Ovim pravilnikom propisuju se zahtevi eko-dizajna za stavljanje na tražište ili puštanje u rad/stavljanje u upotrebu lokalnih grejača prostora za domaćinstvo nominalne toplotne snage do 50 kW, kao i komercijalnih lokalnih grejača prostora sa nominalnom toplotnom snagom celog proizvoda ili njegovog pojedinačnog dela do 120 kW, način ocenjivanja usaglašenosti, kao i postupak provere usaglašenosti sa zahtevima eko-dizajna u svrhu tržišnog nadzora.
(1) Ovaj pravilnik se ne primenjuje na lokalne grejače prostora:
1) koji za stvaranje toplote koriste ciklus kompresije pare ili ciklus sorpcije pomoću električnih kompresora ili goriva;
2) koji su namenjeni za druge svrhe osim za grejanje unutrašnjeg prostora radi postizanja i održavanja određene toplotne ugodnosti za ljude konvekcijom ili zračenjem toplote;
3) koji su namenjeni isključivo za upotrebu na otvorenom;
4) čiji je neposredna toplotna snaga manja od 6% kombinovane neposredne i posredne toplotne snage na nazivnoj toplotnoj snazi;
(2) Ovaj pravilnik se ne primenjuje na proizvode za grejanje vazduha, peći za saune i pomoćne grejače.
(1) Pojedini izrazi upotrebljeni u ovom pravilniku imaju sledeće značenje:
1) lokalni grejač prostora je uređaj za grejanje prostora koji zrači toplotu neposrednim prenosom toplote ili neposrednim prenosom toplote u kombinaciji sa prenosom toplote na fluid, radi postizanja i održavanja određenog nivoa toplotne ugodnosti za ljude u zatvorenom prostoru u kom je proizvod postavljen, koji može kombinovano davati toplotu i drugom prostoru, a opremljen je sa jednim ili više generatora toplote koji pomoću Džulovog efekta odnosno sagorevanjem goriva, električnu energiju ili gasovita ili tečna goriva neposredno pretvaraju u toplotu;
2) lokalni grejač prostora za domaćinstvo je lokalni grejač prostora izuzev lokalnih grejača prostora u komercijalne svrhe;
3) lokalni grejač prostora na gasovito gorivo je lokalni grejač prostora sa otvorenim ili zatvorenim ložištem na gasovito gorivo;
4) lokalni grejač prostora na tečno gorivo je lokalni grejač prostora sa otvorenim ili zatvorenim ložištem na tečno gorivo;
5) električni lokalni grejač prostora je lokalni grejač prostora koji za stvaranje toplote koristi električni Džulov efekat;
6) komercijalni lokalni grejač prostora je lokalni grejač prostora svetlog zračenja ili cevni lokalni grejač prostora;
7) lokalni grejač prostora sa otvorenim ložištem je lokalni grejač prostora na gasovito ili tečno gorivo kod kog ložište i gasovi koji nastaju sagorevanjem nisu izolovani od prostora u kom je proizvod postavljen i koji je hermetički spojen sa otvorom dimnjaka ili kamina, ili za odvod produkata sagorevanja koristi dimovodni kanal;
8) lokalni grejač prostora sa zatvorenim ložištem je lokalni grejač prostora na gasovito ili tečno gorivo, kod kog su ložište i gasovi koji nastaju sagorevanjem izolovani od prostora u kom je proizvod postavljen i koji je hermetički spojen sa otvorom dimnjaka ili kamina, ili za odvod produkata sagorevanja koristi dimovodni kanal;
9) električni prenosivi lokalni grejač prostora je električni lokalni grejač prostora koji nije električni fiksni lokalni grejač prostora, električni akumulacioni lokalni grejač prostora, električni ugradni lokalni grejač prostora, električni lokalni grejač prostora koji zrači, električni vidljivo žareći lokalni grejač prostora ili pomoćni grejač;
10) električni fiksni lokalni grejač prostora je električni lokalni grejač prostora koji nije namenjen za akumulaciju toplote; projektovan je za upotrebu kao pričvršćen ili zaštićen na određenom mestu ili montiran na zid, a ne kao ugrađen u konstrukciju ili zidove zgrade;
11) električni akumulacioni lokalni grejač prostora je električni lokalni grejač prostora projektovan za skladištenje toplote u akumulacionom izolovanom jezgru, koji otpušta toplotu nekoliko sati nakon faze akumulacije;
12) električni ugradni lokalni grejač prostora je električni lokalni grejač prostora projektovan za upotrebu kao ugrađen u zgradu ili u zidove prostorije;
13) električni lokalni grejač prostora koji zrači je električni lokalni grejač prostora kod kog se grejni element usmerava prema mestu upotrebe tako da zračenjem toplote direktno greje predmete koje je potrebno zagrejati, sa porastom temperature rešetkastog pokrivača (poklopca) elementa koji emituje toplotu od najmanje 130 °C kod uobičajene upotrebe i/ili sa porastom temperature od 100 °C za druge površine;
14) električni vidljivo žareći lokalni grejač prostora je električni lokalni grejač prostora kod kog grejni element koji je spolja vidljiv daje temperaturu od najmanje 650 °C prilikom uobičajene upotrebe;
15) peć za saunu je proizvod za grejanje prostora koji je ugrađen u suvu ili vlažnu saunu ili sličnu okolinu ili je predviđen za takvu upotrebu;
16) pomoćni grejač je električni lokalni grejač prostora koji ne može da radi samostalno nego prima signale od spoljašnjeg glavnog upravljačkog uređaja koji nije deo proizvoda ali je povezan s njim upravljačkom žicom, bežično, posredstvom elektromagnetske mreže ili drugom odgovarajućom tehnikom, radi regulisanja emisije toplote u prostoriji u kojoj je proizvod postavljen;
17) lokalni grejač prostora svetlog zračenja je lokalni grejač prostora na gasovito ili čvrsto gorivo opremljen gorionikom; montira se iznad nivoa glave i usmerava prema mestu upotrebe tako da emitovana toplota gorionika, koja je uglavnom infracrveno zračenje, direktno greje predmete koje je potrebno zagrejati i ispušta produkte sagorevanja u prostor u kom je postavljen;
18) cevni lokalni grejač prostora je lokalni grejač prostora na gasovito ili tečno gorivo opremljen gorionikom; montira se iznad nivoa glave u blizini predmeta koje je potrebno zagrejati i greje prostor prvenstveno infracrvenim zračenjem iz jedne ili više cevi koje se zagrevaju unutrašnjim strujanjem produkata sagorevanja koji se odvode putem dimovodnog kanala;
19) sistem cevnih grejača je cevni lokalni grejač prostora sa više gorionika, kod kog produkti sagorevanja jednog gorionika mogu napajati sledeći gorionik, pri čemu se produkti sagorevanja više gorionika odvode putem jednog usisnog ventilatora;
20) segment cevnog grejača je deo sistema cevnih grejača koji obuhvata sve elemente potrebne za samostalan rad i može se ispitati nezavisno od drugih delova cevnog sistema grejanja;
21) grejač bez priključka na dimnjak je lokalni grejač prostora na gasovito ili tečno gorivo koji ispušta produkte sagorevanja u prostor u kom je postavljen, osim lokalnog grejača prostora svetlog zračenja;
22) grejač sa otvorom za dimnjak je lokalni grejač prostora na gasovito ili tečno gorivo namenjen za postavljanje ispod dimnjaka ili u kamin bez zaptivanja između grejača i otvora dimnjaka ili kamina, koji omogućava neograničeni prolaz produkata sagorevanja od ložišta do dimnjaka ili dimovoda;
23) proizvod za grejanje vazduha je proizvod koji daje toplotu isključivo putem sistema grejanja na vazduh, koji je projektovan za upotrebu kao pričvršćen ili obezbeđen na određenom mestu ili montiran na zid i koji distribuira vazduh putem uređaja za vazdušni protok, radi postizanja i održavanja određenog nivoa toplotne ugodnosti za ljude u zatvorenom prostoru u kom je postavljen;
24) neposredna toplotna snaga je toplotna snaga proizvoda predata zračenjem ili konvekcijom koju emituje proizvod ili se emituje od proizvoda u vazduh, ne računajući toplotnu snagu predatu fluidu za prenos toplote, izražena u kW;
25) posredna toplotna snaga je toplotna snaga proizvoda predata fluidu za prenos toplote u istom postupku stvaranja toplote koji daje neposrednu toplotnu snagu, izražena u kW;
26) funkcija posrednog grejanja omogućava da proizvod može preneti deo ukupne toplotne snage fluidu za prenos toplote u svrhu grejanja prostora ili pripremu tople vode u domaćinstvu;
27) nazivna toplotna snaga (Pnom) je toplotna snaga lokalnog grejača prostora koja obuhvata neposrednu i posrednu toplotnu snagu (ako je primenljivo) prilikom rada sa podešenom maksimalnom toplotnom snagom, koja se može održavati tokom dužeg perioda prema podacima proizvođača, izražena u kW;
28) minimalna toplotna snaga (Pmin) je toplotna snaga lokalnog grejača prostora koja obuhvata neposrednu i posrednu toplotnu snagu (ako je primenljivo) prilikom rada sa podešenom najnižom toplotnom snagom prema podacima proizvođača, izražena u kW;
29) maksimalna kontinuirana toplotna snaga (Pmax,c) je deklarisana toplotna snaga lokalnog grejača prostora prilikom rada sa podešenom maksimalnom toplotnom snagom, koja se može kontinuirano održavati tokom dužeg perioda prema podacima proizvođača, izražena u kW;
30) namenjen za upotrebu na otvorenom znači da je proizvod pogodan za siguran rad izvan zatvorenog prostora i da se može koristiti u uslovima na otvorenom;
31) ekvivalentni model je model koji je stavljen na tržište i ima iste tehničke karakteristike u skladu sa tabelama 1–3. Priloga 1 – Zahtevi eko-dizajna za lokalne grejače prostora, koji je odštampan uz ovaj pravilnik i čini njegov sastavni deo (u daljem tekstu: Prilog 1.), kao i drugi model koji je isti proizvođač stavio na tržište sa različitom identifikacionom oznakom modela;
32) sezonska energetska efikasnost grejanja prostora (ηs) je odnos između potrebe za grejanjem prostora, koju obezbeđuje lokalni grejač prostora i godišnje potrošnje energije neophodne da bi se ta potreba zadovoljila, izražen u procentima;
33) koeficijent konverzije (SS) je koeficijent koji odražava prosečnu efikasnost proizvodnje, koji ima vrednost SS = 2,5;
34) emisije azotnih oksida su emisije azotnih oksida lokalnog grejača prostora na gasovito ili tečno gorivo i komercijalnog lokalnog grejača prostora na nazivnoj toplotnoj snazi, iskazane u mg/kWhinput na osnovu gornje toplotne moći (GCV);
35) donja toplotna moć (NCV) je ukupna količina toplote koja se oslobađa potpunim sagorevanjem jedinične količina goriva sa odgovarajućim količinom vlage u prisustvu kiseonika, pri čemu se produkti sagorevanja ne dovode na temperaturu okoline;
36) gornja toplotna moć (GCV) je količina toplote koja se oslobađa potpunim sagorevanjem jedinične količine goriva bez pripadajuće vlage u prisustvu kiseonika, pri čemu se produkti sagorevanja dovode na temperaturu okoline; obuhvata i toplotu kondenzacije vodene pare nastale sagorevanjem vodonika iz goriva;
37) korisna efikasnost na nazivnoj ili minimalnoj toplotnoj snazi (ηth,nom ili ηth,min) je odnos proizvedene korisne toplote i ukupne utrošene energije lokalnog grejača prostora, iskazan u procentima, pri čemu se:
(1) za lokalne grejače prostora za domaćinstvo ukupna utrošena energija iskazuje u obliku donje toplotne moći (NCV) i/ili u obliku krajnje energije pomnožene koeficijentom konverzije (CC);
(2) za komercijalne lokalne grejače prostora ukupna utrošena energija iskazuje u obliku gornje toplotne moći (GCV) i u obliku krajnje energije pomnožene koeficijentom konverzije (CC);
38) potrebna električna energija na nazivnoj toplotnoj snazi (elmax) je potrošnja električne energije lokalnog grejača prostora na nazivnoj toplotnoj snazi, izražena u kW; ne obuhvata potrošnju energije za cirkulaciju u slučaju kada proizvod ima funkciju posrednog grejanja i ugrađenu opremu za cirkulaciju;
39) potrebna električna energija na minimalnoj toplotnoj snazi (elmin) je potrošnja električne energije lokalnog grejača prostora na minimalnoj toplotnoj snazi, izražena u kW; ne obuhvata potrošnju energije za cirkulaciju u slučaju kada proizvod ima funkciju posrednog grejanja i ugrađenu opremu za cirkulaciju;
40) potrebna električna energija u stanju pripravnosti (elsb) je električna energija koju proizvod troši u stanju pripravnosti, izražena u kW;
41) potrebna električna energija za pilot gorionik (Ppilot) je potrošnja gasovitog ili tečnog goriva koje proizvod troši za stvaranje plamena koji služi kao izvor paljenja za snažniji postupak sagorevanja potreban za nazivnu toplotnu snagu ili toplotnu snagu sa delimičnim opterećenjem prilikom paljenja, duže od pet minuta pre paljenja glavnog gorionika, izražena u kW;
42) ručna regulacija napajanja toplotom sa ugrađenim termostatom je ručno regulisan senzor, ugrađen u proizvod, koji meri i reguliše unutrašnju temperaturu proizvoda, čime se omogućava menjanje akumulirane količine toplote;
43) ručna regulacija napajanja toplotom putem informacija o sobnoj i/ili spoljašnjoj temperaturi je senzor koji se ručno reguliše, ugrađen u proizvod, koji meri unutrašnju temperaturu proizvoda i menja akumuliranu količinu toplote s obzirom na sobnu i/ili spoljašnju temperaturu;
44) elektronska regulacija napajanja toplotom putem informacija o sobnoj i/ili spoljašnjoj temperaturi ili regulacija od strane dobavljača električne energije je automatski senzor ugrađen u proizvod, koji meri unutrašnju temperaturu proizvoda i menja akumuliranu količinu toplote s obzirom na sobnu i/ili spoljašnju temperaturu, ili uređaj čiji režim napajanja može regulisati snabdevač električne energije;
45) predaja toplote uz pomoć jednog ili više ventilatora znači da je proizvod opremljen ugrađenim ventilatorom kojim se može upravljati, što omogućava da se menja predata toplota u skladu sa potrebom za toplotom;
46) jednostepena predaja toplote bez regulacije sobne temperature znači da proizvod nema mogućnost automatske promene predate toplote i da nema informacije o sobnoj temperaturi za automatsko prilagođavanje predate toplote;
47) dva ili više stepena ručno, bez regulacije sobne temperature, znači da proizvod ima mogućnost ručne promene predate toplote putem dva ili više stepena predaje toplote i nije opremljen uređajem koji automatski reguliše predatu toplotu u odnosu na željenu unutrašnju temperaturu;
48) sa regulacijom sobne temperature mehaničkim termostatom znači da je proizvod opremljen neelektronskim uređajem koji omogućava da se u određenom vremenskom periodu automatski menja izlazna toplota u skladu sa potrebnim nivoom unutrašnje toplotne ugodnosti;
49) sa elektronskom regulacijom sobne temperature znači da je proizvod opremljen ugrađenim ili spoljašnjim elektronskim uređajem koji omogućava da se u određenom vremenskom periodu automatski menja izlazna toplota u skladu sa potrebnim nivoom unutrašnje toplotne ugodnosti;
50) sa elektronskom regulacijom sobne temperature i dnevnim uklopnim satom znači da je proizvod opremljen ugrađenim ili spoljašnjim elektronskim uređajem koji omogućava da se u određenom vremenskom periodu automatski menja izlazna toplota u skladu sa potrebnim nivoom unutrašnje toplotne ugodnosti; omogućava podešavanje vremena i stepena temperature u intervalu od 24 sata;
51) sa elektronskom regulacijom sobne temperature i nedeljnim uklopnim satom znači da je proizvod opremljen ugrađenim ili spoljašnjim elektronskim uređajem koji omogućava da se u određenom vremenskom periodu automatski menja izlazna toplota u skladu sa potrebnim nivoom unutrašnje toplotne ugodnosti; omogućava podešavanje vremena i stepena temperature u periodu od nedelju dana sa mogućim svakodnevnim varijacijama;
52) regulacija sobne temperature sa prepoznavanjem prisutnosti znači da je proizvod opremljen ugrađenim ili spoljašnjim elektronskim uređajem koji automatski smanjuje podešenu vrednost sobne temperature ako u sobi nema nikoga;
53) regulacija sobne temperature sa prepoznavanjem otvorenog prozora znači da je proizvod opremljen ugrađenim ili spoljašnjim elektronskim uređajem koji smanjuje izlaznu temperaturu ako su otvoreni prozor ili vrata; ako se za prepoznavanje otvorenog prozora ili vrata koristi senzor, on može biti ugrađen u proizvod, može biti izvan proizvoda ili ugrađen u konstrukciju zgrade, pri čemu se ove mogućnosti mogu i kombinovati;
54) sa mogućnošću regulacije na daljinu je funkcija koja omogućava da se proizvodom upravlja daljinski sa mesta izvan zgrade u kojoj je instaliran;
55) sa prilagodljivim početkom regulacije je mogućnost da se odredi optimalan početak zagrevanja, kako bi se postigla podešena vrednost temperature u željeno vreme;
56) sa ograničenjem vremena rada znači da proizvod ima mogućnost da se automatski isključi nakon prethodno podešenog vremenskog perioda;
57) sa senzorom sa crnom sijalicom znači da je proizvod opremljen ugrađenim ili spoljašnjim elektronskim uređajem koji meri temperaturu vazduha i zračenja;
58) jednostepen znači da proizvod nema mogućnost da automatski menja toplotnu snagu;
59) dvostepen znači da proizvod može automatski da menja toplotnu snagu u dva različita stepena u odnosu na stvarnu i željenu unutrašnju temperaturu vazduha, čime se upravlja putem senzora temperature i interfejsa koji ne mora biti sastavni deo proizvoda;
60) modularnost znači da proizvod može automatski da menja toplotnu snagu u tri ili više različitih stepena u odnosu na stvarnu i željenu unutrašnju temperaturu vazduha, čime se upravlja putem senzora temperature i interfejsa koji ne mora biti sastavni deo proizvoda;
61) stanje pripravnosti je stanje u kom je proizvod priključen na izvor električne energije iz mreže, za svoj rad zavisi od ulazne energije iz mreže i omogućava samo sledeće funkcije koje mogu trajati neodređeno vreme: funkciju ponovne aktivacije ili funkciju ponovne aktivacije i samo prikaz omogućene funkcije ponovne aktivacije i/ili prikaz informacija ili statusa;
62) toplotna snaga cevnog sistema je kombinovana toplotna snaga cevnih segmenata konfiguracije koja je stavljena na tržište, izražena u kW;
63) toplotna snaga cevnog segmenta je toplotna snaga jednog cevnog segmenta koji zajedno sa drugim cevnim segmentima čini deo konfiguracije cevnog sistema, izražena u kW;
64) faktor zračenja na nazivnoj ili minimalnoj toplotnoj snazi (RFnom ili RFmin) je odnos infracrvene toplotne snage proizvoda u poređenju sa ukupnom utrošenom energijom na nazivnoj ili minimalnoj toplotnoj snazi, koji se računa kao proizvedena infracrvena energija podeljena ukupnom utrošenom energijom na osnovu donje toplotne moći (NCV) goriva na nazivnoj ili minimalnoj toplotnoj snazi, izražen u procentima;
65) izolacija omotača je nivo toplotne izolacije omotača proizvoda, čija je svrha smanjenje toplotnih gubitaka kod proizvoda koji mogu da stoje na otvorenom;
66) faktor gubitka kroz omotač predstavlja toplotne gubitke dela proizvoda koji je montiran izvan zatvorenog prostora koji se greje; utvrđuje se kroz propuste omotača tog dela i iskazuje u procentima;
67) identifikaciona oznaka modela je kod, obično alfanumerički, po kom se određeni model lokalnog grejača prostora razlikuje od ostalih modela sa istim žigom ili nazivom isporučioca;
68) sadržaj vlage je masena količina vode u gorivu u odnosu na ukupnu masenu količinu goriva koju koristi lokalni grejač prostora.
(4) Drugi izrazi upotrebljeni u ovom pravilniku, koji nisu definisani u stavu 1. ovog člana, imaju značenje određeno zakonom kojim se uređuju energetska efikasnost i racionalna upotreba energije i propisom kojim se uređuje eko-dizajn proizvoda koji utiču na potrošnju energije.
Član 4Zahtevi eko-dizajna za lokalne grejače prostora
Zahtevi eko-dizajna za lokalne grejače prostora dati su u Prilogu 1.
(1) Ocenjivanje usaglašenosti lokalnih grejača prostora sa zahtevima eko-dizajna koji su propisani ovim pravilnikom vrši se u postupku interne kontrole projektovanja ili u postupku sistema menadžmenta za ocenjivanje usaglašenosti, u skladu sa propisom kojim se uređuje eko-dizajn proizvoda koji utiču na potrošnju energije.
(2) Za potrebe ocenjivanja usaglašenosti lokalnih grejača prostora sa zahtevima ovog pravilnika, tehnička dokumentacija sadrži odgovarajuće podatke iz Priloga 1. tačka 3.
(3) Ocenjivanje usaglašenosti sa zahtevima eko-dizajna koji su propisani ovim pravilnikom vrši se u skladu sa metodama merenja i proračunima koji su dati u Prilogu 2 – Metode merenja i proračuni, koji je odštampan uz ovaj pravilnik i čini njegov sastavni deo (u daljem tekstu: Prilog 2.).
(4) Ako su podaci navedeni u tehničkoj dokumentaciji za model lokalnog grejača prostora dobijeni proračunom na osnovu projekta i/ili ekstrapolacijom podataka za drugi model, tehnička dokumentacija uključuje pojedinosti takvog proračuna i/ili ekstrapolacije, kao i podatke o ispitivanjima koja je proizvođač sproveo radi provere tačnosti izvršenih proračuna. U takvim slučajevima, tehnička dokumentacija sadrži i spisak svih ekvivalentnih modela kod kojih su podaci koji se nalaze u tehničkoj dokumentaciji dobijeni na isti način.
Prilikom provere usaglašenosti lokalnih grejača prostora sa zahtevima eko-dizajna iz Priloga 1. primenjuje se postupak provere opisan u Prilogu 3 – Postupak provere u svrhu tržišnog nadzora, koji je odštampan uz ovaj pravilnik i čini njegov sastavni deo.
Ovaj pravilnik je usklađen sa svim načelima i bitnim zahtevima Uredbe Komisije (EU) broj 1188/2015 kojom se primenjuje Direktiva Evropskog parlamenta i Saveta 2009/125/EZ u pogledu zahteva eko-dizajna za lokalne grejače prostora, kao i Uredbe Komisije (EU) 2016/2282.