Pravilnik o merama otkrivanja, sprečavanja širenja i suzbijanja štetnog organizma Ralstonia solanacearum (Smith) Yabuuchi et al. prouzrokovača mrke truleži krtola krompira i bakterijskog uvenuća krompira i paradajza, načinu određivanja granica zaraženog, ugroženog i područja bez štetnog organizma, uslovima za okončanje naloženih mera, kao i načinu obaveštavanja o preduzetim merama i prestanak mera

Član 1

Ovim pravilnikom propisuju se mere otkrivanja, sprečavanja širenja i suzbijanja štetnog organizma Ralstonia solanacearum (Smith) Yabuuchi et al., pruzrokovača mrke truleži krtola krompira i bakterijskog uvenuća krompira i paradajza (u daljem tekstu: štetni organizam), način određivanja granica zaraženog, ugroženog i područja bez štetnog organizma, uslovi za okončanje naloženih mera, kao i način obaveštavanja o preduzetim merama i prestanak mera.

Član 2 Pregledi radi otkrivanja štetnog organizma

(1) Radi otkrivanja pojave štetnog organizma sprovode se pregledi biljaka i krtola krompira (Solanum tuberosum L.) i pregledi biljaka paradajza (Lycopersicon lycopersicum (L.) Karsten ex Farw), osim semena i plodova paradajza (u daljem tekstu: glavne biljke domaćini), kao i pregledi propisanih objekata.

(2) Radi otkrivanja drugih mogućih izvora zaraze koji mogu ugroziti proizvodnju glavnih biljaka domaćina, vrši se procena opasnosti od širenja štetnog organizma (analiza rizika). Ako se analizom rizika utvrdi opasnost od širenja štetnog organizma u proizvodnim područjima glavnih biljaka domaćina sprovode se mere otkrivanja štetnog organizma, i to pregled:

1. 1) na drugim biljkama domaćinima, uključujući samonikle biljke iz familije Solanaceae;
2. 2) površinskih voda koje se koriste za navodnjavanje ili prskanje glavnih biljaka domaćina;
3. 3) tečnog otpada koji nastaje u industrijskoj preradi ili u pogonima za pakovanje glavnih biljaka domaćina i koristi se za navodnjavanje ili prskanje glavnih biljaka domaćina;
4. 4) supstrata koji se koristi za rast biljaka, zemljišta i čvrstih otpadaka koji nastaju u industrijskoj preradi ili u pogonima za pakovanje glavnih biljaka domaćina.

Član 3 Način vršenja pregleda i laboratorijskih ispitivanja

(1) Pri vizuelnom pregledu biljaka krompira u polju, u odgovarajućem vremenskom periodu u toku vegetacije, vrši se pregled na prisustvo štetnog organizma, uzimaju se uzorci biljaka krompira i dostavljaju ovlašćenoj laboratoriji (u daljem tekstu: laboratorija), radi laboratorijskog ispitivanja.

(2) Pri vizuelnom pregledu krtola krompira iz lotova u skladištima i distributivnim centrima, vrši se pregled krtola semenskog krompira i krompira koji nije namenjen sadnji (u daljem tekstu: merkantilni krompir), kao i vizuelni pregled krtola koje su sečene čiji uzorci se dostavljaju laboratoriji, radi laboratorijskog ispitivanja. Semenski krompir mora da potiče od materijala koji ispunjava uslove u pogledu zdravstvene ispravnosti i za koji je laboratorijskim ispitivanjem utvrđeno da nije zaražen štetnim organizmom.

(3) Pri vizuelnom pregledu paradajza u odgovarajućem vremenskom periodu tokom vegetacije vrši se pregled rasada na prisustvo štetnog organizma koji je namenjen tržišnoj proizvodnji.

(4) Kada se pregledi vrše na drugim biljkama domaćinima, u površinskim vodama, uključujući tečni otpad i u ostalom materijalu, posebno supstratima, zemljištu i čvrstim otpacima industrijskih postrojenja za preradu i pakovanje, uzimaju se uzorci i dostavljaju laboratoriji, radi laboratorijskog ispitivanja.

(5) Laboratorijsko ispitivanje iz st. 1, 2. i 4. ovog člana sprovodi se na način opisan u Prilogu – Šema testiranja za dijagnostiku, detekciju i identifikaciju prouzrokovača mrke truleži krtola krompira i bakterijskog uvenuća krompira i paradajza (u daljem tekstu: Prilog), koji je odštampan uz ovaj pravilnik i čini njegov sastavni deo.

Član 4 Sumnja na pojavu štetnog organizma

(1) Sumnja na pojavu štetnog organizma postoji ako su vizuelnim pregledom uočeni tipični simptomi bolesti ili je rezultat jednog od brzih testova provere (screening test) pozitivan.

(2) Da bi se potvrdila ili otklonila sumnja na pojavu štetnog organizma, sprovode se dalja laboratorijska ispitivanja, na način opisan u Prilogu.

(3) Pri laboratorijskom ispitivanju, na odgovarajući način čuvaju se uzorkovane krtole i kada je to moguće uzorkovane biljke, preostali ekstrakt i dodatno pripremljen materijal za brze testove provere (screening test), npr. stakalca za imunofluorescenciju i prateća dokumentacija.

(4) Sačuvani uzorak krtole obezbeđuje testiranje sortnosti, kada je to potrebno.

(5) Ako je laboratorijskim ispitivanjem potvrđeno prisustvo štetnog organizma, na odgovarajući način čuva se materijal iz stava 3. ovoga člana, uzorak veštački zaraženih test biljaka paradajza i patlidžana, kao i izolovana kultura štetnog organizma najmanje mesec dana od dana potvrđene zaraze.

Član 5 Sprovođenje mera u slučaju sumnje na pojavu štetnog organizma

(1) U slučaju sumnje na pojavu štetnog organizma, pored mera iz čl. 2. i 3. ovog pravilnika, sprovode se sledeće mere:

1. 1) zabrana premeštanja biljaka paradajza, kao i biljaka i krtola krompira iz svih useva, lotova ili pošiljaka iz kojih su uzeti uzorci;
2. 2) preduzimanje potrebnih radnji radi otkrivanja izvora zaraze štetnim organizmom;
3. 3) dodatne preventivne mere radi sprečavanja širenja štetnog organizma, u zavisnosti od procenjenog stepena rizika.

(2) Mere iz stava 1. tačka 3) ovog člana primenjuju se naročito u slučaju proizvodnje glavnih biljaka domaćina i premeštanja svih ostalih krtola ili biljaka povezanih sa sumnjivom pojavom, unutar i van objekata, ograničavanje upotrebe potencijalno kontaminiranih mašina i opreme.

Član 6 Obaveštavanje u slučaju sumnje na pojavu štetnog organizma

U slučaju sumnje na zarazu štetnim organizmom, kada postoji opasnost od prenošenja zaraze sa glavnih biljaka domaćina ili površinskim vodama u drugu državu, Ministarstvo o tome obaveštava službeno telo nadležno za zaštitu bilja te države i međunarodnu organizaciju, u skladu sa međunarodnim konvencijama i sporazumima obavezujućim za Republiku Srbiju.

Član 7 Određivanje granica

Kada se na osnovu rezultata laboratorijskih ispitivanja, sprovedenih na način opisan u Prilogu, potvrdi prisustvo štetnog organizma, granice zaraženog, ugroženog ili područja bez štetnog organizma, određuju se tako što se:

1. 1) utvrđuje obim jednog ili više primarnih izvora zaraze;
2. 2) označavaju kao zaražene glavne biljke domaćini, pošiljke ili lotovi iz kojih je uzet uzorak, mašine, oprema, prevozna sredstva, skladišta ili njihovi delovi, i svi drugi objekti i predmeti, uključujući materijal za pakovanje, koji su bili u kontaktu sa glavnim biljkama domaćinima koji su označeni kao zaraženi, mesta proizvodnje, polja, zaštićene prostore namenjene proizvodnji bilja, bilo da je uzorak uzet u toku vegetacije ili nakon vađenja ili berbe glavnih biljaka domaćina;
3. 3) određuje obim moguće zaraze na osnovu podataka o svim kontaktima u proizvodnom procesu sa izvorom zaraze (pre i posle vađenja ili skupljanja biljaka);
4. 4) razgraničava zaraženo, ugroženo i područje bez štetnog organizma, i to na osnovu označene i potvrđene zaraze, obima moguće zaraze, kao i mogućeg širenja štetnog organizma.

Član 8 Obim primarnih izvora zaraze glavnih biljaka domaćina

(1) Obim primarnih izvora zaraze glavnih biljaka domaćina iz člana 7. tačka 1) ovog pravilnika utvrđuje se u zavisnosti od:

1. 1) mesta proizvodnje, na kojem se:

(2) – proizvodi ili je bio proizveden krompir, koji je klonski srodan sa krompirom na kojem je potvrđena zaraza štetnim organizmom,

(3) – proizvodi ili je bio proizveden paradajz, koji potiče iz istog izvora kao i paradajz na kome je potvrđena zaraza štetnim organizmom,

(4) – proizvode ili su bili proizvedeni krompir ili paradajz, koji su pod nadzorom fitosanitarnog inspektora zbog sumnje na zarazu štetnim organizmom,

(5) – proizvodi ili je bio proizveden krompir koji je klonski srodan s krompirom proizvedenim na mestu proizvodnje gde je potvrđena zaraza štetnim organizmom,

(6) – proizvode krompir ili paradajz, a koja se nalaze u blizini zaraženih mesta proizvodnje uključujući i ona mesta proizvodnje na kojima se koriste ista oprema za proizvodnju i objekti,

(7) – koriste površinske vode za navodnjavanje ili prskanje iz izvora za koji se sumnja na zarazu ili je potvrđena da je zaražen štetnim organizmom,

(8) – koriste površinske vode za navodnjavanje ili prskanje iz istog izvora koji se koristi i na mestima proizvodnje na kojima je potvrđena zaraza ili postoji sumnja na zarazu štetnim organizmom,

(9) – proizvode glavne biljke domaćini, a koja su poplavljena ili su bila poplavljena površinskim vodama u kojima je potvrđena zaraza ili postoji sumnja na zarazu štetnim organizmom;

1. 2) površinskih voda koje se koriste za navodnjavanje, prskanje ili su poplavile polja ili mesta proizvodnje na kojima je potvrđena zaraza štetnim organizmom.

(10) Pri utvrđivanju obima primarnih izvora zaraze glavnih biljaka domaćina sprovodi se laboratorijsko ispitivanje svih partija semenskog krompira koji je klonski srodan sa zaraženim krompirom, na način opisan u Prilogu.

Član 9 Obim moguće zaraze glavnih biljaka domaćina

Obim moguće zaraze iz člana 7. tačka 3) ovog pravilnika određuje na osnovu podataka o:

1. 1) glavnim biljkama domaćinima gajenih na mestu proizvodnje koje je označeno kao zaraženo;
2. 2) drugim mestima proizvodnje koja su u bilo kakvoj vezi sa proizvodnjom glavnih biljaka domaćina koje su označene kao zaražene, kao i zajednički korišćene opreme i objekata;
3. 3) glavnim biljkama domaćinima proizvedenim na mestima proizvodnje iz tačke 2) ovog stava ili su se nalazile na tim mestima proizvodnje istovremeno sa glavnim biljkama domaćinima koje su označene kao zaražene ili su se nalazile na mestima proizvodnje koja su označena kao zaražena;
4. 4) prostoru i objektima na kojima se nalaze ili dorađuju glavne biljke domaćini koje potiču sa mesta proizvodnje iz tač. 1) do 3) ovog stava;
5. 5) mašinama, prevoznim sredstvima, skladištima ili njihovim delovima i drugim propisanim objektima ili predmetima, uključujući i materijal za pakovanje, koji su mogli da dođu u kontakt sa glavnim biljkama domaćinima koje su označene kao zaražene;
6. 6) glavnim biljkama domaćinima koje su bile uskladištene ili u dodiru sa nekim od propisanih objekata ili predmetima iz tačke 5) ovog stava pre njihovog čišćenja i dezinfekcije;
7. 7) biljkama paradajza koje potiču iz istih izvora kao i paradajz koji je označen kao zaražen, odnosno krtola ili biljaka krompira koje su klonski povezane sa krtolama, odnosno biljkama krompira koje su označene kao zaražene i koji se, i ako su rezultati laboratorijskih ispitivanja negativni, smatraju moguće zaraženim zbog klonske srodnosti sa krompirom označenim kao zaraženim. Kada je potrebno, može da se sprovede i test sortnosti da bi se proverio identitet zaraženih i klonski srodnih krtola ili biljaka krompira,
8. 8) mestima proizvodnje glavnih biljaka domaćina navedenih u tački 7) ovoga stava;
9. 9) mestima proizvodnje glavnih biljaka domaćina na kojima se za navodnjavanje ili prskanje upotrebljava voda koja je označena kao zaražena;
10. 10) glavnim biljkama domaćinima proizvedenim na poljima koja su bila poplavljena površinskom vodom za koju je utvrđeno da je zaražena štetnim organizmom.

Član 10 Obim mogućeg širenja štetnog organizma

Obim mogućeg širenja štetnog organizma iz člana 7. tačka 4) ovog pravilnika, određuje se na osnovu podataka o:

1. 1) blizini drugih mesta proizvodnje glavnih biljaka domaćina;
2. 2) zajedničkoj proizvodnji i zajedničkoj upotrebi zaliha semenskog krompira;
3. 3) mestu proizvodnje na kojem se upotrebljava površinska voda za navodnjavanje ili prskanje glavnih biljaka domaćina, na kojima postoji ili je postojala mogućnost površinskog doticanja vode sa mesta proizvodnje koja su označena kao zaražena ili mogućnost poplavljivanja vodom sa mesta proizvodnje koja su označena kao zaražena.

Član 11 domaćina

Kada se na osnovu rezultata laboratorijskih ispitivanja, sprovedenih na način opisan u Prilogu, potvrdi prisustvo štetnog organizma u usevu drugih biljaka domaćina u područjima gde je ugrožena proizvodnja glavnih biljaka domaćina određuju se granice zaraženog, ugroženog i područja bez štetnog organizma, tako što se:

1. 1) utvrđuje obim primarnih izvora zaraze glavnih biljaka domaćina, u skladu sa članom 8. ovog pravilnika;
2. 2) označavaju kao zaražene biljke domaćini iz kojih je uzet uzorak;
3. 3) određuje obim moguće zaraze i razgraničava zaraženo i ugroženo područje u skladu sa čl. 9. i 10. ovog pravilnika.

Član 12 Određivanje granica zaraženog, ugroženog i područja bez štetnog organizma u slučaju zaraze površinskih voda

(1) Kada se na osnovu rezultata laboratorijskih ispitivanja, sprovedenih na način opisan u Prilogu, potvrdi prisustvo štetnog organizma u površinskoj vodi (uključujući i tečni otpad koji nastaje u industrijskoj preradi glavnih biljaka domaćina ili u pogonima za njihovo pakovanje) ili u samoniklim biljkama iz familije Solanaceae koje u njoj rastu, a proizvodnja glavnih biljaka domaćina je ugrožena zbog korišćenja te vode za navodnjavanje, prskanje ili zbog poplavljivanja, određuju se granice zaraženog, ugroženog i područja bez štetnog organizma, tako što se:

1. 1) označava kao zaražena površinska voda iz koje je uzet uzorak;
2. 2) određuje obim moguće zaraze i razgraničava posebno regulisano područje na osnovu označene zaraze i moguće širenje štetnog organizma.

(2) Obim mogućeg širenja štetnog organizma u površinskoj vodi iz stava 1. tačka 2) ovog člana određuje se na osnovu podataka o:

1. 1) blizini mesta proizvodnje glavnih biljaka domaćina koja su ugrožena poplavljivanjem ili se graniče sa površinskom vodom koja je označena kao zaražena;
2. 2) svakom zasebnom području navodnjavanja koje je u vezi s površinskom vodom koja je označena kao zaražena;
3. 3) vodenim tokovima povezanim sa površinskom vodom koja je označena kao zaražena, uzimajući u obzir smer i brzinu toka vode označene kao zaražene i prisutnost samoniklih biljaka domaćina iz familije Solanaceae.

Član 13 Mere sprečavanja širenja i suzbijanja štetnog organizma na glavnim biljkama domaćinima koje su označene kao zaražene

(1) Glavne biljke domaćini koje su označene kao zaražene ne smeju se koristiti za sadnju.

(2) Kada su glavne biljke domaćini iz stava 1. ovog člana označene kao zaražene, sprovode se sledeće mere:

1. 1) uništavanje, odnosno spaljivanje, ili
2. 2) odlaganje na službeno odobreno mesto za odlaganje otpada, za koje je utvrđeno da ne postoji opasnost od širenja štetnog organizma, ili
3. 3) upotrebljavanje tih biljaka kao hrane za životinje nakon odgovarajuće toplotne obrade, koja ne ostavlja nikakvu mogućnost preživljavanja štetnog organizma, ili
4. 4) korišćenje tih biljaka za industrijsku preradu, pod uslovom da se direktno dopreme do mesta prerade koje ima opremu za odlaganje otpada, čime je otklonjena opasnost od širenja štetnog organizma i ako je obezbeđeno čišćenje i dezinfekcija prevoznih sredstava koja napuštaju mesto prerade, ili
5. 5) druge mere, pod uslovom da nema opasnosti od širenja štetnog organizma.

Član 14 Mere sprečavanja širenja i suzbijanja štetnog organizma na glavnim biljkama domaćinima koje se smatraju moguće zaraženim

(1) Glavne biljke domaćini koje se smatraju moguće zaraženim štetnim organizmom, glavne biljke domaćini gajene na mestima proizvodnje koja se smatraju moguće zaraženima, kao i krtole ili biljke krompira koje su klonski povezane sa onima koje su označene kao zaražene bez obzira na rezultate laboratorijskih ispitivanja ne smeju se koristiti za sadnju.

(2) Krtole krompira iz stava 1. ovog člana, mogu se:

1. 1) upotrebiti kao merkantilni krompir namenjen za ishranu, koji se mora pakovati na mestima sa odgovarajućom opremom za odlaganje otpada, i koji je spreman za neposrednu dostavu i upotrebu bez naknadnog prepakivanja. Sa semenskim krompirom dozvoljeno je da se rukuje na tim istim mestima samo ako se radi odvojeno ili nakon čišćenja i dezinfekcije;
2. 2) upotrebiti kao merkantilni krompir namenjen industrijskoj preradi, pod uslovom da se direktno dopreme do mesta prerade koje ima opremu za odlaganje otpada, čime je otklonjena opasnost od širenja štetnog organizma, i ako je obezbeđeno čišćenje i dezinfekcija prevoznih sredstava koja napuštaju mesto prerade;
3. 3) upotrebiti ili odložiti na drugi odobreni način, pod uslovom da nema opasnosti od širenja štetnog organizma.

(3) Ostali delovi glavnih biljaka domaćina, uključujući i ostatke stabljika i lišća, mogu se uništiti ili upotrebiti ili odložiti na drugi odobreni način, pod uslovom da nema opasnosti od širenja štetnog organizma.

Član 15 Mere postupanja sa otpadom radi sprečavanja širenja i suzbijanja štetnog organizma

(1) Radi sprečavanja širenja štetnog organizma otpadom koji je nastao kao rezultat sprovođenja mera iz čl. 13. i 14. ovog pravilnika i otpada koji nastaje tokom rukovanja, odstranjivanja i prerade zaraženih partija, sprovode se sledeće mere:

1. 1) otpaci krompira i paradajza (uključujući odbačeni krompir, koru i paradajz) i svi drugi čvrsti otpaci koji su u vezi sa krompirom i paradajzom (uključujući zemlju, kamenje i druge ostatke), moraju da se:

(2) – odlažu na službeno odobrenom mestu, na kojem ne postoji opasnost od nekontrolisanog širenja štetnog organizma u okolinu (npr. ispiranjem kroz pore zemlje do poljoprivrednog zemljišta ili doticajem sa vodom koja bi mogla da se upotrebi za navodnjavanje poljoprivrednog zemljišta). Otpaci se prevoze direktno do određenog mesta, u zatvorenom prevoznom sredstvu, tako da ne postoji opasnost od gubitka otpada,

(3) – spaljuju,

(4) – odstrane primenom drugih mera za koje je utvrđeno da ne postoji opasnost od širenja štetnog organizma;

1. 2) tečni otpad nastao u preradi koji sadrži čvrste čestice, pre uklanjanja se filtrira ili obrađuje postupkom sedimentacije radi odstranjivanja čvrstih čestica, koje se nakon toga uklanjaju na način iz tačke 1) ovog stava.

(5) Tečni deo otpada iz stava 1. tačka 2) ovog člana tretira se na sledeći način:

1. 1) pre odstranjivanja zagreva se na temperaturi od najmanje 60º S u trajanju najmanje 30 minuta, ili
2. 2) se odstranjuje na način koji onemogućava da otpaci dođu na bilo koji način u dodir sa poljoprivrednim zemljištem ili vodom koja se može upotrebiti za navodnjavanje poljoprivrednog zemljišta.

Član 16 Mere čišćenja i dezinfekcije

(1) Mašine, prevozna sredstva, skladišta i njihovi delovi, drugi objekti i predmeti, uključujući i materijal za pakovanje, koji su označeni kao zaraženi ili se smatraju moguće zaraženim moraju da se očiste i dezinfikuju primenom odgovarajućih postupaka za čišćenje i dezinfekciju kojima se otklanja opasnost od širenja štetnog organizma.

(2) U slučaju kada materijal za pakovanje iz stava 1. ovog člana nije moguće očistiti i dezinfikovati tako da se otkloni opasnost od širenja štetnog organizma nalaže se njegovo uništavanje.

Član 17 Mere sprečavanja širenja i suzbijanja štetnog organizma na polju

(1) Na polju namenjenom za proizvodnju glavnih biljaka domaćina, koje je označeno kao zaraženo za vreme od najmanje četiri vegetacione godine posle godine u kojoj je utvrđena zaraza nalaže se sprovođenje sledećih mera:

1. 1) uklanjanje samoniklih biljaka krompira i paradajza, kao i drugih samoniklih biljaka domaćina štetnog organizma, uključujući korove iz porodice Solanaceae;
2. 2) zabrana sadnje krtola ili biljaka krompira, kao i setve semena krompira u botaničkom smislu, sadnje biljaka paradajza i setve semena paradajza, sadnje ili setve drugih biljaka domaćina, sadnje ili setve biljnih vrsta iz roda Brassica za koje je utvrđeno da omogućavaju preživljavanje štetnog organizma i sadnje ili setve biljaka za koje je utvrđeno da omogućavaju širenje štetnog organizma.

(2) U prvoj sezoni proizvodnje krompira ili paradajza koja sledi posle perioda iz stava 1. ovog člana, pod uslovom da na polju najmanje dve poslednje vegetacione godine tokom sprovođenja pregleda nisu pronađene samonikle biljke krompira i paradajza, kao i druge biljke domaćini, uključujući korove iz porodice Solanaceae, u slučaju proizvodnje krompira, dopušta se proizvodnja isključivo merkantilnog krompira i sprovodi laboratorijsko ispitivanje krtola prilikom vađenja.

(3) U sezoni proizvodnje krompira ili paradajza koja sledi posle sezone iz stava 2. ovog člana, dozvoliće se, uz odgovarajući plodored, koji mora biti najmanje dvogodišnji za proizvodnju semenskog krompira, proizvodnja semenskog ili merkantilnog krompira, kao i biljaka paradajza, uz sprovođenje pregleda.

(4) U toku pet vegetacionih godina posle godine u kojoj je zaraza utvrđena, sprovode se sledeće mere:

1. 1) uklanjanje samoniklih biljaka krompira i paradajza kao i drugih biljaka domaćina štetnog organizma, uključujući korove iz familije Solanaceae;
2. 2) u prve tri godine, održavanje polja na ugaru ili kao trajni pašnjak sa intenzivnom ispašom ili čestom niskom košnjom ili se seju žitarice ili se koristi za proizvodnju semenskih trava. U sledeće dve uzastopne godine dopuštena je proizvodnja biljaka koje nisu domaćini štetnog organizma i za koje je poznato da ne omogućavaju preživljavanje ili širenje štetnog organizma.

(5) Posle sprovođenja mera iz stava 1. tačka 2) ovog člana, u sledećoj vegetacionoj godini dozvoliće se proizvodnja semenskog ili merkantilnog krompira ili paradajza, uz laboratorijsko ispitivanje izvađenih biljaka i krtola, ako na polju koje je označeno kao zaraženo u toku sprovođenja pregleda nisu pronađene samonikle biljke krompira i paradajza, kao i drugih biljaka domaćina, uključujući korove iz familije Solanaceae, najmanje dve uzastopne vegetacione godine.

Član 18 Mere sprečavanja širenja i suzbijanja štetnog organizma na poljima unutar mesta proizvodnje koje je označeno kao zaraženo

(1) Na ostalim poljima unutar mesta proizvodnje koje je označeno kao zaraženo u vegetacionoj godini koja sledi posle godine u kojoj je utvrđena zaraza, pod uslovom da je utvrđeno da je otklonjena opasnost od samoniklih biljaka krompira i paradajza, kao i drugih biljaka domaćina štetnog organizma, uključujući korove iz familije Solanaceae, zabranjuje se sadnja krtola i biljaka krompira, setva semena krompira u botaničkom smislu, kao i setva i sadnja drugih biljaka domaćina štetnog organizma.

(2) Ako je pre sadnje utvrđeno da je otklonjena opasnost od samoniklih biljaka domaćina štetnog organizma, može se dozvoliti sadnja sertifikovanog semenskog krompira namenjenog isključivo proizvodnji merkantilnog krompira, odnosno sadnja biljaka paradajza proizvedenih iz semena koje ispunjava uslove u pogledu zdravstvene ispravnosti. Tokom vegetacije mora se sprovoditi nadzor, kao i laboratorijsko ispitivanje, izvađenih biljaka i krtola na prisustvo štetnog organizma na način opisan u Prilogu.

(3) U drugoj i trećoj vegetacionoj godini koja sledi posle godine u kojoj je zaraza utvrđena, posle sprovođenja mera iz st. 1. i 2. ovog člana, dozvoljava se sadnja isključivo sertifikovanog semenskog krompira za semensku ili merkantilnu proizvodnju, odnosno sadnja samo onih biljaka paradajza koje su proizvedene iz semena koje ispunjava uslove u pogledu zdravstvene ispravnosti, ili iz biljaka dobijenih vegetativnim razmnožavanjem biljaka paradajza proizvedenih iz takvog semena i proizvedenih pod stručnim nadzorom na mestima proizvodnje koja nisu označena kao zaražena, za proizvodnju rasada ili plodova.

(4) Pored mera iz st. 1, 2. i 3. ovog člana na ostalim poljima unutar mesta proizvodnje koje je označeno kao zaraženo najmanje tri vegetacione godine sprovodi se uklanjanje samoniklih biljaka glavnog domaćina i drugih biljaka domaćina štetnog organizma i pregled useva tokom proizvodnje, u odgovarajućim vremenskim periodima, svih polja na kojima se gaji krompir kao i laboratorijsko ispitivanje izvađenih biljaka i krtola sa svakog polja.

Član 19 Mere čišćenja i dezinfekcije na mestima proizvodnje koja su označena kao zaražena

(1) Na mestima proizvodnje koja su označena kao zaražena posle utvrđivanja zaraze štetnim organizmom, proizvođač mora očistiti i dezinfikovati, sve mašine, opremu i skladišne prostore koji su korišćeni za proizvodnju krompira ili paradajza, kako u prvoj godini kada je dozvoljena proizvodnja krompira i paradajza, tako i u svakoj narednoj proizvodnoj godini.

(2) Kada je to potrebno radi sprečavanja širenja štetnog organizma na mestima proizvodnje koja su označena kao zaražena može se zabraniti navodnjavanje i prskanje.

Član 20 Mere sprečavanja širenja i suzbijanja štetnog organizma u zaštićenom prostoru

(1) U zaštićenom prostoru koje je označeno kao zaraženo, a namenjeno ja za proizvodnju bilja, nije dozvoljena sadnja krtola ili biljaka krompira i setva semena krompira u botaničkom smislu, kao ni setva i sadnja drugih biljaka domaćina štetnog organizma, uključujući i biljke i seme paradajza, sve dok se u tom zaštićenom prostoru, ne sprovedu mere uništavanja štetnog organizma i ne uklone sve biljke domaćini i njihovi delovi, pri čemu se, kao minimalna mera, obvezno sprovodi potpuna zamena supstrata za gajenje, kao i čišćenje i dezinfekcija tog zaštićenog prostora i celokupne opreme.

(2) Posle sprovođenja mera iz stava 1. ovog člana može se odobriti proizvodnja krompira i paradajza, i to:

1. 1) proizvodnja krompira iz sertifikovanog semenskog krompira proizvedenog pod stručnim nadzorom ili mini-krtola ili mikro-biljaka dobijenih iz kulture biljnog tkiva koje potiču iz testiranih izvora;
2. 2) proizvodnja paradajza iz semena koje ispunjava uslove u pogledu zdravstvene ispravnosti ili iz biljaka dobijenih vegetativnim razmnožavanjem biljaka paradajza proizvedenih iz takvog semena pod stručnim nadzorom.

(3) Kada je to potrebno radi sprečavanja širenja štetnog organizma na mestima proizvodnje koja su označena kao zaražena može se zabraniti navodnjavanje i prskanje.

Član 21

(1) Radi praćenja zdravstvenog stanja glavnih biljaka domaćina, biljnih proizvoda i propisanih objekata u posebno regulisanom području i obezbeđivanja uslova za prestanak naloženih mera u toku najmanje tri vegetacione godine koje slede posle one u kojoj je zaraza utvrđena:

1. 1) vrši se nadzor mesta na kojima se proizvode, skladište, nalaze ili dorađuju krtole krompira ili biljke paradajza, uključujući i parcele (površine) sa kojih potiču i na kojima su se koristili isti uređaji;
2. 2) vrši se sadnja unutar zaraženog i ugroženog područja isključivo sertifikovanog semenskog krompira i obavezno ispitivanje posle vađenja semenskog krompira koji je proizveden na moguće zaraženim mestima proizvodnje;
3. 3) na svim proizvodnim površinama unutar zaraženog i ugroženog područja sa proizvedenim semenskim krompirom postupa se odvojeno od merkantilnog krompira ili se vrši čišćenje i dezinfekcija između postupanja sa semenskim i merkantilnim krompirom;
4. 4) vrši se sadnja samo onih biljaka paradajza proizvedenih iz semena koje ispunjava uslove u pogledu zdravstvene ispravnosti ili iz biljaka dobijenih vegetativnim razmnožavanjem biljaka paradajza proizvedenih iz takvog semena i gajenih pod stručnim nadzorom, u svim usevima paradajza unutar zaraženog i ugroženog područja;
5. 5) obavljaju se pregledi iz čl. 2. i 3. ovog pravilnika.

(2) Radi praćenja površinskih voda koje su bile označene kao zaražene u zaraženom i ugroženom području i obezbeđivanja uslova za prestanak naloženih mera u toku najmanje tri vegetacione godine koje slede posle godine u kojoj je zaraza utvrđena:

1. 1) obavljaju se pregledi u odgovarajućem vremenskom periodu i uzimaju uzorci površinske vode, a kada je to potrebno, uzorci biljaka domaćina štetnog organizma iz familije Solanaceae iz te vode, radi laboratorijskog ispitivanja;
2. 2) vrši se nadzor pri sprovođenju navodnjavanja i prskanja glavnih biljaka domaćina.

(3) Ako je na osnovu rezultata laboratorijskog ispitivanja uzoraka utvrđeno da voda koja je bila označena kao zaražena više nije zaražena može se dozvoliti njena upotreba za navodnjavanje i prskanje.

Član 22

(1) Podaci i informacije o potvrđenoj zarazi, kao i podaci i informacije o prestanku mera, dostavljaju se drugim državama i međunarodnim organizacijama, u skladu sa međunarodnim konvencijama i sporazumima obavezujućim za Republiku Srbiju.

(2) Ministarstvo će dostaviti službenom telu nadležnom za zaštitu bilja države u kojoj postoji opasnost od širenja zaraze sledeće podatke:

1. 1) naziv sorte krompira ili paradajza i partije;
2. 2) namenu (merkantilni ili semenski), i kada je moguće, kategoriju semenskog krompira;
3. 3) naziv i adresu pošiljaoca i primaoca;
4. 4) datum dospeća partije krompira ili paradajza;
5. 5) veličinu isporučene partije krompira ili paradajza;
6. 6) kopiju fitocertifikata.

Član 23

(1) Ovaj pravilnik stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u „Službenom glasniku Republike Srbije”.

(2) Broj 110-00-267/2009-09

(3) U Beogradu, 3. decembra 2009. godine

(4) Ministar,

(5) dr Saša Dragin, s.r.