Pravilnik o tretmanu, programu postupanja, razvrstavanju i naknadnom razvrstavanju osuđenih lica

Član 1

Ovim pravilnikom uređuje se tretman, program postupanja, razvrstavanje i naknadno razvrstavanje osuđenih lica.

Član 2

Tretman prema osuđenom licu, u smislu ovog pravilnika, je primena svih predviđenih aktivnosti – planiranih metoda, tehnika i postupaka kojima se ostvaruje svrha kažnjavanja osuđenog, u skladu sa Zakonom o izvršenju krivičnih sankcija (u daljem tekstu: Zakon).

Član 3

Program postupanja, u smislu ovog pravilnika, je individualno prilagođavanje tretmana prema osuđenom licu u zavisnosti od procene rizika, kapaciteta osuđenog i njegovih potreba.

Član 4

(1) Razvrstavanje je deo programa postupanja.

(2) Razvrstavanje, u smislu ovog pravilnika, je upućivanje osuđenog u otvoreno, poluotvoreno ili zatvoreno odeljenje i njegov smeštaj.

Član 5

Naknadno razvrstavanje, u smislu ovog pravilnika, je izmena programa postupanja u zavisnosti od promene stepena rizika i ostvarenja individualnih ciljeva osuđenog.

Član 6 Tretman prema osuđenom i sprovođenje tretmana

(1) Tretman prema osuđenom obuhvata primenu svih predviđenih aktivnosti – planiranih metoda, tehnika i postupaka, preduzetih sa ciljem da osuđeni usvoji društveno prihvatljiv sistem vrednosti i ovlada veštinama za uspešno uključivanje u zajednicu kako ubuduće ne bi činio krivična dela.

(2) Tretman se sprovodi kroz program postupanja, razvrstavanje, naknadno razvrstavanje i pripremu za otpust.

Član 7 Prijem i upoznavanje osuđenog

(1) Po prijemu na izdržavanje kazne osuđeni se upućuje u prijemno odeljenje.

(2) Tokom boravka u prijemnom odeljenju upoznavanje osuđenog obavlja stručni tim sa psihološkog, pedagoškog, kriminološkog, socijalnog, zdravstvenog i bezbednosnog stanovišta.

(3) Stručni tim iz stava 2. ovog člana:

1. 1) utvrđuje zdravstveno stanje i radnu sposobnost osuđenog;
2. 2) upoznaje osuđenog sa propisima o izvršenju krivičnih sankcija i kućnim redom zavoda i daje mu potrebna objašnjenja i savete u cilju prilagođavanja na život i rad u zavodu;
3. 3) pribavlja i dopunjuje postojeću dokumentaciju o osuđenom u obimu i u postupku koji predviđaju propisi o izvršenju kazne;
4. 4) utvrđuje osobine ličnosti osuđenog i druge činjenice i okolnosti neophodne za predlaganje programa postupanja prema osuđenom;
5. 5) predlaže upravniku zavoda program postupanja prema osuđenom i njegovo razvrstavanje.

Član 8 Utvrđivanje programa postupanja

(1) Program postupanja utvrđuje se u zavisnosti od procene rizika, kapaciteta i potreba osuđenog.

(2) Procena rizika iz stava 1. ovog člana vrši se na osnovu upitnika za osuđene prema kojima se izvršava kazna zatvora do tri godine i upitnika za osuđene prema kojima se izvršava kazna zatvora preko tri godine.

(3) Obrazac upitnika za osuđene prema kojima se izvršava kazna zatvora do tri godine (Prilog 1) i obrazac upitnika za osuđene prema kojima se izvršava kazna zatvora preko tri godine (Prilog 2) odštampani su uz ovaj pravilnik i čine njegov sastavni deo.

Član 9 Procena rizika

(1) U cilju utvrđivanja programa postupanja procenjuje se stepen rizičnog ponašanja osuđenog. Procena rizika se obavlja na osnovu vrste i težine izvršenog krivičnog dela, visine izrečene kazne, oblika krivice, načina stupanja na izvršenje kazne, odnosa osuđenog prema izvršenom krivičnom delu i kazni, ranije osuđivanosti, činjenice da li se vodi nov krivični postupak, ponašanja tokom ranijeg izdržavanja kazne, psiholoških, socijalnih i zdravstvenih osobenosti.

(2) Procenjeni rizik se stepenuje kao nizak, srednji i visok u odnosu na to:

1. 1) da li osuđeni predstavlja opasnost za druge osuđene, zaposlene u zavodu ili druga lica koja posećuju zavod;
2. 2) da li postoji verovatnoća da će pokušati da se samopovredi ili izvrši samoubistvo;
3. 3) da li je sklon bekstvu;
4. 4) da li može predstavljati opasnost za zajednicu u slučaju bekstva ili izlaska iz zavoda;
5. 5) da li će vršiti krivična dela nakon izvršene kazne.

Član 10 Procena kapaciteta

U cilju utvrđivanja programa postupanja procenjuje se kapacitet osuđenog na intelektualnom, emocionalnom i socijalnom planu, sposobnost da usvoji znanja i veštine i mogućnost da prihvati pozitivne vrednosti i nove obrasce ponašanja.

Član 11 Procena potreba

(1) U cilju utvrđivanja programa postupanja, procenjuju se potrebe osuđenog koje obuhvataju:

1. 1) socijalne veštine, poboljšanje sposobnosti komunikacije i društveno prihvatljivog ponašanja u svakodnevnim situacijama;
2. 2) stručno usavršavanje i obrazovanje, sticanje, razvijanje i održavanje radnih navika;
3. 3) psihološku, psihijatrijsku, medicinsku i socijalnu pomoć;
4. 4) pružanje pravne pomoći u vezi sa izvršenjem kazne;
5. 5) lečenje od bolesti zavisnosti;
6. 6) posebne mere zaštite od svih vidova psihičkog, fizičkog, seksualnog ugrožavanja ili bilo kog drugog oblika diskriminacije;
7. 7) pripremu za otpust.

(2) Na osnovu utvrđenih potreba osuđenog određuju se individualni ciljevi.

(3) Za lica sa posebnim potrebama utvrdiće se program postupanja u skladu sa vrstom posebnih potreba.

Član 12

(1) Prilikom utvrđivanja programa postupanja, stručni tim iz člana 7. stav 2. ovog pravilnika podstiče osuđenog na aktivnu saradnju.

(2) U utvrđivanju programa postupanja stručni tim definisaće posebne postupke i aktivnosti vodeći računa o mogućnostima zavoda za njihovu realizaciju.

(3) Osuđeni se sa programom postupanja upoznaje u prijemnom odeljenju.

(4) U slučaju da stručni tim proceni da se prema osuđenom u zavodu ne može primeniti utvrđeni program postupanja, predložiće naknadno raspoređivanje osuđenog.

Član 13 Sadržaj programa postupanja

Program postupanja sadrži:

1. 1) procenjene kapacitete, motivaciju za promenu kriminalnog ponašanja i procenjeni stepen rizika osuđenog;
2. 2) grupu i odeljenje u koje je osuđeni razvrstan i njegov smeštaj;
3. 3) efikasne postupke i aktivnosti prema osuđenom saglasno utvrđenim potrebama;
4. 4) individualne ciljeve osuđenog u određenom periodu, čijim ostvarivanjem će se obezbediti povećanje kapaciteta, uspešna adaptacija i smanjenje rizika od vršenja krivičnih dela;
5. 5) zadatke osoblja u realizaciji programa;
6. 6) način saradnje sa spoljnim institucijama i organizacijama u realizaciji programa postupanja;
7. 7) način saradnje sa porodicom ili drugim bliskim licima;
8. 8) program pripreme za otpust.

Član 14 Odluka o programu postupanja

(1) Odluku o programu postupanja, u skladu sa Zakonom, donosi upravnik zavoda na osnovu predloga stručnog tima.

(2) Odluka o programu postupanja prema osuđenom sadrži podatke o: grupi, odeljenju i smeštaju određenom na osnovu utvrđenog stepena rizika, stručnom usavršavanju i obrazovanju, grupnom i individualnom radu, radnom angažovanju, korišćenju slobodnog vremena, posebnim postupcima (lečenje od bolesti zavisnosti, psihološka, psihijatrijska, medicinska i socijalna pomoć), kao i posebnim merama zaštite.

(3) Odluka o programu postupanja se dostavlja osuđenom.

Član 15 Priprema osuđenog za otpust

(1) Priprema osuđenog za otpust započinje nakon dolaska u zavod i sastavni je deo programa postupanja.

(2) Osuđeni se podstiče na aktivno učestvovanje u pripremi za otpust, a posebno da održava odnose sa porodicom, uspostavlja i održava kontakte sa ustanovama i osobama koje se bave uključivanjem osuđenika za život na slobodi, u skladu sa Zakonom.

(3) Program za otpust se utvrđuje na osnovu procenjenih potreba osuđenog i sprovodi se uz pristanak i aktivno učestvovanje osuđenog.

(4) Tokom realizacije programa za otpust osuđenom se, u skladu sa procenjenim potrebama, pruža pomoć pri ostvarivanju prava na materijalnu pomoć, privremeni smeštaj, zapošljavanje, zdravstvenu zaštitu, kao i pri ostvarivanju kontakta sa maloletnom decom, obezbeđivanju ličnih dokumenata i korišćenju savetodavnih i drugih usluga u zajednici.

Član 16 Kriterijumi za razvrstavanje osuđenog

Pri razvrstavanju osuđenog vodi se računa o: dužini kazne; načinu dolaska na izdržavanje kazne; odnosu prema krivičnom delu i kazni; vrsti i težini krivičnog dela; ranijoj osuđivanosti; drugom krivičnom postupku ili izrečenoj kazni; psihološkim, pedagoškim, socijalnim osobenostima, bezbednosnim rizicima i potrebama osuđenog; ponašanju tokom ranijeg izdržavanja krivične sankcije u odgovarajućoj instituciji, kao i drugim činjenicama bitnim za razvrstavanje, predviđenim upitnikom iz člana 8. stav 2. ovog pravilnika.

Član 17 Razvrstavanje osuđenog u odeljenja

(1) Osuđeni se razvrstava u otvoreno, poluotvoreno ili zatvoreno odeljenje i određuje mu se grupa.

(2) U otvoreno odeljenje razvrstava se osuđeni sa očuvanim kapacitetima za promenu i niskim stepenom rizika.

(3) U poluotvoreno odeljenje razvrstava se osuđeni koji ima delimično očuvane kapacitete za promenu i srednji stepen rizika.

(4) U zatvoreno odeljenje razvrstava se osuđeni od koga se očekuje otežana adaptacija na zavodske uslove, koji predstavlja opasnost za osuđene ili zaposlene, koji ima bitno umanjene kapacitete za promenu i visok stepen rizika. U zatvoreno odeljenje može biti razvrstan i osuđeni sa niskim ili srednjim stepenom rizika, ako se protiv njega vodi krivični postupak za krivično delo za koje je zaprećena kazna zatvora u trajanju od tri godine ili preko tri godine, ako mu je izrečena nova pravnosnažna kazna zatvora u trajanju od tri godine ili preko tri godine, ako izdržava kaznu zatvora u trajanju od pet ili više godina ili ako je na izvršenje kazne priveden po poternici ili sproveden iz pritvora.

Član 18 Određivanje osuđenog u grupe

(1) Osuđenom razvrstanom u otvoreno odeljenje određuje se grupa A1 ili grupa A2.

(2) U grupu A1 ili grupu A2 određuje se osuđeni koji po osobinama ličnosti, vrsti i težini učinjenog krivičnog dela, ranijem načinu života i utvrđenom programu postupanja ima očuvane kapacitete, nizak stepen rizika i od koga se očekuje uspešna reintegracija u društvenu sredinu.

Član 19

(1) Osuđenom razvrstanom u poluotvoreno odeljenje određuje se grupa B1 ili grupa B2.

(2) U grupu B1 ili grupu B2 određuje se osuđeni koji, na osnovu osobina ličnosti, vrste i težine učinjenog krivičnog dela, ranijeg načina života i utvrđenog programa postupanja, ima delimično očuvane kapacitete i srednji stepen rizika.

Član 20

(1) Osuđenom razvrstanom u zatvoreno odeljenje određuje se grupa V1 ili grupa V2.

(2) U grupu V1 ili grupu V2 određuje se osuđeni koji, na osnovu osobina ličnosti, vrste i težine učinjenog krivičnog dela, ranijeg načina života i utvrđenog programa postupanja, ima otežanu adaptaciju na zavodske uslove, a predstavlja opasnost za osuđene ili zaposlene, ima bitno umanjene kapacitete za promenu i visok stepen rizika.

Član 21 Smeštaj osuđenog

Osuđeni, koji je razvrstan u odeljenje i kome je određena grupa, smešta se u prostorije za zajednički boravak i spavaonice, uz brižljivu ocenu svih okolnosti i podataka evidentiranih u prijemnom odeljenju, posebno imajući u vidu uzrast, lične osobine i sklonosti, kao i druga svojstva od kojih zavisi pozitivan međusobni uticaj i odsustvo opasnosti od međusobnog fizičkog i psihičkog ugrožavanja.

Član 22 Proširena prava i pogodnosti

Osuđenom se mogu dodeliti proširena prava u okviru zavoda (prošireno pravo na prijem paketa; prošireno pravo na broj poseta; prošireno pravo na krug lica koja mogu posetiti osuđenog; prošireno pravo na prijem poseta bez nadzora u prostorijama za posete; prošireno pravo na prijem poseta u posebnim prostorijama i prošireno pravo na pogodniji smeštaj), prošireno pravo na prijem poseta izvan zavoda, kao i pogodnosti izvan zavoda (slobodan izlazak u grad; poseta porodici i srodnicima o vikendu i praznicima; nagradno odsustvo iz zavoda do sedam dana u toku godine i korišćenje godišnjeg odmora izvan zavoda), u skladu sa Zakonom.

Član 23 Dodeljivanje proširenih prava i pogodnosti

(1) Osuđenom se proširena prava i pogodnosti dodeljuju u okviru grupe, na osnovu posebno dobrog vladanja i zalaganja u ostvarivanju programa postupanja i realizaciji individualnih ciljeva.

(2) Odluku o dodeljivanju proširenih prava i pogodnosti, u skladu sa Zakonom, donosi upravnik zavoda, na obrazloženi predlog stručnog tima.

Član 24 Grupa A1

Osuđeni kome je određena grupa A1, dobija sva proširena prava u okviru zavoda, kao i proširena prava i pogodnosti koje se koriste izvan zavoda, i to:

1. 1) prijem poseta izvan zavoda u trajanju od osam sati – dva puta mesečno;
2. 2) slobodan izlazak u grad jednom mesečno u trajanju od osam sati;
3. 3) poseta porodici i srodnicima o vikendu i praznicima u ukupnom trajanju do 120 sati mesečno, a u mesecu u kom je neradni državni ili verski praznik do 144 sata.

Član 25 Grupa A2

Osuđeni kome je određena grupa A2, dobija sva proširena prava u okviru zavoda, kao i proširena prava i pogodnosti koje se koriste izvan zavoda, i to:

1. 1) prijem poseta izvan zavoda u trajanju od osam sati – dva puta mesečno;
2. 2) slobodan izlazak u grad jednom mesečno u trajanju od osam sati;
3. 3) poseta porodici i srodnicima o vikendu i praznicima u ukupnom trajanju do 96 sati mesečno, a u mesecu u kom je neradni državni ili verski praznik do 120 sati.

Član 26 Grupa B1

Osuđeni kome je određena grupa B1, može dobiti proširena prava u okviru zavoda, kao i proširena prava i pogodnosti koje se koriste izvan zavoda, i to:

1. 1) prijem poseta izvan zavoda u trajanju od osam sati – jednom mesečno;
2. 2) slobodan izlazak u grad u trajanju od osam sati jednom u dva meseca;
3. 3) poseta porodici i srodnicima o vikendu i praznicima u ukupnom trajanju do 72 sata mesečno, a u mesecu u kom je neradni državni ili verski praznik do 96 sati.

Član 27 Grupa B2

Osuđeni kome je određena grupa B2, može dobiti proširena prava u okviru zavoda, kao i proširena prava i pogodnosti koje se koriste izvan zavoda, i to:

1. 1) prijem poseta izvan zavoda u trajanju od osam sati – jednom mesečno;
2. 2) slobodan izlazak u grad u trajanju od osam sati jednom u dva meseca;
3. 3) poseta porodici i srodnicima o vikendu i praznicima u ukupnom trajanju do 48 sati mesečno, a u mesecu u kom je neradni državni i verski praznik do 72 sata.

Član 28

(1) Osuđeni kome je određena grupa A1, A2, B1 i B2, može dobiti proširena prava u okviru zavoda, kao i proširena prava i pogodnosti koje se koriste izvan zavoda, i to:

1. 1) nagradno odsustvo iz zavoda do sedam dana u toku godine, srazmerno vremenu provedenom na izdržavanju kazne;
2. 2) korišćenje godišnjeg odmora izvan zavoda.

(2) Korišćenje godišnjeg odmora izvan zavoda određuje se srazmerno grupi u koju je osuđeni razvrstan i to:

(3) Grupa B2 – dve petine utvrđenog godišnjeg odmora;

(4) Grupa B1 – tri petine utvrđenog godišnjeg odmora;

(5) Grupa A2 – četiri petine utvrđenog godišnjeg odmora;

(6) Grupa A1 – koristi ceo godišnji odmor.

Član 29 Grupa V1

Osuđeni kome je određena grupa V1, u zavisnosti od ostvarenog programa postupanja i realizacije individualnih ciljeva, na predlog stručnog tima, može dobiti proširena prava u okviru zavoda, i to:

1. 1) prošireno pravo na prijem paketa – jednom mesečno;
2. 2) prošireno pravo na broj poseta – jednom mesečno;
3. 3) prošireno pravo na krug lica koja mogu posetiti osuđenog (dalji srodnici, prijatelji i drugi);
4. 4) prošireno pravo na prijem poseta bez nadzora u prostorijama za posete – jednom mesečno;
5. 5) prošireno pravo na prijem poseta u posebnim prostorijama – jednom mesečno;
6. 6) prošireno pravo na pogodniji smeštaj.

Član 30 Grupa V2

Osuđeni kome je određena grupa V2, u zavisnosti od ostvarenog programa postupanja i realizacije individualnih ciljeva, može dobiti proširena prava u okviru zavoda, i to:

1. 1) prošireno pravo na prijem paketa – jednom mesečno;
2. 2) prošireno pravo na broj poseta – jednom mesečno;
3. 3) prošireno pravo na krug lica koja mogu posetiti osuđenog (dalji srodnici, prijatelji i drugi);
4. 4) prošireno pravo na prijem poseta bez nadzora u prostorijama za posete – jednom u dva meseca;
5. 5) prošireno pravo na prijem poseta u posebnim prostorijama – jednom u dva meseca;
6. 6) prošireno pravo na pogodniji smeštaj.

Član 31 Oduzimanje proširenih prava i pogodnosti

Stručni tim može predložiti upravniku zavoda oduzimanje nekih od dodeljenih proširenih prava i pogodnosti u okviru grupe, u skladu sa Zakonom.

Član 32 Preispitivanje i izmena programa postupanja

(1) Program postupanja se menja u skladu sa procenom ponašanja osuđenog, stepenom njegove saradnje u realizaciji programa, postignutim rezultatima i okolnostima koje mogu nastati tokom izvršenja kazne.

(2) Program postupanja, preispituje se najmanje jednom:

1. 1) svakih šest meseci za izrečene kazne zatvora do tri godine;
2. 2) svakih godinu dana za izrečene kazne zatvora od tri do deset godina;
3. 3) svake dve godine za izrečene kazne zatvora preko deset godina.

(3) Stručni tim na osnovu izveštaja o ostvarivanju programa postupanja dostavlja obrazložen predlog upravniku zavoda za izmenu programa postupanja, odnosno razloge za nastavak realizacije istog programa postupanja.

(4) Upravnik zavoda, na predlog stručnog tima, donosi odluku o izmeni programa postupanja, u skladu sa Zakonom.

(5) Osuđenog sa izmenama programa postupanja, odnosno razlozima za nastavak realizacije istog programa postupanja upoznaje zaposleni na poslovima tretmana.

(6) Program postupanja, kao i njegove izmene su sastavni deo dosijea osuđenog, u skladu sa Zakonom.

Član 33

Naknadno razvrstavanje obuhvata izmenu programa postupanja u delu određivanja grupe i upućivanja osuđenog u otvoreno, poluotvoreno ili zatvoreno odeljenje.

Član 34 proširenih prava i pogodnosti

(1) Stručni tim može predložiti upravniku zavoda da se osuđeni naknadno razvrsta u grupu sa većim stepenom proširenih prava i pogodnosti, kada osuđeni ostvaruje program postupanja, ostvaruje individualne ciljeve ili kada mu je naknadno utvrđen manji stepen rizika.

(2) Naknadno razvrstavanje u grupu sa većim stepenom proširenih prava i pogodnosti je postupno.

Član 35

(1) Osuđeni koji je određen u grupu V1 može biti naknadno razvrstan u grupu B2 po isteku najmanje jedne četvrtine kazne.

(2) Osuđeni koji se nalazi u grupi B1 može biti naknadno razvrstan u grupu A2 po isteku najmanje jedne petine kazne.

(3) Naknadno razvrstavanje iz grupe V2 u V1, B2 u B1 i A2 u A1, nije uslovljeno dužinom izdržanog dela kazne.

Član 36 proširenih prava i pogodnosti

(1) Osuđeni se naknadno razvrstava u grupu sa manjim stepenom proširenih prava i pogodnosti na osnovu izrečene disciplinske kazne za teži disciplinski prestup ili naknadno utvrđenog povećanog stepena rizika.

(2) Osuđeni se može naknadno razvrstati u grupu sa manjim stepenom proširenih prava i pogodnosti na osnovu izrečene disciplinske kazne za lakši disciplinski prestup, pokretanja novog krivičnog postupka ili izrečene nove kazne zatvora.

Član 37

(1) Osuđeni koji je naknadno razvrstan u grupu V1 iz razloga predviđenih članom 36. ovog pravilnika može biti naknadno razvrstan u grupu B2 po isteku najmanje jedne četvrtine preostalog dela kazne.

(2) Osuđeni koji je naknadno razvrstan u grupu B1 iz razloga predviđenih članom 36. ovog pravilnika može biti naknadno razvrstan u grupu A2 po isteku najmanje jedne petine preostalog dela kazne.

(3) Naknadno razvrstavanje iz grupe V2 u V1, B2 u B1 i A2 u A1, nije uslovljeno dužinom preostalog dela kazne.

Član 38 Odluka o naknadnom razvrstavanju

(1) Odluku o naknadnom razvrstavanju osuđenog donosi upravnik zavoda, u skladu sa Zakonom, na obrazložen predlog stručnog tima.

(2) Odluka sadrži obrazložene razloge za naknadno razvrstavanje osuđenog.

Član 39 Prestanak važenja ranijeg pravilnika

Danom stupanja na snagu ovog pravilnika prestaje da važi Pravilnik o tretmanu, programu postupanja, razvrstavanju i naknadnom razvrstavanju osuđenih lica („Službeni glasnik RS”, broj 72/10).

Član 40 Stupanje na snagu

(1) Ovaj pravilnik stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u „Službenom glasniku Republike Srbije”.

(2) Broj 110-00-10/2015-01

(3) U Beogradu, 20. jula 2015. godine

(4) Ministar,

(5) Nikola Selaković, s.r.

(6) Prilozi

(7) Prilog 1 - Upitnik za procenu rizika za osuđene na kaznu zatvora do tri godine

(8) Prilog 2 - Upitnik za procenu rizika osuđenih na kaznu zatvora preko tri godine