Pravilnik o kriterijumima na osnovu kojih se određuje potencijalnost područja u pogledu pronalaženja mineralnih sirovina

Član 1

Ovim pravilnikom utvrđuju se kriterijumi na osnovu kojih se određuje potencijalnost područja u pogledu pronalaženja mineralnih sirovina u okviru osnovnih geoloških istraživanja.

Član 2

Potencijalnost područja u pogledu pronalaženja čvrstih mineralnih sirovina određuje se na osnovu sledećih kriterijuma:

1. 1) metalogenetske i stratigrafske rejonizacije područja na osnovu proučenih karakterističnih obeležja;
2. 2) pripadnosti područja određenoj rudonosnoj formaciji, nosiocu pojedinih tipova ležišta mineralnih sirovina;
3. 3) strukturno tektonskih karakteristika (prerudne i postrudne tektonike);
4. 4) minerološkog sastava mineralne sirovine, njegovih karakteristika i karaktera raspodele korisnih i štetnih komponenti;
5. 5) tehnoloških karakteristika mineralne sirovine;
6. 6) hidrogeoloških i inženjerskogeoloških karakteristika područja i ležišta minerlanih sirovina;
7. 7) geološko-ekonomskih karakteristika područja i potencijalne mineralne sirovine.

Član 3

Potencijalnost područja u pogledu pronalaženja podzemnih voda određuje se na osnovu sledećih kriterijuma:

1. 1) morfoloških karakteristika područja i mogućnosti postojanja ležišta u njima;
2. 2) pripadnosti područja određenoj strukturi poroznosti, odnosno prostornog položaja vodonosne sredine u kojoj se ležište nalazi;
3. 3) hidrogeoloških parametara i osobina vodonosne sredine, a kod poluzatvorenih i zatvorenih ležišta i njihove povlate;
4. 4) osobina režima podzemnih voda (doticaj, proticaj, akumuliranje i oticaj);
5. 5) fizičkih i hemijskih osobina podzemnih voda koje određuju njihovu upotrebljivost, i
6. 6) geološko-ekonomskih karakteristika područja i potencijalne mineralne sirovine.

Član 4

Potencijalnost područja u pogledu pronalaženja ležišta nafte, kondenzata i prirodnih gasova određuje se na osnovu sledećih kriterijuma:

1. 1) strukturno-tektonskog sklopa i litostratigrafskih karakteristika sedimentnog basena ili područja;
2. 2) pripadnosti određenoj naftno-geološkoj provinciji, odnosno opštih naftno-geoloških karakteristika basena ili područja;
3. 3) postojanja matičnih zaštitnih i kolektor stena;
4. 4) petrofizičkih osobina kolektora;
5. 5) fizičkih i hemijskih osobina fluida;
6. 6) veličine pritiska i temperatura i
7. 7) geološko-ekonomskih karakteristika područja i potencijalne mineralne sirovine.

Član 5

Potencijalnost područja u pogledu pronalaženja ležišta geotermalne energije određuje se na osnovu sledećih kriterijuma:

1. 1) morfoloških karakteristika područja i prostorne određenosti kolektora petrohemijske i hidrogeotermijske energije;
2. 2) petrohemijskih ili hidrogeotermijskih parametara i osobina stenskih masa sa funkcijom hidrogeoloških izolatora, hidrogeoloških kolektora i hidrogeoloških izolatora i kolektora;
3. 3) geotemperaturnog režima terena;
4. 4) osobina režima fluida nosioca geotermalne energije (doticaj, proticaj, akumuliranje i oticaj termalne vode, konvekcija i kondukcija eneregije);
5. 5) hidrodinamičkih karakteristika ležišta;
6. 6) fizičkih i hemijskih osobina fluida;
7. 7) geološko-ekonomskih karakteristika područja i potencijalnost mineralne sirovine.

Član 6

(1) Utvrđivanje potencijalnosti područja u pogledu pronalaženja mineralnih sirovina, prema propisanim kriterijumima iz čl. 2, 3, 4. i 5. ovog pravilnika, vrši se svim metodama geoloških, hidrogeoloških i inženjerskogeoloških istraživanja, kao i svim vrstama površinskih i podzemnih istražnih radova i drugih ispitivanja, a radovi na oceni te potencijalnosti izvode se u četiri etape.

(2) Na kraju svake etape daje se geološko-ekonomska ocena koja odgovara datom stepenu istraženosti.

Član 7

(1) Prva etapa utvrđivanja potencijalnosti područja iz člana 6. ovog pravilnika obuhvata osnovna geološka pronalaženja regionalnog karaktera i to: izradu geoloških, hidrogeoloških, inženjerskogeloških, geomorfoloških, geofizičkih i metalogenetskih karata u razmeri 1:1.000.000 do 1:500.000 sa odgovarajućim tumačima i analizama. Cilj ovih istraživanja je upoznavanje sastava, građe i razvoja prostora koji se istražuje.

(2) Prva etapa obuhvata i osnovna geološka istraživanja regionalnog karaktera ograničena na rasprostranjenje pojedinih geoloških formacija i prostora koji predstavljaju perspektivne rudne rejone, vodonosne geostrukturne celine, prirodne rezervoare geotermalne energije, nafte, kondezata i prirodnih gasova.

(3) Etapom istraživanja iz stava 1. ovog člana obuhvaćeni su po vrstama i obimu svi radovi koji odgovaraju kartama razmere 1:1.000.000 do 1:25.000, a imaju za cilj da se u istraživanim terenima prognoziraju rezerve do nivoa D kategorije, preko bližeg proučavanja geološkog razvoja i specifičnosti geološke građe, a na osnovu kompleksnih geoloških istraživanja i ispitivanja.

Član 8

(1) Druga etapa utvrđivanja potencijalnosti područja iz člana 6. ovog pravilnika obuhvata osnovna geološka istraživanja regionalnog karaktera koja bliže definišu perspektivne geološke formacije i prostore sa stanovišta rudonosnosti, vodonosnosti, geotermalne potencijalnosti, naftonosnosti i gasonosnosti.

(2) Etapom istraživanja iz stava 1. ovog člana obuhvaćeni su po vrstama i obimu svi geološki radovi koji odgovaraju kartama razmere 1:100.000 do 1:25.000 (ređe i krupnijih razmera), a imaju za cilj da na istraživanim terenima definišu rezerve D kategorije.

(3) U ovoj etapi sintetizuju se svi prikupljeni podaci o opštim geološkim uslovima i specifičnosti geološke građe, utvrđuju i upoređuju podaci izvršene detaljne prospekcije terena, vrše orijentaciona bušenja u cilju dobijanja podataka o ležišnim i drugim uslovima na područjima pretpostavljenih ležišta mineralnih sirovina i podzemnih voda, vrste kolektora i pokrovnih stena i vrše upoređivanje indiciranih podataka sa podacima iz literature, a sve u cilju obezbeđenja što uspešnije prognoze.

Član 9

(1) Treća etapa utvrđivanja potencijalnosti područja iz člana 6. ovog pravilnika obuhvata osnovna geološka istraživanja na izdvojenim orijentacionim rudnim rejonima, zonama ili poljima, vodonosnim sredinama i strukturnim oblicima sa geotermalnim i kolektorskim svojstvima.

(2) Etapom estraživanja iz stava 1. ovog člana obuhvaćeni su po vrstama i obimu svi radovi koji odgovaraju kartama i planovima razmere 1:10.000 do 1:5.000, a imaju za cilj da na istraživanim terenima definišu rezerve C kategorije kroz orijentacionu istraženost geološke građe perspektivnih rejona, zona, polja, strukturnih oblika, veličine, položaja, oblika i uslova zaleganja ležišta, eventualne veze sa drugim ležištima istog ili sličnog tipa, uslovima prihranjivanja, pražnjenja i filtracionih svojstava za ležišta podzemnih voda i mogućnostima postojanja zamki, rasprostranjenja kolektorskih i zaštitnih stena za ležišta kondezata, nafte i gasa, a sve na bazi delimične provere istražnim radovima (raskopima, raskrivkama, istražnim bušenjem), odnosno analogije sa istraženim istim ili sličnim ležištima.

Član 10

(1) Četvrta etapa utvrđivanja potencijalnosti područja iz člana 6. ovog pravilnika obuhvata osnovna geološka istraživanja na delimično istraženim i utvrđenim rudnim zonama i poljima; vodonosnim sredinama, strukturnim oblicima sa geotermalnim i kolektorskim svojstvima koje po geološkoj građi, ležišnim uslovima i kvalitetnim svojstvima mogu predstavljati potencijalna ležišta.

(2) Etapom istraživanja iz stava 1. ovog člana, obuhvaćeni su po vrsti i obimu svi radovi koji odgovaraju kartama i planovima razmere 1:10.000 do 1:5.000 i krupnijih razmera, a imaju za cilj da na istraživanom terenu definišu moguće rezerve C kategorije, i to:

(3) - kod čvrstih mineralnih sirovina - ležišne uslove (prostiranje, zaleganje, oblik, građa, veličina, korisna supstanca i njen prostorni razmeštaj), kvalitativne karakteristike i tehnološka svojstva, tipove i industrijske vrste sirovina, kao i tektonske, hidrogeološke, inženjerskogeološke i druge uslove koji opredeljuju način eksploatacije;

(4) - kod podzemnih voda (pitkih, mineralnih i termalnih) - geološku građu i filtraciona svojstva vodonosne sredine, rasprostranjenosti i mogućnosti obnavljanja rezervi, vezu sa površinskim vodama i drugim vodonosnim sredinama, uslove zaštite izvorišta;

(5) - kod nafte, kondenzata i prirodnih gasova - ležišne uslove, parametre ležišta, kvalitet fluida, granice ležišta na osnovu geoloških, geofizičkih istraživanja, istražnih radova i bušenja, pri čemu najmanje na jednoj bušotini mora biti ostvaren pritok fluida.

Član 11

(1) Ovaj pravilnik stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u „Službenom glasniku Republike Srbije".

(2) Broj 110-00-020/96-09

(3) U Beogradu, 26. novembra 1996. godine

(4) Ministar,

(5) prof. dr Dragan Kostić, s. r.