I Osnovne odredbe
Ovim pravilnikom propisuje se: način i postupak odabiranja i umatičenja stabala, žbunova i zasada voćaka, vinove loze, hmelja i ruža, odnosno kontrole procesa proizvodnje sadnog materijala; obrazac zapisnika o odabiranju stabala, žbunova i zasada voćaka, vinove loze, hmelja i ruža i o kontroli procesa proizvodnje sadnog materijala; sadržina i način ustanovljavanja i vođenja knjige matičnih stabala, žbunova i zasada voćaka, vinove loze, hmelja i ruža; obrazac uverenja o čistoti sorte sadnog materijala i sadržina prijave za vršenje kontrole proizvodnje sadnog materijala.
(1) Kontrola proizvodnje sadnog materijala, odnosno odabiranje i umatičenje stabala, žbunova i zasada voćaka, vinove loze, hmelja i ruža vrši se na osnovu prijave koja sadrži podatke o:
- 1) broju stabala i žbunova, odnosno površini zasada po vrstama, sortama i podlogama, koja se prijavljuju za odabiranje i umatičenje;
- 2) poreklu sadnog materijala upotrebljenog za sadnju, odnosno za podizanje zasada;
- 3) godini sadnje;
- 4) mestu gde se nalaze stabla, žbunova i zasad (opština, katastarska opština, naziv potesa i parcele i broj katastarske parcele);
- 5) zdravstvenom stanju stabala, žbunova i zasada, utvrđenom pregledima u prethodnoj godini ili u godini odabiranja stabala, žbunova i zasada, i
- 6) licu koje rukovodi stručnim poslovima proizvodnje sadnog materijala, odnosno o preduzeću ili preduzetniku koje je ugovorom preuzelo stručno rukovođenje poslovima proizvodnje sadnog materijala.
(2) Kontrola procesa proizvodnje sadnog materijala vrši se na osnovu prijave koja sadrži podatke o:
- 1) vrsti, sorti, podlozi i količini sadnog materijala u proizvodnji;
- 2) poreklu reprodukcionog semenskog i sadnog materijala upotrebljenog za proizvodnju sadnog materijala;
- 3) mestu gde se nalazi proizvodnja sadnog materijala (opština, katastarska opština, naziv potesa i parcele, broj katastarske parcele), i
- 4) licu koje rukovodi stručnim poslovima proizvodnje sadnog materijala, odnosno o preduzeću ili preduzetniku koje je ugovorom preuzelo stručno rukovođenje poslovima proizvodnje sadnog materijala.
(3) Prijava iz st. 1. i 2. ovog člana podnosi se u dva primerka.
(4) Uz prijavu iz st. 1. i 2. ovog člana prilaže se ugovor sa nosiocem zaštite o naknadi za privremeno korišćenje zaštićene sorte, koja se prijavljuje za kontrolu.
Prijava iz člana 2. ovog pravilnika odbaciće se, ako:
- 1) podnosilac prijave obavlja proizvodnju sadnog materijala bez dokaza o ispunjenosti uslova za obavljanje ove delatnosti, odnosno ako ne ispunjava propisane uslove za prijavljenu proizvodnju;
- 2) ako se sorta prijavljena za kontrolu proizvodnje ne nalazi na sortnoj listi voćaka, vinove loze, hmelja i ruža;
- 3) je prijavljena strana sorta za umnožavanje za potrebe izvoza bez prethodno izdate saglasnosti nadležnog organa o privremenom uvozu, i
- 4) uz prijavu nije priložen ugovor sa nosiocem zaštite o naknadi za privremeno korišćenje zaštićene sorte, koja se prijavljuje za kontrolu proizvodnje.
Proizvođač sadnog materijala obeležava objekat za proizvodnju sadnog materijala podacima o proizvođaču, a matični zasad, redove stabala i žbunova i pojedinačno matično stablo umatičene sorte, odnosno podloge i redove sadnica i kalemova podacima o sorti i podlozi.
(1) Odabiranje stabala, žbunova i zasada voćaka, vinove loze, hmelja i ruža i priznavanje sadnog materijala obavlja se uvidom u podatke o poreklu reprodukcionog semenskog i sadnog materijala i podatke o sadnom materijalu u proizvodnji i pregledima najmanje dva puta u toku vegetacije, u vreme kada su svojstva sorte izražena, odnosno kada se mogu uočiti i proceniti.
(2) Pregledi iz stava 1. ovog člana obavljaju se i u objektima u kojima se proizvodi sadni materijal kulturom biljnih tkiva.
(3) O pregledima iz st. 1. i 2. ovog člana vode se zapisnici na obrascima, koji su odštampani uz ovaj pravilnik i čine njegov sastavni deo:
- 1) zapisnik o odabiranju stabala, žbunova i zasada voćaka, vinove loze, hmelja i ruža – Obrazac broj 1;
- 2) zapisnik o kontroli procesa proizvodnje reprodukcionog semenskog i sadnog materijala poljoprivrednog bilja od matičnih stabala, žbunova i zasada – Obrazac broj 2, i
- 3) zapisnik o kontroli procesa proizvodnje sadnog materijala poljoprivrednog bilja – Obrazac broj 3.
(4) Podaci, svojstva i ocene utvrđeni pregledom unose se u zapisnik na dan pregleda.
(5) Zapisnik se zaključuje na dan poslednjeg pregleda.
(6) Pregledima i vođenju, odnosno zaključivanju zapisnika prisustvuje proizvođač semena voća, odnosno sadnog materijala.
(7) Zapisnik o odabiranju stabala, žbunova i zasada i o kontroli procesa proizvodnje sadnog materijala (Obrazac br. 1, 2. i 3), sačinjava se u četiri primerka, od kojih se jedan primerak ostavlja proizvođaču sadnog materijala. Uz zapisnik o odabiranju stabala, žbunova i zasada voćaka, vinove loze, hmelja i ruža (Obrazac broj 1), prilaže se skica parcele za odabrana stabla, žbunove i zasad za umatičenje.
Ako se pregledom utvrdi da stabla, žbunovi i zasad ne ispunjavaju uslove da budu odabrana i umatičena ili ako reprodukcioni semenski i sadni materijal od matičnih stabala, žbunova i zasada i sadni materijal ne ispunjava uslove za priznavanje, odnosno za izdavanje uverenja u zapisnik iz člana 5. ovog pravilnika unose se podaci o tim uslovima i zaključuje zapisnik na dan izvršenog pregleda.
II Kontrola proizvodnje sadnog materijala
Član 7 Odabiranje i umatičenje stabala, žbunova i zasada voćaka, vinove loze, hmelja i ruža
Odabiranje stabala, žbunova i zasada voćaka, vinove loze, hmelja i ruža vrši se na osnovu pregleda kojima se utvrđuje: poreklo materijala upotrebljenog za setvu, odnosno sadnju; autentičnost sorte i podloge; rodnost i stanje vegetativnog razvoja i razvijenosti organa, odnosno delova biljaka koji mogu da se koriste za reprodukciju i proizvodnju semena voća, odnosno sadnog materijala.
Odabiranje i umatičenje stabala, žbunova i zasada može se vršiti tek po stupanju u plodonošenje voćaka, vinove loze i hmelja i prethodno pribavljenom dokazu o zdravstvenom stanju stabala, žbunova i zasada utvrđenom pregledima u prethodnoj godini ili u godini odabiranja stabala, žbunova i zasada i ako se pregledima utvrdi da u zasadu, odnosno u redu prijavljene sorte nema drugih (umešanih) sorti ili stabala, žbunova ili živića koja ne ispunjavaju uslove da budu odabrana za umatičenje.
(1) Zapisnik o odabiranju stabala, žbunova i zasada voćaka, vinove loze, hmelja i ruža (Obrazac broj 1) sačinjava se za svaku sortu posebno.
(2) Uz zapisnik iz stava 1. ovog člana sačinjava se skica parcele sa podacima o površini zasada, broju redova, broju stabala i žbunova u redu i sa označenim stranama sveta, pravcem brojanja redova i stabala i žbunova u redu.
Za odabrana stabla, žbunove i zasad voćaka, vinove loze, hmelja i ruža ustanovljava se u jednom primerku knjiga matičnih stabala, žbunova i zasada voćaka, vinove loze, hmelja i ruža koja sadrži:
- 1) prijavu podnetu za odabiranje i umatičenje;
- 2) dokaz o poreklu sadnog materijala upotrebljenog za sadnju;
- 3) zapisnik o odabiranju stabala, žbunova i zasada voćaka, vinove loze, hmelja i ruža;
- 4) skicu parcele, i
- 5) dokaz o zdravstvenom stanju stabala, žbunova i zasada, utvrđen pregledima u prethodnoj godini ili u godini odabiranja stabala, žbunova i zasada.
Korišćenje reprodukcionog semenskog i sadnog materijala vrši se od odabranih i umatičenih zasada jagode najviše dve godine, a od odabranih i umatičenih stabala, žbunova i zasada ostalih vrsta najviše četiri godine.
Član 12 Kontrola procesa proizvodnje sadnog materijala
(1) Kontrolom procesa proizvodnje sadnog materijala utvrđuje se: poreklo reprodukcionog semenskog i sadnog materijala upotrebljenog za proizvodnju sadnog materijala; vrsta, autentičnost – identitet i čistota sorte; biološke osobine, opšti izgled vegetativnog razvoja sadnog materijala i razvijenost organa od kojih zavisi kvalitet sadnog materijala i količina proizvedenog sadnog materijala.
(2) Matična stabla, žbunovi i zasadi podležu pregledima, odnosno kontroli procesa proizvodnje reprodukcionog semenskog i sadnog materijala.
(1) Kontrola proizvodnje reprodukcionog semenskog i sadnog materijala od matičnih stabala, žbunova i zasada vrši se: na osnovu podataka iz prijave i knjige matičnih stabala, žbunova i zasada i uvidom u stvarno stanje matičnih stabala, žbunova i zasada radi utvrđivanja karakterističnih osobina sorte, rodnosti i eventualnih promena kod matičnih stabala, žbunova i zasada; procenom stanja vegetativnog razvoja i razvijenosti onih organa koji se koriste kao reprodukcioni materijal i njihove količine; utvrđivanjem praznih mesta i količine proizvedenog semena voća, odnosno reprodukcionog sadnog materijala.
(2) Zapisnik o kontroli procesa proizvodnje reprodukcionog semenskog i sadnog materijala poljoprivrednog bilja od matičnih stabala, žbunova i zasada (Obrazac broj 2) sačinjava se za svaku sortu posebno.
(1) Knjiga matičnih stabala, žbunova i zasada poništava se kada:
- 1) proizvođač izvrši krčenje matičnih stabala, žbunova i zasada pre isteka roka iz člana 11. ovog pravilnika;
- 2) se kontrolom proizvodnje reprodukcionog semenskog i sadnog materijala utvrdi da nisu ispunjeni uslovi iz člana 7. ovog pravilnika, odnosno uslovi na osnovu kojih je izvršeno odabiranje i umatičenje, i
- 3) kada se obaveznim zdravstvenim pregledima utvrdi prisustvo bolesti i štetočina zbog kojih je, po propisima o zaštiti bilja, zabranjeno korišćenje reprodukcionog semenskog i sadnog materijala za promet, proizvodnju sadnog materijala i sadnju.
(2) Knjiga matičnih zasada za jagode poništava se najkasnije posle druge godine od zasnivanja zasada, odnosno korišćenja živića.
Poreklo reprodukcionog semenskog i sadnog materijala upotrebljenog za proizvodnju sadnog materijala utvrđuje se na osnovu: uverenja o čistoti sorte, za sopstveni reprodukcioni semenski i sadni materijal; deklaracije o kvalitetu sa otpremnicom, za nabavljeni reprodukcioni semenski i sadni materijal; certifikata o sortnosti i o kvalitetu tog sadnog materijala izdatog za reprodukcioni semenski i sadni materijal iz uvoza.
(1) Autentičnost (identitet) i čistota sorte utvrđuje se na osnovu pozitivnih karakterističnih osobina sorte.
(2) Sadni materijal za koji se kontrolom utvrdi da ne odgovara autentičnosti sorte i sadni materijal drugih sorti pored prijavljenih sorti na objektu uništiće se.
Biološke osobine, opšti izgled vegetativnog razvoja sadnog materijala i razvijenost organa od kojih zavisi kvalitet sadnog materijala utvrđuju se pregledom sadnog materijala u toku vegetacije, a na osnovu ispoljenih bioloških svojstava koja su karakteristična za određenu sortu, porasta, razvijenosti i ujednačenosti podzemnog i nadzemnog dela sadnog materijala, stabilnosti lisne mase, pravilnosti i stepena sraščivanja spojnog mesta i dozrevanja sadnog materijala.
Količina sadnog materijala utvrđuje se upoređivanjem podataka iz prijave sa stvarnim stanjem na objektu, a u skladu sa propisanim normama kvaliteta sadnog materijala.
Zapisnik o kontroli procesa proizvodnje sadnog materijala poljoprivrednog bilja (Obrazac broj 3) sačinjava se posebno za svaki objekat, odnosno parcelu na kojem se proizvodi određena vrsta i sorta sadnog materijala.
(1) Na osnovu zapisnika o kontroli, odnosno pregleda (Obrazac br. 2. i 3.) za seme voća i sadni materijal koje ispunjava propisane uslove, izdaje se uverenje o čistoti sorte sadnog materijala poljoprivrednog bilja na obrascu broj 4, koji je odštampan uz ovaj pravilnik i čini njegov sastavni deo.
(2) Uverenje za seme voća i sadni materijal neće se izdati, ako:
- 1) nema dokaze o poreklu reprodukcionog semenskog i sadnog materijala upotrebljenog za proizvodnju sadnog materijala;
- 2) reprodukcioni semenski i sadni materijal nije proizveden od matičnih stabala, žbunova i zasada voćaka, vinove loze, hmelja i ruža;
- 3) se kontrolom utvrdi da prijavljena sorta, odnosno sorta nema odgovarajuću autentičnost, identitet ili ako stvaraoc sorte predloži odbijanje izdavanja uverenja; i
- 4) se obaveznim zdravstvenim pregledima utvrdi prisustvo bolesti i štetočina zbog kojih je, po propisima o zaštiti bilja, zabranjeno korišćenje sadnog materijala za promet, proizvodnju sadnog materijala i sadnju.
III Prelazne i završne odredbe
Knjige matičnih stabala, žbunova i zasada ustanovljene po propisima koji su važili do dana stupanja na snagu ovog pravilnika priznaju se matičnim do ponovnog umatičenja, ako je knjiga ustanovljena za pravno lice kao proizvođač sadnog materijala, osim za umatičena stabla, žbunove i zasad kod kooperanata.
Stupanjem na snagu ovog pravilnika prestaje da važi:
- 1) Pravilnik o načinu vršenja odabiranja i priznavanja matičnih stabala sorti i podloga, odnosno selekcije voćaka, vinove loze i hmelja („Službeni glasnik SRS", broj 31/80), i
- 2) Pravilnik o stručnoj kontroli nad proizvodnjom sadnog materijala poljoprivrednog bilja („Službeni glasnik SRS", broj 53/80).
(1) Ovaj pravilnik stupa na snagu narednog dana od dana objavljivanja u „Službenom glasniku Republike Srbije".
(2) Broj 110-00-43/94-04
(3) U Beogradu, 15. aprila 1994. godine
(4) Ministar,
(5) Ivko Đonović, s.r.
(6) Vidi obrasce: Obrazac broj 1. - ZAPISNIK O ODABIRANJU STABALA, ŽBUNOVA I ZASADA VOĆAKA, VINOVE LOZE, HMELJA I RUŽA; Obrazac broj 2. - ZAPISNIK O KONTROLI PROCESA PROIZVODNJE REPRODUKCIONOG SEMENSKOG I SADNOG MATERIJALA POLJOPRIVREDNOG BILJA OD MATIČNIH STABALA, ŽBUNOVA I ZASADA; Obrazac broj 3. - ZAPISNIK O KONTROLI PROCESA PROIZVODNJE SADNOG MATERIJALA POLJOPRIVREDNOG BILJA; Obrazac broj 4. - UVERENJE O ČISTOTI SORTE SADNOG MATERIJALA POLJOPRIVREDNOG BILJA