Pravilnik o merilima brzine vozila u saobraćaju

Član 1 Predmet

Ovim pravilnikom propisuju se zahtevi za merila brzine vozila u saobraćaju (u daljem tekstu: merila), način utvrđivanja ispunjenosti tih zahteva, označavanje merila, način ispitivanja tipa merila, metode merenja, kao i način i uslovi overavanja tih merila.

Član 2 Primena

Ovaj pravilnik primenjuje se na merila koja se koriste u funkciji kontrole i bezbednosti u drumskom saobraćaju.

Član 3 Značenje pojedinih izraza

(1) Pojedini izrazi koji se upotrebljavaju u ovom pravilniku imaju sledeće značenje:

1. 1) merilo brzine vozila u saobraćaju je uređaj kojim se meri i prikazuje brzina vozila u drumskom saobraćaju i koje se koristi u svrhe kontrole i bezbednosti saobraćaja;
2. 2) kontrolisano vozilo je vozilo u saobraćaju čija se brzina meri;
3. 3) radarska merila su merila koja brzinu kontrolisanog vozila određuju na osnovu Doplerovog efekta, detektovanjem razlike frekvencije mikrotalasnog zračenja koju radarsko merilo emituje i frekvencije zračenja reflektovanog od kontrolisanog vozila;
4. 4) laserska merila su merila koja rastojanje i brzinu kontrolisanog vozila određuju na osnovu merenja vremena prostiranja laserskih impulsa reflektovanih od kontrolisanog vozila;
5. 5) senzorska merila su merila koja brzinu kontrolisanog vozila određuju po principu pređenog puta u vremenu, odnosno na osnovu merenja vremena prolaska kontrolisanog vozila između dva ili više polja za detekciju koja se nalaze na deonicama fiksne poznate dužine;
6. 6) stacionarno merenje brzine vozila je merenje koje se vrši pomoću merila stabilno postavljenog na stalak ili na prikladan pribor za njegovo učvršćivanje na podlogu ili u vozilo koje se ne kreće, odnosno pomoću merila čvrsto ugrađenog u, iznad ili pored puta;
7. 7) merenje brzine vozila u pokretu je merenje koje se vrši merilima koja su postavljena ili ugrađena u vozila koja se kreću, tj. koriste se iz vozila u pokretu;
8. 8) prenosna merila brzine su merila koja se mogu pomerati na različite lokacije između dva merenja;
9. 9) deonica je deo puta od ulaznog do izlaznog polja detekcije, tj. od ulazne do izlazne tačke;
10. 10) dužina deonice je dužina koja se meri u metrima, od središne linije polja detekcije na ulaznoj tački do središne linije polja detekcije na izlaznoj tački deonice;
11. 11) polje detekcije je prostor na kojem se vrši detekcija/otkrivanje vozila koje prolazi kroz deonicu;
12. 12) senzor je deo merila koji može biti ugrađen u put, postavljen pored ili iznad puta i služi za detekciju vozila koje prolazi kroz ulaznu ili izlaznu tačku deonice, u svrhu određivanja vremena za koje kontrolisano vozilo prođe rastojanje između unapred određenih mernih tačaka;
13. 13) vreme pređenog puta je vreme potrebno vozilu da prođe deonicu od ulaza do izlaza, pri čemu merenje vremena započinje kada senzor detektuje vozilo na ulaznoj tački i zaustavlja se kada senzor detektuje vozilo na izlaznoj tački deonice;
14. 14) rukovalac merila je službeno lice koje koristi merilo u skladu sa uputstvom proizvođača za upotrebu, a na način kojim se obezbeđuje propisana tačnost merenja i tehnička ispravnost merila, u skladu sa zakonom kojim se uređuje metrologija;
15. 15) automatski režim rada je režim rada u kome merilo automatski vrši merenja brzine vozila u saobraćaju;
16. 16) manuelni ili ručni režim rada je režim rada u kome rukovalac merila pokreće merenja brzine vozila u saobraćaju;
17. 17) evidencioni fajl je kompjuterski fajl koji sadrži sve bitne podatke koji se odnose na merenje brzine;
18. 18) korisnički interfejs je interfejs koji omogućava razmenu informacija između operatera i merila ili njegovih hardverskih ili softverskih komponenti, npr. prekidači, tastatura, miš, ekran, monitor, štampač, ekran osetljiv na dodir, prozor na ekranu uključujući softver koji ga generiše;
19. 19) simulatori signala su uređaji koji generišu impulse ili odgovarajuće signale za testove simulacije brzine, rastojanja ili neke druge veličine;
20. 20) kosinusni efekat je odstupanje između brzine kojom se kontrolisano vozilo kreće i brzine izmerene merilom koje se nalazi pod uglom u odnosu na pravac kretanja kontrolisanog vozila;
21. 21) zakonski relevantan softver čine programi, podaci i parametri koji su sastavni deo merila i koji određuju ili izvršavaju funkcije koje su predmet zakonske kontrole merila.

(2) Drugi izrazi koji se upotrebljavaju u ovom pravilniku, a nisu definisani u stavu 1. ovog člana, imaju značenje definisano zakonima kojima se uređuju metrologija, standardizacija i bezbednost saobraćaja.

Član 4 Vrste merila

(1) Odredbe ovog pravilnika primenjuju se na sledeće vrste merila:

1. 1) radarska merila;
2. 2) laserska merila;
3. 3) senzorska merila.

(2) Prema mestu upotrebe merila mogu biti:

1. 1) prenosna merila;
2. 2) merila ugrađena u, iznad ili pored puta;
3. 3) merila ugrađena u vozila.

(3) Radarska i laserska merila koja se mogu koristiti iz ruke (ručna merila) spadaju u prenosna merila.

Član 5 Metode merenja

Merenje brzine vozila u saobraćaju vrši se primenom jedne od sledećih metoda merenja:

1. 1) metoda stacionarnog merenja, koja se koristi za radarska, laserska i senzorska merila;
2. 2) metoda merenja u pokretu, koja se koristi za radarska merila.

Član 6 Prenosna merila

(1) Pri merenju brzine vozila u saobraćaju metodom stacionarnog merenja prenosna merila se postavljaju na stalak ili prikladan pribor ili na odgovarajući nosač u unutrašnjosti vozila koje se ne kreće ili na drugi pogodan način predviđen uputstvom proizvođača, tako da se ta merila ne pomeraju tokom merenja.

(2) Merila iz stava 1. ovog člana mogu se koristiti i iz ruke ukoliko je to predviđeno uputstvom proizvođača tog merila i ukoliko rukovalac merila obezbedi da se to merilo tokom merenja ne pomera.

(3) Merila iz stava 1. ovog člana mogu meriti brzinu vozila u automatskom ili manuelnom režimu rada.

Član 7 Merila ugrađena u, iznad ili pored puta

Merila ugrađena u, iznad ili pored puta mere brzinu vozila metodom stacionarnog merenja u automatskom režimu rada, sa ili bez nadzora.

Član 8 Radarska merila ugrađena u vozilo

Radarska merila ugrađena u vozilo mogu meriti brzinu kontrolisanog vozila:

1. 1) metodom stacionarnog merenja, kada vozila u koja su ugrađena miruju;
2. 2) metodom merenja u pokretu, kada se vozila u koja su ugrađena kreću.

Član 9 Zahtevi

Zahtevi za merila dati su u Prilogu 1 – Zahtevi, koji je odštampan uz ovaj pravilnik i čini njegov sastavni deo.

Član 10 Merne jedinice

(1) Svi rezultati merenja izražavaju se u jedinicama SI sistema.

(2) Rezultat merenja merilom brzine vozila u saobraćaju izražava se u kilometrima na čas (km/h).

Član 11 Označavanje

(1) Na merilo se postavljaju sledeći natpisi i oznake:

1. 1) poslovno ime, odnosno naziv proizvođača;
2. 2) oznaka osnovnog tipa, odnosno modela merila;
3. 3) službena oznaka tipa merila;
4. 4) serijski broj merila;
5. 5) godina proizvodnje;
6. 6) opseg merenja brzine vozila;
7. 7) opseg temperature u radnim uslovima.

(2) Ukoliko se merilo sastoji od nekoliko sastavnih delova, svaki deo se označava najmanje oznakama iz stava 1. tač. 1), 2) i 4) ovog člana. Glavna jedinica, vidljiva korisniku, treba da sadrži sve oznake.

(3) Natpisi i oznake iz st. 1. i 2. ovog člana postavljaju se tako da budu vidljivi, čitljivi i da ih nije moguće ukloniti bez trajnog oštećenja.

Član 12 Tehnička dokumentacija

(1) Proizvođač merila sačinjava korisničko uputstvo za upotrebu merila i drugu tehničku dokumentaciju koja omogućava utvrđivanje ispunjenosti zahteva iz člana 9. ovog pravilnika.

(2) Korisničko uputstvo za upotrebu merila mora biti lako razumljivo i napisano na srpskom jeziku. Ono se isporučuje korisniku uz svako merilo i sadrži naročito:

1. 1) uputstva za postavljanje merila;
2. 2) uputstva o rukovanju;
3. 3) postupke mehanizma samoispitivanja;
4. 4) maksimalne i minimalne temperature skladištenja;
5. 5) deklarisane radne uslove;
6. 6) mehaničke i elektromagnetne klase okruženja;
7. 7) sigurnosne i zaštitne uslove;
8. 8) sve ostale podatke značajne za ispravno postavljanje, rukovanje i održavanje merila brzine.

Član 13 Način utvrđivanja ispunjenosti zahteva

(1) Ispunjenost metroloških i tehničkih zahteva utvrđuje se ispitivanjem tipa merila koje obuhvata:

1. 1) vizuelni pregled i ispitivanje funkcionalnosti merila;
2. 2) ispitivanje uticaja promene uslova okoline;
3. 3) ispitivanje na ambijentalne smetnje;
4. 4) ispitivanje karakteristika radarskog snopa;
5. 5) ispitivanje karakteristika laserskog snopa;
6. 6) ispitivanje merenja brzine;
7. 7) ispitivanje merenja rastojanja, ukoliko je primenjivo;
8. 8) proveru registrovanja podataka.

(2) Način ispitivanja tipa merila iz stava 1. ovog člana dat je u Prilogu 2 – Ispitivanje tipa merila, koji je odštampan uz ovaj pravilnik i čini njegov sastavni deo.

Član 14 Overavanje

(1) Za merila koja poseduju odobrenje tipa merila, ispunjenost metroloških i tehničkih zahteva merila utvrđuje se overavanjem merila, u skladu sa propisom kojim se uređuju vrste merila koja podležu zakonskoj kontroli.

(2) Overavanje merila može biti prvo, periodično ili vanredno, u skladu sa zakonom kojim se uređuje metrologija.

(3) Overavanje merila obuhvata:

1. 1) vizuelni pregled i proveru funkcionalnosti;
2. 2) ispitivanje karakteristika radarskog snopa;
3. 3) ispitivanje karakteristika laserskog snopa;
4. 4) ispitivanje merenja brzine;
5. 5) ispitivanje merenja rastojanja, ukoliko je primenjivo;
6. 6) proveru registrovanja podataka.

(4) Merila se overavaju pojedinačno.

(5) Način i uslovi overavanja iz stava 1. ovog člana dati su u Prilogu 3 – Overavanje merila, koji je odštampan uz ovaj pravilnik i čini njegov sastavni deo.

Član 15 Klauzula o jedinstvenom tržištu

(1) Zahtevi ovog propisa za stavljanje na tržište merila brzine vozila u saobraćaju se ne primenjuju na merila brzine vozila u saobraćaju koja su zakonito stavljena na tržište ostalih zemalja Evropske unije ili Turske, odnosno zakonito proizvedene u državi potpisnici EFTA Sporazuma.

(2) Izuzetno od stava 1. ovog člana, može se ograničiti stavljanje na tržište ili povući sa tržišta merilo brzine vozila u saobraćaju iz stava 1. ovog člana, ukoliko se posle sprovedenog postupka iz Uredbe EU broj 2019/515, utvrdi da merilo brzine vozila u saobraćaju iz stava 1. ovog člana ne može da ispuni zahteve ekvivalentne zahtevima koji su propisani ovim propisom.

Član 16 Prelazne i završne odredbe

Danom stupanja na snagu ovog pravilnika prestaje da važi Pravilnik o merilima brzine vozila u saobraćaju („Službeni glasnik RS”, br. 119/14, 111/15, 117/17 i 50/19).

Član 17

(1) Merila koja na dan stupanja na snagu ovog pravilnika imaju važeće uverenje o odobrenju tipa merila, mogu se podnositi na prvo overavanje ako u pogledu zahteva za overavanje ispunjavaju odredbe ovog pravilnika.

(2) Merila koja su u upotrebi na dan stupanja na snagu ovog pravilnika, mogu se podnositi na periodično i vanredno overavanje sve dok zadovoljavaju odredbe propisa na osnovu kojeg su stavljena u upotrebu.

Član 18

(1) Ovaj pravilnik stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u „Službenom glasniku Republike Srbije”, osim odredbe člana 15. koja se primenjuje danom pristupanja Republike Srbije Evropskoj uniji.

(2) Broj 110-00-220/2022-07

(3) U Beogradu, 21. marta 2023. godine

(4) Ministar,

(5) Rade Basta, s.r.

(6) Prilozi

(7) Prilog 1 – Zahtevi

(8) Prilog 2 – Ispitivanje tipa merila

(9) Prilog 3 – Overavanje merila