Pravilnik · Zdravstvena zaštita životinja

Pravilnik o utvrđivanju mera ranog otkrivanja i dijagnostike zarazne bolesti transmisivnih spongioformnih encefalopatija, načinu njihovog sprovođenja, kao i merama za sprečavanje širenja, suzbijanje i iskorenjivanje ove zarazne bolesti

68 članova. Prečišćen tekst, objavljen u: 96/2010, 33/2016, 54/2019, 46/2023.

I Uvodne odredbe

Član 1

Ovim pravilnikom utvrđuju se mere ranog otkrivanja i dijagnostike zarazne bolesti transmisivnih spongioformnih encefalopatija, način njihovog sprovođenja, kao i i mere za sprečavanje širenja, suzbijanje i iskorenjivanje ove zarazne bolesti.

Član 2

Odredbe ovog pravilnika primenjuju se na životinje, hranu životinjskog porekla, hranu za životinje, kao i na ishranu životinja iz uzgoja, osim na:

1) kozmetičke i medicinske proizvode i materijal životinjskog porekla od kojih se ti proizvodi dobijaju, kao i njihove međuproizvode;
2) proizvode koji se ne koriste u proizvodnji hrane, hrane za životinje, organskih đubriva i oplemenjivača zemljišta, materijal od kojih se oni proizvode, kao i njihove međuproizvode;
3) proizvode životinjskog porekla namenjene za izložbe, nastavu, naučno-istraživačke aktivnosti, posebna istraživanja ili analize, pod uslovom da se ti proizvodi na kraju ne koriste u ishrani ljudi ili životinja, osim životinja koje se drže u svrhu istraživačkih projekata;
4) ogledne životinje ili životinje koje se drže za tu namenu.

Član 3

Kako bi se sprečilo unakrsno zagađenje ili zamena, životinje, hrana i proizvodi iz člana 2. ovog pravilnika drže se odvojeno, osim ako su te životinje uzgajane, odnosno ta hrana dobijena u skladu sa uslovima koji su ovim pravilnikom propisani.

Član 4

(1) Pojedini izrazi upotrebljeni u ovom pravilniku imaju sledeće značenje:

1) aktivna kontrola jeste dijagnostičko ispitivanje životinja koje nisu prijavljene kao sumnjive na TSE, kao što su životinje zaklane u postupku hitnog klanja, životinje nad kojima je izvršen ante mortem pregled, uginule životinje, zdrave zaklane životinje, kao i životinje koje su uklonjene iz zaraženog gazdinstva u okviru mera koje se primenjuju kada postoji slučaj TSE, a u svrhu utvrđivanja razvoja i prevalence TSE u zemlji ili regionu;
1a) akvakultura jeste držanje vodenih životinja, kada te životinje ostaju u vlasništvu jedne ili više fizičkih ili pravnih lica tokom faza uzgoja ili kultivacije, uključujući i izlov, izuzev izlova ili sakupljanja i držanja divljih vodenih životinja za ishranu ljudi koje se privremeno drže dok čekaju na klanje, a u tom periodu se ne hrane;
2) atipična ovčija svrabež jeste slučaj koji se razlikuje od klasične ovčije svrabeži u skladu sa kriterijumima u tehničkom priručniku o karakterizaciji TSE sojeva kod manjih preživara Referentne laboratorije Evropske unije za TSE;
3) autohtoni slučaj BSE jeste slučaj bovine spongioformne encefalopatije za koji epizootiološkim uviđajem nije utvrđeno da je bolest nastala pre uvoza životinje;
4) brzi testovi jesu metode provere uzorka uzetog za dijagnostičko ispitivanje, čiji se rezultati dobijaju u okviru 24 sata;
4a) vodene životinje jesu životinje sledećih vrsta, u svim fazama razvoja, uključujući jajne ćelije, spermu i gamete:

(1) ribe iz nadrazreda Agnatha i razreda Chondrichthyes, Sarcopterygii i Actinopterygii,

(2) vodeni mekušci iz kola Mollusca,

(3) vodeni rakovi iz potkola Crustacea;

5) goveda sumnjiva na bovinu spongioformnu encefalopatiju (BSE) jesu goveda kod kojih je pozitivan rezultat brzog testa specifičnog za BSE;
5a) životinje iz uzgoja jesu:

(1) životinje koje ljudi drže ili uzgajaju radi proizvodnje hrane, vune, krzna, perja, kože ili bilo kog drugog proizvoda koji se dobija od životinja, kao i u neke druge poljoprivredne svrhe,

(2) konji;

5b) životinje akvakulture jesu sve vodene životinje uzgojene u akvakulturi;
6) životinje sumnjive na TSE jesu žive, zaklane ili uginule životinje koje pokazuju ili su pokazivale neurološke poremećaje ili poremećaje u ponašanju ili progresivno pogoršanje opšteg stanja koje je povezano sa oštećenjem centralnog nervnog sistema i za koje podaci koji su dobijeni na osnovu kliničkog ispitivanja, reakcije na lečenje, post mortem pregleda ili post mortem laboratorijske analize isključuju diferencijalnu dijagnozu;
7) indeksni slučaj jeste prva životinja u objektu ili u epizootiološkoj jedinici kod koje je potvrđeno prisustvo TSE;
8) klasična ovčija svrabež jeste slučaj koji je klasifikovan kao klasičan u skladu sa kriterijumima u tehničkom priručniku o karakterizaciji TSE sojeva kod manjih preživara Referentne laboratorije Evropske unije za TSE;
8a) komercijalni dokument je dokument kojim isporučilac potvrđuje da su ispunjeni zdravstveni uslovi u pošiljci, koji je sačinjen u tri primerka, od čega je jedan primerak original koji prati pošiljku tokom prevoza i zadržava ga primalac, a ostali primerci su kopije, čiji jedan primerak zadržava isporučilac, a drugi primerak zadržava prevoznik, a koji sadrži najmanje sledeće podatke: serijski broj dokumenta, naziv i sedište isporučioca i veterinarski kontrolni broj objekta, naziv i sedište primaoca i veterinarski kontrolni broj objekta, naziv i sedište prevoznika, veterinarski kontrolni broj i registarski broj prevoznog sredstva, datum isporuke materijala iz objekta, opis proizvoda i vrstu životinja od koje je proizveden, uključujući i podatak da je materijal Kategorije 3 u skladu sa propisom kojim se uređuje način razvrstavanja i postupanja sa sporednim proizvodima životinjskog porekla, količinu materijala, njegovu masu ili broj pakovanja i izjavu isporučioca kojom potvrđuje da su preduzete sve mere predostrožnosti da ne dođe do kontaminacije patogenim mikroorganizmima, kao i unakrsne kontaminacije između različitih kategorija sporednih proizvoda životinjskog porekla, potpis isporučioca i datum potpisa;
9) kohort jesu goveda koja su rođena u istom stadu sa životinjom kod koje je potvrđen slučaj BSE, kao i životinje koje su rođene godinu dana pre i godinu dana posle rođenja obolele životinje i životinje koje su tokom prve godine svog života uzgajane i držane zajedno sa obolelom životinjom tokom prve godine njenog života;
10) mehanički separisano meso (u daljem tekstu: MSM) jeste proizvod dobijen mehaničkim odvajanjem mesa sa kostiju posle otkoštavanja, uz gubitak ili promenu strukture mišićnog vlakna;
11) nadležni organ jeste ministarstvo nadležno za poslove veterinarstva;
12) neznatna količina delova kosti u hrani za životinje jeste prisustvo delova kosti u tragovima, za koje se klasičnom mikroskopijom može zaključiti da nisu namerno dodati hrani za životinje, uz uslov da se to i dokaže;
13) ovčija svrabež jeste slučaj TSE kod ovaca ili koza kada je BSE isključen, u skladu sa kriterijumima u tehničkom priručniku Referentne laboratorije Evropske unije za TSE o karakterizaciji TSE sojeva kod manjih preživara;
14) odobren objekat jeste objekat za koji je utvrđeno da ispunjava propisane veterinarsko-sanitarne uslove, odnosno opšte i posebne uslove za higijenu hrane i hrane za životinje i koji je upisan u Registar odobrenih objekata;
15) odobrena procedura jeste procedura koja je odobrena od strane nadležnog organa, kojom se:

(1) utvrđuju radnje koje je potrebno preduzeti kako bi se sprečilo unakrsno zagađenje hrane za životinje, ili

(2) utvrđuju postupci kojim se obezbeđuje da se određena vrsta, odnosno kategorija životinja hrani hranom koja je namenjena za tu vrstu, odnosno kategoriju životinja;

16) organsko đubrivo i oplemenjivač zemljišta jesu materijali životinjskog porekla koji se koriste pojedinačno ili zajedno, a koji se dodaju zemljištu u cilju ishrane biljaka i popravke plodnosti zemljišta, odnosno za poboljšanje fizičkih, hemijskih i bioloških osobina zemljišta, a mogu sadržati i stajnjak, sadržaj digestivnog trakta odvojenog od digestivnog trakta, kompost i ostatke fermentacije;
17) pasivna kontrola jeste prijava sumnje na TSE i dijagnostičko ispitivanje životinja kod kojih je kliničkim pregledom nemoguće isključiti TSE;
17a) proizvođač za sopstvene potrebe jeste uzgajivač životinja iz uzgoja koji proizvodi smeše za korišćenje isključivo na sopstvenom gazdinstvu;
18) klanje po hitnom postupku jeste klanje životinja u skladu sa članom 65. Pravilnika o veterinarsko-sanitarnim uslovima, odnosno opštim i posebnim uslovima za higijenu hrane životinjskog porekla, kao i o uslovima higijene hrane životinjskog porekla („Službeni glasnik RS”, br. 25/11 i 27/14);
19) službena potvrda bolesti jeste potvrda TSE od strane nadležnog organa, a na osnovu pozitivnog rezultata dijagnostičkog ispitivanja ovlašćene laboratorije;
20) specifični rizični materijal (u daljem tekstu: SRM) jesu tkiva koja predstavljaju rizik za zdravlje životinja i ljudi, na koja se primenjuju mere koje su određene ovim pravilnikom, osim proizvoda koji sadrže ili potiču od tih tkiva;
21) transmisivne spongioformne encefalopatije (u daljem tekstu: TSE) jesu sve prenosive bolesti iz grupe spongiformnih encefalopatija, osim onih koje se javljaju kod ljudi;
22) TSE kod malih preživara jeste potvrđeno prisustvo TSE kod ovaca ili koza posle potvrdnog testa za abnormalni PrP protein;
22a) insekti iz uzgoja jesu životinje iz uzgoja i to one vrste insekata koje su dozvoljene za proizvodnju prerađenih proteina životinjskog porekla u skladu sa posebnim propisom kojim se uređuju sporedni proizvodi životinjskog porekla;

II Mere ranog otkrivanja i dijagnostike zarazne bolesti tse i način njihovog sprovođenja

Član 5

(1) U cilju ranog otkrivanja i dijagnostike TSE sprovodi se monitoring TSE (u daljem tekstu: monitoring).

(2) Monitoring se sprovodi na govedima, ovcama i kozama, a po potrebi i drugim kategorijama i vrstama životinja (u daljem tekstu: druge životinje), u skladu sa ovim pravilnikom i programom mera zdravstvene zaštite životinja.

(3) Monitoring obuhvata aktivnu kontrolu i zasniva se na dijagnostičkom ispitivanju uzorkovanog dela mozga (u daljem tekstu: dijagnostičko ispitivanje).

Član 6 Monitoring goveda

Monitoring goveda zasniva se na dijagnostičkom ispitivanju autohtonih goveda, goveda iz uvoza i potomstva majke iz uvoza, i to goveda koja su zaklana za ishranu ljudi i goveda koja nisu namenjena za ishranu ljudi.

Član 7

(1) Dijagnostičko ispitivanje goveda odnosi se na goveda:

1) koja su rođena i uzgajana u Republici Srbiji, i to:

(1) starija od 72 meseca pri redovnom klanju,

(2) starija od 24 meseca, koja su uginula ili ubijena u objektu za uzgoj i držanje životinja, tokom prevoza ili u objektu za klanje (uginula goveda),

(3) starija od 24 meseca koja su nepokretna, ležeće životinje koje ne mogu ustati i hodati bez pomoći (prinudno klanje),

(4) starija od 24 meseca upućena na hitno klanje ili sa uočenim promenama ponašanja tokom ante mortem pregleda (klanje po hitnom postupku),

(5) bez obzira na starost, koja pokazuju promene u ponašanju ili kliničke znake koji upućuju na BSE (klinička sumnja);

2) koja su rođena i/ili uzgajana u ostalim zemljama ili regionima sa zanemarljivim, kontrolisanim ili neodređenim rizikom u skladu sa naredbom kojom se uređuju uslovi uvoza za sprečavanje unošenja zarazne bolesti životinja transmisivnih spongioformnih encefalopatija i drugih bolesti životinja koje se mogu preneti sporednim proizvodima životinjskog porekla u Republiku Srbiju, i to:

(1) starija od 30 meseci pri redovnom klanju,

(2) starija od 24 meseca, koja su uginula ili ubijena u objektu za uzgoj i držanje životinja, tokom prevoza ili u objektu za klanje (uginula goveda),

(3) starija od 24 meseca koja su nepokretna, ležeće životinje koje ne mogu ustati i hodati bez pomoći (prinudno klanje),

(4) starija od 24 meseca upućena na hitno klanje ili sa uočenim promenama ponašanja tokom ante mortem pregleda (klanje po hitnom postupku),

(5) bez obzira na starost, koja pokazuju promene u ponašanju ili kliničke znake BSE (klinički sumnjiva).

Član 8

Brisan je (vidi član 3 .Pravilnika - 54/2019-114)

Član 9

(1) U postupku dijagnostičkog ispitivanja goveda koja su zaklana za ishranu ljudi, trup životinje od koje je uzet uzorak za dijagnostičko ispitivanje na BSE obeležava se, u skladu sa posebnim propisom kojim se uređuje obeležavanje hrane životinjskog porekla, po dobijanju negativnog rezultata dijagnostičkog ispitivanja koji se vrši metodom brzog testa.

(2) Metode brzog testa iz stava 1. ovog člana date su u Prilogu 1 – Brzi testovi, koji je odštampan uz ovaj pravilnik i čini njegov sastavni deo (u daljem tekstu: Prilog 1).

(3) Ostali delovi tela životinja iz stava 1. ovog člana, uključujući kožu, zadržavaju se pod nadzorom do dobijanja negativnog rezultata brzog testa, osim ako se, u skladu sa propisom kojim se uređuju sporedni proizvodi životinjskog porekla, ne unište kao materijal Kategorije 1.

(4) Trup i ostali delovi tela životinje za koje je rezultat brzog testa pozitivan ili se ne može izvesti zaključak, kao i najmanje jedan trup neposredno pre i dva trupa neposredno posle trupa te životinje na istoj liniji klanja uništavaju se kao materijal Kategorije 1, u skladu sa propisom kojim se uređuju sporedni proizvodi životinjskog porekla, osim materijala koji se u vezi sa dijagnostičkim postupcima čuva u laboratorijama, u skladu sa ovim pravilnikom.

(5) Izuzetno od stava 4. ovog člana, ako je u klanici uspostavljen i funkcioniše sistem kojim se sprečava kontaminacija između trupova na istoj liniji klanja, trup neposredno pre, odnosno dva trupa neposredno posle trupa životinje za koje je rezultat brzog testa pozitivan ili se ne može izvesti zaključak, ne uništavaju se.

Član 10 Monitoring ovaca i koza

(1) Monitoring ovaca i koza zasniva se na dijagnostičkom ispitivanju:

1) autohtonih životinja i životinja iz uvoza koje:

(1) su zaklane za ishranu ljudi, pri čemu se broj ovaca i koza na kojima se vrši ispitivanje određuje programom mera,

(2) nisu namenjene za ishranu ljudi, a uginule su ili su ubijene, osim životinja koje su uginule ili su ubijene u okviru mera za suzbijanje i iskorenjivanje zaraznih bolesti i životinja iz podtačke (1) ove tačke;

2) ovaca i koza u stadima u kojima je dijagnostikovana TSE;
3) koje se sprovodi radi genotipizacije.

Član 11

(1) Dijagnostičko ispitivanje ovaca i koza koje su zaklana za ishranu ljudi, kao i ovaca i koza koje nisu namenjene za ishranu, odnosi se na životinje starije od 18 meseci ili životinje koje imaju više od dva stalna sekutića koja su izbila kroz desni.

(2) Uzrast životinja iz stava 1. ovog člana procenjuje se pregledom zuba, očiglednih znaka zrelosti ili bilo kakvog pouzdanog podatka.

(3) Uzorkovanje radi dijagnostičkog ispitivanja treba da bude reprezentativno, za svako epizotiološko područje i sezonu, pri čemu se, ako je to moguće, izbegava višestruko uzorkovanje iz istog stada.

(4) Monitoring tokom uzastopnih godina uzorkovanja, ako je to moguće, obuhvata uzorkovanje sa svih registrovanih gazdinstava koja imaju više od 100 životinja, kao i gazdinstava u kojima nikada nije potvrđen slučaj TSE.

Član 12

(1) Dijagnostičko ispitivanje u stadu u kome je potvrđen slučaj TSE zasniva se na uzorkovanju životinja koje su uginule u tom stadu ili su ubijene u okviru mera za sprečavanje širenja i suzbijanje i iskorenjivanje zarazne bolesti TSE, a koje su starije od 18 meseci ili imaju više od dva stalna sekutića koji su izbili kroz desni.

(2) Životinje iz stava 1. ovog člana odabiraju se za uzorkovanje po principu slučajnog uzorka.

Član 13

(1) U postupku dijagnostičkog ispitivanja ovaca i koza koje su zaklane za ishranu ljudi, trup životinje od koje je uzet uzorak za dijagnostičko ispitivanje na TSE obeležava se u skladu sa propisom kojim se uređuje obeležavanje hrane životinjskog porekla, po dobijanju negativnog rezultata dijagnostičkog ispitivanja metodom brzog testa.

(2) Ostali delovi tela životinja iz stava 1. ovog člana, uključujući kožu, zadržavaju se pod nadzorom do dobijanja negativnog rezultata brzog testa, osim ako se, u skladu sa propisom kojim se uređuju sporedni proizvodi životinjskog porekla, ne unište kao materijal Kategorije 1.

(3) Trup životinje i ostali delovi tela životinje za koje je rezultat brzog testa pozitivan ili se ne može izvesti zaključak, uništavaju se kao materijal Kategorije 1, u skladu sa propisom kojim se uređuju sporedni proizvodi životinjskog porekla, osim materijala koji se u vezi sa dijagnostičkim postupcima čuva u laboratorijama, u skladu sa ovim pravilnikom.

Član 14

(1) U slučaju pojave TSE kod ovaca, određuje se prionsko proteinski genotip za kodone 136, 154 i 171. Potvrđeni slučajevi TSE kod ovaca sa genotipima koji kodiraju alanin na oba alela na kodonu 136, arginin na oba alela na kodonu 154 i arginin na oba alela na kodonu 171 odmah se prijavljuju Evropskoj komisiji, a u slučaju pojave TSE koji je atipična ovčija svrabež, određuje se prionsko proteinski genotip za kodon 141.

(2) Pored genotipizacije iz stava 1. ovog člana, određuje se i prionsko proteinski genotip za kodone 136, 141, 154 i 171 na uzorcima ovaca, pri čemu uzorak treba da reprezentuje celokupnu populaciju ovaca.

(3) Uzimanje uzoraka iz stava 2. ovog člana vrši se sa životinja koje su zaklane za ishranu ljudi, uginulih životinja na gazdinstvu ili živih životinja.

Član 15 Monitoring drugih životinja

(1) Monitoring drugih životinja zasniva se na dijagnostičkom ispitivanju:

1) goveda bez obzira na starost:

(1) koja su rođena ili potiču iz stada u kome je potvrđen slučaj BSE,

(2) u čijoj ishrani je korišćena hrana za životinje suprotno odredbama ovog pravilnika;

2) ovaca i koza:

(1) koje se koriste za proizvodnju mleka,

(2) bez obzira na starost:

(6) – koje su rođene ili potiču iz stada u kome je potvrđen slučaj TSE,

(7) – u čijoj ishrani je korišćena hrana za životinje suprotno odredbama ovog pravilnika;

3) drugih vrsta životinja.

III Mere za sprečavanje pojave, širenja, suzbijanje i iskorenjivanje tse

Član 16 a) Opšte mere u ishrani životinja i kontrola hrane za životinje

Radi sprečavanja pojave i širenja, kao i radi suzbijanja i iskorenjivanja TSE:

1) u ishrani životinja koristi se hrana za životinje koja ne predstavlja rizik;
2) prilikom proizvodnje, prevoza i skladištenja hrane za životinje, kao i prilikom ishrane pojedinih vrsta i kategorija životinja hranom za životinje koja može da predstavlja rizik preduzimaju se mere kojima se taj rizik svodi na najmanju meru.

Član 17

(1) U ishrani preživara ne koriste se proteini životinjskog porekla, kao i hrana za životinje koja sadrži te proteine, dikalcijum fosfat i trikalcijum fosfat životinjskog porekla, kao i hrana za životinje koja sadrži te proizvode.

(2) U ishrani nepreživara iz uzgoja, osim krznašica, ne koriste se sledeći proizvodi, kao i hrana za životinje koja sadrži te proizvode, i to:

1) prerađen protein životinjskog porekla;
2) brisana je (vidi član 2. Pravilnika 46/2023-152);
3) proizvodi od krvi;
4) hidrolizovan protein životinjskog porekla;
5) dikalcijum fosfat i trikalcijum fosfat životinjskog porekla.

Član 18

(1) Izuzetno od člana 17. ovog pravilnika:

1) u ishrani preživara koriste se sledeći proteini životinjskog porekla, kao i hrana za životinje koja sadrži te proteine, i to:

(1) mleko, proizvodi na bazi mleka, proizvodi dobijeni od mleka, kolostrum i proizvodi od kolostruma,

(2) jaja i proizvodi od jaja,

(3) kolagen i želatin poreklom od nepreživara,

(4) hidrolizovani proteini dobijeni od delova tela nepreživara ili krzna i koža preživara;

2) u ishrani nepreživara iz uzgoja koriste se sledeća hraniva i hrana za životinje koja sadrži ta hraniva, i to:

(1) hidrolizirani proteini dobijeni od delova tela nepreživara ili od krzna i kože preživara,

(2) riblje brašno,

(3) dikalcijum fosfat i trikalcijum fosfat životinjskog porekla,

(4) proizvodi od krvi dobijeni od nepreživara;

3) u ishrani životinja akvakulture, pored hraniva iz tačke 2) ovog člana, koriste se pored ribljeg brašna i prerađeni proteini životinjskog porekla poreklom od nepreživara uključujući i prerađene proteine životinjskog porekla poreklom od insekata iz uzgoja i hrana za životinje koja sadrži te prerađene proteine životinjskog porekla;
3a) u ishrani živine pored hraniva iz tačke 2) ovog člana i hrane za životinje koja sadrži ta hraniva, koriste se i sledeća hraniva i hrana za životinje koja sadrži ta hraniva:

(1) prerađeni proteini životinjskog porekla poreklom od svinja,

(2) prerađeni proteini životinjskog porekla poreklom od insekata iz uzgoja;

3b) u ishrani svinja pored hraniva iz tačke 2) ovog člana i hrane za životinje koja sadrži ta hraniva, koriste se i sledeća hraniva i hrana za životinje koja sadrži ta hraniva:

(1) prerađeni proteini životinjskog porekla porekolom od živine,

(2) prerađeni proteini životinjskog porekla poreklom od insekata iz uzgoja;

3v) u ishrani životinja iz uzgoja koriste se hraniva biljnog porekla i hrana za životinje koja sadrži ta hraniva, koja su kontaminirana neznatnim brojem čestica kosti, poreklom od vrsta životinja koje se ne koriste u ishrani u skladu sa ovim pravilnikom, uz uslov da je prethodno sprovedena procena rizika koja je potvrdila da je rizik za zdravlje životinja zanemariv uzimajući u obzir najmanje:

(1) nivo kontaminacije,

(2) vrstu i izvor kontaminacije,

(3) nameravanu upotrebu kontaminirane hrane za životinje;

4) u ishrani neodlučenih preživara koristi se zamena za mleko koje sadrži riblje brašno.

Član 19

Kontrola hrane za životinje u pogledu određivanja prisustva sastojaka životinjskog porekla, vrši se primenom metode svetlosne mikroskopije ili metode lančane reakcije polimerazom (PCR) koje su date u Prilogu 2 – Metode analize za određivanje sastojaka životinjskog porekla za službenu kontrolu hrane za životinje (u daljem tekstu: Prilog 2.), koji je odštampan uz ovaj pravilnik i čini njegov sastavni deo.

Član 20 b) Opšte mere za primenu izuzetaka u ishrani životinja

(1) Hrana za životinje, koja je namenjena ishrani preživara iz uzgoja, prevozi se u vozilima i kontejnerima i čuva u skladištima koja se ne koriste za prevoz ili skladištenje sledeće hrane za životinje namenjene nepreživarima iz uzgoja:

1) prerađeni proteini životinjskog porekla u rasutom stanju poreklom od nepreživara, uključujući riblje brašno, prerađene proteine životinjskog porekla poreklom od insekata iz uzgoja, prerađene proteine životinjskog porekla poreklom od svinja i prerađene proteine životinjskog porekla poreklom od živine;
2) dikalcijum fosfat i trikalcijum fosfat životinjskog porekla u rasutom stanju;
3) proizvodi od krvi poreklom od nepreživara, u rasutom stanju;
4) smeše u rasutom stanju koje sadrže hraniva iz tač. 1)–3) ovog stava.

(2) O vrsti prevezene ili skladištene hrane za životinje iz stava 1. ovog člana vodi se evidencija, koja se čuva najmanje dve godine.

(3) Izuzetno od odredaba stava 1. ovog člana, vozila, kontejneri i skladišta koja su prethodno korišćeni za prevoz ili skladištenje proizvoda iz stava 1. ovog člana, mogu se koristiti za prevoz i skladištenje hrane za životinje namenjene preživarima pod uslovom da su prethodno očišćeni, kako bi se izbegla unakrsna kontaminacija, u skladu sa procedurom koja je prethodno odobrena. O ovom izuzetku vodi se evidencija, koja se čuva najmanje dve godine.

(4) Skladišta iz stava 3. ovog člana odobravaju se na osnovu provere ispunjenosti uslova za izbegavanje unakrsne kontaminacije.

(5) Prerađeni proteini životinjskog porekla u rasutom stanju poreklom od svinja i smeše u rasutom stanju koje sadrže te proteine, prevoze se u vozilima i kontejnerima i čuvaju u skladištima koja se ne koriste za prevoz ili skladištenje hrane za životinje namenjene ishrani nepreživara iz uzgoja, osim životinja akvakulture i živine.

(6) Izuzetno od stava 5. ovog člana, vozila, kontejneri i skladišta koji su prethodno korišćeni za prevoz ili skladištenje prerađenih proteina životinjskog porekla u rasutom stanju poreklom od svinja i smeše u rasutom stanju koje sadrže te proteine mogu da se koriste za prevoz ili skladištenje hrane za životinje namenjene nepreživarima iz uzgoja, osim životinja akvakulture i živine, pod uslovom da su prethodno očišćeni, kako bi se izbegla unakrsna kontaminacija, u skladu sa procedurom koja je prethodno odobrena. O ovom izuzetku vodi se evidencija, koja se čuva najmanje dve godine.

(7) Prerađeni proteini životinjskog porekla u rasutom stanju poreklom od živine i smeše u rasutom stanju koje sadrže te proteine, prevoze se u vozilima i kontejnerima i čuvaju u skladištima koja se ne upotrebljavaju za prevoz ili skladištenje hrane za životinje namenjene nepreživarima iz uzgoja, osim životinja akvakulture i svinja.

(8) Izuzetno od odredaba stava 7. ovog člana, vozila, kontejneri i skladišta koja su prethodno korišćeni za prevoz ili skladištenje prerađenih proteina životinjskog porekla u rasutom stanju poreklom od živine i smeše u rasutom stanju koje sadrže te proteine mogu da se koriste za prevoz ili skladištenje hrane za životinje namenjene nepreživarima iz uzgoja, osim životinja akvakulture i svinja, pod uslovom da su prethodno očišćeni, kako bi se izbegla unakrsna kontaminacija, u skladu sa procedurom koja je prethodno odobrena. O ovom izuzetku vodi se evidencija, koja se čuva najmanje dve godine.

(9) Prerađeni proteini životinjskog porekla u rasutom stanju poreklom od insekata iz uzgoja i smeše u rasutom stanju koje sadrže te proteine, prevoze se u vozilima i kontejnerima i čuvaju u skladištima koji se ne upotrebljavaju za prevoz ili skladištenje hrane za životinje namenjene nepreživarima iz uzgoja, osim životinja akvakulture, živine i svinja.

(10) Izuzetno od odredaba stava 9. ovog člana, vozila, kontejneri i skladišta koja su prethodno korišćeni za prevoz ili skladištenje prerađenih proteina životinjskog porekla u rasutom stanju poreklom od insekata iz uzgoja i smeše u rasutom stanju koje sadrže te proteine mogu da se koriste za prevoz ili skladištenje hrane za životinje namenjene nepreživarima iz uzgoja, osim životinja akvakulture, živine i svinja, pod uslovom da su prethodno očišćeni, kako bi se izbegla unakrsna kontaminacija, u skladu sa procedurom koja je prethodno odobrena. O ovom izuzetku vodi se evidencija, koja se čuva najmanje dve godine.

(11) Prerađeni proteini životinjskog porekla u rasutom stanju poreklom od nepreživara, osim ribljeg brašna i prerađenih proteina životinjskog porekla poreklom od živine, svinja i insekata iz uzgoja i smeše u rasutom stanju koje sadrže te proteine, prevoze se u vozilima i kontejnerima i čuvaju u skladištima koji se ne upotrebljavaju za prevoz ili skladištenje hrane za životinje namenjene nepreživarima iz uzgoja, osim životinja akvakulture.

(12) Izuzetno od odredaba stava 11. ovog člana, vozila, kontejneri i skladišta koja su prethodno korišćena za prevoz ili skladištenje prerađenih proteina životinjskog porekla u rasutom stanju poreklom od nepreživara, osim ribljeg brašna i prerađenih proteina životinjskog porekla poreklom od živine, svinja i insekata iz uzgoja i smeše u rasutom stanju koje sadrže te proteine, mogu da se koriste za prevoz ili skladištenje hrane za životinje namenjene nepreživarima iz uzgoja, osim životinja akvakulture, pod uslovom da su prethodno očišćeni, kako bi se izbegla unakrsna kontaminacija, u skladu sa procedurom koja je prethodno odobrena. O ovom izuzetku vodi se evidencija, koja se čuva najmanje dve godine.

Član 21

(1) U objektima koji su odobreni za proizvodnju smeša koje su namenjene ishrani nepreživara iz uzgoja, koje sadrže sledeća hraniva: riblje brašno, dikalcijum fosfat i trikalcijum fosfat životinjskog porekla, proizvode od krvi poreklom od nepreživara, prerađene proteine životinjskog porekla poreklom od insekata iz uzgoja, prerađene proteine životinjskog porekla poreklom od svinja i prerađene proteine životinjskog porekla poreklom od živine, ne proizvode se smeše namenjene ishrani preživara.

(2) Izuzetno od odredaba stava 1. ovog člana:

1) u objektu u kojem se proizvode smeše namenjene ishrani nepreživara iz uzgoja, koje sadrže hraniva iz stava 1. ovog člana, mogu se proizvoditi i smeše namenjene ishrani preživara, ako su objekti odobreni na osnovu inspekcijskog pregleda na licu mesta i ako su ispunjeni sledeći uslovi:

(1) smeše za preživare proizvode se i drže tokom skladištenja, prevoza i pakovanja fizički odvojeno od smeša za nepreživare,

(2) o podacima o nabavci i upotrebi hraniva iz stava 1. ovog člana i isporuci smeša koje sadrže ta hraniva vodi se evidencija, koja se čuva najmanje pet godina,

(3) radi provere odsutnosti nedozvoljenih sastojaka životinjskog porekla, redovno se sprovodi uzorkovanje i analiza smeša namenjenih preživarima, koristeći analitičke metode za određivanje sastojaka životinjskog porekla za kontrolu hrane za životinje navedene u Prilogu 2. ovog pravilnika, pri čemu se:

(6) – učestalost uzorkovanja i analiza određuje na osnovu procene rizika koju sprovodi subjekt kao deo postupaka koji su zasnovani na principima HACCP,

(7) – rezultati takvog uzorkovanja i analiza čuvaju najmanje pet godina;

2) za proizvodnju potpune hrane za životinje od smeša koje sadrže hraniva iz stava 1. ovog člana, odobrenje nije potrebno u slučaju proizvodnje za sopstvene potrebe, ako su ispunjani sledeći uslovi:

(1) da je objekat u kojem se proizvodi potpuna hrana za životinje od smeša koje sadrže hraniva iz stava 1. ovog člana upisan u odgovarajući registar objekata za tu proizvodnju,

(2) da proizvođač za sopstvene potrebe drži i uzgaja samo nepreživare, i:

(10) – ako drži i uzgaja živinu, ne sme da proizvodi potpunu hranu za životinje od smeša koje sadrže prerađene proteine životinjskog porekla dobijene od živine,

(11) – ako drži i uzgaja svinje, ne sme da proizvodi potpunu hranu za životinje od smeša koje sadrže prerađene proteine životinjskog porekla poreklom od svinja,

(3) da smeše sa ribljim brašnom, koje se upotrebljavaju u proizvodnji potpune hrane za životinje sadrže manje od 50% sirovih proteina,

(4) da smeše sa dikalcijum fosfatom i trikalcijum fosfatom životinjskog porekla, koje se upotrebljavaju u proizvodnji potpune hrane za životinje, sadrže manje od 10% ukupnog fosfora,

(5) da smeše sa proizvodima od krvi poreklom od nepreživara, koje se upotrebljavaju u proizvodnji potpune hrane za životinje, sadrže manje od 50% sirovih proteina.

Član 22

Radi provere odsutnosti nedozvoljenih sastojaka životinjskog porekla, u skladu sa analitičkim metodama za određivanje sastojaka životinjskog porekla za kontrolu hrane za životinje navedenih u Prilogu 2 ovog pravilnika, pre stavljanja u promet pošiljaka hraniva i smeša iz uvoza, analizira se svaka pošiljka hraniva i smeša koja je namenjena ishrani nepreživara iz uzgoja, osim krznašica, i to pošiljka:

1) prerađenih proteina životinjskog porekla poreklom od nepreživara, uključujući riblje brašno, prerađene proteine životinjskog porekla poreklom od insekata iz uzgoja, prerađene proteine životinjskog porekla poreklom od svinja i prerađene proteine životinjskog porekla poreklom od živine;
2) proizvoda od krvi dobijenih od nepreživara;
3) smeša, koje sadrže hraniva iz tač. 1) i 2) ovog člana.

Član 23

(1) Na gazdinstvu na kome se uzgajaju vrste životinja kojima nije namenjena sledeća hrana za životinje, ta hrana za životinje se ne koristi i ne skladišti na tom gazdinstvu, i to:

1) prerađeni proteini životinjskog porekla poreklom od nepreživara, uključujući riblje brašno, prerađene proteine životinjskog porekla poreklom od insekata iz uzgoja, prerađene proteine životinjskog porekla poreklom od svinja i prerađene proteine životinjskog porekla poreklom od živine;
2) dikalcijum i trikalciju fosfat životinjskog porekla;
3) proizvodi od krvi poreklom od nepreživara;
4) smeše koje sadrže hraniva iz tač. 1)–3) ovog člana.

(2) Izuzetno od stava 1. ovog člana, na gazdinstvu na kome se uzgajaju vrste životinja kojima smeše iz stava 1. tačka 4) ovog člana nisu namenjene, te smeše mogu da se skladište, pod uslovom da se na tom gazdinstvu primenjuju mere kojima se sprečava hranjenje vrsta životinja, kojima takve smeše nisu namenjene.

Član 24 v) Posebne mere za primenu izuzetaka u ishrani životinja

(1) Pored opštih mera u ishrani životinja propisanih ovim pravilnikom, u proizvodnji i korišćenju ribljeg brašna i smeša, koje sadrže riblje brašno, namenjenih ishrani nepreživara iz uzgoja, osim krznašica, primenjuju se i sledeće posebne mere:

1) da se riblje brašno proizvodi u objektima za preradu koji su namenjeni isključivo za proizvodnju proizvoda dobijenih od:

(1) vodenih životinja, osim morskih sisara,

(2) vodenih beskičmenjaka iz uzgoja, osim vodenih životinja u skladu sa ovim pravilnikom, ili

(3) morskih zvezda, koje pripadaju vrsti Asterias rubens, prikupljenih u proizvodnom području ribarstva, u skladu sa posebnim propisom o veterinarsko-sanitarnim uslovima, odnosno opštim i posebnim uslovima za higijenu hrane životinjskog porekla, kao i o uslovima higijene hrane životinjskog porekla i razvrstanih na odgovarajući način (u daljem tekstu: morska zvezda);

2) da riblje brašno treba da bude jasno označeno rečima: „Riblje brašno – nije za ishranu preživara osim neodlučenih preživara” koje se navode na deklaraciji i u međunarodnoj veterinarskoj potvrdi ili komercijalnom dokumentu koji prate pošiljku;
3) na deklaraciji smeša, koje sadrže riblje brašno, a namenjene su nepreživarima iz uzgoja, osim krznašica, treba da bude jasno označeno: „Sadrži riblje brašno – nije za ishranu preživara”.

Član 25

Pored opštih mera u ishrani životinja propisanih ovim pravilnikom za korišćenje dikalcijum fosfata i trikalcijum fosfata životinjskog porekla i smeša koje sadrže te fosfate koji su namenjeni ishrani nepreživara iz uzgoja, osim krznašica, primenjuju se i sledeće posebne mere:

1) dikalcijum fosfat i trikalcijum fosfat životinjskog porekla treba da bude jasno označen rečima: „Dikalcijum fosfat i trikalcijum fosfat životinjskog porekla – nije za ishranu preživara” koje se navode na deklaraciji i u međunarodnoj veterinarskoj potvrdi ili komercijalnom dokumentu koji prate pošiljku;
2) na deklaraciji smeša, koje sadrže dikalcijum fosfat i trikalcijum fosfat životinjskog porekla, treba da bude jasno označeno: „Sadrži dikalcijum fosfat i trikalcijum fosfat životinjskog porekla – nije za ishranu preživara”.

Član 26

(1) Pored opštih mera u ishrani životinja propisanih ovim pravilnikom, u proizvodnji i korišćenju proizvoda od krvi poreklom od nepreživara i smeša koje sadrže te proizvode, namenjenih ishrani nepreživara iz uzgoja, osim krznašica, primenjuju se i sledeće posebne mere:

1) krv namenjena proizvodnji proizvoda od krvi potiče iz klanica u kojima se ne kolju preživari i koje su upisane u odgovarajući registar objekata kao klanice u kojima se ne kolju preživari. Izuzetno, u klanici koja proizvodi krv nepreživara za proizvodnju proizvoda od krvi nepreživara, može biti odobreno klanje preživara pod uslovom da su predviđene najmanje sledeće mere kojima se sprečava unakrsna kontaminacija između krvi preživara i krvi nepreživara, kao i da je utvrđeno da se te mere primenjuju:

(1) klanje nepreživara se vrši na linijama koje su fizički odvojene od linija koje se koriste za klanje preživara,

(2) sakupljanje, skladištenje, prevoz i pakovanje krvi nepreživara je fizički odvojeno od sakupljanja, skladištenja, prevoza i pakovanja krvi preživara,

(3) krv poreklom od nepreživara se redovno uzorkuje i analizira na prisustvo proteina poreklom od preživara. Učestalost uzorkovanja i analiza određuju se na osnovu procene rizika koju sprovodi subjekt kao deo postupaka zasnovanih na principima HACCP;

2) krv namenjena za upotrebu u proizvodnji proizvoda od krvi nepreživara, prevozi se u objekat za preradu u vozilima ili kontejnerima koji su namenjeni isključivo za prevoz krvi nepreživara. Izuzetno, vozila i kontejneri koji su prethodno korišćeni za prevoz krvi preživara mogu se koristiti za prevoz krvi nepreživara pod uslovom da su prethodno očišćeni kako bi se izbegla unakrsna kontaminacija, u skladu sa procedurom koja je prethodno odobrena. O korišćenju ovog izuzetka, vodi se evidencija, koja se čuva najmanje dve godine;
3) proizvodi od krvi poreklom od nepreživara proizvode se u objektima za preradu, koji prerađuju isključivo krv nepreživara i koji su upisani u odgovarajući registar objekata kao objekti za preradu isključivo krvi nepreživara. Izuzetno, proizvodi od krvi poreklom od nepreživara za ishranu nepreživara mogu se proizvoditi u objektima za preradu, koji prerađuju krv preživara, ako je to odobreno, pod uslovom da su predviđene najmanje sledeće mere kojima se sprečava unakrsna kontaminacija između krvi preživara i krvi nepreživara, kao i da je utvrđeno da se te mere primenjuju:

(1) proizvodnja proizvoda od krvi nepreživara se obavlja u zatvorenom sistemu, koji je fizički odvojen od sistema za proizvodnju proizvoda od krvi preživara,

(2) sakupljanje, skladištenje, prevoz i pakovanje sirovina u rasutom stanju i gotovih proizvoda u rasutom stanju poreklom od nepreživara su fizički odvojeni od sirovina u rasutom stanju i gotovih proizvoda u rasutom stanju poreklom od preživara,

(3) primenjuje se redovan postupak usklađivanja između preuzete krvi preživara i nepreživara i odgovarajućih proizvoda od krvi,

(4) radi provere unakrsne kontaminacije sa proizvodima od krvi preživara, redovno se sprovodi uzorkovanje i analiza proizvoda od krvi nepreživara, koristeći analitičke metode za određivanje sastojaka životinjskog porekla za kontrolu hrane za životinje navedene u Prilogu 2. ovog pravilnika, pri čemu se:

(9) – učestalost uzorkovanja i analiza određuju na osnovu procene rizika kao deo postupaka koji se zasnivaju na načelima analize rizika i kritičnim kontrolnim tačkama (NASSR),

(10) – rezultati takvog uzorkovanja i analiza čuvaju najmanje pet godina;

4) u komercijalnom dokumentu ili međunarodnoj veterinarskoj potvrdi koja prati pošiljku, kao i na deklaraciji proizvoda od krvi poreklom od nepreživara treba da bude jasno označeno: „Proizvodi od krvi poreklom od nepreživara – nije za ishranu preživara”. Na deklaraciji smeša, koje sadrže proizvode od krvi poreklom od nepreživara, treba da bude jasno označeno: „Sadrži proizvode od krvi poreklom od nepreživara – nije za ishranu preživara”.

Član 27

(1) Pored opštih mera u ishrani životinja propisanih ovim pravilnikom, u proizvodnji i korišćenju prerađenog proteina životinjskog porekla poreklom od nepreživara, osim ribljeg brašna, prerađenih proteina životinjskog porekla poreklom od insekata iz uzgoja i smeša koje sadrže te prerađene proteine životinjskog porekla, namenjene ishrani životinja akvakulture primenjuju se i sledeće posebne mere:

1) sporedni proizvodi životinjskog porekla poreklom od nepreživara namenjeni za proizvodnju prerađenih proteina životinjskog porekla potiču iz jednog ili iz više sledećih objekata:

(1) klanica u kojima se ne kolju preživari i koje su upisane u odgovarajući registar objekata kao klanice u kojima se ne kolju preživari,

(2) objekata za rasecanje mesa u kojima se ne iskoštava ili ne raseca meso preživara i koji su upisani u odgovarajući registar objekata kao objekti za rasecanje mesa, u kojima se ne iskoštava ili ne raseca meso preživara,

(3) drugih objekata, osim objekata iz tač. 1) i 2) ovog stava, registrovanih ili odobrenih u skladu sa posebnim propisom kojim se uređuje registracija i odobravanje objekata za proizvodnju i promet hrane životinjskog porekla, u kojima se ne rukuje proizvodima od preživara i koji su upisani u odgovarajući registar objekata kao objekti u kojima se ne rukuje proizvodima od preživara,

(4) objekata za rukovanje i skladištenje sporednih proizvoda životinjskog porekla, koji su odobreni u skladu sa posebnim propisom kojim se uređuje registracija i odobravanje objekata za sakupljanje, preradu i uništavanje sporednih proizvoda životinjskog porekla i koji su upisani u odgovarajući registar objekata kao objekti u kojima se rukuje ili se skladište samo sporedni proizvodi životinjskog porekla poreklom od nepreživara koji potiču iz objekata iz tač. (1)–(3) ovog stava;

2) sporedni proizvodi životinjskog porekla poreklom od nepreživara namenjeni za proizvodnju prerađenih proteina životinjskog porekla prevoze se u objekte za preradu vozilima i kontejnerima koji nisu korišćeni za prevoz sporednih proizvoda životinjskog porekla poreklom od preživara;
3) prerađeni proteini životinjskog porekla poreklom od nepreživara proizvode se u objektima za preradu, koji su namenjeni isključivo za preradu sporednih proizvoda životinjskog porekla poreklom od nepreživara, koji potiču iz objekata iz tačke 1) ovog člana i koji su upisani u odgovarajući registar objekata kao objekti koji isključivo prerađuju sporedne proizvode životinjskog porekla poreklom od nepreživara;
4) smeše koje sadrže prerađene proteine životinjskog porekla poreklom od nepreživara namenjene za hranu za životinje akvakulture proizvode se u objektima za proizvodnju hrane za životinje koji su odobreni za ovu proizvodnju;
5) u komercijalnom dokumentu ili međunarodnoj veterinarskoj potvrdi, koja prati pošiljku prerađenih proteina životinjskog porekla poreklom od nepreživara, kao i na deklaraciji tih proteina treba da bude jasno označeno: „Prerađeni proteini životinjskog porekla poreklom od nepreživara – nije za ishranu životinja iz uzgoja, osim životinja akvakulture i krznašica”. Na deklaraciji smeša, koje sadrže prerađene proteine životinjskog porekla poreklom od nepreživara, treba da bude jasno označeno: „Sadrži prerađene proteine životinjskog porekla poreklom od nepreživara – nije za ishranu životinja iz uzgoja, osim životinja akvakulture i krznašica”.

Član 27a

(1) Izuzetno od odredbe člana 27:

1) tačka 1) ovog pravilnika, sporedni proizvodi životinjskog porekla poreklom od nepreživara namenjeni za proizvodnju prerađenih proteina životinjskog porekla mogu da potiču iz objekata iz člana 27. stav 1. tačka 1) podtač. (1)–(3) ovog pravilnika u kojima nastaju i sporedni proizvodi životinjskog porekla poreklom od preživara pod uslovom da su predviđene najmanje sledeće mere kojima se sprečava unakrsna kontaminacija između sporednih proizvoda životinjskog porekla poreklom od preživara i nepreživara, kao i da je inspekcijskim pregledom utvrđeno da su te mere efikasne:

(1) klanje nepreživara se vrši na linijama koje su fizički odvojene od linija koje se koriste za klanje preživara,

(2) proizvodima od nepreživara rukuje se na proizvodnim linijama koje su fizički odvojene od linija za rukovanje proizvodima od preživara,

(3) sakupljanje, skladištenje, prevoz i pakovanje sporednih proizvoda životinjskog porekla poreklom od nepreživara je odvojeno od sakupljanja, skladištenja, prevoza i pakovanja sporednih proizvoda životinjskog porekla poreklom od preživara,

(4) sporedni proizvodi životinjskog porekla poreklom od nepreživara redovno se uzorkuju i analiziraju na prisustvo proteina poreklom od preživara. Metoda analiza je naučno dokazana za tu svrhu. Učestalost uzorkovanja i analiza određuju se na osnovu procene rizika koju sprovodi subjekt kao deo postupaka zasnovanih na principima HACCP;

2) tačka 2) ovog pravilnika, sporedni proizvodi životinjskog porekla poreklom od nepreživara mogu da se prevoze u vozilima i kontejnerima koji su prethodno korišćeni za prevoz sporednih proizvoda životinjskog porekla poreklom od preživara pod uslovom da su prethodno očišćeni, kako bi se izbegla unakrsna kontaminacija, u skladu sa procedurom koja je prethodno odobrena. O korišćenju ovog izuzetka, vodi se evidencija, koja se čuva najmanje dve godine;
3) tačka 3) ovog pravilnika, objekti za preradu sporednih proizvoda životinjskog porekla koji prerađuju sporedne proizvode životinjskog porekla poreklom od preživara mogu da budu odobreni za proizvodnju prerađenih proteina životinjskog porekla poreklom od nepreživara ako je inspekcijskim pregledom utvrđeno da su ispunjeni uslovi u pogledu efikasnosti mera, kojima se sprečava unakrsna kontaminacija između prerađenih proteina životinjskog porekla poreklom od preživara i prerađenih proteina životinjskog porekla poreklom od nepreživara, koje obuhvataju najmanje sledeće:

(1) proizvodnja prerađenih proteina životinjskog porekla poreklom od preživara obavlja se u zatvorenom sistemu, koji je fizički odvojen od sistema za proizvodnju prerađenih proteina životinjskog porekla poreklom od nepreživara,

(2) držanje sporednih proizvoda životinjskog porekla poreklom od preživara tokom skladištenja i prevoza fizički je odvojeno od držanja, skladištenja i prevoza sporednih proizvoda životinjskog porekla poreklom od nepreživara,

(3) držanje prerađenih proteina životinjskog porekla poreklom od preživara tokom skladištenja i pakovanja fizički je odvojeno od držanja, skladištenja i prevoza dobijenih proizvoda poreklom od nepreživara,

(4) radi provere unakrsne kontaminacije sa prerađenim proteinima životinjskog porekla preživara, redovno se sprovodi uzorkovanje i analiza prerađenog proteina životinjskog porekla nepreživara, koristeći analitičke metode za određivanje sastojaka životinjskog porekla za kontrolu hrane za životinje navedene u Prilogu 2. ovog pravilnika, pri čemu se:

(10) – učestalost uzorkovanja i analiza određuju na osnovu procene rizika kao deo postupaka koji se zasnivaju na principima NASSR,

(11) – rezultati takvog uzorkovanja i analiza čuvaju najmanje pet godina;

4) tačka 4) ovog pravilnika, proizvodnja smeša, koje sadrže prerađene proteine životinjskog porekla namenjene za hranu za životinje akvakulture u objektima koji proizvode hranu za životinje namenjenu za druge životinje iz uzgoja, osim krznašica:

(1) može da se odobri posle inspekcijskog pregleda na licu mesta, ako su ispunjeni sledeći uslovi:

(13) – smeše namenjene preživarima proizvode se i drže, tokom skladištenja, prevoza i pakovanja fizički odvojeno od proizvodnje i držanja smeša za nepreživare,

(14) – smeše namenjene životinjama akvakulture proizvode se i drže, tokom skladištenja, prevoza i pakovanja fizički odvojeno od proizvodnje i držanja smeša za druge nepreživare,

(15) – evidencije sa podacima o nabavci i upotrebi prerađenih proteina životinjskog porekla iz člana 27. ovog pravilnika i isporuci smeša koje sadrže te proteine čuvaju se najmanje pet godina,

(16) – radi provere odsutnosti nedozvoljenih sastojaka životinjskog porekla, redovno se sprovodi uzorkovanje i analiza smeša namenjenih životinjama iz uzgoja, osim životinja akvakulture, koristeći analitičke metode za određivanje sastojaka životinjskog porekla za kontrolu hrane za životinje navedene u Prilogu 2. ovog pravilnika, pri čemu se učestalost uzorkovanja i analiza određuju na osnovu procene rizika kao deo postupaka koji se zasnivaju na principima NASSR. Rezultati takvog uzorkovanja i analiza čuvaju se najmanje pet godina;

(2) proizvodnja za sopstvene potrebe potpune hrane za životinje od smeša koje sadrže prerađene proteine životinjskog porekla iz člana 27. ovog pravilnika ne odobrava se inspekcijskim pregledom na licu mesta ako su ispunjeni sledeći uslovi:

(18) – objekat za proizvodnju je upisan u odgovarajući registar objekata za proizvodnju potpune hrane za životinje od smeša koje sadrže prerađene proteine životinjskog porekla poreklom od nepreživara, osim ribljeg brašna i osim prerađenih proteina životinjskog porekla poreklom od insekata iz uzgoja,

(19) – da proizvođač za sopstvene potrebe drži i uzgaja samo životinje akvakulture,

(20) – smeše, koje sadrže prerađene proteine životinjskog porekla iz člana 27. ovog pravilnika, koje se upotrebljavaju u njihovoj proizvodnji, sadrže manje od 50% sirovih proteina.

Član 28

(1) Pored opštih mera u ishrani životinja propisanih ovim pravilnikom, u proizvodnji, stavljanju u promet i korišćenju zamene za mleko sa ribljim brašnom, koja je namenjena ishrani neodlučenih preživara iz uzgoja, primenjuju se sledeće posebne mere:

1) riblje brašno koje se koristi kao zamena za mleko, u ishrani neodlučenih preživara iz uzgoja, proizvodi se u objektima za preradu koji su namenjeni isključivo za proizvodnju proizvoda dobijenih od:

(1) vodenih životinja, osim morskih sisara,

(2) vodenih beskičmenjaka iz uzgoja, osim vodenih životinja u skladu sa ovim pravilnikom,

(3) morskih zvezda;

2) riblje brašno namenjeno za upotrebu u zameni za mleko treba da bude jasno označeno rečima: „Riblje brašno – nije za ishranu preživara, osim neodlučenih preživara”, koje se navode na deklaraciji i u međunarodnoj veterinarskoj potvrdi ili komercijalnom dokumentu koji prate pošiljku;
3) riblje brašno za neodlučene preživare iz uzgoja koristi se samo za proizvodnju zamena za mleko, distribuiranih u suvom obliku i koji se primenjuju posle rastvaranja u određenoj količini tečnosti, namenjenih ishrani neodlučenih preživara iz uzgoja kao dodatak ili zamena za postkolostralno mleko pre odlučenja;
4) proizvodi se u objektima koji su upisani u odgovarajući registar objekata za proizvodnju zamene za mleko i koji ne proizvode druge smeše namenjene preživarima;
5) pre stavljanja u promet svaka pošiljka uvezenih zamena za mleko koje sadrže riblje brašno analizira se u skladu sa metodama za određivanje sastojaka životinjskog porekla za kontrolu hrane za životinje navedene u Prilogu 2. ovog pravilnika kako bi se proverila odsutnost nedozvoljenih sastojaka životinjskog porekla;
6) na deklaraciji zamene za mleko, koja sadrži riblje brašno i namenjene su neodlučenim preživarima iz uzgoja, treba da bude jasno označeno: „Sadrži riblje brašno – nije za ishranu preživara, osim neodlučenih preživara”;
7) zamena za mleko u rasutom stanju, koja sadrži riblje brašno namenjeno neodlučenim preživarima iz uzgoja, prevozi se u vozilima i kontejnerima i skladišti u skladištima koji se ne upotrebljavaju za prevoz ili skladištenje druge hrane za životinje namenjene preživarima;
8) na gazdinstvima na kojima se drže preživari sprovode se mere kojima se sprečava da se zamena za mleko, koja sadrži riblje brašno, upotrebi u ishrani drugih preživara, koji nisu neodlučeni preživari.

(5) Izuzetno od odredbe stava 1. tačka 4) ovo člana, u objektu za proizvodnju zamena za mleko koje sadrže riblje brašno namenjenih ishrani neodlučenih preživara iz uzgoja, može da se odobri proizvodnja drugih smeša namenjenih preživarima, pod uslovom da su predviđene najmanje sledeće mere, kao i da je inspekcijskim pregledom utvrđeno da su te mere efikasne:

1) druge smeše namenjene preživarima drže se fizički odvojeno od ribljeg brašna u rasutom stanju i zamene za mleko koje sadrži riblje brašno u rasutom stanju tokom skladištenja, prevoza i pakovanja;
2) druge smeše namenjene preživarima proizvode se fizički odvojeno od zamene za mleko koja sadrži riblje brašno;
3) evidencije sa podacima o nabavci i upotrebi ribljeg brašna i isporuci mlečnih zamena koje sadrže riblje brašno čuvaju se najmanje pet godina;
4) redovno se sprovodi uzorkovanje i analiza drugih smeša namenjenih preživarima kako bi se proverila odsutnost nedozvoljenih sastojaka životinjskog porekla koristeći metode za određivanje sastojaka životinjskog porekla za kontrolu hrane za životinje navedene u Prilogu 2. ovog pravilnika. Učestalost uzorkovanja i analiza određuje se na osnovu procene rizika koju sprovodi subjekt kao deo postupaka koji su zasnovani na principima HACCP. Rezultati takvog uzorkovanja i analiza čuvaju se najmanje pet godina.

(6) Izuzetno od odredbe stava 1. tačka 7) ovog člana, vozila, kontejneri i skladišta koji se koriste za prevoz ili skladištenje druge hrane za životinje u rasutom stanju namenjene preživarima mogu da se upotrebe za prevoz ili skladištenje zamena za mleko u rasutom stanju koje sadrže riblje brašno namenjeno neodlučenim preživarima iz uzgoja pod uslovom da su prethodno očišćeni u skladu sa procedurom koja je prethodno odobrena, kako bi se izbegla unakrsna kontaminacija. O ovom izuzetku vodi se evidencija, koja se čuva najmanje dve godine.

Član 28a

(1) Pored opštih mera u ishrani životinja propisanih ovim pravilnikom, u proizvodnji i korišćenju prerađenog proteina životinjskog porekla poreklom od insekata iz uzgoja i smeša koje sadrže te proteine životinjskog porekla, namenjene ishrani životinja akvakulture, živine i svinja, primenjuju se i sledeće posebne mere:

1) prerađeni proteini životinjskog porekla poreklom od insekata iz uzgoja proizvode se:

(1) u objektima za preradu, koji su odobreni u skladu sa posebnim propisom kojim se uređuju sporedni proizvodi životinjskog porekla i koji su namenjeni isključivo za proizvodnju dobijenih proizvoda od insekata iz uzgoja,

(2) pod uslovima za prerađen protein životinjskog porekla u skladu sa posebnim propisom kojim se uređuju sporedni proizvodi životinjskog porekla;

2) smeše, koje sadrže prerađene proteine životinjskog porekla poreklom od insekata iz uzgoja, proizvode se u objektima:

(1) koji su odobreni za ovu namenu, i

(2) koji su namenjeni za proizvodnju hrane za životinje akvakulture, živine i svinja;

3) u komercijalnom dokumentu ili međunarodnoj veterinarskoj potvrdi koja prati pošiljku prerađenih proteina životinjskog porekla poreklom od insekata iz uzgoja, kao i na deklaraciji tih proteina treba da bude jasno označena vrsta životinja od koje su dobijeni prerađeni proteini životinjskog porekla, kao i vrsta životinja koje smeju da se hrane tim prerađenim proteinima životinjskog porekla u skladu sa Prilogom 3 – Označavanje prerađenih proteina životinjskog porekla od insekata iz uzgoja, svinja ili živine, kao i smeša koje sadrže te prerađene proteine životinjskog porekla (u daljem tekstu: Prilog 3), koji je odštampan uz ovaj pravilnik i čini njegov sastavni deo.

Član 28b

(1) Izuzetno od odredbe člana 28a stav 1:

1) tačka 1) ovog pravilnika, za proizvodnju prerađenih proteina životinjskog porekla poreklom od insekata iz uzgoja u objektima za preradu sporednih proizvoda životinjskog porekla od drugih vrsta životinja iz uzgoja, može da se odobri objekat ako je inspekcijskim pregledom utvrđeno da su ispunjene sledeće mere, kojima se sprečava unakrsna kontaminacija prerađenih proteina životinjskog porekla poreklom od insekata iz uzgoja i prerađenih proteina životinjskog porekla poreklom od ostalih životinja iz uzgoja, kao i da je utvrđeno da su te mere efikasne:

(1) proizvodnja prerađenih proteina životinjskog porekla poreklom od preživara ili nepreživara, osim insekata iz uzgoja, obavlja se u zatvorenom sistemu koji je fizički odvojen od sistema za proizvodnju prerađenih proteina životinjskog porekla poreklom od insekata iz uzgoja,

(2) sporedni proizvodi životinjskog porekla poreklom od preživara ili nepreživara, osim insekata iz uzgoja, tokom skladištenja i prevoza drže se fizički odvojeno od sporednih proizvoda životinjskog porekla poreklom od insekata iz uzgoja,

(3) prerađeni proteini životinjskog porekla poreklom od preživara ili nepreživara, osim insekata iz uzgoja, tokom skladištenja i pakovanja drže se fizički odvojeno od gotovih proizvoda poreklom od insekata iz uzgoja,

(4) redovno se sprovodi uzorkovanje i analiza prerađenih proteina životinjskog porekla poreklom od insekata iz uzgoja, kako bi se proverila odsutnost unakrsne kontaminacije prerađenim proteinima životinjskog porekla poreklom od preživara ili drugih nepreživara, koristeći metode za određivanje sastojaka životinjskog porekla za kontrolu hrane za životinje navedene u Prilogu 2. ovog pravilnika. Učestalost uzorkovanja i analiza određuje se na osnovu procene rizika koju sprovodi subjekt kao deo postupaka koji su zasnovani na principima HACCP. Rezultati takvog uzorkovanja i analiza čuvaju se najmanje pet godina;

2) tačka 2) podtačka (1) ovog pravilnika, odobrenje za proizvodnju potpune hrane za životinje od smeša koje sadrže prerađene proteine životinjskog porekla poreklom od insekata iz uzgoja nije potrebna za proizvođače za sopstvene potrebe, koji ispunjavaju sledeće uslove:

(1) upisani su u odgovarajući registar objekata za proizvodnju potpune hrane za životinje od smeša koje sadrže prerađene proteine životinjskog porekla poreklom od insekata iz uzgoja;

(2) ne drže životinje iz uzgoja, osim životinja akvakulture, živine, svinja ili krznašica,

(3) smeše, koje sadrže prerađene proteine životinjskog porekla poreklom od insekata iz uzgoja, koje se koriste u proizvodnji, sadrže manje od 50% sirovih proteina;

3) tačka 2) podtačka (2) ovog pravilnika, proizvodnja smeša, koje sadrže prerađene proteine životinjskog porekla poreklom od insekata iz uzgoja namenjenih životinjama akvakulture, živini ili svinjama, može se odobriti u objektima u kojima se proizvode i smeše namenjene drugim životinjama iz uzgoja, osim krznašica, na osnovu inspekcijskog pregleda na licu mesta, ako su ispunjeni sledeći uslovi:

(1) smeše namenjene preživarima proizvode se i drže, tokom skladištenja, prevoza i pakovanja, fizički odvojeno od proizvodnje i držanja smeša za nepreživare,

(2) smeše namenjene životinjama akvakulture, živini ili svinjama proizvode se i drže, tokom skladištenja, prevoza i pakovanja fizički odvojeno od proizvodnje i držanja smeša za druge nepreživare,

(3) evidencije sa podacima o nabavci i upotrebi prerađenih proteina životinjskog porekla poreklom od insekata iz uzgoja i isporuci smeša koje sadrže te proteine čuvaju se najmanje pet godina,

(4) redovno se sprovodi uzorkovanje i analiza smeša namenjenih životinjama iz uzgoja, osim životinjama akvakulture, živini i svinjama, kako bi se proverila odsutnost nedozvoljenih sastojaka životinjskog porekla koristeći metode za određivanje sastojaka životinjskog porekla za kontrolu hrane za životinje navedene u Prilogu 2. ovog pravilnika. Učestalost uzorkovanja i analiza određuje se na osnovu procene rizika koju sprovodi subjekt kao deo postupaka koji su zasnovani na principima HACCP. Rezultati takvog uzorkovanja i analiza čuvaju se najmanje pet godina.

Član 28v

(1) Pored opštih mera u ishrani životinja propisanih ovim pravilnikom, u proizvodnji i korišćenju prerađenog proteina životinjskog porekla poreklom od svinja i smeša koje sadrže te proteine životinjskog porekla, namenjene živini primenjuju se i sledeće posebne mere:

1) sporedni proizvodi životinjskog porekla namenjeni proizvodnji prerađenih proteina životinjskog porekla poreklom od svinja, potiču iz jednog ili iz više sledećih objekata:

(1) klanica u kojima se ne kolju preživari i živina i koje su upisane u odgovarajući registar objekata kao klanice u kojima se ne kolju preživari i živina,

(2) objekata za rasecanje mesa u kojima se ne iskoštava i ne raseca meso preživara i živine i koji su upisani u odgovarajući registar objekata kao objekti za rasecanje mesa, u kojima se ne iskoštava ili ne raseca meso preživara i živine,

(3) drugih objekata osim objekata iz tačke 1) podtač. (1) i (2) ovog stava, registrovanih ili odobrenih u skladu sa posebnim propisom kojim se uređuje registracija i odobravanje objekata za proizvodnju i promet hrane životinjskog porekla, u kojima se ne rukuje proizvodima od preživara i živine i koji su upisani u odgovarajući registar objekata kao objekti u kojima se ne rukuje proizvodima od preživara i živine,

(4) objekata za sakupljanje i skladištenje sporednih proizvoda životinjskog porekla u skladu sa posebnim propisom kojim se uređuje registracija i odobravanje objekata za sakupljanje, preradu i uništavanje sporednih proizvoda životinjskog porekla koji su upisani u odgovarajući registar objakata kao objekti u kojima se rukuje ili se skladište samo sporedni proizvodi životinjskog porekla poreklom od nepreživara koji potiču iz objekata iz tačke 1) podtač. (1)–(3) ovog stava;

2) sporedni proizvodi životinjskog porekla poreklom od svinja namenjeni za korišćenje u proizvodnji prerađenih proteina životinjskog porekla poreklom od svinja prevoze se u objekte za preradu u vozilima i kontejnerima koji se ne koriste za prevoz sporednih proizvoda životinjskog porekla poreklom od preživara ili živine;
3) prerađeni proteini životinjskog porekla poreklom od svinja proizvode se u objektima za preradu:

(1) koji su namenjeni preradi sporednih proizvoda životinjskog porekla koji potiču iz klanica, objekata za rasecanje ili drugih objekata iz tačke 1. ovog člana,

(2) koje su upisani u odgovarajući registar objekata kao objekat u kojem se ne prerađuju sporedni proizvodi životinjskog porekla poreklom od preživara ili živine;

4) smeše koje sadrže prerađene proteine životinjskog porekla poreklom od svinja proizvode se u objektima:

(1) koji odobreni za ovu namenu,

(2) koji su namenjeni isključivo za proizvodnju hrane za živinu, životinje akvakulture ili krznašice;

5) u komercijalnom dokumentu ili međunsrodnoj veterinarskoj potvrdi koja prati pošiljku prerađenih proteina životinjskog porekla poreklom od svinja, kao i na deklaraciji tih proteina treba da bude jasno označena vrsta životinja od koje su dobijeni prerađeni proteini životinjskog porekla, kao i vrsta životinja koje smeju da se hrane tim prerađenim proteinima životinjskog porekla u skladu sa Prilogom 3.

Član 28g

(1) Izuzetno od odredaba člana 28v:

1) tačka 1) ovog pravilnika, sporedni proizvodi životinjskog porekla poreklom od svinja namenjeni proizvodnji prerađenih proteina životinjskog porekla poreklom od svinja mogu da potiču iz objekata iz člana 28v tačka 1) podtač. (1)–(3) ovog pravilnika u kojima nastaju i sporedni proizvodi životinjskog porekla poreklom od živine i preživara ako je inspekcijskim pregledom utvrđeno da su ispunjene sledeće mere, kojima se sprečava unakrsna kontaminacija između sporednih proizvoda životinjskog porekla svinja i sporednih proizvoda životinjskog porekla poreklom od preživara ili živine, kao i da je utvrđeno da su te mere efikasne:

(1) klanje svinja vrši se na linijama koje su fizički odvojene od linija za klanje preživara ili živine,

(2) proizvodima poreklom od svinja se rukuje na proizvodnim linijama koje su fizički odvojene od linija za rukovanje proizvodima od preživara ili živine,

(3) sakupljanje, skladištenje, prevoz i pakovanje sporednih proizvoda životinjskog porekla poreklom od svinja fizički su odvojeni od sakupljanja, skladištenja, prevoza i pakovanja sporednih proizvoda životinjskog porekla poreklom od preživara ili živine,

(4) sporedni proizvodi životinjskog porekla poreklom od svinja redovno se uzorkuju i analiziraju na prisustvo proteina poreklom od preživara ili živine. Metoda analiza je naučno dokazana za tu svrhu. Učestalost uzorkovanja i analiza određuju se na osnovu procene rizika koju sprovodi subjekt kao deo postupaka zasnovanih na principima HACCP;

2) tačka 2) ovog pravilnika, sporedni proizvodi životinjskog porekla poreklom od svinja namenjeni za korišćenje u proizvodnji prerađenih proteina životinjskog porekla poreklom od svinja mogu da se prevoze u vozilima i kontejnerima koji su prethodno korišćeni za prevoz sporednih proizvoda životinjskog porekla poreklom od preživara ili živine ako su ta vozila i kontejneri prethodno očišćeni, kako bi se izbegla unakrsna kontaminacija, u skladu sa procedurom koja je prethodno odobrena. O ovom izuzetku vodi se evidencija, koja se čuva najmanje dve godine;
3) tačka 3) podtačka (2) ovog pravilnika, proizvodnja prerađenih proteina životinjskog porekla poreklom od svinja može da se odobri u objektima za preradu sporednih proizvoda životinjskog porekla poreklom od preživara ili živine ako je inspekcijskim pregledom utvrđeno da su ispunjeni uslovi u pogledu efikasnosti mera, kojima se sprečava unakrsna kontaminacija prerađenih proteina životinjskog porekla poreklom od preživara ili živine i prerađenih proteina životinjskog porekla poreklom od svinja koje obuhvataju najmanje sledeće:

(1) proizvodnja prerađenih proteina životinjskog porekla poreklom od preživara ili živine obavlja se u zatvorenom sistemu koji je fizički odvojen od sistema za proizvodnju prerađenih proteina životinjskog porekla poreklom od svinja,

(2) sporedni proizvodi životinjskog porekla poreklom od preživara ili živine tokom skladištenja i prevoza fizički su odvojeni od sporednih proizvoda životinjskog porekla poreklom od svinja,

(3) prerađeni proteini životinjskog porekla poreklom od preživara ili živine tokom skladištenja i pakovanja drže se fizički odvojeno od gotovih proizvoda poreklom od svinja,

(4) redovno se sprovodi uzorkovanje i analiza prerađenih proteina životinjskog porekla poreklom od svinja kako bi se proverila odsutnost unakrsne kontaminacije prerađenim proteinima životinjskog porekla poreklom od preživara ili živine koristeći metode za određivanje sastojaka životinjskog porekla za kontrolu hrane za životinje navedene u Prilogu 2. ovog pravilnika. Učestalost uzorkovanja i analiza određuje se na osnovu procene rizika koju sprovodi subjekt kao deo postupaka koji su zasnovani na principima HACCP. Rezultati takvog uzorkovanja i analiza čuvaju se najmanje pet godina;

4) tačka 4) podtačka (1) ovog pravilnika, odobrenje za proizvodnju potpune hrane za životinje od smeša koje sadrže prerađene proteine životinjskog porekla poreklom od svinja nije potrebno za proizvođače za sopstvene potrebe, koji ispunjavaju sledeće uslove:

(1) upisani su u odgovarajući registar objekata za proizvodnju potpune hrane za životinje od smeša koje sadrže prerađene proteine životinjskog porekla poreklom od svinja,

(2) ne drže životinje iz uzgoja, osim životinja akvakulture, živine, svinja ili krznašica,

(3) smeše, koje sadrže prerađene proteine životinjskog porekla poreklom od svinja, koje se koriste u proizvodnji, sadrže manje od 50% sirovih proteina;

5) tačka 4) podtačka (2) ovog pravilnika, proizvodnja smeša, koje sadrže prerađene proteine životinjskog porekla poreklom od svinja namenjenih živini, može se odobriti u objektima u kojima se proizvode i smeše namenjene drugim životinjama iz uzgoja, osim životinja akvakulture i krznašica, na osnovu inspekcijskog pregleda na licu mesta, ako su ispunjeni sledeći uslovi:

(1) smeše namenjene preživarima proizvode se i drže, tokom skladištenja, prevoza i pakovanja, fizički odvojeno od proizvodnje i držanja smeša za nepreživare,

(2) smeše namenjene svinjama proizvode se i drže, tokom skladištenja, prevoza i pakovanja fizički odvojeno od proizvodnje i držanja smeša za druge nepreživare,

(3) evidencije sa podacima o nabavci i upotrebi prerađenih proteina životinjskog porekla poreklom od svinja i isporuci smeša koje sadrže te proteine čuvaju se najmanje pet godina,

(4) redovno se sprovodi uzorkovanje i analiza smeša namenjenih životinjama iz uzgoja, osim životinjama akvakulture, živini i krznašicama, kako bi se proverila odsutnost nedozvoljenih sastojaka životinjskog porekla koristeći metode za određivanje sastojaka životinjskog porekla za kontrolu hrane za životinje navedene u Prilogu 2. ovog pravilnika. Učestalost uzorkovanja i analiza određuje se na osnovu procene rizika koju sprovodi subjekt kao deo postupaka koji su zasnovani na principima HACCP. Rezultati takvog uzorkovanja i analiza čuvaju se najmanje pet godina.

Član 28d

(1) Pored opštih mera u ishrani životinja propisanih ovim pravilnikom, u proizvodnji i korišćenju prerađenih proteina životinjskog porekla poreklom od živine i smeša koje sadrže te proteine namenjene ishrani svinja, primenjuju se i sledeće posebne mere:

1) sporedni proizvodi životinjskog porekla namenjeni proizvodnji prerađenih proteina životinjskog porekla poreklom od živine, potiču iz jednog ili iz više sledećih objekata:

(1) klanica u kojima se ne kolju preživari i svinje i koje su upisane u odgovarajući registar objekata kao klanice u kojima se ne kolju preživari i svinje,

(2) objekata za rasecanje mesa u kojima se ne iskoštava ili ne raseca meso preživara i svinja i koji su upisani i u odgovarajući registar objekata kao objekti za rasecanje mesa u kojima se ne iskoštava ili ne raseca meso preživara i svinja,

(3) drugih objekata, osim objekata podtač. (1) i (2) ove tačke, registrovanih ili odobrenih u skladu sa posebnim propisom kojim se uređuje registracija i odobravanje objekata za proizvodnju i promet hrane životinjskog porekla, u kojima se ne rukuje proizvodima poreklom od preživara i svinja i koji su upisani u odgovarajući registar objekata kao objekti u kojima se ne rukuje proizvodima poreklom od preživara i svinja,

(4) odobrenih objekata za sakupljanje i skladištenje sporednih proizvoda životinjskog porekla u skladu sa posebnim propisom kojim se uređuje registracija i odobravanje objekata za sakupljanje, preradu i uništavanje sporednih proizvoda životinjskog porekla koji su upisani u odgovarajući registar objekata kao objekti u kojima se rukuje ili se skladište samo sporedni proizvodi životinjskog porekla poreklom od nepreživara koji potiču iz objekata iz podtač. (1)–(3) ove tačke;

2) sporedni proizvodi životinjskog porekla poreklom od živine namenjeni za korišćenje u proizvodnji prerađenih proteina životinjskog porekla poreklom od živine prevoze se u objekte za preradu u vozilima i kontejnerima koji se ne koriste za prevoz sporednih proizvoda životinjskog porekla poreklom od preživara ili svinja;
3) prerađeni proteini životinjskog porekla poreklom od živine proizvode se u objektima za preradu:

(1) koji su namenjeni preradi sporednih proizvoda životinjskog porekla koji potiču iz klanica, objekata za rasecanje ili drugih objekata iz tačke 1) ovog člana,

(2) koji su upisani u odgovarajući registar objekata kao objekti u kojima se ne prerađuju sporedni proizvodi životinjskog porekla poreklom od preživara ili svinja,

4) smeše koje sadrže prerađene proteine životinjskog porekla poreklom od živine proizvode se u objektima:

(1) koji su odobrani za ovu namenu,

(2) koji su namenjeni isključivo za proizvodnju hrane za svinje, životinje akvakulture ili krznašice;

5) u komercijalnom dokumentu ili međunarodnoj veterinarskoj potvrdi koja prati pošiljku prerađenih proteina životinjskog porekla poreklom od živine, kao i na deklaraciji tih proteina treba da bude jasno označena vrsta životinja od koje su dobijeni prerađeni proteini životinjskog porekla, kao i vrsta životinja koje smeju da se hrane tim prerađenim proteinima životinjskog porekla u skladu sa Prilogom 3.

Član 28đ

(1) Izuzetno od odredaba člana 28d:

1) tačka 1) ovog pravilnika, sporedni proizvodi životinjskog porekla poreklom od živine namenjeni proizvodnji prerađenih proteina životinjskog porekla poreklom od živine mogu da potiču iz objekata iz člana 28d tačka 1) podtač. (1)–(3) ovog pravilnika, u kojima nastaju i sporedni proizvodi životinjskog porekla od svinja i preživara, ako je inspekcijskim pregledom utvrđeno da su ispunjene sledeće mere kojima se sprečava unakrsna kontaminacija između sporednih proizvoda životinjskog porekla živine i sporednih proizvoda životinjskog porekla preživara ili svinja, kao i da je utvrđeno da su te mere efikasne:

(1) klanje živine vrši se na linijama koje su fizički odvojene od linija za klanje preživara ili svinja,

(2) proizvodima od živine rukuje se na proizvodnim linijama koje su fizički odvojene od linija za rukovanje proizvodima od preživara ili svinja,

(3) sakupljanje, skladištenje, prevoz i pakovanje sporednih proizvoda životinjskog porekla poreklom od živine je fizički odvojeno od sporednih proizvoda životinjskog porekla poreklom od preživara ili svinja,

(4) sporedni proizvodi životinjskog porekla poreklom od živine redovno se uzorkuju i analiziraju na prisustvo proteina poreklom od preživara ili svinja. Metoda analiza je naučno dokazana za tu svrhu. Učestalost uzorkovanja i analiza određuju se na osnovu procene rizika koju sprovodi subjekt kao deo postupaka zasnovanih na principima HACCP;

2) tačka 2) ovog pravilnika, sporedni proizvodi životinjskog porekla poreklom od živine namenjeni za korišćenje u proizvodnji prerađenih proteina životinjskog porekla poreklom od živine mogu da se prevoze u vozilima i kontejnerima za prevoz sporednih proizvoda životinjskog porekla poreklom od preživara ili svinja pod uslovom da su prethodno očišćeni, kao bi se izbegla unakrsna kontaminacija, u skladu sa procedurom koja je prethodno odobrena. O ovom izuzetku vodi se evidencija, koja se čuva najmanje dve godine;
3) tačka 3) podtačka (2) ovog pravilnika, proizvodnja prerađenih proteina životinjskog porekla poreklom od živine može da se odobri u objektima za preradu sporednih proizvoda životinjskog porekla poreklom od preživara ili svinja ako je inspekcijskim pregledom utvrđeno da su ispunjeni uslovi u pogledu efikasnosti mera, kojima se sprečava unakrsna kontaminacija prerađenih proteina životinjskog porekla poreklom od preživara ili svinja i prerađenih proteina životinjskog porekla poreklom od živine koje obuhvataju najmanje sledeće:

(1) proizvodnja prerađenih proteina životinjskog porekla poreklom od preživara ili svinja obavlja se u zatvorenom sistemu koji je fizički odvojen od sistema za proizvodnju prerađenih proteina životinjskog porekla poreklom od živine,

(2) držanje sporednih proizvoda životinjskog porekla poreklom od preživara ili svinja tokom skladištenja i prevoza je fizički odvojeno od sporednih proizvoda životinjskog porekla poreklom od živine,

(3) držanje prerađenih proteina životinjskog porekla dobijenih poreklom od preživara ili svinja tokom skladištenja i pakovanja je fizički odvojeno od gotovih proizvoda poreklom od živine,

(4) redovno se sprovodi uzorkovanje i analiza prerađenih proteina životinjskog porekla poreklom od živine kako bi se proverila odsutnost unakrsne kontaminacije prerađenim proteinima životinjskog porekla poreklom od preživara ili svinja koristeći metode za određivanje sastojaka životinjskog porekla za kontrolu hrane za životinje navedene u Prilogu 2. ovog pravilnika. Učestalost uzorkovanja i analiza određuje se na osnovu procene rizika koju sprovodi subjekt kao deo postupaka koji su zasnovani na principima HACCP. Rezultati takvog uzorkovanja i analiza čuvaju se najmanje pet godina;

4) tačka 4) podtačka (1) ovog pravilnika, odobrenje za proizvodnju potpune hrane za životinje od smeša koje sadrže prerađene proteine životinjskog porekla poreklom od živine nije potrebno za proizvođače za sopstvene potrebe, koji ispunjavaju sledeće uslove:

(1) upisani su u odgovarajući registar objekata za proizvodnju potpune hrane za životinje od smeša koje sadrže prerađene proteine životinjskog porekla poreklom od živine,

(2) ne drže životinje iz uzgoja, osim svinja, životinja akvakulture ili krznašica,

(3) smeše, koje sadrže prerađene proteine životinjskog porekla poreklom od živine, koje se koriste u proizvodnji, sadrže manje od 50% sirovih proteina;

5) tačka 4) podtačka (2) ovog pravilnika, proizvodnja smeša za svinje koje sadrže prerađene proteine životinjskog porekla poreklom od živine u objektima u kojima se proizvode i smeše namenjene drugim životinjama iz uzgoja, osim životinja akvakulture i krznašica, može da se odobri na osnovu inspekcijskog pregleda na licu mesta, ako su ispunjeni sledeći uslovi:

(1) smeše namenjene preživarima proizvode se i drže, tokom skladištenja, prevoza i pakovanja, fizički odvojeno od smeša za nepreživare,

(2) smeše namenjene živini proizvode se i drže tokom skladištenja, prevoza i pakovanja fizički odvojeno od smeša za druge nepreživare,

(3) evidencije sa podacima o nabavci i korišćenju prerađenih proteina životinjskog porekla poreklom od živine i isporuci smeša koje sadrže te proteine čuvaju se najmanje pet godina,

Član 29 g) Mere koje se primenjuju u ishrani životinja prilikom prevoza, proizvodnje, upotrebe i skladištenja

(1) Hraniva u rasutom stanju i smeše u rasutom stanju, koje sadrže proizvode dobijene od preživara osim mleka, proizvoda na bazi mleka, proizvoda dobijenih od mleka, kolostruma i proizvoda od kolostruma, dikalcijum i trikalcijum fosfat životinjskog porekla, hidrolizovanog proteina od krzna i kože preživara i topljene masti dobijene od preživara, čija je količina nerastvorivih nečistoća 0,15% težine i derivata dobijenih od takve masti, prevoze se u vozilima i kontejnerima i skladište u skladištima koja nisu korišćena za prevoz i skladištenje hrane za životinje namenjene za životinje iz uzgoja, osim krznašica.

(2) Izuzetno od stava 1. ovog člana, vozila, kontejneri i skladišta koji su korišćeni za prevoz hraniva u rasutom stanju i smeša u rasutom stanju iz stava 1. ovog člana, mogu da se koriste za prevoz i skladištenje hrane za životinje namenjene ishrani životinja iz uzgoja, osim krznašica, pod uslovom da su ta vozila, kontejneri i skladišta prethodno očišćeni, u skladu sa procedurom koja je prethodno odobrena, kako bi se izbegla unakrsna kontaminacija. O korišćenju ovog izuzetka, vodi se evidencija koja se čuva najmanje dve godine.

Član 30

(1) Smeše koje sadrže proizvode od preživara, osim proizvoda iz člana 29. stav 1. ovog pravilnika, namenjene krznašicama ili kućnim ljubimcima ne proizvode se u objektima u kojima se proizvodi hrana za životinje iz uzgoja, osim krznašica.

(2) Smeše koje sadrže prerađene proteine životinjskog porekla poreklom od nepreživara namenjene krznašicama ili kućnim ljubimcima ne proizvode se u objektima u kojima se proizvodi hrana za životinje iz uzgoja, osim krznašica ili životinja akvakulture.

(3) Izuzetno od odredbe stava 2. ovog člana:

1) smeše za krznašice ili kućne ljubimce, koje sadrže riblje brašno, mogu da se proizvode u objektima u kojima se proizvodi hrana za nepreživare iz uzgoja i zamena za mleko za ishranu neodlučenih preživara;
2) smeše za krznašice ili kućne ljubimce, koje sadrže prerađene proteine životinjskog porekla poreklom od insekata iz uzgoja, mogu da se proizvode u objektima u kojima se proizvodi hrana za živinu i svinje, ako su prerađeni proteini životinjskog porekla poreklom od insekata iz uzgoja u skladu sa posebnim uslovima koji se primenjuju na proizvodnju i korišćenje prerađenih proteina životinjskog porekla poreklom od insekata iz uzgoja propisanim ovim pravilnikom;
3) smeše za krznašice ili kućne ljubimce, koje sadrže prerađene proteine životinjskog porekla poreklom od svinja, mogu da se proizvode u objektima u kojima se proizvodi hrana za živinu ako su prerađeni proteini životinjskog porekla poreklom od svinja u skladu sa posebnim uslovima koji se primenjuju na proizvodnju i korišćenje prerađenih proteina životinjskog porekla poreklom od svinja propisanim ovim pravilnikom;
4) smeše za krznašice ili kućne ljubimce, koje sadrže prerađene proteine životinjskog porekla poreklom od živine, mogu da se proizvode u objektima u kojima se proizvodi hrana za svinje ako su prerađeni proteini životinjskog porekla poreklom od živine u skladu sa posebnim uslovima koji se primenjuju na proizvodnju i korišćenje prerađenih proteina životinjskog porekla poreklom od živine propisanim ovim pravilnikom.

Član 31

(1) Hraniva i smeše, koji sadrže proizvode dobijene od preživara, osim mleka, proizvoda na bazi mleka, proizvoda dobijenih od mleka, kolostruma i proizvoda od kolostruma, dikalcijum i trikalcijum fosfat životinjskog porekla, hidrolizovani proteini od krzna i kože preživara i topljene masti dobijene od preživara, čija je količina nerastvorivih nečistoća 0,15% težine i derivata dobijenih od takve masti, ne koriste se i ne skladište na gazdinstvu, na kome se drže životinje iz uzgoja, osim krznašica.

(2) Čl. 32-45.

(3) Brisani su (vidi član 6. Pravilnika - 33/2016-28)

Član 46 a) SRM

(1) Radi sprečavanja pojave i širenja, kao i radi suzbijanja i iskorenjivanja TSE, kao SRM određuju se sledeća tkiva, i to kod sledećih životinja:

1) koje potiču iz zemalja ili regiona sa kontrolisanim i neodređenim rizikom u skladu sa naredbom kojom se uređuju uslovi uvoza za sprečavanje unošenja zarazne bolesti životinja transmisivnih spongioformnih encefalopatija i drugih bolesti životinja koje se mogu preneti sporednim proizvodima životinjskog porekla u Republiku Srbiju, i to:

(1) kod goveda:

(3) – bez obzira na starost: krajnici i zadnja četiri metra tankog creva, slepo crevo i mezenterijum,

(4) – starijih od 12 meseci: krajnici, zadnja četiri metra tankog creva, slepo crevo i mezenterijum, lobanja, osim kosti donje vilice, uključujući mozak, oči i kičmenu moždinu sa ovojnicom,

(5) – starijih od 30 meseci: krajnici, zadnja četiri metra tankog creva, slepo crevo i mezenterijum, lobanja, osim kosti donje vilice, uključujući mozak, oči i kičmenu moždinu sa ovojnicom, kosti kičmenog stuba, osim transverzalnih i spinalnih izdanaka cervikalne, torakalne i lumbalne regije, kosti repa i medijalnog grebena i krila krsne kosti, uključujući dorzalni koren ganglija,

(2) kod ovaca i koza starijih od 12 meseci, odnosno kod kojih su izbili stalni sekutići: kosti lobanje, mozak, oči i kičmena moždina sa ovojnicom;

2) koje potiču iz zemalja ili regiona Evropske unije sa zanemarljivim rizikom u skladu sa naredbom kojom se uređuju uslovi uvoza za sprečavanje unošenja zarazne bolesti životinja transmisivnih spongioformnih encefalopatija i drugih bolesti životinja koje se mogu preneti sporednim proizvodima životinjskog porekla u Republiku Srbiju, i to:

(1) kod goveda starijih od 12 meseci: lobanja, osim kosti donje vilice, uključujući mozak, oči i kičmenu moždinu sa ovojnicom,

(2) kod ovaca i koza starijih od 12 meseci, odnosno kod kojih su izbili stalni sekutići: kosti lobanje, mozak, oči i kičmena moždina sa ovojnicom.

Član 47 b) Odstranjivanje SRM

SRM se odstranjuje:

1) u klanicama ili, ako je je to moguće, na drugim mestima na kojima se obavlja klanje;
2) u objektima za rasecanje, u slučaju kičmenog stuba goveda;
3) ako je to moguće, u međuobjektima za sporedne proizvode životinjskog porekla, centrima za sakupljanje i kod korisnika sporednih proizvoda životinjskog porekla.

Član 48

Izuzetno od člana 47. ovog pravilnika:

1) kičmena moždina ovaca i koza može da se odstranjuje u objektima za rasecanje koji su posebno odobreni za tu namenu;
2) kičmeni stub trupa ili dela trupa goveda može da se odstranjuje u objektima za prodaju na malo, koji su posebno odobreni za tu namenu i koji su pod stalnim nadzorom veterinarskog inspektora.

Član 49

Odredbe čl. 47. i 48. ovog pravilnika ne primenjuju se za ishranu ugroženih i zaštićenih vrsta nekrofagnih ptica.

Član 50 v) Označavanje i uništavanje SRM

Neposredno po odstranjivanju, SRM se označava bojom i uništava se u skladu sa propisom kojim se uređuju sporedni proizvodi životinjskog porekla.

Član 51 a) MSM

Radi sprečavanja pojave i širenja, kao i radi suzbijanja i iskorenjivanja TSE, za proizvodnju MSM ne koriste se kosti ili komadi sa kostima goveda, ovaca i koza.

Član 52 b) Omamljivanje

Omamljivanje goveda, ovaca ili koza čije je meso namenjeno za ishranu ljudi ili za ishranu životinja, ne može da se vrši razaranjem tkiva centralnog nervnog sistema korišćenjem šipke za razaranje koja se uvodi u kranijalnu šupljinu.

Član 53 v) Odvajanja i sakupljanje jezika goveda

Jezici goveda koji su namenjeni za ishranu ljudi ili za ishranu životinja, bez obzira na starost goveda, odvajaju se u klanici poprečnim rezom rostralno od jezičnog nastavka bazihioidne kosti.

Član 54 g) Odvajanje i sakupljanje mesa sa glave goveda

(1) Meso glave goveda starijih od 12 meseci odvaja se i sakuplja u klanicama, u skladu sa sistemom kontrole koji je odobren od strane nadležnog organa, radi sprečavanja moguće kontaminacije mesa glave tkivom centralnog nervnog sistema, koji uključuje najmanje sledeće:

1) da se odvajanje i sakupljanje obavlja u za to namenjenom prostoru, fizički odvojenom od ostalih delova linije klanja;
2) da se čeoni otvor od probijanja i foramen magnum zatvaraju nepropusnim i trajnim čepom pre skidanja sa pokretnih traka ili kuka, ako se glava pre odvajanja i sakupljanja mesa glave skida sa pokretne trake ili sa kuke, a ako se mozak uzorkuje radi dijagnostičkog ispitivanja na TSE, da se foramen magnum zatvara neposredno posle uzorkovanja;
3) da se meso glave ne odvaja i ne sakuplja sa glava na kojima su oštećene ili izgubljene oči neposredno pre ili posle klanja, ili koje su oštećene na drugi način koji može da uzrokuje kontaminaciju mesa glave tkivom centralnog nervnog sistema;
4) da se meso glave ne odvaja i ne sakuplja sa glava na kojima otvori iz tačke 2) ovog stava nisu na odgovarajući način zatvoreni;
5) postojanje posebnih radnih uputstava za sprečavanje kontaminacije mesa glave tokom odvajanja i sakupljanja, u slučaju ako je čep ispao ili su oči oštećene tokom postupaka sa glavom;
6) uspostavljen plan uzorkovanja, uz primenu odgovarajućeg dijagnostičkog testa za utvrđivanje tkiva centralnog nervnog sistema, radi potvrde da se primenjuju mere za smanjivanje kontaminacije.

(2) Odvajanje i sakupljanje mesa glave goveda iz stava 1. ovog člana može da se vrši i u objektima za rasecanje koji su posebno odobreni za tu namenu, pod uslovom da:

1) se glave namenjene za prevoz u objekat za rasecanje vešaju na kuku i tako drže tokom skladištenja i prevoza od klanice do objekta za rasecanje;
2) se čeoni otvor od probijanja i foramen magnum zatvaraju nepropusnim i trajnim čepom pre skidanja sa pokretnih traka ili kuka. Ako se mozak uzorkuje radi dijagnostičkog ispitivanja na TSE, foramen magnum zatvara se neposredno posle uzorkovanja;
3) se glave, koje mogu da uzrokuju kontaminaciju mesa glave tkivom centralnog nervnog sistema, isključe iz prevoza i ne otpremaju u odobreni objekat za rasecanje, i to glave:

(1) na kojima otvori iz tačke 2) ovog stava nisu zatvoreni na odgovarajući način,

(2) na kojima su neposredno pre ili posle klanja oštećene ili izgubljene oči,

(3) koje su oštećene na drugi način;

4) je u klanici i objektu za rasecanje uspostavljen plan uzorkovanja, uz primenu odgovarajućeg dijagnostičkog testa za utvrđivanje tkiva centralnog nervnog sistema, radi potvrde da se primenjuju mere za smanjivanje kontaminacije;
5) se odvajanje i sakupljanje mesa glave vrši u skladu sa sistemom kontrole za sprečavanje moguće kontaminacije mesa glave koji je odobren od strane nadležnog organa, a koji uključuje najmanje:

(1) vizualni pregled glave na znakove kontaminacije ili oštećenja i odgovarajući način zatvaranja otvora iz tačke 2) ovog stava pre početka odvajanja i sakupljanja mesa glave,

(2) da se meso glave ne odvaja sa glava iz tačke 3) ovog stava, kao i sa glava za koje postoji sumnja na kontaminaciju,

(3) postojanje posebnih radnih uputstava za sprečavanje kontaminacije mesa glave tokom prevoza i odvajanja, a posebno ako je čep ispao ili su oči oštećene tokom postupaka sa glavom.

Član 55 Mere koje se primenjuju u slučaju sumnje na pojavu TSE

(1) U slučaju sumnje na pojavu TSE, vrši se epizootiološki uviđaj i zabranjuje se kretanje životinje sumnjivih na TSE do dobijanja rezultata kliničkog ispitivanja, a sumnjivo gazdinstvo stavlja se pod službenu kontrolu.

(2) Ako se kliničkim ispitivanjem TSE ne može isključiti, životinja se ubija, i njen mozak, a ako to nadležni organ, u skladu sa zakonom kojim se uređuje veterinarstvo odredi, i druga tkiva, odstranjuju se i šalju na dijagnostička ispitivanja, u skladu sa ovim pravilnikom. Ostalim govedima, ovcama ili kozama sa istog gazdinstva zabranjuje se kretanje do dobijanja rezultata ispitivanja, osim ako se na osnovu epizootiološkog uviđaja utvrdi da životinja sumnjiva na TSE nije bila izložena zarazi na TSE na tom gazdinstvu.

(3) Pored gazdinstva na kome se nalazi životinja sumnjiva na TSE, na osnovu epizootiološkog uviđaja, pod službenu kontrolu mogu se staviti i druga gazdinstva.

(4) Mleko i mlečni proizvodi ovaca i koza na gazdinstvu koje je pod službenom kontrolom i na kome su ovce i koze prisutne od datuma postavljanja sumnje na TSE do dobijanja potvrdnih rezultata ispitivanja, može da se koriste samo na tom gazdinstvu.

(5) Trup i ostali delovi tela životinje sumnjive na TSE stavljaju se pod službenu kontrolu do dobijanja negativnog rezultata dijagnostičkog ispitivanja ili se uništavaju u skladu sa propisom kojim se uređuju sporedni proizvodi životinjskog porekla.

Član 56 a) Opšte mere

(1) Kada se TSE službeno potvrdi, u najkraćem mogućem roku sprovode se sledeće mere:

1) trup i ostali delovi tela životinje uništavaju se u skladu sa propisom kojim se uređuju sporedni proizvodi životinjskog porekla, osim materijala koji se, u skladu sa ovim pravilnikom, zadržava radi evidencije;
2) epizootiološki uviđaj;
3) sve životinje i proizvodi koji predstavljaju rizik, a koji su utvrđeni epizootiološkim uviđajem iz tačke 2) ovog stava, ubijaju se, a uništavaju se u skladu sa propisom kojim se uređuju sporedni proizvodi životinjskog porekla.

(2) Pored mera iz stava 1. ovog člana, gazdinstvo zaraženo sa TSE stavlja se pod službenu kontrolu, a promet životinja prijemčivih na TSE i proizvoda životinjskog porekla dobijenih od tih životinja sa ili na gazdinstvo može se vršiti samo uz odobrenje veterinarskog inspektora, i to na način da se obezbedi sledljivost i identifikacija takvih životinja i proizvoda životinjskog porekla.

(3) Ako se na osnovu epizootiološkog uviđaja utvrdi da gazdinstvo u kome se nalazila obolela životinja u vreme službene potvrde TSE nije gazdinstvo na kojem je ta životinja bila izložena zarazi TSE, oba gazdinstva ili samo gazdinstvo na kome je došlo do zaraze mogu se staviti pod službenu kontrolu.

(4) Radi sprečavanja pojave i širenja, kao i radi suzbijanja i iskorenjivanja TSE, poslednji potomci ženskih goveda zaraženih sa TSE, odnosno ovaca ili koza sa potvrđenim BSE, a koji su rođeni tokom dvogodišnjeg perioda pre pojave prvih kliničkih simptoma bolesti, kao i tokom perioda posle pojave kliničkih simptoma bolesti, ne mogu se stavljati u promet.

Član 57

(1) Merom epizootiološkog uviđaja iz člana 56. stav 1. tačka 2) ovog pravilnika identifikuje se:

1) u slučaju goveda:

(1) prisustvo ostalih preživara na gazdinstvu na kome se nalazi životinja kod koje je službeno potvrđena bolest,

(2) potomstvo rođeno u periodu od dve godine pre ili posle kliničke pojave bolesti, kada je bolest službeno potvrđena kod ženke,

(3) prisustvo životinja iz kohorta gde je potvrđena bolest,

(4) mogući izvor zaraze,

(5) ostale prijemčive životinje na zaraženom gazdinstvu, odnosno životinje na drugim gazdinstvima koje su mogle da budu zaražene uzročnikom TSE ili su bile hranjene istom hranom za životinje ili su bile izložene izvoru zaraze,

(6) kretanje potencijalno kontaminirane hrane za životinje, kao i materijala ili načina kojim se uzročnik TSE mogao preneti u ili iz zaraženog gazdinstva;

2) u slučaju ovaca i koza:

(1) prisustvo ostalih preživara na zaraženom gazdinstvu,

(2) ako je moguće, ko su roditelji, a kada su u pitanju ženke, sve oplođene jajne ćelije, jajne ćelije i poslednje potomstvo ženke kod koje je službeno potvrđena bolest,

(3) prisustvo ostalih ovaca i koza na zaraženom gazdinstvu,

(4) mogući izvor zaraze i druga gazdinstva na kojima su jajne ćelije, oplođene jajne ćelije ili životinje:

(12) – mogle da budu zaražene uzročnikom TSE,

(13) – bile izložene izvoru zaraze,

(14) – bile hranjene istom hranom za životinje;

(5) kretanje potencijalno kontaminirane hrane za životinje, kao i materijala ili načina kojim se uzročnik TSE mogao preneti u ili iz zaraženog gazdinstva.

Član 58 b) Mere kod goveda

(1) Kada je BSE kod goveda službeno potvrđena, mere iz člana 56. stav 1. tačka 3) ovog pravilnika obuhvataju najmanje ubijanje i uništavanje goveda iz člana 57. tačka 1) podtač. (2) i (3) ovog pravilnika koja su identifikovana epizootiološkim uviđajem.

(2) Izuzetno od stava 1. ovog člana, može se odrediti da se:

1) ne ubijaju i ne uništavaju sve životinje iz kohorta, ako je dokazano da takva životinja nije hranjena istom hranom kao zaražena životinja;
2) odloži ubijanje i uništavanje životinja iz kohorta do kraja njihovog proizvodnog perioda života kada se radi o bikovima koji se neprekidno drže u centru za reprodukciju životinja i veštačko osemenjavanje i čiji će se leš uništiti u skladu sa propisom kojim se uređuju sporedni proizvodi životinjskog porekla.

Član 59 Mere kada se BSE ne može isključiti

(1) Kada je posle ispitivanja koje se vrši u skladu sa ovim pravilnikom kod ovaca i koza TSE službeno potvrđena, a BSE se ne može isključiti, mere iz člana 56. stav 1. tačka 3) ovog pravilnika obuhvataju najmanje uništavanje jajnih ćelija, oplođenih jajnih ćelija i životinja, odnosno proizvoda iz člana 57. tačka 2) podtač. (2), (3), (4) i (5) ovog pravilnika koji su identifikovani epizootiološkim uviđajem, kao i mleka i mlečnih proizvoda koji su dobijeni od tih životinja koje su bile na gazdinstvu u periodu od dana službene potvrde da se BSE ne može isključiti do dana njihovog uništenja.

(2) Posle sprovedenih mera iz stava 1. ovog člana, na gazdinstvo se primenjuju sledeće mere:

1) na gazdinstvo se mogu uvesti samo sledeće životinje, i to:

(1) ovnovi genotipa ARR/ARR,

(2) ovce – ženke koje nose najmanje jedan alel ARR i nijedan alel VRQ,

(3) koze, pod uslovom da:

(6) – na gazdinstvu nema nijedne ovce za priplod, osim onih sa genotipom iz podtač. (1) i (2) ove tačke,

(7) – je posle depopulacije u svim objektima za životinje na gazdinstvu sprovedeno čišćenje i dezinfekcija;

2) pri priplodu mogu se koristiti samo seme ovnova genotipa ARR/ARR i oplođene jajne ćelije koje nose najmanje jedan alel ARR i nijedan alel VRQ;
3) sa gazdinstva se mogu stavljati u promet sledeće životinje:

(1) ARR/ARR ovce bez ograničenja;

(2) ovce koje nose samo jedan alel ARR, i to samo direktno na klanje za ishranu ljudi ili u svrhu uništenja, osim:

(10) – ovaca – ženki, koje nose jedan alel ARR i nijedan alel VRQ, koje se mogu premeštati na druga gazdinstva koja se nalaze pod ograničenjem zbog primene mera iz člana 60. stav 1. tačka 2) ovog pravilnika ili člana 63. stav 2. ovog pravilnika,

(11) – jagnjadi i jaradi, koji se mogu premeštati na drugo gazdinstvo u svrhu tova radi klanja, pod uslovom da na tom drugom gazdinstvu nisu druge ovce ili koze, osim onih koje se tove radi klanja, i da se sa tog drugog gazdinstva takve žive ovce ili koze otpremaju samo za klanje na području Republike Srbije,

(3) koze, pod uslovom da se na gazdinstvu sprovodi intenzivniji monitoring na TSE, uključujući ispitivanje svih koza starijih od 18 meseci, i to:

(13) – zaklanih za ishranu ljudi na kraju njihovog proizvodnog života ili

(14) – uginulih ili ubijenih na gazdinstvu, i to onih koje nisu namenjene za ishranu ljudi,

(4) jagnjadi i jaradi mlađih od tri meseca starosti, koje se mogu sa gazdinstva direktno uputiti na klanje za ishranu ljudi.

(16) Mere iz stava 2. ovog člana na gazdinstvu se primenjuju bez prestanka, kao i u narednom periodu od dve godine od:

1) dana sticanja statusa ARR/ARR svih ovaca na gazdinstvu, ili
2) poslednjeg dana držanja ovce ili koze na gazdinstvu, ili
3) dana kada je započeo intenzivniji monitoring na TSE iz stava 2. tačka 3) podtačka (3) ovog člana, ili
4) dana kada su svi priplodni ovnovi na gazdinstvu ARR/ARR genotipa i sve priplodne ovce nose najmanje jedan alel ARR i nijedan alel VRQ i ako je rezultat dijagnostičkog ispitivanja na TSE životinja starijih od 18 meseci, tokom tog dvogodišnjeg perioda negativan, i to:

(1) ovaca zaklanih za ishranu ljudi na kraju njihovog proizvodnog života,

(2) svih ovaca koje nisu namenjene za ishranu ljudi, a koje su uginule ili ubijene na gazdinstvu.

Član 60 Mere kada je TSE službeno potvrđen, a BSE isključen – ovčija svrabež

(1) Kada je posle ispitivanja koje se vrši u skladu sa ovim pravilnikom kod ovaca i koza službeno potvrđena ovčija svrabež, primena mera iz člana 56. stav 1. tačka 3) ovog pravilnika vrši se na jedan od sledećih načina:

1) ubijanje i uništavanje svih jajnih ćelija, oplođenih jajnih ćelija i životinja iz člana 57. tačka 2) podtač. (2) i (3) ovog pravilnika, koji su identifikovani epizootiološkim uviđajem, a kada je službeno potvrđen slučaj klasična ovčija svrabež, mleko i mlečni proizvodi dobijeni od tih životinja koje su bile na gazdinstvu u periodu od dana službene potvrde klasične ovčije svrabeži do dana njihovog uništenja ne koristi se za ishranu preživara, osim za ishranu preživara na tom gazdinstvu, a mogu se staviti u promet kao hrana za životinje koja je namenjena za ishranu nepreživara na područje Republike Srbije, pod uslovom da:

(1) su dokument koji prati pošiljku mleka i mlečnih proizvoda, kao i njihovo pakovanje jasno označeni rečima: „NE SME SE KORISTITI ZA ISHRANU PREŽIVARA”,

(2) se hrana za životinje koja sadrži takve proizvode ne upotrebljava i ne skladišti na gazdinstvu na kome se uzgajaju preživari,

(3) se hrana za životinje u rasutom stanju koja sadrži takve proizvode ne prevozi vozilima kojima se prevozi hrana za preživare u isto vreme, a ako se takva vozila naknadno koriste za prevoz hrane za preživare, ta vozila se očiste u skladu sa odobrenom procedurom, kako bi se sprečilo unakrsno zagađenje, ili

2) ubijanje i uništavanje svih jajnih ćelija, oplođenih jajnih ćelija i životinja iz člana 57. tačka 2) podtač. (2) i (3) ovog pravilnika, koji su identifikovani epizootiološkim uviđajem, osim:

(1) priplodnih ovnova genotipa ARR/ARR,

(2) priplodnih ovaca koje nose najmanje jedan alel ARR i nijedan alel VRQ i, ako su takve priplodne ovce gravidne u periodu ispitivanja, jagnjadi ojagnjene posle toga, ako njihov genotip ispunjava iste uslove,

(3) ovaca koje nose najmanje jedan alel ARR koje su namenjene isključivo za klanje,

(4) ovaca i koza mlađih od tri meseca koje su namenjene isključivo za klanje.

(9) U slučaju mere iz stava 1. tačka 2) ovog pravilnika, kada je službeno potvrđen slučaj klasična ovčija svrabež, mleko i mlečni proizvodi dobijeni od životinja iz člana 57. tačka 2) podtač. (2) i (3) ovog pravilnika koje su identifikovane epizootiološkim uviđajem mogu se koristiti i stavljati u promet pod uslovima iz stava 1. tačka 1) ovog pravilnika.

(10) U slučaju iz stava 1. ovog člana, na gazdinstvo se primenjuju mere iz člana 59. stav 2. ovog pravilnika.

(11) Kada je službeno potvrđeni slučaj na gazdinstvu atipična ovčija svrabež, tokom dve uzgojne godine posle utvrđivanja poslednjeg slučaja TSE mogu se primeniti mere iz stava 1. ovog člana ili sledeće mere:

1) identifikacija svih ovaca i koza na gazdinstvu;
2) intenzivniji monitoring gazdinstva na TSE, uključujući ispitivanje svih ovaca i koza koje su zaklane za ishranu ljudi i uginule ili ubijene na gazdinstvu, starijih od 18 meseci;
3) jajne ćelije, oplođene jajne ćelije i žive ovce i koze sa gazdinstva mogu se stavljati u promet na području Republike Srbije.

Član 61

Ako je učestalost alela ARR kod rase ili na gazdinstvu niska ili je nema ili ako se to smatra neophodnim radi sprečavanja ukrštanja unutar srodstva, ubijanje i uništavanje životinja iz člana 60. stav 1. ovog pravilnika može se odložiti, do najviše pet uzgojnih godina, pod uslovom da na gazdinstvu nisu prisutni priplodni ovnovi, osim onih sa ARR/ARR genotipom, a u slučaju ovaca i koza uzgajanih radi proizvodnje mleka koje se stavlja u promet, do najviše 18 meseci.

Član 62

Izuzetno od člana 60. stav 1. ovog pravilnika, ubijanje i uništavanje životinja može se zameniti klanjem za ishranu ljudi, s tim što se u slučaju iz člana 60. stav 1. tačka 2) ovog pravilnika zamena ubijanja i uništavanja životinja klanjem za ishranu ljudi može izvršiti samo pod uslovom da:

1) su životinje zaklane na području Republike Srbije;
2) sve životinje starije od 18 meseci ili one koje imaju više od dva trajna sekutića, a koje se kolju za ishranu ljudi, budu ispitane na TSE, u skladu sa dijagnostičkim metodama iz ovog pravilnika.

Član 63

(1) Izuzetno od člana 60. stav 1. ovog pravilnika, nadležni organ može, u skladu sa zakonom kojim se uređuje veterinarstvo, da odluči da se životinje iz člana 57. tačka 2) podtač. (2) i (3) ovog pravilnika, koje su epizotiološkim uviđajem identifikovane, ne ubiju, odnosno unište, ako:

1) je teško dobiti ovce poznatog genotipa ili ako je učestalost alela ARR unutar soja ili gazdinstva niska, ili
2) se to smatra neophodnim radi izbegavanja ukrštanja unutar srodstva, ili
3) se to, na osnovu analize rizika, smatra opravdanim, uzimajući u obzir epizootiološke činjenice.

(2) U slučaju iz stava 1. ovog člana, u periodu od dve uzgojne godine posle poslednjeg slučaja TSE, na gazdinstvu se primenjuju sledeće mere:

1) identifikuju se sve ovce i koze;
2) sve ovce i koze sa tog gazdinstva mogu se staviti u promet na području Republike Srbije radi klanja za ishranu ljudi ili radi uništavanja, a sve životinje starije od 18 meseci zaklane za ishranu ljudi ispituju se na TSE dijagnostičkim metodama, u skladu sa ovim pravilnikom;
3) oplođene jajne ćelije i jajne ćelije sa tog gazdinstva ne mogu se stavljati u promet;
4) mogu se koristi samo seme ovnova genotipa ARR/ARR i oplođene jajne ćelije koje nose najmanje jedan alel ARR i nijedan alel VRQ;
5) sve uginule ili ubijene ovce i koze starije od 18 meseci ispituju se na TSE dijagnostičkim metodama, u skladu sa ovim pravilnikom;
6) na to gazdinstvo mogu se uvoditi samo mužjaci genotipa ARR/ARR i ovce koje potiču sa gazdinstava na kojima nijedan slučaj TSE nije utvrđen ili iz stada koja ispunjavaju uslove iz člana 59. st. 2. i 3. ovog pravilnika;
7) na to gazdinstvo mogu se uvoditi samo koze sa gazdinstava na kojima nijedan slučaj TSE nije utvrđen ili iz stada koja ispunjavaju uslove iz člana 59. st. 2. i 3. ovog pravilnika;
8) na osnovu analize rizika, a uzimajući u obzir epizootiološke činjenice, sve ovce i koze ograničavaju se u pogledu zajedničke ispaše.

(3) Izuzetno od stava 2. tačka 2) ovog člana, jagnjad i jarad mogu se premeštati na drugo gazdinstvo u svrhu tova radi klanja, pod uslovom da na tom drugom gazdinstvu nisu druge ovce ili koze, osim onih koje se tove radi klanja, i da se sa tog drugog gazdinstva takve žive ovce ili koze otpremaju samo za klanje na području Republike Srbije.

Član 64

(1) U slučaju iz člana 60. stav 1. tačka 1) i člana 63. ovog pravilnika, na ovcama koje su ubijene i uništene ili zaklane za ishranu ljudi obavezno se vrši određivanje prionsko proteinskog genotipa ovaca, i to maksimalno na 50 ovaca.

(2) Kada je službeno potvrđeni slučaj TSE na gazdinstvu atipična ovčija svrabež, određivanje prionsko proteinskog genotipa vrši se kod svih ovaca koje su ubijene i uništene.

Član 65 Mere koje se primenjuju u slučaju kada je za životinju koja je uvedena sa drugog gazdinstva službeno potvrđeno da je zaražena

(1) Ako je životinja, za koju je službeno potvrđeno da je zaražena, uvedena sa drugog gazdinstva, nadležni organ, na osnovu epizootiološkog uviđaja, može da odluči da se mere koje se u skladu sa ovim pravilnikom primenjuju posle službene potvrde TSE sprovode na gazdinstvu porekla životinje i na gazdinstvu na kome je službeno potvrđena zaraza ili samo na gazdinstvu porekla životinje.

(2) U slučaju kada se zemljište koristi za zajedničku ispašu više od jednog stada, mere koje se u skladu sa ovim pravilnikom primenjuju posle službene potvrde TSE, mogu se na osnovu analize rizika, a uzimajući u obzir sve epizootiološke činjenice, ograničiti na samo jedno stado.

(3) U slučaju kada se na jednom gazdinstvu drži više od jednog stada, mere koje se u skladu sa ovim pravilnikom primenjuju posle službene potvrde TSE mogu se ograničiti na stado u kome je potvrđen TSE, pod uslovom da je epizootiološkim uviđajem potvrđeno da su stada držana odvojeno i da postoji mala verovatnoća širenja zaraze među stadima, direktnim ili indirektnim kontaktom.

IV Dijagnostički postupci

Član 66 Metode i protokoli za dijagnostičke postupke

(1) Prikupljanje uzoraka za dijagnostičko ispitivanje vrši se primenom metoda i protokola u skladu sa Priručnikom o standardima za dijagnostičke testove i vakcine za kopnene životinje Međunarodne organizacije za zaštitu zdravlja životinja (u daljem tekstu: Priručnik OIE).

(2) Ako u Priručniku OIE ne postoje odgovarajuće metode i protokoli, primenjuju se metode i protokoli Referentne laboratorije Evropske unije za TSE (u daljem tekstu: Referentna laboratorija EU), kako bi se obezbedilo da se uzorkovanje vrši u skladu sa ovim pravilnikom.

Član 67 a) Pojava sumnje

(1) Uzorci koji su uzeti od goveda, kod kojih se TSE ne može isključiti, odmah se ispituju radi potvrde bolesti, primenom najmanje jedne od sledećih potvrdnih metoda u skladu sa protokolom Priručnika OIE, i to:

1) imunohistohemijska metoda (IHH);
2) Western blot metoda;
3) dokazivanje karakterističnih fibrila elektronskom mikroskopijom;
4) patohistološko ispitivanje;
5) kombinacija brzih testva iz Priloga 1.

(2) Ako je rezultat patohistološkog ispitivanja negativan ili se ne može izvesti zaključak, tkivo takvog uzorka dalje se ispituje nekom drugom potvrdnom metodom i protokolom.

(3) Brzi testovi iz Priloga 1. mogu se koristiti za primarni skrining sumnjivih slučajeva i radi daljeg ispitivanja, ako je rezultat ispitivanja pozitivan ili se ne može izvesti zaključak, u skladu sa uputstvom Referentne laboratorije EU, i ako:

1) se potvrđivanje vrši u nacionalnoj referentnoj laboratoriji za TSE;
2) je jedan od dva brza testa Western blot;
3) drugi brzi test koji će se koristiti:

(1) uključuje negativno tkivo kao kontrolno tkivo i goveđi BSE uzorak kao tkivo za pozitivnu kontrolu,

(2) je tip testa drukčiji od onog koji je korišćen u primarnom skriningu;

4) je Western blot korišćen kao prvi brzi test, u kom slučaju rezultat toga testa treba da bude dokumentovan i dostavljen nacionalnoj referentnoj laboratoriji za TSE;
5) rezultat primarnog skrininga nije potvrđen brzim testom, u kom slučaju ispitivanje se vrši drugom potvrdnom metodom. Ako je korišćena patohistološka metoda, a rezultat je negativan ili se iz njega ne može izvesti zaključak, tkiva se dalje ispituju nekom drugom potvrdnom metodom i protokolom.

(6) Ako je rezultat jednog od potvrdnih ispitivanja iz stava 1. ovog člana pozitivan, životinje koje su uzorkovane za dijagnostička ispitivanja smatraju se pozitivnim slučajevima na BSE.

Član 68 b) Monitoring BSE goveda

(1) Uzorci koji su uzeti od goveda prilikom sprovođenja monitoringa, ispituju se brzim testom iz Priloga 1.

(2) Ako je rezultat brzog testa pozitivan ili se iz njega ne može izvesti zaključak, uzorak se odmah ispituje u skladu sa članom 67. ovog pravilnika.

(3) Ako je rezultat brzog testa pozitivan ili se iz njega ne može izvesti zaključak i ako je rezultat jedne od potvrdnih metoda ispitivanja iz člana 67. stav 1. ovog pravilnika pozitivan, životinja se smatra pozitivnim slučajem BSE.

Član 69 a) Pojava sumnje

(1) Uzorci koji su uzeti od ovaca i koza kod kojih se TSE ne može isključiti, odmah se ispituju radi potvrde bolesti, primenom najmanje jedne od sledećih potvrdnih metoda, u skladu sa protokolom Priručnika OIE, i to:

1) imunohistohemijska metoda (IHH);
2) Western blot metoda;
3) dokazivanje karakterističnih fibrila elektronskom mikroskopijom;
4) patohistološko ispitivanje.

(2) Ako je rezultat patohistološkog ispitivanja negativan ili se ne može izvesti zaključak, tkivo takvog uzorka dalje se ispituje drugom potvrdnom metodom i protokolom.

(3) Brzi test iz Priloga 1. može se koristiti za primarni skrining sumnjivih slučajeva i ne može se koristiti za dalje ispitivanje radi potvrđivanja rezultata.

(4) Ako je rezultat brzog testa u primarnom skriningu sumnjivih slučajeva pozitivan ili se iz njega ne može izvesti zaključak, tkivo uzorka ispituje se jednom od potvrdnih metoda iz stava 1. ovog člana. Ako je za ispitivanje primenjena patohistološka metoda, a rezultat je negativni ili se iz njega ne može izvesti zaključak, tkivo uzorka dalje se ispituje drugom potvrdnom metodom i protokolom.

(5) Ako je rezultat jedne od potvrdnih metoda iz stava 1. ovog člana pozitivan, životinja se smatra pozitivnim slučajem TSE i uzorak se dalje ispituje u skladu sa uslovima koji se primenjuju za dodatno ispitivanje pozitivnih slučajeva TSE.

Član 70 b) Monitoring TSE kod ovaca i koza

(1) Uzorci koji su uzeti od ovaca i koza prilikom sprovođenja monitoringa, ispituju se brzim testom iz Priloga 1, korišćenjem odgovarajućih metoda i protokola, u skladu sa uputstvom Referentne laboratorije EU, radi otkrivanja svih poznatih sojeva TSE.

(2) Ako je rezultat brzog testa pozitivan ili se ne može izvesti zaključak, uzorkovano tkivo odmah se ispituje primenom neke od potvrdnih metoda, i to imunocitohemijskom, imunoblotingom ili dokazivanjem karakterističnih fibrila elektronskim mikroskopom. Ako je rezultat potvrdne metode ispitivanja negativan ili se ne može izvesti zaključak, primenjuje se dodatno ispitivanje, u skladu sa uputstvom Referentne laboratorije EU.

(3) U slučaju da je rezultat jednog od potvrdnog ispitivanja pozitivan, životinja se smatra pozitivnim slučajem TSE.

Član 71 v) Dodatno ispitivanje pozitivnih slučajeva TSE

Dodatno ispitivanje pozitivnih slučajeva TSE obuhvata:

1) primarno molekularno ispitivanje diskriminatornim imunobloting testovima;
2) međulaboratorijsko ispitivanje (ring test) sa dodatnim metodama molekularnog testiranja.

Član 72

(1) Ako je neophodno dodatno ispitivanje, uzorci koji su uzeti od klinički sumnjivih životinja i životinja koje su ispitane prilikom sprovođenja monitoringa, a čiji rezultat dijagnostičkog ispitivanja je pozitivan slučaj TSE koji nije slučaj atipične ovčije svrabeži, upućuju se na ispitivanje primarnim molekularnim metodama tipizacije.

(2) Uzorci koji potiču od životinja kod kojih je potvrđen TSE, a ne može se isključiti BSE primenom primarnog molekularnog ispitivanja diskriminatornim imunobloting testovima, u skladu sa uputstvom Referentne laboratorije EU, upućuju se odmah na međulaboratorijsko ispitivanje (ring test) sa dodatnim metodama molekularnog testiranja.

Član 73 g) Čuvanje podataka u vezi sa dijagnostičkim postupcima

Laboratorija koja obavlja dijagnostičko ispitivanje evidenciju sa podacima o dijagnostičkom ispitivanju i, ako je primenjivo, parafinske blokove i fotografije („filmove”) Western blot testova čuva sedam godina.

IV Prelazne i završne odredbe

Član 74

Danom stupanja na snagu ovog pravilnika prestaju da važe tač. 1, 2. i 4, tačka 9. stav 2, tač. 15, 16, 17. i 18. Naredbe o preduzimanju mera za sprečavanje pojave, otkrivanje, sprečavanja širenja, suzbijanje i iskorenjivanje transmisivnih spongioformnih encefalopatija („Službeni glasnik RS”, br. 17/06, 110/06, 52/07 i 41/10).

Član 75

(1) Ovaj pravilnik stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u „Službenom glasniku Republike Srbije”, osim čl. 17–45. ovog pravilnika koji se primenjuju od 1. aprila 2011. godine i člana 64. ovog pravilnika koji se primenjuje od 1. januara 2013. godine.

(2) Broj 110-00-00282/2010-09

(3) U Beogradu, 9. decembra 2010. godine

(4) Ministar,

(5) dr Saša Dragin, s.r.

(6) Prilozi

(7) Prilog 1 – Brzi testovi

(8) Prilog 2 – Metode analize za određivanje sastojaka životinjskog porekla za službenu kontrolu hrane za životinje

(9) Prilog 3 – Označavanje prerađenih proteina životinjskog porekla od insekata iz uzgoja, svinja ili živine, kao i smeša koje sadrže te prerađene proteine životinjnskog porekla

Istorija akta

7. juna 2023.Izmene i dopune
Sl. glasnik RS 46/2023
26. jula 2019.Izmene i dopune
Sl. glasnik RS 54/2019
1. aprila 2016.Izmene i dopune
Sl. glasnik RS 33/2016
18. decembra 2010.Donošenje
Sl. glasnik RS 96/2010

Izvor: Pravno-informacioni sistem Republike Srbije, redakcijski prečišćen tekst. Važi samo tekst objavljen u „Službenom glasniku Republike Srbije“.