Pravilnik o upotrebi znaka Crvenog krsta i posebnoj ličnoj karti sanitetskog osoblja u oružanim snagama Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije

Član 1

Ovim pravilnikom propisuje se način označavanja znakom crvenog krsta u oružanim snagama Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije (u daljem tekstu: oružane snage) u miru i ratu ili nekom drugom oružanom sukobu, i posebna lična karta sanitetskog osoblja u oružanim snagama i određuju se organi oružanih snaga koji mogu ograničiti upotrebu, odnosno nošenje znaka crvenog krsta i organi koji će se starati o primenjivanju odredaba ovog pravilnika.

Član 2 Način označavanja znakom crvenog krsta

Znakom crvenog krsta označavaju se lica, sanitetske jedinice i ustanove, zgrade i drugi objekti u kojima su smeštene sanitetske jedinice i ustanove, sanitetski materijal i oprema i transportna sredstva (kopnena, pomorska i vazduhoplovna), koji pripadaju sanitetskoj službi oružanih snaga.

Član 3

Lica koja su u sastavu sanitetske službe oružanih snaga, u ratu ili drugom oružanom sukobu, nose oko nadlaktice leve ruke traku sa znakom crvenog krsta na belom polju.

Član 4

(1) Traka sa većim znakom crvenog krsta je osmougaonog oblika sa jednakim naspramnim stranama i vrpcama na najmanjim stranama, dimenzija 330 mm X 120 mm, u kojoj je znak crvenog krsta koji čine kvadrati jednakih veličina (stranice 33 mm), čiji je crtež dat na obrascu br. 1 koji je sastavni deo ovog pravilnika.

(2) Traku sa većim znakom crvenog krsta nosi sanitetsko osoblje u jedinicama i ustanovama oružanih snaga koje je isključivo namenjeno za pronalaženje, prikupljanje, prenošenje, lečenje i negu povređenih i obolelih i sprečavanje pojave bolesti, kao i sanitetsko osoblje u sastavu komandi i štabova jedinica i ustanova oružanih snaga koje upravlja sanitetskim jedinicama i ustanovama.

(3) Osoblje iz stava 2.* ovog člana ima posebnu ličnu kartu.

(4) * „Službeni list SFRJ”, broj 31/1984

Član 5

(1) Traka sa manjim znakom crvenog krsta je oblika i veličine kao i traka iz člana 4. stav 1. ovog pravilnika, u kojoj je znak crvenog krsta koji čine kvadrati jednakih veličina (stranice 16 mm), čiji je crtež dat na obrascu br. 2, koji je sastavni deo ovog pravilnika.

(2) Traku sa manjim znakom crvenog krsta nose vojna lica koja su posebno obučena za pomoćne bolničare ili nosioce ranjenika, i to samo dok vrše tu dužnost.

(3) Vojna lica iz stava 2.* ovog člana nemaju posebnu ličnu kartu, nego se u njihove vojne knjižice upisuju podaci o završenoj posebnoj obuci za odgovarajuće dužnosti i o pravu da nose traku sa znakom crvenog krsta kad te dužnosti vrše.

(4) * „Službeni list SFRJ”, broj 31/1984

Član 6

Traku sa većim znakom crvenog krsta nose pripadnici Crvenog krsta Jugoslavije, stranih organizacija crvenog krsta i dugih dobrovoljnih i humanitarnih društava i organizacija.

Član 7

(1) Trake sa znakom crvenog krsta izrađuju se od dvostrukog platna otpornog na vlagu, koje na jednoj spoljašnoj strani imaju znak crvenog krsta dimenzija propisanih u čl. 4. i 5. ovog pravilnika, sa otiskom žiga nadležne komande, odnosno štaba jedinice ili ustanove oružanih snaga.

(2) Starešine sanitetskih jedinica i ustanova vode evidenciju o licima kojima je traka sa znakom crvenog krsta data na upotrebu.

Član 8

(1) Znak crvenog krsta na zastavi je u obliku kvadrata, a na objektima – u obliku kruga. Veličina zavisi od veličine objekta na kome se taj znak ističe, a odnos odsečaka stranice kvadrata, odnosno prečnika kruga je 1:1:1:1:1, čiji je crtež dat na obrascu br. 3, koji je sastavni deo ovog pravilnika.

(2) Sanitetske jedinice i ustanove oružanih snaga, zgrade, barake, šatori i drugi objekti u kojima su smeštene te jedinice i ustanove ili pojedini njihovi delovi, označavaju se u ratu ili u nekom drugom oružanom sukobu znakom crvenog krsta na belom polju koji je jasno vidljiv iz daljine i kada to vojni razlozi dopuštaju.

(3) Znak crvenog krsta stavlja se na bočne strane objekata iz stava 1. ovog člana, a na većim objektima (bolnice) stavlja se i na krov, kada to vojni razlozi dopuštaju.

(4) Sanitetske jedinice i ustanove mogu isticati zastavu crvenog krsta.

(5) Mesto na kome povređeni i oboleli čekaju na pružanje prve pomoći, hitne ili druge medicinske pomoći, odnosno evakuaciju, može se obeležiti zastavom crvenog krsta.

Član 9

(1) Znakom crvenog krsta označavaju se u miru, ratu ili nekom drugom oružanom sukobu sledeći sanitetski materijal i oprema:

1. 1) sanitetski ratni kompleti;
2. 2) sanduci i kutije sa sanitetskim materijalom za prvu pomoć, koji se nalaze u stražarama, karaulama, vojnim radionicama, transportnim vozilima i drugim objektima i vozilima gde je to propisano;
3. 3) sanduci i vreće i ostala ambalaža, koji služe za pakovanje, zaštitu i transport sanitetskog materijala i opreme;
4. 4) druga oprema i uređaji sanitetskih jedinica i ustanova, kao i drugi materijal koji se koristi u sanitetskoj službi oružanih snaga.

(2) Znak crvenog krsta na belom polju je u srazmeri sa veličinom materijala i opreme i stavlja se na spoljašnje strane ambalaže.

Član 10

(1) Sanitetska motorna vozila koja su izrađena ili uređena isključivo za pružanje pomoći povređenima i obolelima i njihovu evakuaciju označavaju se znakom crvenog krsta na belom polju koji se stavlja na krov, bočne strane i zadnju stranu vozila i u srazmeri je sa veličinom vozila. Na prednjoj i zadnjoj strani vozila može da se stavi svetleći znak crvenog krsta, s tim što krak takvog znaka ne može biti kraći od 30 milimetara.

(2) Sanitetska kolica sa motornom ili zaprežnom vučom i druga vozila za evakuaciju povređenih i obolelih označavaju se znakom crvenog krsta na gornjoj strani i na bočnim stranama.

Član 11

(1) Vagoni u sastavu stalnih sanitetskih vozova, koji su izrađeni ili uređeni isključivo za pružanje pomoći povređenima i obolelima i za njihovu evakuaciju, označavaju se sa bočnih strana i na krovu znakom crvenog krsta na belom polju, u srazmeri sa veličinom vagona. Na taj način označavaju se i vagoni u sastavu privremenog sanitetskog voza.

(2) Lokomotiva koja vuče sanitetski voz ne označava se znakom crvenog krsta.

Član 12

(1) Vazduhoplovi koji su izrađeni ili uređeni isključivo za evakuaciju povređenih i obolelih i brodolomnika, kao i za prenošenje sanitetskog osoblja i sanitetskog materijala (u daljem tekstu: sanitetski vazduhoplovi) označavaju se bojama državne zastave i znakom crvenog krsta na belom polju, i to:

1. 1) avioni – na gornjim i donjim površinama polurazmaha krila i na bočnim stranama;
2. 2) helikopteri – na gornjim, donjim i bočnim stranama trupa.

(2) Veličina znaka crvenog krsta odgovara tetivi krila na polurazmaku i širini i visini trupa vazduhoplova.

Član 13

(1) Brodovi koji su izrađeni ili uređeni isključivo za pružanje pomoći povređenima i obolelima i brodolomnicima za njihovo lečenje i evakuaciju, kao i za prenošenje sanitetskog osoblja i sanitetskog materijala (u daljem tekstu: sanitetski brodovi), moraju imati spoljašnje površine bele boje, sa jednim ili više znakova crvenog krsta tamnocrvene boje na svakoj strani brodskog trupa i na horizontalnim površinama da bi bili lako vidljivi iz vazduha, sa mora i sa kopna.

(2) Sanitetski brodovi, pored državne zastave, ističu i zastavu crvenog krsta, koja mora da se vije na velikoj katarci.

(3) Čamci za spasavanje na sanitetskim brodovima moraju biti obojeni belom bojom, sa jasno uočljivim znakom crvenog krsta na bočnim stranama.

Član 14

Kolona u kojoj se povređeni i oboleli prevoze zaprežnim vozilima ili ih prenose ljudi, tovarna grla i dr., obeležava se na početku i na kraju zastavom crvenog krsta.

Član 15

(1) Zastava crvenog krsta iz čl. 8, 13. i 14. ovog pravilnika je od platna bele boje, po pravilu, u obliku kvadrata, na kome se s obe strane u sredini nalazi znak crvenog krsta veličine srazmerne veličini platna.

(2) Veličina zastave crvenog krsta mora biti u skladu sa veličinom objekta na kome se isitiče.

Član 16 Posebna lična karta sanitetskog osoblja u oružanim snagama

Posebna lična karta sanitetskog osoblja u oružanim snagama (u daljem tekstu: posebna lična karta) služi kao dokaz pripadnosti osoblju koje je posebno zaštićeno Ženevskom konvencijom za poboljšanje sudbine ranjenika i bolesnika u oružanim snagama u ratu, Ženevskom konvencijom za poboljšanje sudbine ranjenika, bolesnika i brodolomnika oružanih snaga na moru, od 12. avgusta 1949. godine i Dopunskog protokola I uz ženevske konvencije od 10. juna 1977. godine.

Član 17

Posebna lična karta se izdaje:

1. 1) sanitetskom osoblju iz člana 4. ovog pravilnika,
2. 2) osoblju iz člana 6. ovog pravilnika, pod uslovom da mu je Savezno izvršno veće odobrilo rad i da izvršava iste zadatke kao i sanitetsko osoblje oružanih snaga i da je potčinjeno komandi vojne jedinice, odnosno upravi vojne ustanove,
3. 3) licima koja pripadaju društvu za pomoć iz neke neutralne zemlje, pod uslovom da je to društvo dobilo pristanak svoje države za pružanje pomoći, da mu je Savezno izvršno veće odobrilo rad i da ta lica izvršavaju iste zadatke kao i sanitetsko osoblje iz člana 6. ovog pravilnika, pod uslovom da su pod nadzorom vojne jedinice, odnosno vojne ustanove;
4. 4) sanitetskom osoblju i članovima posade sanitetskih brodova i sanitetskih vazduhoplova.

Član 18

(1) Posebna lična karta izdaje se u jednom primerku.

(2) Posebna lična karta sanitetskog osoblja u oružanim snagama štampa se na jezicima naroda i narodnosti Jugoslavije, i to:

1. 1) u Jugoslovenskoj narodnoj armiji – na srpskohrvatskom, odnosno hrvatskosrpskom jeziku;
2. 2) u teritorijalnoj odbrani – na jezicima naroda Jugoslavije utvrđenim republičkim ustavima, a saglasno propisima koji važe na teritoriji društveno-političke zajednice u kojoj je sedište štaba teritorijalne odbrane, odnosno jedinice ili ustanove teritorijalne odbrane – i na jeziku narodnosti.

Član 19

Posebnu ličnu kartu licima iz člana 17. ovog pravilnika, uz vođenje evidencije, izdaju:

1. 1) jedinica, odnosno ustanova oružanih snaga ranga komande puka (brigade, samostalnog bataljona – diviziona) – za vojnike i rezervne vojnike;
2. 2) uprava vojne škole – za pitomce vojne škole;
3. 3) komanda divizije, njoj ravna ili viša komanda, odnosno uprava vojne ustanove – za aktivne mlađe oficire, oficire i vojne službenike;
4. 4) Personalna uprava Saveznog sekretarijata za narodnu odbranu – za aktivne i rezervne generale i admirale;
5. 5) komanda armije, ratnog vazduhoplovstva i protivvazdušne odbrane, vojnopomorske oblasti i korpusa koji je neposredno potčinjen Saveznom sekretarijatu za narodnu odbranu – za lica iz člana 17. tač. 2. i 3. ovog pravilnika.

Član 20

(1) Posebna lična karta sadrži:

1. 1) na prednjoj strani, u oba gornja ugla, znak crvenog krsta i između njih natpis: „Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija – oružane snage SFRJ”; ispod tog natpisa – natpis: „Posebna lična karta sanitetskog osoblja u oružanim snagama SFRJ”; rubrike u koje se unose sledeći podaci: prezime i ime, datum rođenja, čin i broj matrikule, ispod tih podataka – tekst: „Nosioca ove lične karte štite Ženevska konvencija za poboljšanje sudbine ranjenika i bolesnika u oružanim snagama u ratu i Ženevska konvencija za poboljšanje sudbine ranjenika, bolesnika i brodolomnika oružanih snaga na moru, od 12. avgusta 1949. godine i Dopunski protokol I uz ženevske konvencije od 10. juna 1977. godine u svojstvu”; a ispod tog teksta – mesto za upisivanje datuma izdavanja i broja posebne lične karte;
2. 2) na poleđini, u gornjem levom uglu je mesto za fotografiju, u gornjem desnom uglu – mesto za potpis ili otisak prsta, ili i jedno i drugo nosioca posebne lične karte, a ispod toga je mesto za lični opis (stas, oči, kosa i drugi eventualni osobeni znaci).

(2) Oblik i veličina posebne lične karte određeni su prema obrascu br. 4, koji je sastavni deo ovog pravilnika.

(3) Posebna lična karta overava se suvim žigom izdavaoca, i to tako da samo jednim delom zahvata fotografiju.

Član 21

(1) Lice koje izgubi posebnu ličnu kartu ili na drugi način ostane bez posebne lične karte, dužno je da u roku od 15 dana od dana nestanka te karte prijavi taj nestanak, i to:

1. 1) vojnik, pitomac vojne škole i aktivni mlađi oficir, oficir i vojni službenik – vojnoj jedinice, odnosno vojnoj ustanovi kojoj pripada;
2. 2) lice iz člana 17. tač. 2. i 3. ovog pravilnika – nadležnoj komandi iz člana 19. tačka 5 ovog pravilnika.

(2) Licima iz stava 1. ovog člana izdaje se nova posebna lična karta.

Član 22

(1) Izdata posebna lična karta zamenjuje se samo u sledećim slučajevima:

1. 1) ako su u njoj sve rubrike popunjene, pa se ne mogu uneti novi podaci;
2. 2) ako dotraje ili postane neupotrebljiva zbog oštećenja;
3. 3) ako njen imalac promeni lično i porodično ime;
4. 4) ako njen imalac bitno izmeni osobene znake.

(2) Izuzetno od odredaba stava 1. ovog člana, sve izdate posebne lične karte zamenjuju se kad to naredi savezni sekretar za narodnu odbranu.

Član 23

Lica kojima su posebne lične karte izdate dužna su da ih vrate vojnoj jedinici, odnosno vojnoj ustanovi u kojoj se nalaze ako prestanu razlozi zbog kojih su im te karte izdate. Vojna jedinica, odnosno vojna ustanova vraćene posebne lične karte uništava i o tome izveštava organ koji ih je izdao, odnosno pretpostavljenu komandu (jedinicu, ustanovu ili štab teritorijalne odbrane).

Član 24

(1) Obrasci posebne lične karte čuvaju se uz mobilizacijske elaborate u komandama jedinca i upravama ustanova oružanih snaga.

(2) Posebne lične karte izdaju se po odobrenju saveznog sekretara za narodnu odbranu, a na predlog organizacijske jedinice Saveznog sekretarijata za narodnu odbranu za poslove sanitetskog obezbeđenja.

Član 25 Organi koji mogu ograničiti upotrebu znaka crvenog krsta kao znaka zaštite

Komandanti pukova (samostalnih bataljona – diviziona), njima ravnih i viših jedinica i ustanova oružanih snaga, kad vojni razlozi zahtevaju, mogu ograničiti upotrebu, odnosno nošenje znaka crvenog krsta kao znaka zaštite u sanitetskim jedinicama i ustanovama.

Član 26 Organi koji se staraju o primeni odredaba ovog pravilnika

Komande pukova (samostalnih bataljona – diviziona), njima ravnim i višim jedinicama i ustanovama oružanih snaga i starešine sanitetskih jedinica i ustanova i sanitetski organi, staraju se o pravilnoj upotrebi znaka crvenog krsta i izdavanju posebne lične karte.

Član 27 Završne odredbe

Danom stupanja na snagu ovog pravilnika prestaje da važi Pravilnik o upotrebi znaka crvenog krsta u oružanim snagama Jugoslavije i posebnoj ličnoj karti sanitetskog osoblja („Službeni list SFRJ”, br. 37/75).

Član 28

(1) Ovaj pravilnik stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u „Službenom listu SFRJ”.

(2) R. v. p. br. 15

(3) 7. maja 1984. godine

(4) Beograd

(5) Savezni sekretar za narodnu odbranu

(6) admiral flote,

(7) Branko mamula, s. r.