Pravilnik o unutrašnjem redu i čuvarskoj službi Nacionalnog parka Đerdap

Član 1

Pravilnikom o unutrašnjem redu i čuvarskoj službi (u daljem tekstu: Pravilnik) regulišu se unutrašnji red, organizacija, način rada i opremanje čuvarske službe i osnovna pravila organizacije protivpožarne zaštite Nacionalnog parka Đerdap (u daljem tekstu: Nacionalni park), odnosno bliže se propisuju pravila iz člana 56. stav 4. Zakona o zaštiti prirode (u daljem tekstu: Zakon) na osnovu kojih se na području Nacionalnog parka sprovode režimi zaštite, utvrđeni članom 35. Zakona.

Član 2

(1) Odredbe ovog Pravilnika odnose se na korisnike zaštićenog područja u smislu člana 4. tačka 37. Zakona (u daljem tekstu: Korisnik) odnosno na lica koja imaju prebivalište ili boravište na području Nacionalnog parka, vlasnike zemljišta i drugih nepokretnosti, pravna i fizička lica i preduzetnike koji korišćenjem nepokretnosti, prirodnih vrednosti i dobara i na drugi način obavljaju delatnost ili vrše poslove na području Nacionalnog parka, kao i na posetioce Nacionalnog parka.

(2) Posetilac Nacionalnog parka je lice koje iz naučnih, obrazovnih, rekreativnih, turističkih, sportskih, kulturnih ili ostalih potreba i razloga boravi na području Nacionalnog parka, kao i lice u tranzitu kroz područje Nacionalnog parka, a nema prijavljeno boravište ili prebivalište, niti je zaposleno na području Nacionalnog parka (u daljem tekstu: Posetilac).

Član 3

Upravljanje Nacionalnim parkom je povereno Javnom preduzeću „Nacionalni park Đerdap”, Donji Milanovac (u daljem tekstu: Upravljač).

Član 4

(1) Korisnici i Posetioci dužni su da se pridržavaju odredbi ovog Pravilnika, uputstava sa informativnih tabli i drugih oznaka, kao i uputstava ili naloga čuvara Nacionalnog parka (u daljem tekstu: Čuvara) i drugih ovlašćenih lica Upravljača.

(2) U planiranju i preduzimanju radova i aktivnosti na području Nacionalnog parka Korisnici i Posetioci su dužni da se pridržavaju odredbi Zakona.

Član 5

(1) Za korišćenje Nacionalnog parka i usluga Upravljača, Korisnici i Posetioci plaćaju naknadu Upravljaču, shodno čl. 105, 106, 107, 108, 109 i 110. Zakona o naknadama za korišćenje javnih dobara („Službeni glasnik RS”, br. 95/18, 49/19, 86/19 – usklađeni dinarski iznosi, 156/20 – usklađeni dinarski iznosi i 15/21 – dop.uskl.din.iznosa).

(2) Visinu, način obračuna i naplate naknade Upravljač propisuje posebnim aktom, uz saglasnost nadležnog ministarstva (u daljem tekstu: Ministarstvo).

Član 6

Unutrašnji red u Nacionalnom parku Upravljač obezbeđuje organizovanjem čuvarske službe, kao i saradnjom sa lokalnim stanovništvom, javnim preduzećima i drugim privrednim subjektima, ustanovama, udruženjima građana i organima državne uprave i lokalne samouoprave.

Član 7

(1) Ulazak u Nacionalni park je slobodan, uz ograničenja u slučajevima utvrđenim ovim Pravilnikom.

(2) Ulazak u Nacionalni park motornim vozilom može se zabraniti ili ograničiti (PRILOG 1).

(3) Upravljač može kratkotrajno zaustavljati motorna vozila na ulasku u Nacionalni park ukoliko na javnom putu zasnuje ulaznu stanicu u skladu sa članom 68. st. 3, 4. i 5. Zakona.

(4) Način zasnivanja i rada ulaznih stanica Upravljač će propisati posebnim aktom, u skladu sa zakonom.

Član 8

(1) Boravak na području Nacionalnog parka je slobodan, uz ograničenja na mestima, u vreme i na način utvrđenim ovim Pravilnikom.

(2) Zabranjen je ulazak, odnosno pristup bez odobrenja Upravljača ili nadzora Čuvara ili drugih ovlašćenih lica Upravljača na lokalitete na kojima je utvrđen režim zaštite I stepena, kao i na mesta i objekte za koje je Planom upravljanja Nacionalnog parka određen takav režim posete zbog potrebe očuvanja divlje flore i očuvanja, prihrane i praćenja divljih životinja.

(3) U slučajevima kada je potrebno izvršiti hitnu intervenciju (pojava požara, elementarne nepogode, povrede i sl.), odobrenje iz stava 1. ovog člana ne mora se pribaviti odnosno obezbediti, već se te aktivnosti prijavljuju Upravljaču.

Član 9

(1) Površine, mesta i objekti iz člana 8. ovog Pravilnika su naročito:

1. 1) površine na kojima je posebnim aktom utvrđen režim zaštite I stepena:

(2) – „Veliki i Mali Štrbac sa Trajanovom tablom”, površine 1.953,83 ha, opština Kladovo, katastarska opština Tekija,

(3) – „Golubac”, površine 86,86 ha, opština Golubac, katastarska opština Golubac,

(4) – „Bojana”, površine 98,14 ha, opština Golubac, katastarska opština Golubac,

(5) – „Tatarski vis”, površine 34,01 ha, opština Golubac, katastarska opština Dobra,

(6) – „Bosman – Sokolovac”, površine 266,87 ha, opština Golubac, katastarska opština Dobra,

(7) – „Šomrda”, površine 20,34 ha, opština Majdanpek, katastarska opština Boljetin,

(8) – „Čoka Njalta sa Pesačom”, površine 628,98 ha, opština Majdanpek, katastarska opština Boljetin,

(9) – „Lepenski vir”, površine 62,06 ha, opština Majdanpek, katastarska opština Boljetin,

(10) – „Kanjon Boljetinske reke – Greben”, površine 102,48 ha, opština Majdanpek, katastarska opština Boljetin,

(11) – „Ciganski potok”, površine 206,69 ha, opština Majdanpek, katastarska opština Boljetin,

(12) – „Gradašnica”, površine 354,38 ha, opština Majdanpek, katastarske opštine Golubinje i Mosna,

(13) – „Vidikovac Kovilovo”, površine 365,98 ha, opština Majdanpek, katastarska opština Donji Milanovac,

(14) – „Klisura Brnjice”, površine 693,74 ha, opština Golubac, katastarska opština Golubac,

(15) – „Tilva Tome”, površine 231,90 ha, opština Majdanpek, katastarska opština Majdanpek,

1. 2) Prirodne retkosti:

(16) Sve zaštićene vrste flore i faune i njihova staništa (parcele na kojima se nalaze), a koje imaju karakter prirodnih retkosti,

1. 3) staništa od prioritetnog značaja za zaštitu i očuvanje strogo zaštićenih vrsta,
2. 4) površine, mesta i objekti za reintrodukciju biljnih i životinjskih vrsta i prihranu ptica i drugih životinja,
3. 5) prostor oko stabala drveća na kojima se nalaze gnezda značajnih vrsta ptica poluprečnika 50 metara, gde se zabranjuje pristup u reprodukcionom periodu,
4. 6) speleološki objekti.

(17) Površine, mesta i objekte iz stava 1. ovog člana Upravljač će označiti na vidljiv i jasan način.

Član 10

(1) Kretanje, zaustavljanje i parkiranje motornih vozila odnosno vozila na motorni pogon na putevima, kao i pristup određenim mestima i objektima na području Nacionalnog parka Upravljač može, na osnovu sporazuma sa upravljačima tih puteva i organom nadležnim za bezbednost saobraćaja na putevima regulisati, odnosno zabraniti ili ograničiti za sve ili određene kategorije učesnika u saobraćaju (PRILOG 1).

(2) O režimu saobraćaja iz stava 1. ovog člana javnost i učesnici u saobraćaju obaveštavaju se na pogodan način, a deonice puteva i mesta u Nacionalnom parku na kojima nije dozvoljeno kretanje, zaustavljanje ili parkiranje motornih vozila vidno se obeležavaju.

Član 11

(1) Kampovanje i logorovanje van građevinskih parcela i okućnica stalnih domaćinstava, porodičnih objekata za odmor i turističko-ugostiteljskih objekata dozvoljeno je jedino na mestima posebno određenim za te namene pod uslovima, pravilima i uputstvima za postavljanje kamp prikolica, kampera i šatora, navedenim u PRILOGU 2 ovog pravilnika.

(2) Izuzetno od odredbe stava 1. ovog člana, kampovanje ili logorovanje može se organizovati uz odobrenje Upravljača i nadzor Čuvara na drugom mestu, u kratkom trajanju i za manji broj lica, a za potrebe istraživačkog rada i ekoturizma.

(3) Loženje vatre na otvorenom ognjištu, izvan mesta određenih za kampovanje i logorovanje, dozvoljeno je samo na posebno uređenim i obeleženim ložištima, uz prijavu čuvarskoj službi Nacionalnog parka.

Član 12

(1) Vlasnici i korisnici zemljišta i drugih nepokretnosti, kao i upravljači turističkih prostora, dužni su da, u skladu sa zakonskim propisima, dozvole pristup i prolaz Čuvarima i drugim ovlašćenim licima Upravljača u vršenju službenih radnji i nadzora u Nacionalnom parku.

(2) Zabranjeno je sprečavanje ili ometanje Čuvara i drugih ovlašćenih lica u vršenju radnji i aktivnosti iz stava 1. ovog člana.

Član 13

Korisnici i Posetioci Nacionalnog parka dužni su da prilikom radova i aktivnosti primenjuju mere zaštite prirodnih, kulturnih i drugih vrednosti, kao i mere zaštite životne sredine u skladu sa zakonom i ovim Pravilnikom.

Član 14

(1) Biljke i gljive na području Nacionalnog parka, a kojima je Pravilnikom o proglašenju i zaštiti strogo zaštićenih i zaštićenih divljih vrsta biljaka, životinja i gljiva („Službeni glasnik RS”, br. 5/10, 47/11, 32/16 i 98/16) utvrđen status strogo zaštićenih vrsta nije dozvoljeno seći, kidati, lomiti, čupati, sakupljati njihovo seme i plodove, ili ih na drugi način oštećivati i uništavati.

(2) Životinje koje žive ili povremeno borave na području Nacionalnog parka nije dozvoljeno rasterivati, uznemiravati, hvatati, ubijati i ranjavati, nehotično i namerno trovati, sakupljati jaja i druge razvojne oblike, uništavati i oštećivati gnezda i ostala mesta i objekte na kojima se životinje razmnožavaju, odgajaju mladunce, sklanjaju, borave i hrane.

(3) Lice koje na području Nacionalnog parka pronađe povređenu, bolesnu ili uginulu strogo zaštićenu ili zaštićenu divlju životinju, dužno je da shodno članu 93. Zakona, svoj nalaz bez odlaganja prijavi Ministarstvu ili Zavodu za zaštitu prirode, kao i Upravljaču.

Član 15

(1) Divlje vrste biljaka, gljiva, lišajeva i životinja koje su utvrđene Uredbom o stavljanju pod kontrolu sakupljanja i prometa divlje flore i faune („Službeni glasnik RS”, br. 31/05, 45/05, 22/07, 38/08, 9/10 i 69/11) mogu se sakupljati na području Nacionalnog parka na način i pod uslovima utvrđenim navedenom uredbom, kao i u skladu sa ostalim zakonskim propisima.

(2) Lica koja vrše sakupljanje divlje flore i faune iz stava 1. ovog člana na području Nacionalnog parka dužna su da Čuvaru ili drugom ovlašćenom licu Upravljača prijave dnevne količine i vrste sakupljene flore i faune.

(3) Sakupljanje divlje flore i faune iz stava 1. ovog člana nije dozvoljeno na površinama i mestima koja su utvrđena članom 9. ovog Pravilnika.

(4) Za sakupljanje divlje flore i faune na zemljištu u privatnoj svojini potrebna je dozvola vlasnika ili korisnika tog zemljišta.

Član 16

(1) Vrste divlje flore i faune čije je korišćenje i zaštita regulisano propisima iz oblasti šumarstva, poljoprivrede, lovstva i ribarstva mogu se na području Nacionalnog parka koristiti na način i pod uslovima iz tih propisa.

(2) Za pristup i boravak na mestima u Nacionalnom parku koja su utvrđena članom 9. tač. 1)–6) ovog Pravilnika, radi korišćenja divlje flore i faune u okviru dozvoljenih aktivnosti u naučno-istraživačke svrhe, potrebno je pribaviti odobrenje Upravljača.

(3) Lov, odnosno pristup i boravak lovaca sa oružjem i psima na mestima iz stava 2. ovog člana nije dozvoljen.

Član 17

Upravljač će na pogodan način javno prikazati i učiniti dostupnim Korisnicima i Posetiocima spiskove vrsta divlje flore i faune iz čl. 15, 16. i 17. sa informacijama od značaja za njihovo prepoznavanje, zaštitu i režim korišćenja.

Član 18

(1) Na području Nacionalnog parka zabranjeno je:

1. 1) unošenje alohtonih vrsta;
2. 2) gradnja rafinerija nafte i objekata hemijske industrije, metalurških i termoenergetskih objekata, kao i skladišta nafte, naftnih derivata i prirodnog gasa;
3. 3) gradnja hidroelektrana i drugih hidrotehničkih objekata za zahvatanje i transport vode za potrebe izgradnje i rada hidroelektrana;
4. 4) uzimanje fosilnog materijala sa profila, osim za potrebe naučnih istraživanja;
5. 5) privremeno ili trajno postavljanje kamp-kućica, auto-prikolica ili sličnih objekata na mestima koja nisu za to određena od strane Upravljača,
6. 6) deponovanje komunalnog, industrijskog, radioaktivnog i drugog otpada;
7. 7) izgradnja objekata za reciklažu i spaljivanje otpada;
8. 8) oštećivanje, uništavanje ili uklanjanje tabli i natpisa na tablama i drugih oznaka, kao i njihovo zaklanjanje odnosno maskiranje drugim objektima;
9. 9) obavljanje ostalih delatnosti i aktivnosti kojima se uništava priroda, odnosno ugrožavaju obeležja Nacionalnog parka.

(2) Izuzetno od odredbe stava 1. tačka 1. ovog člana, alohtone vrste mogu se uneti pod uslovima i na način utvrđenim članom 82. Zakona i uz odobrenje Upravljača.

(3) Na području Nacionalnog parka obavezni su kontrola i suzbijanje vrsta biljaka i životinja koje je Ministarstvo proglasilo za invazivne.

Član 19

Zabranjeno je bez odobrenja Upravljača ostavljati uginule, zaklane i ubijene životinje i njihove delove, klanični otpad i mesne prerađevine na mestima uređenim kao hranilišta mesojeda.

Član 20

(1) Zabranjeno je, shodno članu 98. Zakona, uzimati iz prirode geološka i paleontološka dokumenta, odnosno fosile, minerale i kristale, koji su proglašeni zaštićenim prirodnim dobrima ili se nalaze na objektu geonasleđa i zaštićenom nalazištu.

(2) Nalazač geoloških i paleontoloških dokumenata iz stava 1. ovog člana koja bi mogla predstavljati zaštićenu prirodnu vrednost dužan je da iste prijavi Ministarstvu u roku od osam dana od dana pronalaska i preduzme mere zaštite od uništenja, oštećivanja ili krađe.

(3) Nalazač i Upravljač mogu se sporazumeti da Upravljač izvrši prijavu i preduzme mere iz stava 2. ovog člana umesto nalazača.

(4) U speleološkim objektima zabranjeno je, shodno članu 25. Zakona, zagađivati vodotoke i izvore, upuštati, unositi i ostavljati otrovne materije, čvrste otpatke i uginule životinje ili deponovati bilo koju vrstu otpadaka na mestima i na takav način da mogu biti uneti u speleološki objekat tekućom vodom ili slobodnim kretanjem, uništavati, oštećivati i odnositi delove pećinskog nakita, sedimenata i fosilnih ostataka i artefakata, uništavati ili odnositi primerke faune i flore i narušavati njihova staništa, izvoditi građevinske radove koji mogu prouzrokovati nepovoljne i trajne promene geomorfoloških i hidroloških obeležja.

(5) U cilju naučnog istraživanja, zaštite i uređenja speleoloških objekata može se dozvoliti uzimanje i iznošenje predmeta iz st. 1. i 4. ovog člana, odnosno vršenje manjih promena na delovima pećinskih ulaza i kanala, u skladu sa čl. 97, 98. i 99. Zakona i pod uslovima i na način utvrđen aktom Vlade, shodno članu 25. stav 2. Zakona.

Član 21

(1) Zabranjeno je oštećivati i uništavati predmete i objekte koji imaju kulturno-istorijsku vrednost, odnosno svojstvo ili status evidentiranog ili utvrđenog kulturnog dobra.

(2) Nije dozvoljeno oštećivati ili uništavati objekate koji predstavljaju istaknute primere narodnog graditeljstva.

(3) Nije dozvoljeno raskopavanje mesta na kojima su konstatovani ili osnovano pretpostavljeni arheološki nalazi, niti njihovo zauzeće izgradnjom objekata ili drugim radovima.

(4) Upravljač će, u saradnji sa nadležnim institucijama za istraživanje i zaštitu kulturnih dobara, arheološkog i etnografskog blaga sačiniti popis predmeta, objekata i mesta iz st. 1, 2. i 3. ovog člana na području Nacionalnog parka.

(5) Upravljač će na vidan i pogodan način obeležiti objekte i mesta sa kulturno-istorijskim vrednostima na području Nacionalnog parka.

Član 22

(1) Zabranjeno je obavljati radove i druge aktivnosti kojima se mogu izazvati nepovoljne promene životne sredine, odnosno zagaditi zemljište, voda i vazduh, stvarati prekomerna buka i indukovati zračenje štetno po ljude i živi svet, a shodno propisima koji regulišu oblast zaštite životne sredine.

(2) U skladu sa članom 57. Zakona, za radove i aktivnosti, odnosno izvođenje projekata na zaštićenom području sprovodi se postupak procene uticaja na životnu sredinu, ili se pribavlja akt o uslovima i merama zaštite prirode koji izdaje Zavod za zaštitu prirode Srbije (u daljem tekstu: Zavod).

(3) Nosilac projekta dužan je da planirane radove i aktivnosti iz stava 2. ovog člana pismeno prijavi Upravljaču.

Član 23

(1) Poljoprivredna delatnost, odnosno obrada zemljišta i gajenje ratarskih i voćarskih kultura, krmnog i industrijskog bilja, gajenje stoke, živine i pčela i primarna prerada poljoprivrednih proizvoda vrši se u skladu sa propisima koji regulišu oblast poljoprivrede, veterine, zaštite bilja i fitosanitarne zaštite i ovim Pravilnikom.

(2) Na području Nacionalnog parka nije dozvoljeno obrađivati zemljište na terenu sa strmim nagibom na takav način koji može izazvati ispiranje i odnošenje tla ili smanjenje njegove plodnosti.

(3) Na površinama na kojima je utvrđen režim zaštite I stepena nije dozvoljeno obavljanje delatnosti i korišćenje prirodnih resursa, osim radova i aktivnosti u svrhe naučnih istraživanja, kao i kontrolisanih poseta u obrazovne, rekreativne i opštekulturne svrhe, te sprovođenje zaštitnih, sanacionih i drugih neophodnih mera u slučaju elementarnih nepogoda, požara i udesa, pojave biljnih i životinjskih bolesti ili prenamnoženja štetočina, uz prethodnu saglasnost Ministarstva.

(4) Na površinama na kojima je utvrđen režim zaštite II stepena nije dozvoljeno preoravanje prirodnih livada i unošenje invazivnih alohtonih vrsta.

(5) Na površinama na kojima je utvrđen režim zaštite III stepena nije dozvoljeno unošenje invazivnih alohtonih vrsta.

(6) Objekti za odlaganje stajskog i drugog organskog đubriva moraju zadovoljavati propise i standarde zaštite životne sredine i sanitarne zaštite izvorišta za snabdevanje vodom za piće.

(7) Nije dozvoljeno spaljivanje organskih ostataka posle žetve useva (strnjike) odnosno korova.

(8) Obavljanje pčelarstva se vrši na osnovu Pravilnika o uslovima i načinu gajenja i selidbe pčela, sadržini uverenja o transportu, kao i o uslovima za izdavanje saglasnosti da pčelari iz drugih zemalja mogu koristiti pčelinju pašu na teritoriji Republike Srbije („Službeni glasnik RS”, broj 73/10). Zabranjeno je postavljanje pčelinjaka na lokalitetima u okviru režima I stepena zaštite, na parking mestima i radilištima.

Član 24

(1) Na površinama na kojima je utvrđen režim zaštite II i III stepena, dozvoljena je upotreba bioloških i biotehničkih sredstava radi očuvanja biološke raznovrsnosti a u skladu sa članom 19. Zakona.

(2) Hemijska sredstva mogu se koristiti u skladu sa režimima zaštite, uz odobrenje Ministarstva nadležnog za poslove poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede a uz saglasnost Ministarstva.

Član 25

(1) Gajenje, zaštita i korišćenje šuma vrši se u skladu sa Zakonom o šumama, propisima donetim na osnovu tog zakona, Zakonom i ovim Pravilnikom.

(2) Gazdovanje šumama u državnoj svojini sprovodi se u skladu sa planovima razvoja šumskih područja, osnovama gazdovanja šumama, godišnjim planovima gazdovanja šumama i izvođačkim projektima za gazdovanje šumama.

(3) Gazdovanje šumama sopstvenika vrši se na osnovu programa gazdovanja tim šumama i godišnjih planova gazdovanja za šume sopstvenika.

(4) Na području Nacionalnog parka, Upravljač je korisnik šuma u državnoj svojini kojima gazduje u okviru 12 gazdinskih jedinica (GJ) i to: GJ „Čezava”, GJ „Desna reka”, GJ „Leva reka”, GJ „Kožica”, GJ „Boljetinska reka”, GJ „Boljetinka”, GJ „Porečke šume”, GJ „Zlatica”, GJ „Crni vrh”, GJ „Pecka bara”, GJ „Štrbačko korito” i GJ „Đerdap”.

Član 26

(1) Na površinama na kojima je utvrđen režim zaštite I stepena, šume su izuzete iz gazdovanja.

(2) Na ostalim površinama vrši se održivo gazdovanje šumama kao dobrom od opšteg interesa, kojim se osigurava umereno povećanje površina pod šumskim ekosistemima i poboljšanje njihovog sastava, zdravstvenog stanja i proizvodne sposobnosti, omogućava zastupljenost viših uzgojnih tipova i debljinskih razreda i kvalitet drveta, povećava očuvanje raznovrsnosti i izvornosti drveća, žbunja i ostalih biljaka u šumskim ekosistemima, obezbeđuje zaštita šuma i uspostava šumskog reda i omogućava planska izgradnja i rekonstrukcija šumarskih objekata.

(3) Krčenje i čista seča šuma dozvoljeni su isključivo radi promene vrste drveća i uzgojnih oblika šume na malim površinama, izgradnje šumskih komunikacija i objekata, zaštite i nadzora prirodnih vrednosti i za druge planske namene izgradnje i uređenja prostora, u skladu sa zakonom.

(4) Zabranjena je seča ili drugi oblici uklanjanja ili oštećivanja reprezentativnih stabala drveća i primeraka zaštićenih, retkih i u drugom pogledu značajnih vrsta drveća i žbunja. Spisak navedenih vrsta dat je u PRILOGU 3 ovog Pravilnika.

Član 27

(1) Korišćenje, zaštita i uređenje voda i zaštita od štetnog dejstva voda vrše se na osnovu Zakona o vodama („Službeni glasnik RS”, br. 31/10, 93/12, 101/16 i 95/18 – dr.zakon) propisa donetih na osnovu tog zakona, Zakona o zaštiti i održivom korišćenju ribljeg fonda („Službeni glasnik RS”, br. 128/14 i 95/18 – dr.zakon) i ovog Pravilnika.

(2) Nacionalni park obuhvata delove vodnog područja Dunav.

(3) Javno preduzeće za upravljanje vodama „Srbijavode” donosi planove i godišnje programe upravljanja vodama, vodi registre zaštićenih oblasti i katastre vodnih objekata na vodnim područjima iz stava 2. ovog člana.

(4) Na području Nacionalnog parka zabranjeni su radovi na regulaciji i pregrađivanju vodotokova.

(5) Na površinama na kojima je utvrđen režim zaštite I stepena nije dozvoljeno korišćenje voda.

(6) Na površinama na kojima je utvrđen režim zaštite II stepena zabranjeno je kaptiranje izvora, pregrađivanje i regulacija vodotoka koji nisu predviđeni prostornim planom ili odgovarajućim programom, kao i eksploatacija rečnih nanosa.

(7) Na površinama na kojima je utvrđen režim zaštite III stepena zabranjeno je unositi u vodotokove alohtone vrste riba i drugih životinjskih vrsta, graditi vodne akumulacije, izvoditi zahvate kojim bi se menjao vodni režim, oblik korita ili na bilo koji drugi način uticalo na prirodne odnose vodotokova i priobalnog zemljišta, osim ako to zahtevaju potrebe za zaštitom od erozije, za snabdevanje pitkom vodom ili potrebe za zahvate za zaštitu voda, eksploatisati kamen, šljunak i pesak iz vodotokova i vodnih zemljišta, osim u obimu i količini određenoj u planu upravljanja vodnim slivom ili njegovih delova, ili ako su takvi zahvati nužni za uređenje vodnog režima.

(8) Za kaptiranje izvora, odvođenje vode i druge hidrotehničke radove na području Nacionalnog parka, kao i za radove na vodnom zemljištu ribolovnih voda, potrebno je pribaviti i akt o uslovima i merama zaštite prirode.

(9) Javno preduzeće „Srbijavode” i Javno preduzeće „Elektroprivreda Srbije” Beograd, ogranak „HE Đerdap” dužni su da redovno obaveštavaju Upravljača o planiranom režimu rada i očekivanim većim oscilacijama nivoa vode u vodoakumulaciji „Đerdapskog jezera” nastalog izgradnjom HE „Đerdap 1” i to od 1.040,8 do 940 km.

(10) Javno preduzeće „Elektroprivreda Srbije” Beograd, ogranak „HE Đerdap” je dužna da nadoknadi Upravljaču štetu nastalu na ribljem fondu usled nagle promene niova vode u vodoakumulaciji „Đerdapsko jezero”.

Član 28

(1) Planovi upravljanja vodama usklađuju se sa donetim Planom upravljanja Nacionalnog parka.

(2) Upravljač i Javno preduzeće „Srbijavode” sarađuju u stvarima od zajedničkog interesa za upravljanje Nacionalnim parkom i vodnim područjem, posebno na usklađivanju dokumenata iz stava 1. ovog člana.

(3) Javno preduzeće „Srbijavode” dužno je da dostavi Upravljaču podatke iz katastra zagađivača, katastra vodoprivrednih objekata i katastra bujičnih tokova na području Nacionalnog parka, kao i druge podatke od interesa Upravljača.

Član 29

(1) Eksploatacija mineralnih sirovina vrši se u skladu sa Zakonom o rudarstvu i geološkim istraživanjima („Službeni glasnik RS”, br. 101/15, 95/18 – dr.zakon i 40/21) propisima donetim na osnovu tog zakona i ovim Pravilnikom.

(2) Na teritoriji Nacionalnog parka Đerdap zabranjeni su svi oblici eksploatacije mineralnih sirovina, osim eksploatacije i primarne prerade iz površinskog kopa „Jelenska stena”, na način kako je to predviđeno Prostornim planom Republike Srbije i Prostornim planom područja posebne namene.

Član 30

(1) Aktivnosti lova na području Nacionalnog parka obavljaju se u skladu sa Zakonom o divljači i lovstvu („Službeni glasnik RS”, br. 18/10 i 95/18 – dr. zakon), propisima donetim na osnovu tog zakona, Zakonom i ovim Pravilnikom.

(2) Gazdovanje lovištima na području Nacionalnog parka vrši se na osnovu programa razvoja lovnog područja, lovne osnove za gazdovanje lovištem i godišnjeg programa gazdovanja lovištem.

(3) Na području Nacionalnog parka, Upravljač je korisnik lovišta „Đerdap”.

(4) Na površinama na kojima je utvrđen režim zaštite I stepena zabranjene su sve aktivnosti lova.

(5) Na površinama na kojima je utvrđen režim zaštite II stepena lov je ograničen, u skladu sa planskim dokumentima Upravljača.

(6) Na površinama na kojima je utvrđen režim zaštite III stepena lov je dozvoljen u skladu sa zakonom.

(7) Na utvrđenim i obeleženim staništima i mestima prihrane ptica i drugih životinja zabranjen je odstrel divljih vrsta.

(8) Upravljač naplaćuje naknadu lovačkom udruženju za obavljanje aktivnosti lova na području Nacionalnog parka u skladu sa planskim dokumentom koji reguliše oblast lova.

Član 31

(1) Zaštita i korišćenje faune riba na području Nacionalnog parka vrši se u skladu sa Zakonom o zaštiti i održivom korišćenju ribljeg fonda, propisima donetim na osnovu tog zakona, Programom upravljanja ribarskim područjem i ovim Pravilnikom.

(2) Ribolovne vode na prostoru Nacionalnog parka pripadaju Ribarskom području „Đerdap” (u daljem tekstu: Ribarsko područje) koje je određeno posebnim aktom Upravljača, u skladu sa zakonom.

(3) Upravljač, odnosno Javno preduzeće „Nacionalni park Đerdap” je korisnik Ribarskog područja.

Član 32

(1) Na Ribarskom području dozvoljene su aktivnosti privrednog i rekreativnog ribolova, u skladu sa zakonom, programom upravljanja Ribarskim područjem i ovim Pravilnikom.

(2) Na Ribarskom području može se vršiti ribolov u naučnoistraživačke svrhe i sanacioni izlov ribe, pod uslovima utvrđenim zakonom i programom upravljanja Ribarskog područja, a na osnovu dozvole Ministarstva.

(3) Na Ribarskom području mogu se organizovati takmičenja u sportskom ribolovu, u skladu sa zakonom i uz odobrenje Upravljača.

Član 33

(1) Na ribolovnim vodama Ribarskog područja utvrđuju se režimi ribolova i period lovostaja u skladu sa propisima koji uređuju zaštitu i održivo korišćenje ribljeg fonda.

(2) Upravljač može, na osnovu ukazane potrebe i dozvole Ministarstva i u skladu sa programom upravljanja Ribarskim područjem izmeniti odnosno pooštriti režim ribolova i drugačije odrediti period lovostaja za određene vrste riba.

(3) Upravljač će svake godine posle donošenja godišnjeg programa upravljanja Ribarskim područjem na podesan način učiniti dostupnim zainteresovanim ribolovcima režim ribolova i period lovostaja za tu godinu, kao i druge informacije od značaja za zaštitu i korišćenje ribolovnih voda.

Član 34

Upravljač, u skladu sa zakonom, izdaje odnosno distribuira/prodaje dozvole za privredni i rekreativni ribolov.

Član 35

(1) Ukoliko na području Nacionalnog parka dođe do pojave pasa i mačaka bez vlasnika, ili bez kontrole vlasnika, Upravljač obaveštava nadležnu lokalnu samoupravu radi preduzimanja zakonom propisanih obaveza.

(2) Uklanjanje uginulih životinja sa područja Nacionalnog parka organizuje opštinska uprava, u skladu sa Zakonom o veterinarstvu („Službeni glasnik RS”, br. 91/05, 30/10, 93/12 i 17/19 – dr.zakon).

Član 36

(1) Na području Nacionalnog parka mogu se organizovati sportska takmičenja i aktivnosti rekreacije na vodi i snegu, u ronjenju, ribolovu, planinarstvu, alpinizmu i speleologiji, biciklizmu, automobilizmu, paraglajdingu i drugim oblastima ukoliko se tim aktivnostima ne oštećuju ili ugrožavaju prirodne vrednosti i kvalitet životne sredine.

(2) Za aktivnosti iz stava 1. ovog člana organizator pribavlja odobrenje Upravljača i plaća naknadu u skladu sa posebnim aktom koji donosi Upravljač.

(3) Organizator je dužan da takmičenje prijavi Upravljaču najmanje 15 dana pre dana planiranog za njegov početak.

(4) Za planirane sportske aktivnosti kod kojih se osnovano pretpostavlja mogućnost uticaja na prirodne vrednosti Nacionalnog parka i kvalitet životne sredine organizator je, na osnovu obaveštenja Upravljača, dužan da pribavi akt o uslovima i merama zaštite prirode koji izdaje Zavod.

Član 37

(1) Na području Nacionalnog parka pravna i fizička lica mogu obavljati delatnost turizma i ugostiteljstva u skladu sa zakonom.

(2) Za obavljanje delatnosti iz stava 1. ovog člana može se naplatiti se naknada u skladu sa posebnim aktom Upravljača.

Član 38

(1) Turističke grupe i pojedinci mogu posećivati i razgledati lokalitete i površine na području Nacionalnog parka iz obrazovnih, rekreativnih ili opštekulturnih razloga i potreba.

(2) Na površinama koje su u režimu I stepena zaštite poseta i razgledanje mogući su jedino u okviru kontrolisanih poseta na registrovanim pešačkim stazama, uz nadzor Čuvara.

(3) Turističke grupe i pojedinci mogu posećivati i razgledati lokalitete i površine na kojima je utvrđen režim zaštite II i III stepena, ali su dužni da posetu prijave Upravljaču.

(4) Za aktivnosti iz ovog člana Posetioci plaćaju naknadu u skladu sa posebnim aktom Upravljača.

Član 39

(1) Korisnici područja Nacionalnog parka mogu slobodno da se kreću na površinama na kojima je utvrđen režim zaštite II i III stepena.

(2) Na delu područja na kom je utvrđen režim zaštite I stepena Korisnici mogu da borave isključivo po pravilima koja važe za Posetioce iz člana 38. stav 2. Pravilnika.

(3) Lica koja poseduju imanja na delu područja na kom je utvrđen režim zaštite I stepena imaju slobodan pristup do svojih imanja.

Član 40

(1) Izgradnja objekata i uređenje prostora na području Nacionalnog parka vrši se u skladu sa Zakonom, Prostornim planom područja posebne namene i ovim Pravilnikom.

(2) Na površinama na kojima je utvrđen režim zaštite I stepena zabranjena je izgradnja objekata.

(3) Na površinama na kojima je utvrđen režim zaštite II stepena zabranjena je izgradnja industrijskih, metalurških i rudarskih objekata, asfaltnih baza i rafinerija nafte, objekata za reciklažu i spaljivanje otpada kao i objekata za skladištenje i prodaju derivata nafte i tečnog naftnog gasa, termoelektrana i vetrogeneratora, hidroelektrana i drugih hidrotehničkih objekata za zahvatanje i transport vode za potrebe izgradnje i rada hidroelektrana, solarnih elektrana i elektrana na bio-gas, luka i robno-trgovinskih centara, aerodroma i uslužnih skladišta, magacina i hladnjača, vikendica i drugih porodičnih objekata za odmor, objekata turističkog smeštaja i turističke infrastrukture. Ograničava se regulacija i pregrađivanje vodotoka na objekte za regulaciju i pregrađivanje vodotoka u funkciji zaštite od poplava, melioracione i druge hidrotehničke radove, izgradnju stambenih i ekonomskih objekata, objekata poljoprivrednih gazdinstava, ribnjaka i objekata za konvencionalno gajenje domaćih životinja.

(4) Na površinama na kojima je utvrđen režim zaštite III stepena zabranjena je izgradnja rafinerija nafte i objekata hemijske industrije, metalurških i termoenergetskih objekata, skladišta nafte, naftnih derivata i prirodnog gasa, izgradnja septičkih jama vodopropusnog tipa, objekata za deponovanje radioaktivnog i drugog opasnog otpada, novih objekata i infrastrukture za snabdevanje energijom osim iz obnovljivih izvora za potrebe stanovništva i delatnosti u području parka, vodnih akumulacija i skladišta industrijske robe i građevinskog materijala. Ograničava se izgradnja industrijskih, energetskih i infrastrukturnih objekata, objekata turističkog smeštaja i javnih skijališta, vikendica i naselja i širenje građevinskih područja.

Član 41

(1) Organizacija, korišćenje, uređenje prostora i izgradnja objekata na području Nacionalnog parka vrši se na osnovu prostornog plana područja posebne namene odnosno urbanističkih planova, u skladu sa zakonom.

(2) Planovi iz stava 1.ovog člana moraju biti usklađeni sa aktom o proglašenju i donetim Planom upravljanja.

(3) Planirane radove na izgradnji objekata i uređenju prostora, naručilac radova dužan je da pismeno prijavi Upravljaču, u skladu sa članom 57. stav 5. Zakona.

(4) Prijava iz stava 1. ovog člana sadrži osnovne podatke o naručiocu radova, podatke o izvođaču radova, vrsti i obimu planiranih radova, lokaciji i vlasništvu na nepokretnostima.

(5) Upravljač će u roku od 15 dana od dana podnošenja prijave dostaviti naručiocu radova pisano obaveštenje o mogućnostima za obavljanje radova, daljoj proceduri i dokumentaciji koju je potrebno dostaviti Upravljaču.

(6) Ukoliko se na osnovu predočenih podataka ne može pružiti merodavno i kvalifikovano obaveštenje, Upravljač će od naručioca radova tražiti dopunu prijave.

(7) Organ nadležan za izdavanje građevinske dozvole za izgradnju objekata u Nacionalnom parku, u skladu sa članom 19. stav 4. Zakona o nacionalnim parkovima („Službeni glasnik RS”, broj 84/15), obavezan je da dostavi jedan primerak dozvole Upravljaču.

Član 42

Izgradnja i rekonstrukcija stambenih, ekonomskih i pomoćnih objekata poljoprivrednih domaćinstava, vikendica i privremenih objekata izvan građevinskih rejona i građevinskog zemljišta utvrđenih i proglašenih u skladu sa zakonom ograničena je na području Nacionalnog parka.

Član 43

(1) Održavanje čistoće i upravljanje otpadom na području Nacionalnog parka vrši se u skladu sa Zakonom, Zakonom o upravljanju otpadom („Službeni glasnik RS”, br. 36/09, 88/10, 14/16 i 95/18 – dr.zakon) propisima donetim na osnovu tog zakona, drugim zakonima i propisima koji se odnose na otpadne materije i ovim Pravilnikom.

(2) Na području Nacionalnog parka je zabranjeno:

(3) – obrazovanje deponija, odnosno odlaganje komunalnog, industrijskog i građevinskog otpada, ambalaže, rashodovanih motornih vozila, brodova, drugih mašina i aparata;

(4) – izgradnja objekata za reciklažu i spaljivanje otpada;

(5) – rukovanje hemijskim materijama i naftnim derivatima u količinama i na način koji mogu prouzrokovati zagađivanje zemljišta i voda i izazvati trovanje i druge nepovoljne posledice po biljni i životinjski svet,

(6) – neregulisano ispuštanje otpadnih voda domaćinstava, privrednih i drugih objekata, odnosno ispuštanje protivno propisima iz oblasti vodoprivrede,

(7) – skladištenje stajskog đubriva na način koji narušava životnu sredinu, lepotu prirodnih predela, naseljenih mesta i okoline nepokretnih kulturnih dobara.

(8) Regionalni i lokalni planovi upravljanja otpadom usklađuju se sa Planom upravljanja Nacionalnog parka.

Član 44

(1) Svako je dužan da sakuplja i odlaže otpatke koje stvara na mesta koja su posebno uređena odnosno opremljena i obeležena za te namene.

(2) Upravljač će postaviti odgovarajuću opremu, odnosno kante, korpe ili kese za privremeno odlaganje čvrstih otpadaka na delovima područja Nacionalnog parka koja su predmet obilaska i razgledanja Posetilaca i organizovati njihovo pražnjenje i odvoženje.

(3) Na prostorima u naseljima i na površinama pored kulturnih, turističkih, smeštajnih i ugostiteljskih objekata odgovarajuću opremu, odnosno kontejnere, kante, korpe, kese i sl. za privremeno odlaganje čvrstih otpadaka, kao i organizovanje njihovog pražnjenja i odvoženja organizuju komunalne službe nadležnih jedinica lokalne samouprave.

(4) Na prostorima i na površinama javnih puteva: magistralni put M-25/1, regionalni put R-104 Majdanpek–Donji Milanovac, regionalni put R-106 Klokočevac–Mosna i na prostorima i površinama ostalih lokalnih puteva odgovarajuću opremu, odnosno kontejnere, kante, korpe ili kese za privremeno odlaganje čvrstih otpadaka, kao i organizovanje njihovog pražnjenja i odvoženja, odnosno poslove održavanja čistoće javnih puteva i putnog pojasa organizuje upravljač javnog puta.

(5) Upravljač će inicirati saradnju sa komunalnim službama teritorijalno nadležnih jedinica lokalne samouprave u oblasti održavanja čistoće kroz organizovano postavljanje i redovno pražnjenje kontejnera za smeće u naseljenim delovima područja Nacionalnog parka i mestima okupljanja većeg broja posetilaca.

Član 45

(1) Vlasnici i korisnici nepokretnosti dužni su da iste održavaju u čistom i urednom stanju.

(2) Obavezna je seča trulog, prestarelog i oštećenog drveća i žbunja i potkresivanje grana i uklanjanje korova na zemljištu u putnom i vodnom pojasu, oko javnih i privrednih objekta, kulturnih dobara, istorijskih spomenika i javnih česmi i na površinama za rekreaciju, uz prethodno pribavljenu saglasnost Upravljača.

(3) Korisnici i sopstvenici šuma dužni su da održavaju šumski red u skladu sa propisima u oblasti šumarstva, uključujući i obavezu što kraćeg zadržavanja posečenih stabala i ogrevnog drveta pored puteva.

Član 46

(1) Upravljač u roku utvrđenom i na način propisan zakonom obeležava Nacionalni park kao zaštićeno područje tablama propisanog izgleda i sadržaja, a granice Nacionalnog parka obeležava propisanim oznakama.

(2) Upravljač u rokovima i na način propisan zakonom obeležava granicu ribarskog područja, kao i granice delova ribarskog područja na kojim je zabranjen ili ograničen ribolov.

(3) Upravljač u skladu sa zakonom obeležava lovište „Đerdap”.

(4) Upravljač odgovarajućim tablama obeležava mesta i objekte gde je pristup i boravak zabranjen ili ograničen.

(5) Upravljač postavlja i druge table i oznake od značaja za sprovođenje pravila unutrašnjeg reda, režima zaštite i prezentaciju vrednosti Nacionalnog parka.

Član 47

(1) Na području Nacionalnog parka nije dozvoljeno postavljanje informativnih tabli sa nazivima pravnih i fizičkih lica i reklamnih i drugih panoa bez saglasnosti Upravljača.

(2) Reklamne i informativne table i panoi iz stava 1. ovog člana moraju biti u skladu sa Pravilnikom o obliku, sadržini i načinu postavljanja informativnih i drugih oznaka na području Nacionalnog parka Đerdap.

(3) Za postavljanje službenih tabli i drugih oznaka koje su utvrđene propisima iz oblasti turizma, saobraćaja i javnih puteva, vodoprivrede i energetike nije potrebno pribavljanje saglasnosti Upravljača.

(4) Za postavljanje i držanje tabli i panoa iz stava 1. ovog člana Upravljač može naplatiti naknadu u skladu sa posebnim aktom.

Član 48

(1) Dozvoljeno je fotografisanje i snimanje tonskih i video zapisa i filmova na području Nacionalnog parka.

(2) Za radnje iz stava 1. ovog člana koje se vrše u komercijalne svrhe potrebno je pribaviti saglasnost Upravljača i za njih se može naplatiti naknada u skladu sa posebnim aktom Upravljača.

(3) Radi pribavljanja saglasnosti iz stava 2. ovog člana organizator snimanja, odnosno zainteresovano lice prijavljuje planirane aktivnosti snimanja Upravljaču najkasnije 15 dana pre početka planiranih aktivnosti.

(4) Za aktivnosti fotografisanja i snimanja zainteresovano lice će prema potrebi i obaveštenju Upravljača pribaviti akt o uslovima i merama zaštite prirode.

(5) Upravljač može privremeno ili trajno uskratiti saglasnost ukoliko je utvrđen značajan nepovoljan uticaj na prirodne vrednosti.

(6) Fizičko ili pravno lice koje obavlja ili za čiji račun se obavlja snimanje fotografija, tonskih i video-zapisa i filmova u komercijalne svrhe, osim igranih filmova, dužno je da jedan primerak snimljenog materijala dostavi Upravljaču.

Član 49

(1) Na području Nacionalnog parka dozvoljeno je vršiti naučna i primenjena istraživanja i obrazovne aktivnosti u prirodi u skladu sa zakonom i ovim Pravilnikom.

(2) Istraživanja i obrazovne aktivnosti iz stava 1. ovog člana mogu se obavljati na način da ne dovedu do uništenja prirodnih vrednosti ili zagađenja životne sredine na području Nacionalnog parka.

Član 50

(1) Pravno ili fizičko lice koje vrši istraživanja dužno je da pre početka planiranih radova i aktivnosti podnese prijavu Upravljaču. Prijava sadrži merodavne podatke o vrsti, cilju, sadržaju, lokaciji, vremenu trajanja, metodama i sredstvima istraživanja, opremi i alatima, rukovodiocu i učesnicima istraživanja, kao i ostale podatke od značaja za tu vrstu istraživanja. U prijavi se mogu navesti i usluge koje se traže od Upravljača.

(2) Uz prijavu istraživanja prilaže se akt o uslovima i merama zaštite prirode koje izdaje Zavod.

(3) Uz prijavu istraživanja prilaže se i dozvola nadležnog ministarstva, kada se radi o ribolovu u naučno-istraživačke svrhe, istraživanjima strogo zaštićenih i zaštićenih vrsta, speleološkim, geološkim i drugim istraživanjima za čije izvođenje je propisana obaveza pribavljanja dozvole nadležnog organa.

(4) Upravljač će u roku ne dužem od 7 (sedam) dana od dana prijema prijave podnosiocu prijave izdati saglasnost za izvođenje radova i aktivnosti iz stava 1. ovog člana. Saglasnost naročito sadrži: uputstvo o primeni uslova i mera zaštite prirode, uputstvo o poštovanju pravila unutrašnjeg reda, posebne uslove (ako ih ima) u vezi mesta, vremena i načina izvođenja radova, obezbeđenja pratnje Čuvara ili drugog lica, kao i mogućnost i uslove pružanja traženih usluga.

Član 51

(1) Upravljač može u postupku izdavanja saglasnosti odrediti drugo vreme za početak radova i aktivnosti od onog koje je navedeno u prijavi ako oceni da postoji rizik po prirodne vrednosti, bezbednost i zdravlje ljudi, o čemu obaveštava podnosioca prijave prilikom izdavanja saglasnosti.

(2) Upravljač iz razloga navedenih u stavu 1. ovog člana, kao i usled nepoštovanja propisanih uslova i pravila ponašanja od strane lica koja vrše istraživanje može istraživaču pismeno naložiti prekid radova i aktivnosti.

Član 52

(1) Obrazovne aktivnosti na području Nacionalnog parka koje zahtevaju boravak na lokalitetima kojima upravlja Javno preduzeće „Nacionalni park Đerdap”, kao što su škola u prirodi, terenska nastava, seminari i stručne ekskurzije i sl. potrebno je pismeno prijaviti Upravljaču najkasnije sedam dana pre početka aktivnosti.

(2) Aktivnosti iz stava 1. ovog člana ne mogu započeti pre nego što Upravljač potvrdi prijem prijave tih aktivnosti. Prijava nameravanih obrazovnih aktivnosti mora sadržati relevantne podatke o vrsti, cilju, sadržaju, lokaciji, vremenu trajanja, organizatoru i broju učesnika. U prijavi se mogu navesti i usluge odnosno pomoć koja se očekuje od Upravljača.

(3) Upravljač će najkasnije u roku od tri dana od dana prijema prijave pismeno obavestiti podnosioca prijave o prijemu prijave, eventualnim posebnim uslovima zaštite prirode i životne sredine prilikom obavljanja aktivnosti, kao i o mogućnostima i uslovima pružanja traženih usluga ili pomoći.

Član 53

(1) U roku od 15 dana po završetku terenskih istraživačkih radova i obrazovnih aktivnosti, nosilac istraživanja, odnosno organizator obrazovnih aktivnosti dužan je da Upravljaču dostavi kratak izveštaj o toku i glavnim rezultatima sprovedenih istraživanja i obrazovnih aktivnosti.

(2) O završetku elaborata odnosno publikovanju rezultata o izvršenim istraživanjima nosilac istraživanja dužan je da obavesti Upravljača u roku od 15 dana, kao i da taj elaborat ili publikovani rad dostavi Upravljaču.

(3) Onome ko blagovremeno ne podnese izveštaj iz stava 1. odnosno ne dostavi obaveštenje i elaborat ili rad iz stava 2. ovog člana, Upravljač može uskratiti saglasnost za naredna istraživanja, odnosno obaveštenje i usluge za obavljanje obrazovnih aktivnosti.

Član 54

(1) Sprovođenje pravila unutrašnjeg reda obezbeđuje i neposredni nadzor na području Nacionalnog parka vrši služba čuvara zaštićenog područja (u daljem tekstu: Čuvarska služba).

(2) Čuvarsku službu čine rukovodilac službe čuvara zaštićenog područja (u daljem tekstu: Rukovodilac službe) i čuvari zaštićenog područja (Čuvari).

(3) Čuvarska služba je organizovana po rejonima i formirana posebno od ostalih službi čuvanja (služba čuvanja šuma, služba ribočuvara i lovočuvara) koje se u Nacionalnom parku organizuju u skladu sa posebnim zakonima.

(4) Rukovodilac službe vrši koordinaciju rada Čuvarske službe, kontrolu pravilnosti rada Čuvara i vodi evidencije iz oblasti rada Čuvarske službe.

(5) Broj Čuvara na području Nacionalnog parka utvrđuje se na osnovu karakteristika područja, u skladu sa članom 3. Pravilnika o uslovima koje mora da ispunjava upravljač zaštićenog područja („Službeni glasnik RS”, broj 85/09). S obzirom na izuzetno mali antropogeni uticaj na pojedinim delovima područja Nacionalnog parka (GJ „Desna reka”, GJ „Leva reka”, GJ „Boljetinska reka”, GJ „Zlatica”, GJ „Štrbačko korito”) gde je prisutan skoro isključivo državni posed bez prisustva seoskih domaćinstava i lokalnog stanovništva, kao i s obzirom na ostale službe čuvanja koje Upravljač organizuje na području Nacionalnog parka (služba čuvanja šuma, služba ribočuvara i lovočuvara) određuje se da najmanje jedan Čuvar kontroliše površinu do 5.000 ha, iz čega proizilazi da Čuvarsku službu čine Rukovodilac službe i najmanje 13 (trinaest) Čuvara.

Član 55

Za vreme službe, Čuvar nosi službenu uniformu, značku Čuvara, obeležja u skladu sa zakonom i knjigu zapisnika.

Član 56

(1) Čuvar za vreme službe može nositi oružje.

(2) Vrstu, uslove i pravila nošenja i upotrebe i način čuvanja oružja utvrđuje Upravljač u skladu sa zakonom.

Član 57

(1) Čuvar poseduju službenu legitimaciju kojom dokazuje identitet, status službenog lica i ovlašćenja u skladu sa zakonom.

(2) Čuvar je dužan da prilikom vršenja odgovarajućih službenih radnji prethodno pokaže službenu legitimaciju.

(3) Službenu legitimaciju čuvaru izdaje Upravljač na obrascu koji propisuje Ministarstvo.

(4) O izdatim legitimacijama Upravljač vodi evidenciju.

(5) Čuvar koji je prestao da vrši čuvarsku službu, dužan je da službenu legitimaciju u roku od tri dana od dana prestanka službe preda Upravljaču

(6) U slučaju gubitka ili težeg oštećenja službene legitimacije Čuvar je dužan da o tome odmah obavesti Upravljača.

(7) Izgubljena ili teško oštećena legitimacija oglašava se nevažećom u „Službenom glasniku Republike Srbije” i briše se iz evidencije o izdatim legitimacijama, a čuvaru se izdaje nova legitimacija.

Član 58

(1) Rad Čuvarske službe organizuje se na terenu na način da Čuvar vrši neposredni nadzor i kontroliše sprovođenje pravila unutrašnjeg reda na jednom čuvarskom rejonu.

(2) Čuvarski rejon u smislu ovog Pravilnika, čini deo područja Nacionalnog parka i prostor u okruženju ili neposrednom susedstvu koji predstavlja kompaktnu celinu u pogledu konfiguracije terena i mogućnosti nadgledanja.

(3) Čuvar je odgovoran za unutrašnji red na rejonu za koji je zadužen.

(4) Čuvar svakodnevno vrši obilazak delova rejona ili rejon u celosti.

(5) Čuvar ima pravo i obavezu da izvrši potrebnu službenu radnju i na ostalim čuvarskim rejonima na području Nacionalnog parka, ukoliko to potrebe posla zahtevaju.

(6) Rad Čuvara povremeno i po potrebi organizuje se u paru ili sa više čuvara istovremeno, kroz rad u smenama ili dežurstva, patrolni obilazak i stacionarne kontrole ili kombinovanjem napred navedenih metoda, odnosno drugom primenom terenskog rada.

(7) Upravljač će posebnim aktom utvrditi i na pogodan način objaviti spisak čuvarskih rejona, sa njihovim nazivima, površinama, imenima čuvara i odgovarajućim grafičkim prikazom.

Član 59

(1) U vršenju čuvarske službe, dužnost Čuvara je da:

1. 1) prati odnosno nadgleda kretanje i aktivnosti posetilaca i drugih korisnika, posebno:

(2) – gradnju, rekonstrukciju i dogradnju objekata, transport građevinskog materijala i druge radove koji se u skladu sa zakonom smatraju izgradnjom objekata,

(3) – korišćenje mineralnih sirovina, odnosno kamena, šljunka, peska, drobine i zemlje,

(4) – korišćenje šuma, flore i faune uključujući divljač i ribe, odnosno sakupljanje i branje biljaka, gljiva i životinja i njihovih razvojnih oblika i šumskih plodova i dr.,

(5) – upotrebu motornih vozila i plovila,

(6) – postavljanje objekata na vodi i montažnih i privremenih objekata,

(7) – ulazak u zone, mesta i objekte u kojima je poseta zabranjena ili ograničena,

(8) – kampovanje, logorovanje,

(9) – loženje vatre na otvorenom i primenu pravila i mera zaštite od požara,

(10) – organizaciju i odvijanje sportskih takmičenja i drugih manifestacija,

(11) – odlaganje otpada,

1. 2) prati stanje biljnih i životinjskih vrsta i drugih vrednosti Nacionalnog parka,
2. 3) pruža pomoć i sarađuje sa lokalnim stanovništvom i drugim nosiocima stvarnih prava na nepokretnostima u cilju zaštite prirode, rešavanja imovinsko-pravnih odnosa i naknade štete usled uskraćivanja ili ograničavanja prava korišćenja i primene mera zaštite,
3. 4) pruža podatke, pomoć i usluge posetiocima pri obilasku i razgledanju Nacionalnog parka,
4. 5) prati i pruža druge potrebne usluge organizatorima i učesnicima naučnih i drugih istraživanja i obrazovnih aktivnosti,
5. 6) sarađuje sa korisnicima prirodnih resursa i privrednim subjektima, posebno u oblasti poljoprivrede, vodoprivrede, energetike, rudarstva i turizma,
6. 7) sarađuje sa inspektorom za zaštitu životne sredine i obaveštava ga o činjenicama iz njegove nadležnosti,
7. 8) sarađuje se organom unutrašnjih poslova i prema ukazanoj potrebi traži njegovu pomoć,
8. 9) sastavlja zapisnike, mesečne izveštaje o radu i ostale izveštaje i dostavlja ih Rukovodiocu službe i ostalim nadležnim službama,
9. 10) obaveštava drugi nadležni organ o izvršenju zabranjenih odnosno protivpravnih radnji koje su regulisane propisima iz nadležnosti tog organa i o njihovim izvršiocima ukoliko su poznati,
10. 11) obavlja i ostale poslove u skladu sa zakonom i aktima Upravljača.

Član 60

(1) Kada Čuvar utvrdi ili osnovano pretpostavi da je Posetilac, odnosno Korisnik zaštićenog područja učinio radnju suprotno pravilima unutrašnjeg reda ili merama zaštite prirode propisanim u skladu sa zakonom ovlašćen je da:

1. 1) legitimiše lice zatečeno u vršenju nedozvoljene radnje, a lice zatečeno bez ličnih isprava čiji mu identitet nije poznat privede nadležnom organu unutrašnjih poslova,
2. 2) zatraži da mu lice predoči/pokaže saglasnost, dozvolu, odobrenje, prijavu radova, ulaznicu ili drugi dokument kojim dokazuje status Korisnika odnosno Posetioca i neko od prava u vezi radova i aktivnosti koje obavlja,
3. 3) izvrši pregled svih vrsta vozila, plovnih objekata i tovara,
4. 4) izvrši svaki pregled, osim stanova i drugih prostorija za čiji je pregled potreban sudski nalog, a posebno pregled :

(2) – prtljaga i ličnih stvari,

(3) – ulova i sredstava za lov i ribolov,

(4) – alata i sredstava za sakupljanje biljaka i životinja,

1. 5) privremeno oduzme predmete i sredstva kojima je izvršen prekršaj ili krivično delo i predmete koji su nastali ili pribavljeni izvršenjem takvog dela, uključujući delove i primerke živog i neživog sveta, kao i da ove predmete bez odlaganja preda upravljaču zaštićenog područja radi čuvanja,
2. 6) zatraži uspostavljanje prethodnog stanja, odnosno naredi mere za sprečavanje i uklanjanje štetnih posledica, a posebno:

(5) – privremeno zabrani radove i aktivnosti koje se obavljaju bez propisanih saglasnosti ili odobrenja, kao što su naučna i druga istraživanja, obrazovne i sportske aktivnosti i sl.,

(6) – zabrani na licu mesta radove i aktivnosti koje se obavljaju protivno odredbama ovog Pravilnika i zakona,

(7) – naredi puštanje na slobodu odnosno vraćanje u prirodu zdravih i nepovređenih primeraka životinja ukoliko je to za njih bezbedno.

Član 61

(1) O privremeno oduzetim predmetima iz člana 60. Čuvar izdaje potvrdu sa tačnim podacima o vrsti, broju i količini privremeno oduzetih predmeta.

(2) Upravljač obezbeđuje uslove za održavanje i čuvanje privremeno oduzetih predmeta, i preduzima radnje za dalje postupanje sa primercima oduzetih i nađenih životinjskih ili biljnih vrsta, minerala, kristalnih tvorevina, fosilnih ostataka i artefakata, uključujući njihovo zbrinjavanje do okončanja postupka.

(3) O privremeno oduzetim predmetima Upravljač vodi evidenciju sa podacima o vrsti, broju, količini, razlogu privremnog oduzimanja, licu kome su predmeti privremeno oduzeti i Čuvaru koji je predmete privremeno oduzeo.

Član 62

(1) Kada prilikom obilaska područja utvrdi bitnu činjenicu ili radnju učinjenu suprotno pravilima unutrašnjeg reda ili merama zaštite prirode propisanim u skladu sa zakonom, Čuvar sastavlja zapisnik.

(2) Sadržaj zapisnika ili opis koji se unosi u zapisnik je saopštavanje onog što je zatečeno, nađeno, utvrđeno ili na drugi način pribavljeno i konstatovano.

(3) U sadržaj se obavezno unose:

(4) – podaci o izvršiocima nedozvoljene radnji,

(5) – način i vreme izvršenja radnje, sredstva i alati kojima je radnja izvršena,

(6) – podaci o svedocima i drugim raspoloživim dokazima ako postoje,

(7) – nastala šteta, dokumentovana što preciznijim podacima i fotografijama ili video-zapisom,

(8) – podaci o oduzetim predmetima i sredstvima.

(9) Zapisnik se sastavlja u onolikom broju primeraka koliko zahteva konkretna situacija.

(10) Ukoliko kontrolisano lice potpiše zapisnik, jedan primerak zapisnika uručuje se njemu, a ako je kontroli prisutna i neka druga zainteresovana strana, jedan primerak zapisnika uručuje se i njoj.

(11) Upravljač će propisati obrazac zapisnika iz ovog člana u skladu sa zakonom.

Član 63

(1) Čuvar u vršenju službe postupa stručno, autoritativno i odgovorno, u skladu sa ovlašćenjima koja ima, vodeći posebno računa o ugledu Upravljača.

(2) Čuvar je posebno dužan da potpuno i detaljno poznaje rejon koji mu je poveren na čuvanje, kao i da čuva i obnavlja granične oznake, informativne table, putokaze i druge oznake.

(3) Čuvar vodi dnevnik, odnosno evidenciju dnevnih aktivnosti, čiji sadržaj propisuje Upravljač.

Član 64

(1) Čuvar polaže stručni ispit u skladu sa programom koji propisuje Ministarstvo.

(2) Upravljač sam organizuje ili na drugi način obezbeđuje obuku, stručno usavršavanje i proveru znanja i veština Čuvara.

Član 65

Čuvar je opremljen i sredstvima veze i prevoza, potrebnim aparatima, instrumentima i alatom, u skladu sa posebnim aktom Upravljača.

Član 66

Na osnovu zapisnika i obaveštenja Čuvara o učinjenoj zabranjenoj, odnosno protivpravnoj radnji Upravljač shodno stečenim okolnostima, vrsti dela i statusu počinioca podnosi odgovarajuću prijavu ili zahtev za pokretanje prekršajnog postupka, samostalno ili preko nadležnih organa.

Član 67

(1) Na području Nacionalnog parka planiraju se i sprovode mere zaštite od požara u skladu sa zakonom, Planom upravljanja Nacionalnog parka i planovima zaštite od požara.

(2) Upravljač donosi Plan zaštite od požara za područje Nacionalnog parka shodno članu 47. Zakona o zaštiti od požara („Službeni glasnik RS”, br. 111/09, 20/15, 87/18 i 87/18 – dr. zakon) i odredbama Uredbe o razvrstavanju objekata, delatnosti i zemljišta u kategorije ugroženosti od požara („Službeni glasnik RS”, broj 76/10).

(3) Planom i Programom upravljanja Nacionalnog parka utvrđuju se prioritetni, odnosno godišnji operativni zadaci protivpožarne zaštite.

(4) Upravljač će na pogodan način objaviti odnosno javno istaknuti izvode iz planova zaštite od požara, sa osnovnim pravilima protivpožarne zaštite i postaviti odgovarajuće oznake na terenu.

(5) Korisnici i Posetioci dužni su da se prilikom boravka na području Nacionalnog parka pridržavaju zakonskih odredbi iz oblasti zaštite od požara.

Član 68

(1) Upravljač radi zaštite prirodnih dobara Nacionalnog parka ima pravo aktivne legitimacije u pogledu pokretanja krivičnih i prekršajnih postupaka zbog nepoštovanja i zanemarivanja odredbi ovog Pravilnika, a koje su sankcionisane i Zakonom o zaštiti prirode i drugim zakonskim i podzakonskim propisima.

(2) Svako nepoštovanje odredbi Pravilnika u vezi postavljanja i korišćenja nekomercijalnih objekata za odmor kamp prikolica, kampera i šatora konkretno nepoštovanje uslova, pravila i uputstava za postavljanje kamp prikolica, kampera i šatora, navedenih u PRILOGU 2 ovog pravilnika, predstavlja prekršaj i Upravljač je ovlašćen da pokrene prekršajni postupak protiv počinioca kao i da uskrati izdavanje saglasnosti za postavljanje nekomercijalnih objekata za odmor kamp prikolica, kampera i šatora odnosno da poništi/ukine već izdatu saglasnost za postavljanje navedenih nekomercijalnih objekata za odmor.

(3) Ovlašćeno lice Upravljača podneće protiv prekršioca odredbi ovog Pravilnika odgovarajuću prijavu nadležnim organima i preduzeti i ostale mere i radnje u skladu sa zakonom.

Član 69

Nadzor nad primenom ovog Pravilnika vrši Ministarstvo.

Član 70

Upravljač će najkasnije u roku od šest meseci od dana stupanja na snagu ovog Pravilnika doneti akta predviđena ovim Pravilnikom.

Član 71

Upravljač će izvod iz ovog Pravilnika, sa osnovnim pravilima unutrašnjeg reda i zabranjenim radnjama/aktivnostima istaknuti na pogodan i vidan način u naseljima, turističkim centrima i lokalitetima, objektima Upravljača i na drugim mestima brojnijeg okupljanja i češćeg prolaska Posetilaca i Korisnika, kao i na zvaničnoj internet stranici Upravljača.

Član 72

Stupanjem na snagu ovog Pravilnika prestaje da važi: Pravilnik o izmeni i dopuni Pravilnika o unutrašnjem redu i čuvarskoj službi Nacionalnog parka Đerdap br. 4328/5-1 od 6. oktobra 2021. godine, broj 398/3-1 od 31. januara 2023. godine i broj 1308/2-1 od 23. marta 2025. godine.

Član 73

(1) Ovaj Pravilnik stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u „Službenom glasniku Republike Srbije”, uz prethodno pribavljenu saglasnost Ministarstva.

(2) Broj 459-3/1

(3) U Donjem Milanovcu, 29. januara 2026. godine

(4) Predsednik Nadzornog odbora

(5) JP „Nacionalni park Đerdap”,

(6) Slobodanka Zdravković, s.r.