se poklapa sa horizontalnim središnim krugom sočiva odnosno stala.

Član 67

Električna struja za napajanje električnih svetiljki mora da ima konstantan napon koji ne sme da bude veći od 220 volti.

Član 68

Prednja prečka zaslona električne svetiljke bočnog svetla mora da bude postavljena tako da se gledajući sa pramca paralelno sa kobilicom broda preko prečke, vidi najmanje 25 mm žarnih vlakanaca.

Član 69

Na električne svetiljke primenjuju se odredbe čl. 17. do 57. ovog pravilnika koje se odnose na petrolejske svetiljke, ako ovim pravilnikom nije drukčije određeno.

Član 70

(1) Za svaku električnu svetiljku moraju da postoje poseban kabl za napajanje i poseban prekidač.

(2) Razvodna ploča navigacionih brodskih svetiljki mora da ima mogućnost neposrednog napajanja iz glavne razvodne ploče na brodu.

Član 71 Svetiljka koja daje dvobojno svetlo

Odredbe ovog pravilnika o brodskim svetiljkama koje daju jednobojno svetlo primenjuju se i na svetiljke koje daju dvobojno svetlo, ako ovim pravilnikom nije drukčije određeno.

Član 72

(1) Dimenzije kutije svetiljke koja daje dvobojno svetlo moraju da odgovaraju dimenzijama kutije petrolejske svetiljke belog jarbolnog svetla (član 20).

(2) Jugoslovenski registar brodova može dozvoliti da kutija električne svetiljke koja daje dvobojno svelo može po veličini da bude za jedan broj manja od kutije petrolejske svetiljke belog jarbolnog svetla propisane za odnosni brod (član 20).

Član 73

(1) Kod svetiljke koja daje dvobojno svetlo svetlosni luk crvenog svetla odnosno zelenog svetla mora da iznosi 112,5°, računajući od pramca prema krmi broda, i to za crveno svetlo na levoj strani, a za zeleno svetlo na desnoj strani broda.

(2) Svetlosni lukovi moraju da budu odvojeni vertikalnom prečkom širokom najmanje 10 sm, potavljenom sa spoljne strane sočiva.

Član 74

Crveni i zeleni stakleni umeci svetiljke koja daje dvobojno svetlo moraju da budu potpuno priljubljeni uz sočivo.

Član 75 Broj svetiljki na brodu

(1) Za svetla koja su dužni* isticati po Pravilniku o izbegavanju sudara na moru, brodovi, osim tankera, moraju da imaju određen broj svetiljki, i to:

1. 1) za bela jarbolna, bočna i krmena svetla – po jednu petrolejsku svetiljku ili električnu svetiljku.

(2) Brodovi na mehanički pogon dužine manje od 19,80 m uključujući i brodove na mehanički pogon do 40 BRT, kao i brodovi na vesla i jedra dužine manje od 12,19 m uključujući i brodove na vesla i jedra do 20 BRT, mogu umesto zasebnih bočnih svetiljki da imaju svetiljke koje daju dvobojno svetlo.

(3) Pored svetiljki iz st. 1. i 2. ove tačke, brodovi preko 100 BRT moraju da imaju po jednu rezervnu svetiljku.

(4) Brodovi do 100 BRT moraju da imaju rezervne svetiljke samo ako imaju električne svetiljke. Ovi brodovi, umesto rezervne petrolejske svetiljke, mogu da imaju petrolejsku sveću-umetak koja se stavlja u električnu svetiljku pod uslovom da kutija električne svetiljke ispunjava uslove ovog pravilnika propisane za kutije petrolejske svetiljke.

(5) Umesto rezervnih svetiljki brodove do 100 BRT mogu da imaju za bočna i krmena svetla petrolejsku sveću-umetak. Za bela jarbolna svetla umesto rezervnih svetiljki može se na tim brodovima da upotrebi petrolejska sveća-umetak, ako se svetiljke tih svetala mogu slobodno i nesmetano sa palube ili brodskog nadgrađa da dohvate rukom;

1. 2) za sidreno svetlo brodovi do 45,75 m dužine moraju da imaju po jednu sidrenu petrolejsku svetiljku ili električnu svetiljku, a brodovi preko te dužine – po dve takve svetiljke.

(6) Za svaku električnu svetiljku za sidrenje, mora da postoji po jedna rezervna svetiljka;

1. 3) za svetla za nuždu brodovi dužine od 19,80 m i veće dužine, uključujući i brodove preko 40 BRT, moraju da imaju po dve petrolejske svetiljke ili po dve električne svetiljke. Osim toga, moraju da imaju i po jedan rezervni stakleni umetak.

(7) Za svaku električnu svetiljku brod mora da ima i po jednu rezervnu svetiljku.

(8) Ako brod prema odredbama ovog pravilnika ima za sidrena svetla svetiljke sa staklom umesto sa sočivom, mora da ima i po jednu rezervnu svetiljku za svetlo za sidrenje i za svetlo za nuždu.

(9) Ribarski brodovi dužine manje od 19,80 m odnosno veličine do 40 BRT, koji prema načinu ribarenja moraju isticati crveno odnosno zeleno jarbolno svetlo luka vidljivosti od 360°, moraju da imaju po jednu takvu petrolejsku ili električnu svetiljku, kao i po jednu rezervnu svetiljku za odnosno svetlo. Osim toga, ti brodovi moraju da imaju i po jedan odgovarajući rezervni obojeni stakleni umetak (crveni odnosno zeleni).

(10) Ribarski brodovi dužine veće od 19,80 m odnosno veličine preko 40 BRT, koji moraju da imaju svetlo za nuždu, ne moraju imati posebnu rezervnu svetiljku za crveno odnosno zeleno jarbolno svetlo, ali moraju imati odgovarajući rezervni obojeni stakleni umetak.

(11) * „Službeni list SFRJ”, 7/67 (ispr.)

Član 76

Rezervne svetiljke moraju da budu, po pravilu, na petrolej. One po veličini i obliku treba da odgovaraju svetiljkama propisanim za odnosni brod, i da stoje u pripravnosti da bi se lako mogle da postave na mesto svetiljki koje zamenjuju.

Član 77

(1) Ako brod umesto rezervnih petrolejskih svetiljki propisanih u članu 75. ovog pravilnika ima rezervne električne svetiljke, one moraju da imaju mogućnost napajanja iz pomoćnog izora električne energije. Radi toga brod mora da ima jedan generator sa sopstvenim pogonskim strojem, koji se posebno snabdeva gorivom i stavlja u pogon uređajem odobrenog tipa, ili akumulatorsku bateriju, koja je u stanju da podnese opterećenje napajanja svih navigacionih brodskih svetiljki i svetiljki za signalizaciju danju i noću, za vreme od najmanje šesnaest sati, tako da je nije potrebno ponovo puniti i da joj za to vreme prekomerno ne pada napon. Na brodu mora da postoji mogućnost punjenja takve baterije iz najmanje dva izvora električne energije. Generator odnosno akumulatorska baterija mora da bude smeštena izvan strojarnice, i to na putničkom brodu iznda pregradne palube, a na teretnom brodu iznad najviše neprekinute palube.

(2) Kao pomoćni izvor električne energije iz stava 1. ovog člana može da služi i izvor električne energije za nuždu pod uslovom da proizvodi dovoljno energije da može napajati, pored potrošačkih mesta propisanih za slučaj nužde, i sve navigacione brodske svetiljke i svetiljke za signalizaciju danju i noću.

(3) Rezervne električne svetiljke moraju da budu, po pravilu, odvojeno postavljene od glavnih brodskih navigacionih svetiljki.

(4) Za svaku rezervnu električnu svetiljku mora da postoji poseban kabl za napajanje i poseban prekidač.

(5) Poseban kabl za napajanje i poseban prekidač moraju da postoje za svaku svetiljku i onda kad je rezervna električna svetiljka jarbolnog, bočnog ili krmenog svetla ugrađena iznad glavne brodske svetiljke, tj. unutar jedne specijalno izrađene kutije koja sadrži glavnu i rezervnu brodsku svetiljku (dvostruka svetiljka).

(6) Odabiranje glavne i rezervne brodske navigacione svetiljke treba da bude jednostavno, a prekidač trba da bude na samoj razvodnoj ploči brodskih svetiljki ili u neposrednoj njenoj blizini.

(7) Razvodna ploča za rezervne električne svetiljke mora da ima mogućnost neposrednog napajanja i iz razvodne ploče za nuždu. Uređaj za prelaz od jednog napajanja na drugi treba da bude sastavni deo razvodne ploče brodskih navigacionih svetiljki. Ako je taj uređaj automatski, mora da postoji mogućnost prelaza na jednostavno ručno upravljanje.

Član 78

Odredbe čl. 75. i 76. ovog pravilnika koje se odnose na svetiljke bočnih svetala važe i za svetiljke dvobojnih svetala.

Član 79

(1) Tankeri moraju da imaju broj svetiljki propisan u članu 75. ovog pravilnika, s tim da sve svetiljke moraju da budu električne.

(2) Odredbe čl. 76. i 78. ovog pravilnika primenjuju se i na tankere, s tim da i rezervne svetiljke moraju da budu električne.

(3) Za svetiljke, osim redovnog izvora električne energije, tankeri moraju da imaju i jedan pomoćni izvor električne energije koji mora da ispunjava uslove iz člana 77. stav 1. ovog pravilnika.

Član 80

(1) Brod koji je konstruisan tako da može da vozi napred „pramcem“ ili „krmom“, treba da ima dvostruki broj brodskih navigacionih svetiljki (bele jarbolne, bočne i krmene), i to za vožnju napred kad vozi „pramcem” i za vožnju napred kad vozi „krmom”.

(2) Ako takav brod ima električne brodske svetiljke, on ne mora da ima dvostruki broj rezervnih petrolejskih navigacionih svetiljki. Ako brod ima rezervne električne svetiljke, one treba da ispunjavaju uslove iz člana 77. ovog pravilnika.

Član 81 Svetiljka za signalizaciju noću

(1) Svetiljka za signalizaciju noću može da bude stalno pričvršćena ili prenosna.

(2) Stalno pričvršćena svetiljka mora da bude električna, a prenosna svetiljka može da bude električna ili petrolejska.

(3) Stalno pričvršćena svetiljka sastoji se od cilindričnog sočiva, koje je s gornje strane pokriveno metalnim poklopcem na šaraf, a sa donje strane ugrađeno na nosaču svetiljke. U sredini cilindričnog sočiva nalazi se potreban broj grla za sijalice.

(4) Prenosna svetiljka sastoji se od metalne kutije koja samo sa prednje strane ima sočivo ili obično staklo koje se pokreće rukom putem naročite poluge. Ova svetiljka mora da ima parabolično ogledalo.

Član 82

Stalno pričvršćena svetiljka za signalizaciju noću postavlja se na vrh jarbola ili posebnog koplja izdignutog iznad nadgrađa i dimnjaka.

Član 83

Stalno pričvršćena svetiljka za signalizaciju noću mora da ima, po pravilu, 6 sijalica o kojih svaka mora da bude jačine od 15 W do 40 W.

Član 84

Svetlo stalno pričvršćene svetiljke za signalizaciju noću mora da bude vidljivo sa svih strana, a sa donje strane tako zasenjeno da ne ometa vidljivost licima na zapovedničkom mostu.

Član 85

(1) Stalno pričvršćenu svetiljku za signalizaciju noću moraju da imaju brodovi preko 150 BRT. Takvi brodovi moraju da imaju i po jednu rezervnu svetiljku za signalizaciju noću, koja može biti na petrolej ili na baterijski izvor električne energije ili na generatorski izvor električne energije, a koja se napaja iz pomoćnog izvora električne energije.

(2) Na tankerima svetiljka za signalizaciju noću ne sme biti na petrolej.

Član 86

Domet vidljivosti svetiljke za signalizaciju noću mora da iznosi najmanje 2 nautičke milje.

Član 87 Svetiljka za signalizaciju danju

(1) Brodovi preko 150 BRT koji vrše međunarodna putovanja, kao i ribarski brodovi iste veličine kad plove (ribare) izvan granica jugoslovenskog obalnog mora i ako ne vrše međunarodna putovanja, moraju da imaju po jednu odgovarajuću svetiljku za signalizaciju danju, čija upotreba ne sme da zavisi samo od glavnog izvora brodske električne energije.

(2) Svetiljka se sastoji od prenosne svetiljke i baterije, koje zajedno ne smeju da budu teže od 19 kg. Svetiljka i baterija moraju da budu smeštene u odvojenim kutijama.

(3) Svetiljka mora da bude čvrste i lagana konstrukcije i otporna protiv vremenskih nepogoda, a njena težina ne sme da prelazi 4,5 kg.

(4) Svetlost svetiljke treba da se pomoću ogledala ili sočiva, ili i jednog i drugog zajedno, koncentriše u snop svetla čija središna osovina mora da ima svetlosnu jačinu od najmanje 60.000 kandela.

(5) Svetlosna jačina snopa svetla, u bilo kojem pravcu unutar ugla nagiba od 3° od središne osovine snopa, ne sme da bude manja od 6.000 kandela.

(6) Svaka žarulja svetiljke mora da bude takva da napajana od pripadajuće baterije neprekidno gori najmanje 50 časova sa voltažom koju baterija proizvodi posle 15 min njenog korišćenja.

(7) Svetiljka mora da bude opremljena na svojoj prdnjoj strani prigušivačem (filterom) za smanjivanje svetlosne jačine snopa svetla, koji se po potrebi može skinuti.

(8) Svetiljka mora da bude opremljena odgovarajućim uređajem za upravljanje snopa svetla na stanicu koja prima signal.

(9) Svetiljka mora da bude konstruisana tako da se davanje signala može vršiti na jedan od sledećih načina:

1. 1) pomicanjem ugrađenih ogledala ili sočiva, odnosno pomicanjem i ogledala i sočiva zajedno;
2. 2) pomicanjem zaklopaka;
3. 3) prekidanjem strujnog kruga preko sijalice u svetiljci.

(10) Svetlost treba da se aktivira prekidačem na pritisak od 35 do 50 dkg ili nekim drugim uređajem odobrenog tipa. Uređaj za aktiviranje svetiljke mora da bude konstruisan tako da je rukovalac svetiljke u stanju da sa navučenim rukavicama daje najmanje 60 slova u minuti.

(11) Svetiljka mora da ima dve rezervne sijalice, a ako se davanje signala vrši prekidanjem strujnog kruga preko sijalice u svetiljki – četiri rezervne sijalice.

(12) Baterija svetiljke mora da bude takvog kapaciteta da se svetiljka može najmanje dva sata neprekidno koristiti. Baterija mora da bude pogodno smeštena u kutiji i zaštićena od oštećenja. Težina baterije u kutiji ne sme da bude veća od 12 kg. Električni kabl koji spaja svetiljku sa baterijom mora da bude čvrst i prevučen gumom, a njegova dužina mora da iznosi najmanje polovinu širine broda.

(13) Priključak kojim se signalna svetiljka može spojiti sa glavnim izvorom brodske električne energije, mora da bude otporan protiv vremenskih nepogoda (zapljuskivanja mora i sl.) i izveden tako da se ne pregrejava za vreme korišćenja svetiljke.

(14) Svetiljka, delovi svetiljke i baterije moraju da budu takve konstrukcije da na njih ne može uticati velika hladnoća, toplota ili vlaga.

(15) Svi delovi svetiljke moraju da budu od materijala koji ne rđa. Kutija svetiljke i kutija baterije moraju da bude premazana crnom bojom bez sjaja.

(16) Svetiljka za signalizaciju danju može da služi kao rezervna svetiljka za signalizaciju noću u smislu člana 85. stav 1. ovog pravilnika.

Član 88 Sredstva za davanje signala opasnosti noću

Sredstva za davanje signala opasnosti noću jesu: rakete sa padobranom, rakete, ručne buktinje koje daju crvene zvezdice i ručne buktinje koje daju crvenu svetlost.

Član 89

Raketa sa padobranom mora da ispunjava sledeće uslove:

1. 1) da daje crveno svetlo vidljivo noću na daljini od najmanje 40 nautičkih milja;
2. 2) da može dostići visinu od najmanje 200 m;
3. 3) da padobran omogućuje lebdenje goreće rakete najmanje 40 s.

Član 90

Raketa mora da ispunjava sledeće uslove:

1. 1) da može dostići visinu od najmanje 100 m;
2. 2) da pri rasprskavanju izbacuje najmanje 5 zvezdica crvene boje.

Član 91

Ručna buktinja koja daje crvene zvezdice mora da ispunjava sledeće uslove:

1. 1) da daje crveno svetlo;
2. 2) da izbacuje najmanje 5 zvezdica crvene boje na visinu od najmanje 40 m.

Član 92

Ručna buktinja koja daje crvenu svetlost mora da bude sposobna da daje crvenu svetlost u trajanju od najmanje jednog min.

Član 93

(1) Sredstva za davanje signala opasnosti noću moraju da budu smeštena na zapovedničkom mostu, na lako pristupačnom i suvom mestu.

(2) Na svakom sredstvu za davanje signala opasnosti noću moraju da budu ispisana jasna i detaljna uputstva za rukovanje, i to neizbrisivim slovima.

Član 94

(1) Sredstva za davanje signala opasnosti noću moraju da imaju, i to:

1. 1) 12 komada raketa sa padobranom i 12 komada ručnih buktinja koje daju crvenu svetlost – brod duge plovidbe i brod velike obalne plovidbe, bez obzira na veličinu i namenu, kao i putnički brod male obalne plovidbe preko 500 BRT;
2. 2) 6 komada raketa sa padobranom i 6 komada ručnih buktinja koje daju crvenu svetlost – putnički brod male obalne plovidbe preko 100 do 500 BRT;
3. 3) 6 komada raketa sa padobranom ili 12 komada raketa koje daju crvene zvezdice, kao i 6 komada ručnih buktinja koje daju crvenu svetlost – teretni brod preko 50 BRT i putnički brod preko 50 do 100 BRT koji plove u granicama male obalne plovidbe, kao i teretni i putnički brod preko 500 BRT koji plove u granicama jugoslovenskog obalnog mora;
4. 4) 6 komada raketa ili ručnih buktinja koje daju crvene zvezdice, kao i 6 komada ručnih buktinja koje daju crvenu svetlost – teretni brod do 50 BRT koji plovi u granicama male obalne plovidbe, kao i teretni i putnički brod preko 50 do 500 BRT koji plove u granicama jugoslovenskog obalnog mora;
5. 5) 6 komada ručnih buktinja koje daju crvenu svetlost – brod preko 20 do 50 BRT koji plovi u granicama jugoslovenskog obalnog mora.

(2) Sredstva za davanje signala opasnosti noću ne moraju da imaju, pored brodova do 20 BRT bez obzira na njihovu namenu i granice plovidbe, ni brodovi preko 20 BRT koji se kreću isključivo u granicama luke.

(3) Bilo koje od sredstava za davanje signala opasnosti noću koje se nalazi na brodu ne sme biti starije od dve godine računajući od dana njegove proizvodnje.

Član 95 Sredstva za davanje signala opasnosti danju

(1) Sredstvo za davanje signala opasnosti danju daje dimni signal tako što proizvodi određenu količinu dima narandžaste boje.

(2) Sredstvo iz stava 1. ovog člana mora da ispunjava sledeće uslove:

1. 1) da pliva po vodi;
2. 2) da je opremljeno uređajem za samoaktiviranje (samoupaljivo);
3. 3) da jednolično proizvodi dim narandžaste boje za vreme od najmanje 15 min, a ako je sastavni deo opreme čamca za spasavanje – najmanje 4 min;
4. 4) da ne propušta vodu i da je u stanju da ispravno radi i pošto je najmanje 1 min bilo uronjeno u vodi;
5. 5) da sa sigurnošću radi i kad je površina vode pokrivena uljem ili naftom;
6. 6) da elementi sastava i izrade tog sredstva obezbeđuju njegovu upotrebu za vreme od najmanje dve godine.

Član 96

Putnički brodovi bez obzira na veličinu i teretni brodovi od 500 BRT i više, koji plove u granicama duge plovidbe, velike i male obalne plovidbe, kao i putnički brodovi od 1000 BRT i više koji plove u granicama jugoslovenskog obalnog mora, moraju da imaju na zapovedničkom mostu dva sredstva za davanje dimnog signala opasnosti danju.

Član 97

U pogledu ispsisivanja uputstva za rukovanje sredstvom za davanje signala opasnosti danju važi odredba člana 93. stav 2. ovog pravilnika.

Član 98 Ostala sredstva za davanje optičkih signala

(1) Sredstva za davanje optičkih signala danju, osim svetiljki i sredstva za davanje signala opasnosti, jesu: lopta, čunj i dvočunjsko telo.

(2) Lopta mora da ima prečnik od najmanje 61 sm, a može da bude crne ili crvene boje.

(3) Čunj mora da bude obojen crnom bojom, a prečnik njegove baze i njegova visina moraju da imaju najmanje po 61 cm.

(4) Dvočasto telo mora da ima čunjeve čija osnovica ima prečnik od najmanje 61 cm, a udaljenost njihovih vrhova odnosno osnovica mora da bude najmanje 0,91 cm. Dvoučunjasto telo može da bude crne ili bele boje.

(5) Lopta, čunj i dvočunjasto telo mogu da budu izrađeni od platna ili lima, a mogu da budu konstruisani i tako da iz daljine izgledaju kao potpuna geometrijska tela.

Član 99

(1) Brodovi na mehanički pogon dužine manje od 19,80 m, uključujući i brodove na mehanički pogon do 40 BRT, kao i brodovi na vesla ili jedra dužine manje od 12,19 m, uključujući i brodove na vesla ili jedra do 20 BRT, moraju da imaju po jednu loptu crne boje, a obali brodovi – po tri lopte crne boje.

(2) Brodovi koji mogu istovremeno da plove i na jedra i na mehanički pogon moraju da imaju po jedan čunj crne boje.

(3) Brodovi koji polažu ili dižu podmorski kabl ili navigacione oznake, ili koji vrše hidrografska ispitivanja ili druge podmorske radove, moraju da imaju i po dve lopte crvene boje, kao i po jedno dvočunjasto telo bele boje.

(4) Dvočunjasto telo crne boje moraju da imaju brodovi koji plove u drugoj plovidbi, velikoj i maloj obalnoj plovidbi bez obzira na njihovu veličinu i namenu, kao i teretni brodovi od 500 BRT i više i putnički brodovi od 1000 BRT i više koji plove u jugoslovenskom obalnom moru.

Član 100 Zviždaljka

(1) Zviždaljka mora da bude postavljena na visinu od najmanje 245 cm iznad najviše palube, na prednjoj strani dimnjaka ili na drugom pogodnom mestu na prednjem delu broda, i to tako da se zvuk može slobodno širiti. Na brodu do 20 BRT ta visina može biti manja, ali ne manja od 100 cm iznad palube.

(2) Domet zvuka zviždaljke mora da bude najmanje 2 nautičke milje.

(3) Zviždaljku moraju da imaju brodovi na mehanički pogon dužine 12,19 m ili veće dužine, uključujući i brodove na mehanički pogon preko 20 BRT.

(4) Ako je brod opremljen zviždaljkom samo na električni pogon, moraju za pogon zviždaljke da postoje dva izvora električne energije. Na putničkom brodu preko 500 BRT jedan od izvora električne energije mora biti pomoćni izvor za nuždu. Mora* da postoji i mogućnost brzog prebacivanja napajanja zviždaljke sa glavnog izvora električne energije na pomoćni izvor električne energije za nuždu.

(5) * „Službeni list SFRJ”, 7/67 (ispr.).

Član 101 Brodsko zvono

(1) Prečnik otvora brodskog zvona mora da bude, po pravilu, najmanje 305 mm, s tim što na brodu dužine manje od 46 m taj prečnik mora da iznosi najmanje 200 mm.

(2) Brodsko zvono mora da visi na mestu koje nije izloženo bilo kakvoj smetnji.

(3) Brodsko zvono moraju da imaju brodovi dužine 12,19 m ili veće dužine, uključujući i brodove preko 20 BRT.

Član 102 Rog za maglu

Svaki brod mora da ima rog za maglu čiji se zvuk na brodovima dužine 12,19 m ili veće dužine, uključujući i brodove preko 20 BRT, mora da proizvodi mehaničkim putem.

Član 103 Gong

(1) Prečnik gonga mora da bude najmanje 350 mm.

(2) Gong moraju da imaju svi brodovi dužine preko 106,75 m.

Član 104

(1) Radne organizacije i pojedinci koji izrađuju brodske svetiljke i sredstva za davanje optičkih i zvučnih signala moraju za svaku brodsku svetiljku odnosno sredstvo za davanje optičkih ili zvučnih signala, namenjeno za upotrebu na brodovima jugoslovenske trgovačke mornarice, da izdaju svedodžbu o ispravnosti. Svedodžba mora da sadrži potvrdu da je svetiljka odnosno sredstvo izrađeno u skladu sa odredbama ovog pravilnika i da je upotreba svetiljke odnosno sredstva na brodovima jugoslovenske trgovačke mornarice odobrena od strane Jugoslovenskog registar brodova.

(2) Na brodskoj svetiljci i sredstvu za davanje optičkih ili zvučnih signala moraju da budu ispisani ime odnosno firma proizvođača i datum proizvodnje, i to neizbrisivim slovima.

Član 105

(1) Novčanom kaznom od 5000 dinara kazniće se za pomorski prekršaj radna organizacija ili drugo pravno lice koje je nosilac prava korišćenja odnosno sopstvenik broda ili brodar, ako drži u plovidbi brod bez određenog broja propisanih brodskih svetiljki (član 75) ili sredstva za davanje optičkih signala (čl. 85, 87, 94, 96. i 99) i sredstva za davanje zvučnih signala (čl. 100, 101, 102. i 103).

(2) Za ma koju radnju iz stava 1. ovog člana kazniće se za pomorski prekršaj i odgovorno lice u radnoj organizaciji ili drugom pravnom licu novčanom kaznom do 500 dinara.

Član 106

Novčanom kaznom do 1000 dinara kazniće se za pomorski prekršaj pojedinac koji je sopstvenik ili brodar, ako drži u plovidbi brod bez određenog broja propisanih brodskih svetiljki (član 75) ili sredstva za davanje optičkih signala (čl. 85, 87, 94, 96. i 99) i sredstva za davanje zvučnih signala (čl. 100, 101, 102. i 103).

Član 107

(1) Novčanom kaznom do 1000 dinara kazniće se za pomorski prekršaj zapovednik broda* ili drugo odgovorno lice na brodu:

1. 1) ako brod nema određeni broj propisanih brodskih svetiljki (član 75) ili sredstva za davanje optičkih signala (čl. 85, 87, 94, 96. i 99) i sredstva za davanje zvučnih signala (čl. 100, 101, 102. i 103);
2. 2) ako je brod opremljen brodskim svetiljkama ili sredstvima za davanje optičkih i zvučnih signala koja ne daju svetlo odnosno zvuk određenih karakteristika (član 3);
3. 3) ako su brodske svetiljke ili sredstva za davanje optičkih signala postavljeni na brodu tako da svetla odnosno signali nisu uvek jasno vidljivi (član 4);
4. 4) ako ne čuva na određenom mestu na brodu brodske svetiljke ili sredstva za davanje optičkih i zvučnih signala ili ako ih ne drži uvek spremne za upotrebu (član 5);
5. 5) ako na brodu upotrebljava brodske svetiljke ili sredstva za davanje optičkih i zvučnih signala bez odgovarajuće svedodžbe (član 104);
6. 6) ako kao gorivo za petrolejske svetiljke na brodu upotrebljava umesto petroleja neko drugo gorivo (član 30. stav 2).

(2) * „Službeni list SFRJ”, 7/67 (ispr.)

Član 108

(1) Postojeći brodovi jugoslovenske trgovačke mornarice moraju, u roku od šest meseci od dana stupanja na snagu ovog pravilnika, da postojeće brodske svetiljke, naprave za njihov smeštaj na brodu i sredstva za davanje optičkih i zvučnih signala saobraze tehničkim uslovima izrade pripisanim ovim pravilnikom.

(2) U roku iz stava 1. ovog člana postojeći brodovi mogu za svetala za koja je Pravilnikom o izbegavanju sudara na moru propisan domet vidljivosti do dve nautičke milje, zadržati postojeće svetiljke sa pljosnato izbočenim sočivom.

Član 109

Danom stupanja na snagu ovog pravilnika prestaje da važi Pravilnik o brodskim svetiljkama i sredstvima za davanje optičkih i zvučnih znakova na brodovima trgovačke mornarice FNRJ (Dodatak „Službenog lista FNRJ”, br. 20/57).

Član 110

(1) Ovaj pravilnik stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u „Službenom listu SFRJ”.

(2) Br 849

(3) 26. novembra 1966. godine

(4) Beograd

(5) Savezni sekretar

(6) za saobraćaj i veze,

(7) Milijan Neorčić, s.r.