Pravilnik · Elektronske komunikacije i ptt saobraćaj

Pravilnik o tehničkim i eksploatacionim uslovima pod kojima se mogu koristiti radio-stanice za frekvencijski ili fazno modulisane radio-telefonske emisije

93 člana. Prečišćen tekst, objavljen u: 28/1981, 42/1982, 64/1986.

Član 1 i. UVODNE ODREDBE

Ovim pravilnikom propisuju se tehnički i eksploatacioni uslovi pod kojima se mogu koristiti radio-stanice za frekvencijski ili fazno modulisane radio-telefonske emisije (u daljem tekstu: radio-stanice) u stalnim i kopnenim pokretnim radio-službama i frekvencijskim opsezima između 68 i 470 MHz, radi obezbeđivanja jedinstva funkcionalnih sistema veza u kojima će radio-stanice raditi, efikasnog korišćenja frekvencija i smanjenja radio-smetnji.

Član 2

(1) Tehnički i eksploatacioni uslovi propisani ovim pravilnikom odnose se i na matične i repetitorske radio-stanice koje se koriste i u radio-telefonskim sistemima za pozivanje lica, a ne odnose se na:

1) radio-stanice koje se uključuju u telefonsku mrežu sistema veza JPTT-a;
2) prenosne i džepne radio-stanice;
3) radio-stanice za višekanalne (multipleksne) radio-telefonske emisije.

(2) * „Službeni list SFRJ”, broj 64/86

Član 3

(1) Niže navedeni izrazi, u smislu ovog pravilnika, imaju sledeća značenja:

1) AM nivo šuma i brujanja radio-predajnika je vršni napon naizmenične komponente na izlazu linearnog detektora obvojnice koja je prouzrokovana neželjenom asinhronom amplitudskom modulacijom u odsustvu ma kog spoljnog modulišućeg signala, izražen u procentima određenog referentnog nivoa (referentni nivo je jednak naponu jednosmerne komponente na izlazu detektora koja odgovara kontinualnoj emisiji u odsustvu ma kojeg spoljnog modulišućeg signala);
2) amplitudno-frekvencijska karakteristika radio-predajnika je:

(2) – promena devijacije frekvencije u funkciji frekvencije audiofrekvencijskog ulaznog signala konstantnog nivoa; ili

(3) – promena nivoa audiofrekvencijskog ulaznog signala u funkciji frekvencije za konstantnu devijaciju frekvencije;

3) amplitudno-frekvencijska karakteristika radio-prijemnika je promena nivoa audiofrekvencijske izlazne snage u funkciji modulišuće frekvencije izvora ulaznog signala za konstantnu devijaciju frekvencije ulaznog signala;
4) antena je deo antenskog sistema koji se koristi za zračenje ili prijem radio-talasa, koji može da uključuje ma koje uređaje za prilagođavanje, odnosno simetriranje;
5) automatska blokada (skvelč) radio-prijemnika je postupak automatskog potiskivanja ma kog audiofrekvencijskog izlaznog signala, kad je nivo ulaznog signala ili odnos signala i šuma na izlazu iz radio-prijemnika manji od neke prethodno određene vrednosti;
6) blokiranje radio-prijemnika je smanjenje audiofrekvencijske izlazne snage ili smanjenje odnosa S + Š + I i Š + I za određenu vrednost usled prisustva neželjenog ulaznog signala na određenoj bliskoj frekvenciji;
7) deakcentuacija je postupak obnavljanja relativne amplitude sinusoidalnih komponenata demodulisanog signala na vrednost koje su one imale pre nego što je bila primenjena preakcentuacija;
8) devijacija frekvencije je razlika između maksimalne (ili minimalne) vrednosti trenutne frekvencije i centralne frekvencije u prisustvu modulacije;
9) faktor audiofrekvencijskog harmoničnog izobličenja radio-predajnika je odnos, izražen u procentima, efektivne vrednosti napona drugog i viših harmonika na izlazu mernog demodulatora i efektivne vrednosti napona svih harmonika, za sinusoidalan audiofrekvencijski ulazni signal određene frekvencije i amplitude;
10) faktor audiofrekvencijskog harmoničnog izobličenja radio-prijemnika je odnos, izražen u procentima, efektivne vrednosti napona drugog i viših harmonika na izlazu iz: radio-prijemnika i efektivne vrednosti napona svih harmonika, za određenu audiofrekvencijsku izlaznu snagu i određenu modulišuću frekvenciju i devijaciju frekvencije ulaznog signala;
11) faktor šuma radio-prijemnika je odnos, izražen u dB, snage šuma merene na međufrekvencijskom izlazu radio-prijemnika i snage šuma koja bi postojala na tom izlazu kad bi termički šum, prouzrokovan otpornom komponentom impedanse izvora, bio jedini izvor šuma u radio-prijemniku;
12) FM nivo šuma i brujanja, radio-predajnika je efektivni napon naizmenične komponente na izlazu mernog demodulatora koji je prouzrokovan neželjenom asinhronom frekvencijskom modulacijom u odsustvu ma kog spoljnog modulišućeg signala, izražen u dB u odnosu na određeni referentni nivo (referentni nivo je jednak efektivnom naponu naizmenične komponente koja se javlja na izlazu demodulatora pri standardnoj modulaciji radio-predajnika);

(4) * „Službeni list SFRJ”, broj 42/82.

(5) 13/ frekvencijski opseg radio-uređaja je opseg frekvencija u okviru kojih radio-uređaj može biti podešen za rad;

14) glavni list antene je list zračenja koji sadrži smer maksimalnog dobitka;
15) horizontalna širina glavnog lista usmerene antene je ugao glavnog lista u horizontalnoj ravni između tačaka sa dobitkom za 3 dB manjim od maksimalnog dobitka;
16) jednokanalni radio-relejni sistem je stalno jednokanalno radio-kolo koje se sastoji od krajnjih radio-stanica povezanih pomoću posrednih radio-relejnih stanica;
17) karakteristična impedansa antenskog prenosnog voda je impedansa sa kojom jedan kraj antenskog prenosnog voda mora biti završen da bi impedansa na drugom kraju voda imala istu vrednost kao i završna impedansa;
18) maksimalna devijacija frekvencije radio-predajnika je vrednost na koju devijacija frekvencije mora biti ograničena prema važećem propisu;
19) maksimalna ulazna snaga antene je najveća snaga koja se može dovesti na antenu bez degradacije njenih karakteristika;
20) minimalna jačina polja koja se štiti je najmanja vrednost jačine polja koja je potrebna da se obezbedi zadovoljavajući prijem pod određenim uslovima u prisustvu prirodnog ili industrijskog radio-šuma koji postoji u stvarnom radu, ali u odsustvu radio-smetnji od drugih radio-predajnika;
21) neusmerena antena je antena čije su osobine zračenja iste za sve pravce u horizontalnoj ravni;
22) nivo šuma i brujanja radio-prijemnika je odnos, izražen u dB, neželjene audiofrekvencijske izlazne snage u odsustvu modulacije izvora ulaznog signala i nazivne audiofrekvencijske izlazne snage u prisustvu određene modulacije, za određeni nivo ulaznog signala;
23) odnos S + Š + I i Š + I je skraćena oznaka za odnos, izražen u dB, audiofrekvencijske izlazne snage „Signal + Šum + Izobličenje” i audiofrekvencijske izlazne snage „Šum + Izobličenje”,
24) odnos stojećeg talasa antene je odnos najvećeg i najmanjeg napona stojećeg talasa na vodu bez gubitaka koji je priključen na antenu;
25) odnos zaštite je minimalni odnos, izražen u dB, željenog i neželjenog signala na ulazu radio-prijemnika koji, pod određenim uslovima, omogućava da se ostvari određen kvalitet prijema na izlazu radio-prijemnika;
26) ograničenje modulacije radio-predajnika je postupak koji se, po pravilu, vrši u audiofrekvencijskim stepenima, a kojim se sprečava da radio-predajnik, usled modulacije, proizvodi devijaciju frekvencije čija vrednost prelazi maksimalnu devijaciju frekvencije;
26a) osetljivost automatske blokade radio-prijemnika je minimalan nivo modulisanog ulaznog signala pri kom se automatska blokada radio-prijemika otvara;

(6) * „Službeni list SFRJ”, broj 42/82.

27) ponderisani nivo šuma i brujanja radio-predajnika ili radio-prijemnika je FM nivo šuma i brujanja radio-predajnika ili nivo šuma i brujanja radio-prijemnika, meren standardnim psofometrom za telefoniju;
28) polarizacija antene je karakteristika antene određena polarizacijom zračenog radio-talasa, tj. orijentacijom vektora električnog polja u odnosu na površinu zemlje;
29) preakcentacija je postupak povećanja relativne amplitude sinusoidalnih komponenata na višim frekvencijama modulišućeg signala u saglasnosti sa prethodno određenom karakteristikom;
30) radio-predajnik je radio-uređaj koji se koristi za pretvaranje audiofrekvencijskih signala namenjenih za prenos govora u zahtevane frekvencijski ili fazno modulisane radio-frekvencijske signale;
31) radio-prijemnik je radio-uređaj koji se koristi za pretvaranje frekvencijski ili fazno modulisanih radio-frekvencijskih signala u zahtevane govorne ili audiofrekvencijske signale;
32) referentna osetljivost radio-prijemnika je nivo ulaznog signala, izražen u vidu elektromotorne sile (EMS) izvora, za određen referentni odnos S + Š + I i Š + I i određenu impedansu i modulaciju izvora;
33) repetitorska radio-stanica je stalna radio-stanica koja je namenjena za prijem i automatsku ponovnu predaju radio-signala koji prenose istu informaciju;
34) selektivno pozivanje je postupak pomoću koga radio-stanica može pozvati isključivo željenu radio-stanicu ili grupu radio-stanica iz radio-mreže posredstvom kodovanog signala;
35) selektivnost za susedni kanal radio-prijemnika je odnos, izražen u dB nivoa neželjenog ulaznog signala na centralnoj frekvenciji gornjeg (ili donjeg) susednog kanala i određenog nivoa željenog ulaznog signala, kad neželjeni ulazni signal sa određenom modulacijom dejstvuje istovremeno sa željenim ulaznim signalom i prouzrokuje određeno smanjenje odnosa S + Š + I i Š + I;
36) slabljenje sporednog intermodulacionog odziva radio-prijemnika je odnos, izražen u dB, nivoa dva neželjena ulazna signala na određenim frekvencijama i određenog nivoa željenog ulaznog signala, kad neželjeni ulazni signali sa određenim modulacijama dejstvuju istovremeno sa željenim ulaznim signalom i prouzrokuju određeno smanjenje odnosa S + Š + I i Š + I;
37) slabljenje refleksije je modul recipročne vrednosti koeficijenta refleksije, izražen u dB;
38) slabljenje sporenog odziva radio-prijemnika je odnos, izražen u dB, nivoa neželjenog ulaznog signala na određenoj sporednoj frekvenciji i određenog nivoa željenog ulaznog signala, kad neželjeni ulazni signal sa određenom modulacijom dejstvuje istovremeno sa željenim ulaznim signalom i prouzrokuje određeno smanjenje odnosa S + Š + I i Š + I;
39) snaga u susednom kanalu radio-predajnika je deo ukupne izlazne snage koji se, pod određenim uslovima modulacije, pojavljuje unutar određene širine opsega smeštenog simetrično u odnosu na centralnu frekvenciju susednog kanala (gornjeg ili donjeg);
40) sporedni list antene je ma koji list zračenja koji nije glavni list;
41) srednje vreme između kvarova je stvarno vreme rada radio-uređaja podeljeno sa ukupnim brojem gređaka radio-uređaja za vreme tog perioda vremena;
42) standardna modulacija je modulacija prouzrokovana sa sinusoidalnim audiofrekvencijskim signalom standardne referentne frekvencije od 1000 Hz koji proizvodi devijaciju frekvencije jednaku 60% maksimalne devijacije frekvencije;
43) stepen potiskivanja u kanalu radio-prijemnika je odnos, izražen u dB, nivoa neželjenog ulaznog signala na nominalnoj prijemnoj frekvenciji i određenog nivoa željenog ulaznog signala, kad neželjeni ulazni signal sa određenom modulacijom dejstvuje istovremeno sa željenim ulaznim signalom i prouzrokuje određeno smanjenje odnosa S + Š + I i Š + I;
44) širina komutacionog opsega višekanalnog radio-uređaja je frekvencijski opseg unutar kog se može vršiti komutacija kanala, a da karakteristike radio-uređaja ostanu unutar određenih granica;
45) širina opsega antene je kontinualan frekvencijski opseg u kome karakteristike antene zadovoljavaju određene vrednosti;
46) širina opsega prihvatljive modulacije radio-prijemnika je dvostruka devijacija frekvencije ulaznog signala koji, doveden na ulaz sa nivoom za 6 dB većim od referentne osetljivosti, proizvodi na izlazu odnos S + Š + I i Š + I jednak onom koji je određen za referentnu osetljivost;
47) ulazna impedansa radio-uređaja je odnos kompleksnog napona i struje sinusoidalnog signala dovedenog na ulazne priključke radio-uređaja;
48) usmerena antena je antena koja u neke pravce horizontalne ravni zrači jače u odnosu na druge;
49) vreme aktiviranja radio-predajnika je vreme koje protekne od trenutka promene stanja radio-predajnika „spreman za rad” na predaju, do trenutka u kom snaga nemodulisanog nosioca dostigne vrednost koja je za 3 dB ispod vrednosti u ustaljenom stanju;
50) vreme aktiviranja radio-prijemnika je vreme koje protekne od trenutka dovođenja ulaznog signala do trenutka u kom se proizvede određena audiofrekvencijska izlazna snaga;
51) vreme aktiviranja automatske blokade radio-prijemnika je vreme koje protekne od trenutka ukidanja nemodulisanog ulaznog signala određenog nivoa do trenutka u kom audiofrekvencijski šum na izlazu radio-prijemnika padne na određenu vrednost;
52) zračenje kućišta je bilo koje zračenje od radio-stanice, na ma kojoj frekvenciji, a potiče od izvora drugačijih od antene ili antenskog sistema.

(7) Izrazi koji nisu navedeni u stavu 1. ovog člana, a upotrebljavaju se u ovom pravilniku, imaju značenja data u Međunarodnom pravilniku o radio-saobraćaju („Službeni list FNRJ”, Dodatak: Međunarodni ugovori i drugi sporazumi, br. 6/61) i Zakonu o osnovama sistema veza.

Član 4 ii. OPŠTI TEHNIČKI I EKSPLOATACIONI USLOVI ZA RADIO-STANICE

(1) Radio-stanice mogu raditi na dodeljenim frekvencijama* u frekvencijskim opsezima koji su namenjeni odgovarajućim radio-službama, i to:

1) između 68 i 87,5 MHz;
2) između 146 i 174 MHz;
3) između 430* i 470 MHz.

(2) * „Službeni list SFRJ”, broj 64/86

Član 4a

(1) Radio-stanice mogu raditi u kanalima čije su centralne frekvencije celobrojni umnošci od 25 kHz.

(2) Izuzetno od odredbe stava 1. ovog člana, ako je potrebno obezbediti dodatnu zaštitu u prijemu željenih signala, radio-stanice mogu raditi i u kanalima čije su centralne frekvencije pomerene za 12,5 kHz od centralnih frekvencija iz stava 1. ovog člana.

(3) * „Službeni list SFRJ”, broj 64/86.

Član 5

(1) Način rada između radio-stanica može biti simpleks sa jednom frekvencijom, simpleks sa dve frekvencije (preko repetitorskih radio-stanica), dupleks i semidupleks.

(2) Kad god je to moguće, način rada između radio-stanica u kopnenoj pokretnoj radio-službi treba da bude simpleks sa jednom frekvencijom.

(3) Za simpleksni način rada sa jednom frekvencijom moraju se prvenstveno koristiti:

1) predajna frekvencija kopnenih pokretnih radio-stanica u mreži određena za dupleksni način rada ili simpleksni način rada sa dve frekvencije (preko repetitorske radio-stanice) – u frekvencijskim opsezima između 68 i 87,5 MHz i između 146 i 174 MHz;
2) prijemna frekvencija kopnenih pokretnih radio-stanica u mreži određena za dupleksni način rada ili simpleksni način rada sa dve frekvencije (preko repetitorske radio-stanice) – u frekvencijskim opsezima između* 430** i 470 MHz.*

(4) * „Službeni list SFRJ”, broj 42/82.

(5) ** „Službeni list SFRJ”, broj 64/86.

Član 6

(1) U odsustvu prenosa informacije, radio-stanice ne smeju da zrače noseći radio-talas.

(2) Izuzetno od odredbe stava 1. ovog člana, na posebno obrazložen zahtev korisnika, može se dozvoliti da stalne, matične i repetitorske radio-stanice* u odsustvu prenosa informacije, neprekidno zrače noseći radio-talas.

(3) * „Službeni list SFRJ”, broj 64/86.

Član 7

(1) Pri dupleksnom načinu rada ili simpleksnom načinu rada sa dve frekvencije (preko repetitorskih radio-stanica), u frekvencijskim opsezima između: 69 i 78 MHz, 78 i 87 MHz, 147 i 156 MHz, 156 i 165 MHz, 165 i 174 MHz, 430 i 440 MHz (430 do 432 MHz i 438 do 440 MHz), 440 i 460 MHz, kao i 460 i 470 MHz, razmak između predajne i prijemne frekvencije radio-stanica, kao i položaj predajne frekvencije u odnosu na prijemnu frekvenciju matičnih, repetitorskih i kopnenih pokretnih radio-stanica, moraju biti, prvenstveno, prema uslovima datim u tabeli br. 1:

(2) Tabela br. 1

(3) ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––

(4) Frekvencijski opsezi

(5) Razmak između predajne i pri-jemne frek-vencije radio-stanica, u MHz

(6) Predajna frekvencija u odnosu na prijemnu frekvenciju

(7) matičnih i repetitorskih radio-stanica

(8) kopnenih pokretnih radio-stanica

(9) ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––

(10) 1

(11) 2

(12) 3

(13) 4

(14) Između 69 i 78 MHz

(15) 4,5

(16) Niža

(17) Viša

(18) Između 78 i 87 MHz

(19) 4,5

(20) Viša

(21) Niža

(22) ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––

(23) Između 147 i 156 MHz

(24) 4,5

(25) Niža

(26) Viša

(27) Između 156 i 165 MHz

(28) 4,5

(29) Viša

(30) Niža

(31) Između 165 i 174 MHz

(32) 4,5

(33) Niža

(34) Viša

(35) ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––

(36) Između 430 i 440 MHz

(37) 8

(38) Viša

(39) Niža

(40) Između 440 i 460 MHz

(41) 10

(42) Niža

(43) Viša

(44) Između 460 i 470 MHz

(45) 5

(46) Viša

(47) Niža

(48) ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––

(49) * „Službeni list SFRJ”, broj 64/86.

(50) Izuzetno od odredbe stava 1. ovog člana:

1) pri semidupleksnom načinu rada ili simpleksnom načinu rada sa dve frekvencije (preko repetitorske radio-stanice), u frekvencijskim opsezima između 69 i 78 MHz može se koristiti i uzani razmak između predajne i prijemne frekvencije radio-stanica do 1 MHz;
2) pri dupleksnom načinu rada ili simpleksnom načinu rada sa dve frekvencije (preko repetitorskih radio-stanica), u frekvencijskim opsezima od 457,450 do 458,300 MHz i od 467,450 do 468,300 MHz razmak između predajne i prijemne frekvencije radio-stanica iznosi 10 MHZ, s tim da je predajna frekvencija matičnih ili repetitorskih radio-stanica u gornjem opsegu (467,450 do 468,300 MHZ), a predajna frekvencija kopnenih pokretnih radio-stanica u donjem opsegu (457,450 do 458,300 MHz.*

(51) * „Službeni list SFRJ”, broj 42/82.

(52) Uslovi za razmak između predajne i prijemne frekvencije, kao i položaj predajne i prijemne frekvencije radio-stanice iz stava 1. ovog člana, prikazani su na crtežu br. 1, koji je odštampan uz ovaj pravilnik i čini njegov sastavni deo.

Član 8

Razmak između centralnih frekvencija susednih kanala radio-stanica iznosi 25 kHz.

Član 9

(1) Radio-stanice mogu u radu koristiti emisije vrste P3EJN (sa karakteristikom preakcentuacije od 6 dB po oktavi) ili G3EJN.

(2) Izuzetno od odredbe stava 1. ovog člana, radi obezbeđivanja tajnosti radio-telefonskih veza, može se dozvoliti da radio-stanice u radu koriste i emisije vrste F3EKN ili G3EKN.

(3) Simboli u oznakama vrsta emisija iz st. 1. i 2. ovog člana imaju sledeća značenja: F-frekvencijska modulacija; G-fazna modulacija; 3-jedan kanal koji sadrži analognu informaciju: E-telefonija; J-zvuk komercijalnog kvaliteta; K-zvuk komercijalnog kvaliteta sa korišćenjem inverzije frekvencija ili podele opsega; N-bez multipleksiranja.

(4) * „Službeni list SFRJ”, broj 64/86.

Član 10

(1) Za vrste emisija* iz člana 9. ovog pravilnika, širina potrebnog opsega iznosi 16 kHz.

(2) * „Službeni list SFRJ”, broj 64/86.

Član 11

(1) Nazivna izlazna snaga radio-predajnika ne sme biti veća od 10W.

(2) Izuzetno od odredbe stava 1. ovog člana, za radio-stanice koje se koriste u radio-službama bezbednosti (ljudskih života i imovine) i zonama koordinacije sa susednim zemljama, nazivna izlazna snaga radio-predajnika ne sme biti veća od:

1) 50 W – za matične i repetitorske radio-stanice;
2) 25 W – za stalne i kopnene pokretne radio-stanice.*

(3) * „Službeni list SFRJ”, broj 42/82.

Član 12

(1) Efektivno izračena snaga i visina antene radio-stanice ne smeju biti veće od onih koje su potrebne da se obezbedi zadovoljavajući rad, uzimajući u obzir:

1) zahtevanu zonu prijema ili dužinu radio-telefonske veze;
2) zahtevan kvalitet radio-telefonske veze;
3) radni frekvencijski opseg;
4) konfiguraciju terena preko kog se ostvaruje radio-telefonska veza;
5) specijalne uslove (diverziti prijem na udaljenim radio-stanicama i dr.);
6) potencijalne radio-smetnje između radio-stanica u stalnim i kopnenim pokretnim radio-službama i radio-stanica u drugim radio-službama.

(2) Efektivno izračena snaga radio-stanica, uz obezbeđenje uslova iz stava 1. ovog člana, ne sme biti veća od sledećih vrednosti:

1) 50 W – kad se koriste neusmerene antene;
2) 250 W – kad se koriste usmerene antene.

Član 13

Za lokaciju matičnih, repetitorskih i stalnih radio-stanica mora se birati zona sa najmanjim nivoom radio-šuma da bi se snaga radio-predajnika korespondentnih radio-stanica mogla svesti na minimum.

Član 14

(1) Minimalna jačina polja koja se štiti u tački ili na 50% lokacija u zoni prijema radio-stanica jednaka je medijanskim vrednostima datim u tabeli br. 2:

(2) Tabela br. 2

(3) –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––

(4) Frekvencijski opsezi

(5) Minimalna jačina polja koja se štiti, u dB (µV/m)

(6) ––––––––––––––––––––––––––––––––––––

(7) U odsustvu industrijskog radio-šuma

(8) U prisustvu industrijskog

(9) radio-šuma

(10) –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––

(11) Između 68 i 87,5 MHz

(12) 6

(13) 20

(14) Između 145 i 174 MHz

(15) 12

(16) 20

(17) Između 430* i 470 MHz

(18) 21

(19) 21

(20) –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––

(21) * „Službeni list SFRJ”, broj 64/86.

(22) Izuzetno od odredbe stava 1. ovog člana, minimalna jačina polja koja se štiti u tački ili na 90% lokacija u zoni prijema radio-stanica koje se koriste u radio-službama bezbednosti (ljudskih života i imovine) jednaka je medijanskim vrednostima datim u tabeli br. 3:

(23) Tabela br. 3.

(24) –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––

(25) Frekvencijski opsezi

(26) Minimalna jačina polja koja se štiti, u dB (µV/m)

(27) ––––––––––––––––––––––––––––––––––––

(28) U odsustvu industrijskog radio-šuma

(29) U prisustvu industrijskog

(30) radio-šuma

(31) –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––

(32) Između 68 i 87,5 MHz

(33) 16,3

(34) 20

(35) Između 145 i 174 MHz

(36) 22,3

(37) 22,3

(38) Između 430* i 470 MHz

(39) 33,8

(40) 33,8

(41) –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––

(42) * „Službeni list SFRJ”, broj 64/86.

(43) Medijanske vrednosti u prvoj koloni tabela br. 2 i 3 iz st. 1. i 2. ovog člana određene su pod uslovima da:

1) referentna osetljivost radio-prijemnika jednaka je 2 V (EMS);
2) relativan dobitak antena jednak je sledećim vrednostima:

(44) – 0 dB – kod matičnih, repetitorskih i stalnih radio-stanica;

(45) – 3 dB – kod kopnenih pokretnih radio-stanica;

3) slabljenje usled antenskog prenosnog voda, odnosno usled neprilagođenosti antene, odnosno ulaza u radio-prijemnik jednako je 2 dB;
4) slabljenje usled nepotpune efikasnosti zračenja antena jednako je sledećim vrednostima:

(46) – 0 dB – kod matičnih, repetitorskih i stalnih radio-stanica;

(47) – 3 dB – kod kopnenih pokretnih radio-stanica;

5) neravnost terena jednaka je 50 m;
6) visina antena kopnenih pokretnih radio-stanica jednaka je 3 m.

(48) Stvarne jačine polja unutar zone prijema kopnenih pokretnih radio-stanica mogu se odrediti merenjem ili proračunom pomoću krivih prostiranja datih u preporuci 529. Međunarodnog konsultativnog komiteta za radio-veze (Kjoto, 1978. godine).

Član 15

(1) Odnos zaštite za isti, pomereni i susedni kanal, koji obezbeđuje normalan kvalitet prijema radio-stanica, jednaka je sledećim medijskim vrednostima, i to:

1) + 8 dB – za razmak između centralnih frekvencija željenog i neželjenog signala od 0 kHz (isti kanal);
2) – 7 dB – za razmak između centralnih frekvencija željenog i neželjenog signala od 12,5 kHz (pomereni kanal);
3) – 70 dB – za razmak između centralnih frekvencija željenog i neželjenog signala od 25 kHz (susedni kanal).*

(2) * „Službeni list SFRJ”, broj 64/86.

(3) Izuzetno od odredbe stava 1. ovog člana odnos zaštite za isti kanal,* koji obezbeđuje visok kvalitet prijema radio-stanica koje se koriste u radio-službama bezbednosti (ljudskih života i imovine) jednak je medijanskim vrednostima datim u tabeli br. 4:

(4) * „Službeni list SFRJ”, broj 64/86.

(5) Tabela br. 4

(6) –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––

(7) Frekvencijski opsezi

(8) Odnos zaštite, u dB

(9) –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––

(10) Između 68 i 87,5 MHz

(11) 22,5

(12) Između 146 i 174 MHz

(13) 22,5

(14) Između 430* i 470 MHz

(15) 26,1

(16) –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––

(17) * „Službeni list SFRJ”, broj 64/86.

Član 16

(1) Kad god je to moguće, radio-stanice moraju da koriste uređaje za selektivno pozivanje ili upravljanje automatskom blokadom radio-prijemnika upotrebom kontinualnog tona* da bi se smanjio uticaj radio-smetnji u odsustvu željenog ulaznog signala.

(2) * „Službeni list SFRJ”, broj 64/86.

Član 17

(1) Kod matičnih, repetitorskih i stalnih radio-stanica, osetljivost automatske blokade radio-prijemnika ne sme biti manji od 1 V (EMS), radi obezbeđenja od istokanalnih ili drugih radio-smetnji u odsustvu željenog ulaznog signala.

(2) Osetljivost automatske blokade radio-prijemnika može biti manja od granične vrednosti određene u stavu 1. ovog člana, kad radio-stanice koriste u radu uređaje za selektivno pozivanje.

Član 18

(1) Jednokanalni radio-relejni sistemi moraju biti planirani na takav način da ponderisani odnos snage signala i srednje vrednosti snage šuma u ma kom času ne sme biti manji od 57 dB po jednoj deonici.

(2) Za telefonski psofometrijski filtar, čija je amplitudno-frekvencijska karakteristika utvrđena u jugoslovenskom standardu JUS N.N6.352. pri frekvenciji signala od 1000 Hz i „belom” šumu u opsegu od 300 do 3000 Hz, faktor ponderacije iznosi oko 3,2 dB.

Član 19 Zajednički uslovi za radio-uređaje

Frekvencijski opseg radio-uređaja mora biti u saglasnosti sa frekvencijskim opsezima određenim u članu 4. ovog pravilnika.

Član 20

(1) Širina komutacionog opsega višekanalnih radio-uređaja ne sme biti manja od 0,5 %* radne frekvencije.

(2) Radio-uređaji iz stava 1. ovog člana moraju da omoguće rad najmanje na dve prethodno podešene frekvencije unutar nazivne širine komutacionog opsega.

(3) Višekanalni radio-uređaji sa frekvencijskim sintezatorima moraju biti izrađeni tako da se mogu programirati za rad na unapred određenim frekvencijama unutar komutacionog opsega.

(4) * „Službeni list SFRJ”, broj 42/82.

(5) ** „Službeni list SFRJ”, broj 64/86.

Član 20a

(1) Antenski priključak radio-uređaja mora biti koaksijalnog tipa N, BNC, C ili TNC.

(2) Izuzetno od odredbe stava 1. ovog člana, antenski priključak radio-uređaja koji se koriste u kopnenim pokretnim radio-stanicama za rad na frekvencijama ispod 174 MHz može biti i koaksijalnog tipa UHF.

(3) * „Službeni list SFRJ”, broj 64/86.

Član 21

(1) Gornja granična frekvencija audiofrekvencijskog opsega radio-uređaja ne sme biti viša od 3000 Hz.

(2) * „Službeni list SFRJ”, broj 64/86.

Član 22

(1) Radio-uređaji mogu se napajati električnom energijom iz sledećih izvora:

1) nominalnog naizmeničnog napona od 220 v i nominalne frekvencije od 500 Hz;
2) nominalnog jednosmernog napona od 6v, 12v, 24v, 48v ili 60v sa negativnim polom na masi.

(2) Za radio-uređaje matičnih, repetitorskih i stalnih radio-stanica koje se koriste u radio-službama bezbednosti (ljudskih života i imovine) mora biti obezbeđeno rezervno napajanje.

(3) Radio-uređaji moraju da rade sa karakteristikama propisanim ovim pravilnikom pri standardnom naponu napajanja čija je vrednost jednaka:

1) nominalnom naizmeničnom naponu određenom u tački 1. stav 1. ovog člana;
2) nominalnom jednosmernom naponu određenom u tački 2. stav 1. ovog člana, uvećanom za 10%.

Član 23

Radio-uređaji moraju da rade sa karakteristikama propisanim ovim pravilnikom pod standardnim atmosferskim uslovima, i to:

1) na temperaturi od + 15 do + 350S;
2) na relativnoj vlažnosti od 45% do 75%;
3) na vazdušnom pritisku od 86 do 106 kPa.

Član 23a

(1) Dimenzije (dubina, širina i visina) osnovnog radio-uređaja, kao i masa radio-uređaja moraju se navesti u specifikaciji električnih i mehaničkih karakteristika.

(2) * „Službeni list SFRJ”, broj 64/86.

Član 24

(1) Radio-uređaji moraju da rade sa karakteristikama propisanim ovim pravilnikom jedan minut posle uključivanja napajanja.

(2) Izuzetno od odredbe stava 1. ovog člana, ako radio-uređaji sadrže sklopove koji moraju prethodno da se zagreju, vreme zagrevanja ne sme biti duže od 15 minuta od uključivanja napajanja.

Član 25

(1) Radio-uređaji mogu biti izrađeni i naznačeni za neprekidni rad ili za rad sa prekidima, pod uslovom da:

1) neprekidni rad označava rad radio-predajnika sa nazivnom izlaznom snagom i rad radio-prijemnika sa nazivom audiofrekvencijskom izlaznom snagom, pod normalnim uslovima opterećenja, za vreme od 24 časa;
2) faktor korišćenja* za rad sa prekidima bude jedan minut predaje sa nazivnom izlaznom snagom i četiri minuta prijema sa nazivnom audiofrekvencijskom izlaznom snagom, pod normalnim uslovima opterećivanja, za vreme od osam časova, praćen odmah zatim sa tri ciklusa od pet minuta predaje i 15 minuta prijema sa nazivnom izlaznom snagom.

(2) Izuzetno od odredbe stava 1. ovog člana, radio-uređaji koji se koriste u matičnim i repetitorskim radio-stanicama, kao i radio-uređaji koji se koriste u jednokanalnim radio-relejnim sistemima, moraju biti izrađeni za neprekidni rad prema uslovu iz tačke 1. stav 1. ovog člana.

(3) * „Službeni list SFRJ”, broj 64/86.

Član 26

(1) Pouzdanost radio-uređaja mora biti takva da srednje vreme između kvarova ne sme biti manje od 1000 časova.

(2) Izuzetno od odredbe stava 1. ovog člana, pouzdanost radio-uređaja koji se koriste u radio-službama bezbednosti (ljudskih života i imovine) mora biti takva da srednje vreme između kvarova ne sme biti manje od 1500 časova.

Član 27

Mehanička i električna konstrukcija radio-uređaja mora biti takva da omogućava korišćenje u stalnim instalacijama ili pokretnim instalacijama (vozilima).

Član 28

(1) Ako su radio-uređaju u poziciji predaje, mora biti obezbeđena trajna vizuelna kontrola pomoću svetlosne signalizacije ili odgovarajućeg indikatora.

(2) Višekanalni radio-uređaji koji se koriste u kopnenim pokretnim radio-stanicama moraju biti izrađeni tako da promena frekvencije između dodeljenih kanala može biti izvršena u najkraćem mogućem roku, a najduže za 5 s.

(3) Prelaz radio-uređaja sa pozicije prijema na poziciju predaje, i obratno, kod kopnenih pokretnih i stalnih radio-stanica za simpleksni ili semidupleksni rad, mora biti omogućen za najkraće moguće vreme pomoću ručne komande (tastera). Ta komanda može biti smeštena na mikrofonu ili mikrotelefonskoj kombinaciji. Ako ta komanda nije aktivirana, radio-uređaji moraju biti u poziciji prijema.

(4) Pored ručne komande iz stava 3. ovog člana, radio-uređaji mogu biti opremljeni i uređajima za automatsku komandu pomoću govornih i drugih signala.

(5) * „Službeni list SFRJ”, broj 42/82.

Član 29

Radio-uređaji moraju imati kompletnu tehničku dokumentaciju, i to:

1) primopredajni merni protokol;
2) opis uređaja;
3) specifikaciju električnih i mehaničkih karakteristika;
4) uputstvo za rukovanje i održavanje;
5) potpunu električnu šemu uređaja;
6) komplet montažnih šema;
7) specifikaciju uređenih delova sa brojem za narudžbinu.

Član 30

Radio-uređaji moraju biti izrađeni, postavljeni i korišćeni tako da budu ispunjeni zahtevi za bezbednost prema jugoslovenskim standardima JUS N.N0.203 i JUS N.N0.204 i propisima o zaštiti na radu.

Član 31 Uslovi za radio-predajnike

(1) Greška frekvencije radio-predajnika, na ma kom kanalu, mora biti unutar tolerancija datih u tabeli br. 5*:

(2) * „Službeni list SFRJ”, broj 64/86.

(3) Tabela br. 5

(4) –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––

(5) Frekvencijski opsezi

(6) Tolerancija frekvencije radio-predajnika, u delovima po 106

(7) –––––––––––––––––––––––––––––––––––

(8) kod matičnih i repetitorskih radio-stanica

(9) kod stalnih i kopnenih pokretnih radio-stanica

(10) Između 68 i 87,5 MHz

(11) ±** 10

(12) ±** 20

(13) Između 146 i 174 MHz

(14) ±** 5

(15) ±** 10

(16) Između 430* i 470 MHz

(17) ±** 2,5

(18) ±** 5

(19) ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––

(20) * „Službeni list SFRJ”, broj 64/86.

(21) ** „Službeni list SFRJ”, broj 42/82.

(22) Ispitivanje radio-predajnika, radi provere usaglašenosti sa tolerancijom frekvencije iz stava 1. ovog člana, vrši se merenjem maksimalne greške frekvencije u odsustvu modulacije, na način utvrđen u jugoslovenskom standardu JUS N.N6.321.

Član 32

(1) Normalna impedansa izlaznog opterećenja radio-predajnika iznosi 50 oma (nesimetrično).

(2) Radio-predajnici moraju biti izrađeni tako da omogućavaju rad i pri povećanju odnosa stojećeg talasa izlaznog opterećenja do 1,5.

Član 33

(1) Izlazna snaga radio-predajnika, na ma kojoj frekvenciji unutar nazivnog frekvencijskog opsega ili nazivne širine komutacionog opsega, može da odstupa najviše za – 25% i +20% u odnosu na svoju nazivnu vrednost.

(2) Ispitivanje radio-predajnika, radi provere usaglašenosti sa tolerancijama za izlaznu snagu iz stava 1. ovog člana, vrši se merenjem snage nosioca pomoću ma koje metode utvrđene u jugoslovenskom standardu JUS N.N6.322 čija je tačnost najmanje ± 10%.

Član 34

(1) Maksimalna devijacija frekvencije radio-predajnika iznosi ± 5 kHz.

(2) Ograničavanje modulacije radio-predajnika mora biti takvo da:

1) pozitivna i negativna devijacija frekvencije u prelaznom i ustaljenom stanju ne sme biti veća od maksimalne devijacije frekvencije određene u stavu 1. ovog člana – za audiofrekvencijski ulazni signal ma koje frekvencije unutar audiofrekvencijskog opsega određenog u članu 21. ovog pravilnika sa nivoom za 20 dB većim od nivoa za standardnu modulaciju;
2) devijacija frekvencije ne sme biti manja od 70% maksimalne devijacije frekvencije određene u stavu 1. ovog člana – za audiofrekvencijski ulazni signal referentne frekvencije od 1000 Hz, sa nivoom za 20 dB većim od nivoa koji proizvodi 20% maksimalne devijacije frekvencije.

(3) Ispitivanja radio-predajnika, radi provere usaglašenosti sa uslovima iz stava 2. ovog člana, vrši se pomoću merača devijacije frekvencije čija je tačnost najmanje 5%.

Član 35

(1) Širina zauzetog opsega emisijom radio-predajnika ne sme biti veća od širine potrebnog opsega određene u članu 10. ovog pravilnika, pod uslovom da je:

1) frekvencija audiofrekvencijskog ulaznog signala jednaka 2500 Hz;
2) nivo audiofrekvencijskog ulaznog signala za 16 dB veći od nivoa koji proizvodi 50% maksimalne devijacije frekvencije određene u članu 34. stav 1. ovog pravilnika, pri referentnoj frekvenciji od 1000 Hz.

(2) Ispitivanje radio-predajnika, radi proveravanja usaglašenosti sa uslovom iz stava 1. ovog člana, vrši se merenjem širine opsega emisije na nivou od – 25 dB u odnosu na nivo nemodulisanog nosioca, pomoću analizatora frekvencijskog spektra.

(3) * „Službeni list SFRJ”, broj 42/82.

Član 36

(1) Snaga u susednom kanalu radio-predajnika mora biti najmanje 70 dB ispod snage nosioca, pod uslovom da je:

1) frekvencija audiofrekvencijskog ulaznog signala jednaka 1250 Hz;
2) nivo audiofrekvencijskog ulaznog signala za 20 dB veći od nivoa za standardnu modulaciju;
3) širina propusnog opsega prijemnika za merenje snage, simetrična u odnosu na centralnu frekvenciju gornjeg (ili donjeg) susednog kanala, jednaka širini potrebnog opsega (sa tolerancijom od ± 10%) određenoj u članu 10. ovog pravilnika.

(2) Izuzetno od odredbe stava 1. ovog člana, za radio-predajnike sa izlaznom snagom do 2,5 W, snaga u susednom kanalu ne sme biti veća od 0,25 W pod uslovima određenim u tač. 1. do 3. stav 1. ovog člana*.

(3) * „Službeni list SFRJ”, broj 64/86.

Član 37

(1) Snaga ma koje sporedne komponente* sa kojom radio-predajnici, u odsustvu modulacije, napajaju antenski prenosni vod ili 50-omsko veštačko opterećenje, na ma kojoj diskretnoj frekvenciji, ne sme biti veća od 2,5 W.

(2) Izuzetno od odredbe stava 1. ovog člana, za radio-predajnike izlazne snage veće od 25 W, snaga ma koje sporedne komponente* koja, u odsustvu modulacije, napaja antenski prenosni vod ili 50-omsko veštačko opterećenje, na ma kojoj diskretnoj frekvenciji, mora biti najmanje 70 dB ispod snage nosioca.

(3) Na frekvenciji ma koje sporedne komponente* koje se meri, odnos stojećeg talasa na ulazu u veštačko opterećenje iz st. 1. i 2. ovog člana, ne sme biti veći od 1,4.

(4) Napon ma koje sporedne komponente na priključku za napajanje radio-predajnika iz električne mreže, na bilo kojoj diskretnoj frekvenciji u području ispod 30 MHz, ne sme biti veći od 1 mV.

(5) * „Službeni list SFRJ”, broj 64/86.

Član 38

(1) Ako su radio-predajnici priključeni na 50-omsko veštačko opterećenje koje ne zrači, ekvivalentna efektivno izračena snaga ma kog sporednog zračenja kućišta, na ma kojoj diskretnoj frekvenciji, u odsustvu modulacije, ne sme biti veća od 25 W.

(2) Izuzetno od odredbe stava 1. ovog člana, kad su radio-predajnici matičnih, repetitorskih i radio-relejnih stanica priključeni na 50-omsko veštačko opterećenje koje ne zrači, ekvivalentna efektivno izračena snaga ma kog sporednog zračenja kućišta, na ma kojoj diskretnoj frekvenciji, u odsustvu modulacije, ne sme biti veća od 2,5 W.

Član 38a

(1) Snaga napajanja radio-predajnika ne sme biti veća od vrednosti date u specifikaciji električnih i mehaničkih karakteristika radio-uređaja.

(2) Ukupan stepen iskorišćenja ne sme biti manji od:

1) 25% – za radio-predajnike koji se koriste u kopnenim pokretnim radio-stanicama;
2) vrednosti date u specifikaciji električnih i mehaničkih karakteristika radio-uređaja za radio-predajnike koji se koriste u stalnim, matičnim i repetitorskim radio-stanicama.

(3) Ispitivanje radio-predajnika, radi provere usaglašenosti sa uslovima iz st. 1. i 2. ovog člana, vrši se na način utvrđen u jugoslovenskom standardu JUS N.N6.323.

(4) * „Službeni list SFRJ”, broj 64/86.

Član 39

(1) Nominalna ulazna impedansa radio-predajnika sa priključkom za simetrični vod iznosi 600 oma.

(2) Slabljenje refleksije na ulazu radio-predajnika iz stava 1. ovog člana, na ma kojoj frekvenciji unutar audiofrekvencijskog opsega određenog u članu 21. ovog pravilnika, ne sme biti manje od 15 dB.

(3) Nominalna ulazna impedansa radio-predajnika sa simetričnim ili nesimetričnim mikrofonskim priključkom, na frekvenciji od 1000 Hz, ne sme biti manja od trostruke vrednosti impedanse pripadajućeg mikrofona.

(4) * „Službeni list SFRJ”, broj 64/86.

Član 40

(1) Kod radio-predajnika sa priključkom za simetrični vod mora postojati mogućnost podešavanja audiofrekvencijskog ulaznog nivoa za standardnu modulaciju u opsegu od –16 dB (mW) do 0 dB (mW).

(2) Za radio-predajnike sa nesimetričnim ili simetričnim mikrofonskim priključkom, mora biti specificirana ona vrednost audiofrekvencijskog ulaznog nivoa za standardnu modulaciju koja odgovara efektivnom zvučnom pritisku ispred membrane* mikrofona od 93 dB u odnosu na 20 Ra.

(3) * „Službeni list SFRJ”, broj 42/82.

Član 41

(1) FM nivo šuma i brujanja radio-predajnika ne sme biti veći od –40 dB, pod uslovom da je:

1) referentni nivo jednak efektivnoj vrednosti napona naizmenične komponente koja se javlja na izlazu merenog demodulatora pri standardnoj modulaciji radio-predajnika;
2) vremenska konstanta mreže za deakcentuaciju u mernom demodulatoru jednake 750 s;
3) nivo sopstvenog šuma i brujanje mernog demodulatora, zajedno sa ma kojim pomoćnim uređajem, za najmanje 10 dB ispod ma kog merenog nivoa.

(2) Izuzetno od odredbe stava 1. ovog člana, kod stalnih radio-stanica koje se koriste u jednokanalnim radio-relejnim sistemima, ponderisani nivo šuma i brujanja radio-predajnika ne sme biti veći od –60dB, pod uslovima određenim u tač. 1. do 3. stav 1. ovog člana.

(3) Ispitivanje radio-predajnika, radi provere usaglašenosti sa graničnim vrednostima iz st. 1. i 2. ovog člana, vrši se na način utvrđen u jugoslovenskom standardu JUS N.N6.349.

(4) Pri ispitivanju radio-predajnika iz stava 2. ovog člana, mora se koristiti psofometrijski filtar za telefoniju čija je amplitudno-frekvencijska karakteristika utvrđena u jugoslovenskom standardu JUS N.N6.352.

Član 42

(1) AM nivo šuma i brujanje radio-predajnika ne sme biti veći od 2%.

(2) Ispitivanje radio-predajnika, radi provere usaglašenosti sa graničnom vrednošću iz stava 1. ovog člana, vrši se na način utvrđen u jugoslovenskom standardu JUS N.N6.349.

Član 43

(1) Amplitudno-frekvencijska karakteristika radio-predajnika mora biti unutar granica prikazanih na crtežu br. 2, koji je odštampan uz ovaj pravilnik i čini njegov sastavni deo, pod uslovom da se:

1) frekvencija audiofrekvencijskog ulaznog signala menja unutar granica od 300 do 3000 Hz;*
2) nivo audiofrekvencijskog ulaznog signala podesi, u početku, tako da se pri referentnoj frekvenciji od 1000 Hz dobije devijacija frekvencije jednaka 20% maksimalne devijacije frekvencije određene u članu 34. stav 1. ovog pravilnika.

(2) Za frekvencije audiofrekvencijskog ulaznog signala od 3 do 15 kHz i pod uslovima određenim u tački 2. stav 1. ovog člana, amplitudno-frekvencijska karakteristika radio-predajnika mora imati pad sa strminom od najmanje 12 dB po oktavi.

(3) * „Službeni list SFRJ”, broj 64/86.

Član 44

(1) Faktor audiofrekvencijskog harmoničnog izobličenja radio-predajnika ne sme biti veći od:

1) 5% – pri standardnoj modulaciji;
2) 10% – pri modulaciji sa sinusoidalnim audiofrekvencijskim ulaznim signalom čija je frekvencija sukcesivno jednaka 300, 500 i 1000 Hz, a koji proizvodi devijaciju frekvencije jednaku 70% maksimalne devijacije frekvencije određene u članu 34. stav 1. ovog pravilnika.

(2) Ispitivanje radio-predajnika, radi provere usaglašenosti sa graničnim vrednostima iz stava 1. ovog člana, vrši se pod uslovom da je:

1) harmonično izobličenje audiofrekvencijskog ulaznog signala manje od 1/10 ma kog merenog izobličenja;
2) harmonično izobličenje uneseno mernim demodulatorom, pri devijaciji frekvencije koja je za 50% veća od maksimalne devijacije frekvencije određene u članu 34. stav 1. ovog pravilnika, manje od 1/3 ma kog merenog izobličenja;
3) vremenska konstanta mreže za deakcentuaciju u mernom demodulatoru jednaka 750 s.

Član 45

(1) Vreme aktiviranja radio-predajnika ne sme biti veće od 100*.

(2) Izuzetno od odredbe stava 1. ovog člana, za radio-stanice koje koriste ili su namenjene da koriste uređaje za selektivno pozivanje, vreme aktiviranja radio-predajnika mora biti tako da ukupno vreme aktiviranja radio-veze ne bude veće od 140 ms.

(3) Ispitivanje radio-predajnika, radi provere usaglašenosti sa graničnom vrednošću iz stava 1. ovog člana, vrši se korišćenjem linearnog vršnog detektora na čiji izlaz se priključuje ulaz katodnog osciloskopa za vertikalni otklon. Na ulaz za startovanje (okidanje) horizontalne vremenske baze osciloskopa priključuje se preklopnik za upravljanje radio-predajnikom. Vreme aktiviranja radio-predajnika određuje se sa oscilograma dobijenog na baždarenom ekranu katodnog osciloskopa.

(4) Pod preklopnikom za upravljanje radio-predajnikom iz stava 2. ovog člana, podrazumeva se krajnji sklop ili kolo koje daje potrebno napajanje za promenu stanja radio-uređaja od trenutka „spreman za rad” na predaju.

(5) * „Službeni list SFRJ”, broj 42/82.

Član 46

Radio-predajnici moraju biti zaštićeni od kratkog spoja ili praznog hoda antenskih priključaka.

Član 47 Uslovi za radio-prijemnike

(1) Nominalna ulazna impendansa radio-predajnika iznosi 50 oma (nesimetrično).

(2) Slabljenje refleksije na ulazu radio-prijemnika, na ma kojoj frekvenciji unutar nazivnog frekvencijskog opsega ili nazivne širine komutacionog opsega, ne sme biti manje od 14 dB.

Član 48

(1) Referentna osetljivost radio-prijemnika, na ma kojoj frekvenciji unutar nazivnog frekvencijskog opsega ili nazivne širine komutacionog opsega, ne sme biti veća od vrednosti određenih u tabeli br. 6. pod uslovom da je:

1) referentni odnos S + Š + I i Š + I jednak 12 dB;
2) impedansa izvora ulaznog signala jednaka 50 oma;
3) modulacija izvora ulaznog signala jednaka standardnoj modulaciji;
4) slabljenje između izlaza predajnog dela radio-uređaja i ulaza prijemnog dela radio-uređaja jednako 30 dB, pri istovremenoj predaji i prijemu u dupleksnom radu sa dve posebne antene.*

(2) * „Službeni list SFRJ”, broj 64/86.

(3) Tabela br. 6

(4) ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––

(5) Frekvencijski opsezi

(6) Referentna osetljivost, u µv (EMS)

(7) –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––

(8) Radio-prijemnici sa priključkom za zvučnik

(9) Radio-prijemnici sa priključkom za slu-šalicu ili 600-om-ski simetrični vod

(10) ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––

(11) Između 68 i 87,5 MHz

(12) 0,8

(13) 1

(14) Između 146 i 174 MHz

(15) 1

(16) 1,3

(17) Između 430* i 470 MHz

(18) 2

(19) 2,6

(20) ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––

(21) Referentna osetljivost radio-prijemnika, pri istovremenoj predaji i prijemu u dupleksnom radu, može se povećati najviše za 3 dB u odnosu na vrednost kad je radio-predajnik isključen i ne sme biti veća od vrednosti određene u stavu 1. ovog člana.

(22) * „Službeni list SFRJ”, broj 64/86.

Član 49

Faktor šuma radio-prijemnika, kod stalnih radio-stanica koje se koriste u jednokanalnim radio-relejnim sistemima, ne sme biti veći od sledećih vrednosti:

1) 8 dB – u frekvencijskim opsezima između 146 i 174 MHz;
2) 12 dB – u frekvencijskim opsezima između 440 i 470 MHz.

Član 50

Širina opsega prihvatljive modulacije radio-prijemnika ne sme biti manja od dvostruke vrednosti maksimalne devijacije frekvencije određene u članu 34. stav 1. ovog pravilnika pod uslovom da je:

1) nivo ulaznog signala za 6 dB veći od referentne osetljivosti merene prema uslovima iz člana 48. stav 1. ovog pravilnika;
2) modulišuća frekvencija izvora ulaznog signala jednaka referentnoj frekvenciji od 1000 Hz.

Član 51

Stepen potiskivanja u kanalu radio-prijemnika ne sme biti manji od –8 dB, pod uslovom da je:

1) nivo željenog ulaznog signala jednak referentnoj osetljivosti merenoj prema uslovima iz član 48. stav 1. ovog pravilnika;
2) modulacija izvora željenog ulaznog signala jednaka standardnoj modulaciji;
3) modulacija izvora neželjenog ulaznog signala jednaka modulaciji prouzrokovanoj sa sinusoidalnim audiofrekvencijskim signalom frekvencije od 400 Hz koji proizvodi 60% maksimalne devijacije frekvencije određene u članu 34. stav 1. ovog pravilnika;
4) smanjenje odnosa S + Š + I i Š + I jednako 6 dB.

Član 52

Selektivnost za susedni kanal radio-prijemnika ne sme biti manja od 70 dB pod uslovom da je:

1) nivo željenog ulaznog signala jednak referentoj osetljivosti merenoj prema uslovima iz člana 48. stav 1. ovog pravilnika;
2) modulacija izvora željenog ulaznog signala jednaka standardnoj modulaciji;
3) modulacija izvora neželjenog ulaznog signala jednaka modulaciji prouzrokovanoj sa sinusoidalnim audiofrekvencijskim signalom frekvencije od 400 Hz koji proizvodi 60% maksimalne devijacije frekvencije određene u članu 34. stav 1. ovog pravilnika;
4) smanjenje odnosa S + Š + I i Š + I jednako 6 dB.

Član 53

Slabljenje sporednog intermodulacionog odziva radio-prijemnika ne sme biti manje od 70 dB, pod uslovom da je:

1) nivo željenog ulaznog signala jednak referentnoj osetljivosti merenoj prema uslovima iz člana 48. stav 1. ovog pravilnika;
2) modulacija izvora željenog ulaznog signala jednaka standardnoj modulaciji;
3) frekvencija prvog nemodularnog neželjenog ulaznog signala jednaka frekvenciji željenog ulaznog signala uvećanoj (ili umanjenoj) za vrednost razmaka između centralnih frekvencija susednih kanala određenu u članu 8. ovog pravilnika;
4) frekvencija drugog neželjenog ulaznog signala jednaka frekvenciji željenog ulaznog signala uvećanoj (ili umanjenoj) za dvostruku vrednost razmaka između centralnih frekvencija susednih kanala;
5) modulacija izvora drugog neželjenog ulaznog signala jednaka modulaciji prouzrokovanoj sa sinusoidalnim audifrekvencijskim signalom frekvencije od 400 Hz koji proizvodi 60% maksimalne devijacije frekvencije određene u članu 34. stav 1. ovog pravilnika;
6) smanjenje odnosa S + Š + I i Š + I jednako 6 dB.

Član 54

(1) Slabljenje sporednog odziva radio-prijemnika ne sme biti manje od 70 dB, pod uslovom da je:

1) nivo željenog ulaznog signala jednak referentnoj osetljivosti merenoj prema uslovima iz člana 48. stav 1. ovog pravilnika;
2) modulacija izvora željenog ulaznog signala jednaka standardnoj modulaciji;
3) modulacija izvora neželjenog ulaznog signala jednaka modulaciji prouzrokovanoj sa sinusoidalnim audiofrekvencijskim signalom frekvencije od 400 Hz koji proizvodi 60% maksimalne devijacije frekvencije određene u članu 34. stav 1. ovog pravilnika;
4) frekvencija neželjenog ulaznog signala jednaka ma kojoj sporednoj frekvenciji (međufrekvenciji, simetričnoj frekvenciji, itd.);
5) smanjenje odnosa S + Š + I i Š + I jednako 6 dB.
6) slabljenje između izlaza predajnog dela radio-uređaja i ulaza prijemnog dela radio-uređaja jednako 30 dB, pri istovremenoj predaji i prijemu u dupleksnom radu sa dve posebne antene.*

(2) Izuzetno od odredbe stava 1. ovog člana, slabljenje sporednog odziva radio-prijemnika matičnih i repetitorskih radio-stanica ne sme biti manji od 80 dB.

(3) Pri istovremenoj predaji i prijemu u dupleksnom radu, slabljenje sporednog odziva radio-prijemnika ne sme biti manje od vrednosti određenih u st. 1. i 2. ovog člana.

(4) * „Službeni list SFRJ”, broj 64/86.

Član 55

(1) Nivo neželjenog ulaznog signala koji prouzrokuje blokiranje radio-prijemnika ne sme biti manji od 30 mV (EMS), pod uslovom da je:

1) nivo željenog ulaznog signala jednak 2 v (EMS);
2) modulacija izvora željenog ulaznog signala jednaka standardnoj modulaciji;
3) izvor neželjenog ulaznog signala bez modulacije;
4) frekvencija neželjenog ulaznog signala jednaka frekvenciji željenog ulaznog signala uvećanoj (ili umanjenoj) za 1% od nominalne prijemne frekvencije.*
5) smanjenje audifrekvencijske izlazne snage jednako 3 dB ili smanjenje odnosa S + Š + I i Š + I jednako 6 dB, zavisno od toga koji se od ova dva efekta prvi pojavi.

(2) * „Službeni list SFRJ”, broj 64/86.

Član 56

(1) Snaga ma koje sporedne komponente* sa kojom radio-prijemnici napajaju antenski prenosni vod ili 50-omsko završno opterećenje, na ma kojoj diskretnoj frekvenciji (prvenstveno na osnovnoj frekvenciji i harmoničnim frekvencijama lokalnog oscilatora), ne sme biti veća od 2 nW.

(2) Napon ma koje sporedne komponente na priključku za napajanje radio-prijemnika iz električne mreže, na bilo kojoj diskretnoj frekvenciji u području ispod 30 MHz, ne sme biti veći od 100 v.

(3) * „Službeni list SFRJ”, broj 64/86.

Član 57

Kad su ulazi radio-prijemnika završeni sa opterećenjem koje ne zrači, ekvivalentna efektivno izračena snaga ma kog sporednog zračenja kućišta, na ma kojoj diskretnoj frekvenciji do 70 MHz, ne sme biti veća od 10 nW. Za frekvencije između 70 i 1000 MHz, ta snaga ne sme preći vrednost od 10 nW uvećanu za 6 dB po oktavi.

Član 58

(1) Funkcionisanje ograničavača* radio-prijemnika mora biti takvo da promena audio-frekvencijske izlazne snage ne sme biti veća od 3 dB, pod uslovom da je:

1) promena nivoa ulaznog signala od 2 v (EMS) do 100 mV (EMS);
2) modulacija izvora ulaznog signala jednaka standardnoj modulaciji;
3) audiofrekvencijska izlazna snaga za 6 dB ispod nazivne audiofrekvencijske izlazne snage, pri nivou ulaznog signala od 2 V (EMS).

(2) * „Službeni list SFRJ”, broj 42/82.

Član 59

(1) Amplitudno-frekvencijska karakteristika radio-prijemnika može da odstupa najviše za + 1 dB i – 3 dB u odnosu na idealnu karakteristiku deakcentuacije određenu u stavu 2. ovog člana, pod uslovom da se:

1) modulišuća frekvencija izvora ulaznog signala menja unutar audiofrekvencijskog opsega od 300 do 3000 Hz;*
2) nivo ulaznog signala podesi na 1 mV (EMS);
3) devijacija frekvencije izvora ulaznog signala podesi na 20% maksimalne devijacije frekvencije određene u članu 34. stav 1. ovog pravilnika;
4) audiofrekvencijska izlazna snaga podesi, u početku, tako da se pri referentnoj frekvenciji od 1000 Hz dobije snaga za približno 12 dB ispod nazivne audiofrekvencijske izlazne snage.

(2) Idealna karakteristika deakcentuacije radio-prijemnika ima pad od 6 dB po oktavi unutar audiofrekvencijskog opsega od 300 do 3000 Hz;

(3) * „Službeni list SFRJ”, broj 64/86.

Član 60

(1) Nazivna audiofrekvencijska izlazna snaga radio-prijemnika, pri standardnoj modulaciji izvora ulaznog signala, ne sme biti manja od sledećih vrednosti:

1) 1W – na priključcima za zvučnik;
2) 1* mW – na priključcima za slušalicu;
3) 16** mW – na priključcima za 600-omski simetrični vod.

(2) * „Službeni list SFRJ”, broj 42/82.

(3) ** „Službeni list SFRJ”, broj 64/86.

Član 60a

(1) Nazivna impedansa audiofrekvencijskog izlaznog opterećenja, pri frekvenciji od 1000 Hz, mora imati jednu od sledećih vrednosti:

1) 4 oma, 8 oma ili 16 oma – za radio-prijemnike sa priključkom za zvučnik;
2) 8 oma, 16 oma, 300 oma, 1000 oma ili 2000 oma – za radio-prijemnike sa priključkom za slušalicu;
3) 600 oma – za radio-prijemnike sa priključkom za simetrični vod.

(2) * „Službeni list SFRJ”, broj 64/86.

Član 61

(1) Faktor audiofrekvencijskog harmoničnog izobličenja radio-prijemnika ne sme biti veći od 5%, pod uslovom da je:

1) nivo ulaznog signala jednak 1 mV (EMS);
2) modulacija izvora ulaznog signala jednaka standardnoj modulaciji;
3) audiofrekvencijska izlazna snaga jednaka, i to:

(2) – 50 mW – kod radio-prijemnika sa priključkom za zvučnik;

(3) – 1 mW – kod radio-prijemnika sa priključkom za slušalicu;

(4) – 2,5 mW – kod radio-prijemnika sa priključkom za 600-omski simetrični vod.

(5) Faktor audiofrekvencijskog harmoničnog izobličenja radio-prijemnika ne sme biti veći od 10%, pod uslovom da je:

1) nivo ulaznog signala jednak 1 mV (EMS);
2) modulacija izvora ulaznog signala jednaka modulaciji prouzrokovanoj sa sinusoidalnim signalom čija je frekvencija sukcesivno jednaka 300, 500 i 1000 Hz, a koji proizvodi devijaciju frekvencije jednaku 70% maksimalne devijacije frekvencije određene u članu 34. stav 1. ovog pravilnika;
3) audiofrekvencijska izlazna snaga jednaka nazivnoj audiofrekvencijskoj izlaznoj snazi.

(6) Ispitivanje radio-prijemnika radi provere usaglašenosti sa graničnim vrednostima iz st. 1. i 2. ovog člana, vrši se pod uslovom da je faktor audiofrekvencijskog harmoničnog izobličenja izvora ulaznog signala manji od 2%.

Član 62

(1) Nivo šuma i brujanja radio-prijemnika ne sme biti veći od –45 dB, pod uslovom da je:

1) nivo ulaznog signala jednak 1 mV (EMS);
2) audiofrekvencijska izlazna snaga u prisustvu modulacije jednaka nazivnoj audiofrekvencijskoj izlaznoj snazi;
3) modulacija izvora ulaznog signala jednaka standardnoj modulaciji;
4) FM nivo šuma i brujanja izvora ulaznog signala za najmanje 10 dB ispod ma kog merenog nivoa.

(2) Izuzetno od odredbe stava 1. ovog člana, kod stalnih radio-stanica koje se koriste u jednokanalnim radio-relejnim sistemima ponderisani nivo šuma i brujanja radio-prijemnika ne sme biti veći od –60 dB pod uslovima određenim u tač. 2. do 3. stav 1. ovog člana i pod uslovom da je nivo ulaznog signala jednak ili veći od sledećih vrednosti:

1) 80 µv (EMS) – u frekvencijskim opsezima između 146 i 174 MHz;
2) 160 µv (EMS) – u frekvencijskim opsezima između 440 i 470 MHZ.

Član 63

(1) Osetljivost automatske blokade radio-prijemnika ne sme biti veća od:

1) vrednosti datih u tabeli br. 7 – kad je regulator te osetljivosti postavljen na donju granicu opsega podešavanja (na „prag”);
2) vrednosti koja je za 20 dB viša od referentne osetljivosti merene prema uslovim iz člana 48. stav 1. ovog pravilnika – kad je regulator te osetljivosti postavljen na gornju granicu opsega podešavanja.

(2) Tabela br. 7

(3) –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––

(4) Frekvencijski opsezi

(5) Osetljivost automatske blokade na „prag” u µv (EMS)

(6) –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––

(7) Između 68 i 87,5 MHz

(8) 0,5

(9) Između 146 i 174 MHz

(10) 0,8

(11) Između 430** i 470 MHz

(12) 1,4

(13) –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––

(14) * „Službeni list SFRJ”, broj 42/82.

(15) ** „Službeni list SFRJ”, broj 64/84.

Član 64

(1) Vreme aktiviranja radio-prijemnika, potrebno da se postigne 90% nazivne audiofrekvencijske izlazne snage, ne sme biti veće od 100 ms, pod uslovom da je:

1) nivo ulaznog signala za 12 dB veći od referentne osetljivosti merene prema uslovima iz člana 48. stav 1. ovog pravilnika;
2) modulacija izvora ulaznog signala jednaka standardnoj modulaciji;
3) regulator automatske blokade postavljen na „prag” osetljivosti.

(2) Ispitivanje radio-prijemnika, radi provere usaglašenosti sa graničnom vrednošću iz stava 1. ovog člana, vrši se prema blok-šemi prikazanoj na crtežu br. 3, koji je odštampan uz ovaj pravilnik i čini njegov sastavni deo.

Član 65

(1) Vreme aktiviranja automatske blokade radio-prijemnika, potrebno da audiofrekvencijski šum padne na 10% prvobitne vrednosti, ne sme biti veći od 250 ms, pod uslovom da je:

1) nivo ulaznog signala za 12 dB veći od nivoa referentne osetljivosti merene prema uslovima iz člana 48. stav 1. ovog pravilnika;
2) izvor ulaznog signala bez modulacije;
3) regulator automatske blokade postavljen na „prag” osetljivosti.

(2) Ispitivanje radio-prijemnika, radi provere usaglašenosti sa graničnom vrednošću iz stava 1. ovog člana, vrši se prema blok-šemi prikazanoj na crtežu br. 4. koji je odštampan uz ovaj pravilnik i čini njegov sastavni deo.

Član 66

(1) Radio-prijemnici moraju imati ručni regulator (komandu) audiofrekvencijskog pojačanja.

(2) Kod radio-prijemnika sa priključkom za 600-omski simetrični vod, regulator audiofrekvencijskog pojačanja mora omogućiti podešavanje izlaznog nivoa u opsegu od –4 dB (mW) do +12 dB (mW).

Član 67

(1) Radio-prijemnici moraju biti zaštićeni od oštećenja, ako se na njihovim ulazima pojavi signal nivoa od 2 V (EMC), u trajanju od 15 minuta.

(2) Radio-prijemnici moraju biti zaštićeni od oštećenja kad se na njihovim ulazima pojavi napon elektrostatičkog porekla.

Član 68 Ostali uslovi za radio-uređaje

(1) Pri promeni napona napajanja za ± 10% u odnosu na standardni napon određen u članu 22. stav 3. ovog pravilnika, radio-uređaji moraju da rade sa karakteristikama propisanim ovim pravilnikom, osim što se:

1) izlazna snaga radio-predajnika može smanjiti za 3 dB u odnosu na vrednost pri standardnom naponu napajanja;
2) ulazni nivo za standardnu modulaciju radio-predajnika može promeniti za ± 0,5 dB u odnosu na vrednost pri standardnom naponu napajanja;
3) audiofrekvencijska izlazna snaga radio-prijemnika može smanjiti za 3 dB u odnosu na vrednost pri standardnom naponu napajanja;
4) referentna osetljivost radio-prijemnika i osetljivost automatske blokade radio-prijemnika na „prag”, mogu povećati za 3 dB u odnosu na vrednosti pri standardnom naponu napajanja.

(2) Ispitivanje radio-uređaja, radi provere usaglašenosti sa uslovima iz stava 1. ovog člana, vrši se pod standardnim atmosferskim uslovima određenim u članu 23. ovog pravilnika.

Član 69

(1) Pri promeni temperature sredine u opsegu od –25 do + 55?C, radio-uređaji moraju da rade sa karakteristikama propisanim ovim pravilnikom, osim što se:

1) izlazna snaga radio-predajnika može smanjiti za 3 dB u odnosu na vrednost pri standardnim atmosferskim uslovima određenim u članu 23. ovog pravilnika;
2) FM nivo šuma i brujanja radio-predajnika moe povećati za 6 dB u odnosu na vrednosti određene u članu 41. st. 1. i 2. ovog pravilnika;
3) faktor audiofrekvencijskog harmoničnog izobličenja radio-predajnika ne sme biti veći od vrednosti određene u članu 44. stav 1. tačka 2. ovog pravilnika;
4) ulazni nivo za standardnu modulaciju radio-predajnika može promeniti za ± 3 dB u odnosu na vrednost pri standardnim atmosferskim uslovima;
5) audiofrekvencijska izlazna snaga radio-prijemnika može smanjiti za 6 dB u odnosu na nazivnu vrednost pod standardnim atmosferskim uslovima;
6) faktor audiofrekvencijskog harmoničnog izobličenja radio-prijemnika ne sme biti veći od vrednosti određene u članu 61. stav 2. ovog pravilnika;
7) referentna osetljivost radio-prijemnika i osetljivost automatske blokade radio-prijemnika na donjoj i gornjoj granici opsega podešavanja mogu povećati za 6 dB u odnosu na vrednosti pod standardnim atmosferskim uslovima;
8) širina opsega prihvatljive modulacije radio-prijemnika može smanji za 20% u odnosu na vrednost pod standardnim atmosferskim uslovima;
9) nivo šuma i brujanja radio-prijemnika može da poveća za 10 dB u odnosu na vrednost izmerenu pod standardnim atmosferskim uslovima;
10) selektivnost za susedni kanal radio-prijemnika može da smanji za 12 dB u odnosu na vrednost pod standardnim atmosferskim uslovima.

(2) Ispitivanje radio-uređaja, radi provere usaglašenosti sa uslovima iz stava 1. ovog člana, vrši se na način utvrđen u jugoslovenskim standardima JUS N.A5.705 i JUS N.A5.710 i pri standardnom naponu napajanja određenom u članu 22. stav 3. ovog pravilnika.

Član 70

(1) Pri relativnoj vlažnosti sredine između 90% i 95% na temperaturi od +500S, radio-uređaji moraju da rade sa karakteristikama propisanim ovim pravilnikom, osim što se:

1) izlazna snaga radio-prijemnika može smanjiti za 3 dB u odnosu na vrednost pod standardnim atmosferskim uslovima određenim u članu 23. ovog pravilnika;
2) FM nivo šuma i brujanja radio-prijemnika može povećati za 6 dB u odnosu na vrednosti određene u članu 41. st. 1. i 2. ovog pravilnika;
3) ulazni nivo za standardnu modulaciju radio-predajnika može promeniti za ± 3 dB u odnosu na vrednost pod standardnim atmosferskim uslovima;
4) audiofrekvencijska izlazna snaga radio-prijemnika može smanjiti za 3 dB u odnosu na nazivnu vrednost pod standardnim atmosferskim uslovima;
5) referentna osetljivost radio-prijemnika i osetljivost automatske blokade radio-prijemnika mogu povećati za 10 dB u odnosu na vrednosti pod standardnim atmosferskim uslovima;
6) širina opsega prihvatljive modulacije radio-prijemnika može smanjiti za 20% u odnosu na vrednost pod standardnim atmosferskim uslovima;
7) nivo šuma i brujanja radio-prijemnika može povećati za 10 dB u odnosu na vrednost pod standardnim atmosferskim uslovima;
8) selektivnost za susedni kanal radio-prijemnika može da smanji za 20 dB u odnosu na vrednost pod standardnim atmosferskim uslovima.

(2) Ispitivanja radio-uređaja, radi provere usaglašenosti sa uslovom iz stava 1. ovog člana, vrši se na način utvrđen u jugoslovenskom standardu JUS N.A5.715 i pri standardnom naponu napajanja određenom u članu 22. stav 3. ovog pravilnika.

Član 71

Radio-uređaji moraju omogućavati rad pri promeni atmosferskog pritiska do vrednosti koja odgovara namenskoj visini od 2000 m.

Član 72

(1) Za vreme i posle dejstva sinusoidalnih vibracija amplitude do 0,35 mm u frekvencijskom opsegu od 10 do 30 Hz i amplitude do 0.175 mm u frekvencijskom opsegu od 30 do 60 Hz, radio-uređaji koji se koriste u kopnenim pokretnim radio-stanicama moraju da rade sa karakteristikama propisanim ovim pravilnikom, izuzev što za vreme dejstva vibranice FM nivo šuma i brujanja radio-predajnika ne sme biti veći od –25 dB.

(2) Ispitivanje radio-uređaja, radi provere usaglašenosti sa uslovima iz stava 1. ovog člana, vrši se na način utvrđen u jugoslovenskom standardu JUS N.A5.730.

Član 73

(1) Radio-uređaji koji se koriste u kopnenim pokretnim radio-stanicama moraju da rade sa karakteristikama propisanim ovim pravilnikom posle najmanje 10 udara u svakoj ravni. Svaki udar sačinjava polutalasno sinusoidalno ubrzanje amplitude od 20 g (gde je g = 9,81 m/s2) u trajanju od 11 ms.

(2) Ispitivanje radio-uređaja, radi provere usaglašenosti sa uslovom iz stava 1. ovog člana, vrši se na način utvrđen u jugoslovenskom standardnu JUS N.A5.725.

Član 74 iv. posebni tehnički i eksploatacioni uslovi za antene

(1) Kad god je to moguće, usmerene antene moraju se koristiti u stalnim, matičnim i repetitorskim radio-stanicama, naročito radi smanjenja radio-smetnji, odnosno smanjenja u najvećoj mogućoj meri zračenja u nepotrebnim smerovima i prijema iz nepotrebnih smerova.

(2) * Službeni list SFRJ”, broj 64/86.

Član 75

(1) Polinizacija antena kod radio-stanica u kopnenoj pokretnoj radio-službi mora biti vertikalna.

(2) Polarizacija antena u stalnim radio-stanicama, koje se koriste za radio-telefonske veze između dve stalne tačke, treba da bude prvenstveno horizontalna.

(3) * „Službeni list SFRJ”, broj 64/86.

Član 76

(1) Frekvencijski opseg antena mora biti u saglasnosti sa frekvencijskim opsezima određenim u članu 4. ovog pravilnika.

(2) Kod višekanalnih radio-stanica za simpleksni rad sa jednom frekvencijom kao u višekanalnih radio-stanica koje koriste dve antene (za predaju i prijem) pri simpleksnom radu sa dve frekvencije dupleksnom ili semidupleksnom radu, širina opsega antena ne sme biti manja od širine komutacionog opsega radio-uređaja.

(3) Kod radio-stanica koje koriste jednu antenu za simpleksni rad sa dve frekvencije dupleksni ili semidupleksni rad, širina opsega antena ne sme biti manja od razmaka između predajne i prijemne frekvencije određenih u članu 7. stav 1. ovog pravilnika.

Član 77

(1) Antene moraju biti izrađene za priključivanje na nesimetrični antenski prenosni vod nominalne vrednosti karakteristične impedanse od 50 oma.

(2) Na ma kojoj frekvenciji unutar nazivne širine opsega, odnos stojećeg talasa antena ne sme biti veći od 1,5.

Član 78

(1) Dobitak antena mora se izražavati u vidu relativnog dobitka (kad je referentna antena polutalasni dipol u slobodnom prostoru).

(2) Relativni dobitak antena ne sme biti veći od razlike maksimalne efektivno izračene snage određene u članu 12. stav 2. ovog pravilnika izražene u dB (W), i ulazne snage u antenu (izlazna snaga radio-predajnika, izražena u dB/W), umanjena za vrednost slabljenja antenskog prenosnog voda izraženog u dB), niti manji od vrednosti date u proizvođačkoj specifikaciji, odnosno u tehničkom uputstvu antene.

(3) Relativni dobitak neusmerenih antena matičnih, repetitorskih i stalnih radio-stanica, u ma kom azimutu pravca, sme da odstupa najviše za ± 1,5 dB u odnosu na srednju vrednost dobitka.

Član 79

(1) Horizontalna širina glavnog lista usmerenih antena koje se koriste u stalnim radio-telefonskim vezama „tačka-tačka” ne sme biti veća od:

1) 1200 – u frekvencijskim opsezima između 66 i 87,5 MHz;
2) 800 – u frekvencijskim opsezima između 146 i 174 MHz i između* 430** i 470 MHz.*

(2) * Službeni list SFRJ”, broj 42/82.

(3) ** Službeni list SFRJ”, broj 64/86.

Član 80

Odnos maksimalnog dobitka glavnog lista usmerenih antena i maksimalnog dobitka ma kog sporednog lista, meren u horizontalnoj ravni, ne sme biti manji od 10 dB.

Član 81

(1) Maksimalna ulazna snaga antena ne sme biti manja od dvostruke vrednosti nazivne izlazne snage radio-predajnika.

(2) Antene matičnih, repetitorskih i stalnih radio-stanica moraju biti izrađene za neprekidnu predaju sa nazivnom ulaznom snagom.

(3) Antene kopnenih pokretnih radio-stanica mogu biti izrađene i naznačene za predaju sa prekidima, odnosno neprekidnu predaju, pod uslovom da:

1) predaja sa prekidima označava jedan minut predaje sa nazivnom ulaznom snagom i četiri minuta bez predaje, za vreme od četiri časa, praćena odmah zatim sa tri ciklusa od pet minuta predaje sa nazivnom ulaznom snagom i 15 minuta bez predaje;
2) neprekidna predaja označava predaju sa nazivnom ulaznom snagom za vreme od četiri časa.

Član 82

Antene moraju biti izrađene tako da se mogu koristiti pri promeni temperature okolne sredine u opsegu od –25 do ± 550S.

Član 83

Antene matičnih, repetitorskih i stalnih radio-stanica moraju biti izrađene i postavljene tako da, bez naslaga leda, mogu odoleti opterećenju vetra čija je brzina do 150 km/čas odnosno do 200 km/čas – kad se te antene koriste u radio-službama bezbednosti (ljudskih života i imovine).

Član 84

(1) Antene kopnenih pokretnih radio-stanica moraju biti izrađene tako da mogu, prilikom ispitivanja, izdržati sledeća mehanička opterećenja:

1) najmanje 1500 udara sa metalnom šipkom prečnika 5 cm na ekvivalentnoj visini od 30 cm iznad krova vozila, pri čemu sila udara mora biti ekvivalentna brzini kretanja vozila od 16 km/čas;
2) sinusoidalne vibracije u ravni normalnoj na osu amplitudom do 0,7 mm i frekvencijom od 10 do 60 Hz, za period od osam časova.

(2) Posle izlaganja mehaničkim opterećenjima određenim u stavu 1. ovog člana, ne sme se javiti nikakva degradacija električnih karakteristika antena.

Član 85 v. PRELAZNE I ZAVRŠNE ODREDBE

(1) Radio-stanice puštene u rad pre dana stupanja na snagu ovog pravilnika, čije karakteristike ne odgovaraju tehničkim i eksploatacionim uslovima propisanim ovim pravilnikom, ako ne stvaraju štetne radio-smetnje drugim radio-stanicama, mogu nastaviti da rade do svoje amortizacije.

(2) Izuzetno od odredbe stava 1. ovog člana, ako radio-stanice koje su puštene u rad pre dana stupanja na snagu ovog pravilnika, stvaraju štetne radio-smetnje drugim radio-stanicama, njihove karakteristike u pogledu radio-smetnji moraju se dovesti u sklad sa odredbama ovog pravilnika u roku od šest meseci od dana kad se utvrdi da stvaraju štetne radio-smetnje ili moraju prestati da rade.

Član 85a

(1) Do 1. januara 1984. godine, mogu se koristiti radio-stanice domaćih proizvođača, ako ispunjavaju sledeće uslove:

1) snaga u susednom kanalu radio-predajnika ne sme biti veća od 10 W (član 36. Pravilnika o tehničkim i eksploatacionim uslovima pod kojima se mogu koristiti radio-stanice za frekvencijski ili fazno modulisane radio-telefonske emisije);
2) snaga ma kog sporednog zračenja kojom radio-predajnici napajaju antenski prenosni vod ili 50-omsko veštačko opterećenje ne sme biti veće od 25 W (član 37. st. 1. i 2. Pravilnika o tehničkim i eksploatacionim uslovima pod kojima se mogu koristiti radio-stanice za frekvencijski ili fazno modulisane radio-telefonske emisije);
3) ekvivalentna efektivno izračena snaga ma kog sporednog zračenja kućišta ne sme biti veća od 25 W (član 38. stav 2. Pravilnika o tehničkim i eksploatacionim uslovima pod kojima se mogu koristiti radio-stanice za frekvencijski ili fazno modulisane radio-telefonske emisije);
4) selektivnost za susedni kanal radio-prijemnika ne sme biti manje od 65 dB (član 52. Pravilnika o tehničkim i eksploatacionim uslovima pod kojima se mogu koristiti radio-stanice za frekvencijski ili fazno-modulisane radio-telfonske emisije);
5) slabljenje sporednog intermodulacionog odziva radio-prijemnika ne sme biti manje od 55 dB (član 53. Pravilnika o tehničkim i eksploatacionim uslovima pod kojima se mogu koristiti radio-stanice za frekvencijski ili fazno modulisane radio-telefonske emisije);
6) slabljenje ma kog sporednog odziva ne sme biti manje od:

(2) – 60 dB – za radio-prijemnike kopnenih pokretnih i fiksnih radio-stanica (član 54. stav 1. Pravilnika o tehničkim i eksploatacionim uslovima pod kojima se mogu koristiti radio-stanice za frekvencijski ili fazno modulisane radio-telefonske emisije);

(3) – 70 dB – za radio-prijemnike matičnih i repetitorskih radio-stanica (član 54. stav 2. Pravilnika o tehničkim i eksploatacionim uslovima pod kojima se mogu koristiti radio-stanice za frekvencijski ili fazno modulisane radio-telefonske emisije);

7) donja granica temperaturnog opsega radio-uređaja mora da iznosi – 100S (član 69. stav 1. Pravilnika o tehničkim i eksploatacionim uslovima pod kojima se mogu koristiti radio-stanice za frekvencijski ili fazno modulisane radio-telefonske emisije).

(4) * „Službeni list SFRJ”, broj 42/82.

Član 86

Danom stupanja na snagu ovog pravilnika prestaje da važe odredbe čl. 22, 24, 26. i 32. Pravilnika o podeli i korišćenju u Jugoslaviji frekvencija od 30 do 470 MHz („Službeni list SFRJ”, br. 26/69), koje se odnose na frekvencijske opsege određene u članu 4. ovog pravilnika.

Član 87

(1) Ovaj pravilnik stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u „Službenom listu SFRJ”.

(2) Br. 38

(3) 30. januara 1981. godine

(4) Beograd

(5) Predsednik

(6) Saveznog komiteta za

(7) saobraćaj i veze,

(8) Ante Zelić, s.r.

(9) Crteži br. 1 do 4 odštampani su u „Službenom listu SFRJ”, broj 28/81 na str. 722 do 724.

Istorija akta

28. novembra 1986.Izmene i dopune
Sl. list SFRJ 64/1986
16. jula 1982.Izmene i dopune
Sl. list SFRJ 42/1982
15. maja 1981.Donošenje
Sl. list SFRJ 28/1981

Izvor: Pravno-informacioni sistem Republike Srbije, redakcijski prečišćen tekst. Važi samo tekst objavljen u „Službenom glasniku Republike Srbije“.