Ovim pravilnikom propisuju se zahtevi eko-dizajna za stavljanje na tražište ili puštanje u rad/stavljanje u upotrebu lokalnih grejača prostora na čvrsto gorivo nazivne toplotne snage do 50 kW, način ocenjivanja usaglašenosti, kao i postupak provere usaglašenosti sa zahtevima eko-dizajna u svrhu tržišnog nadzora.
1) lokalne grejače prostora na čvrsto gorivo koji su namenjeni za sagorevanje nedrvne biomase;
2) lokalne grejače prostora na čvrsto gorivo namenjene samo za spoljašnju upotrebu;
3) lokalne grejače prostora na čvrsto gorivo čija je neposredna toplotna snaga manja od 6 % kombinovane neposredne i posredne toplotne snage pri nazivnoj toplotnoj snazi;
4) lokalne grejače prostora na čvrsto gorivo koji nisu fabrički montirani, ili nisu dostupni kao montažni elementi ili delovi jednog proizvođača koji se sklapaju lokalno;
(1) Pojedini izrazi upotrebljeni u ovom pravilniku imaju sledeće značenje:
1) lokalni grejač prostora na čvrsto gorivo je uređaj za grejanje prostora koji zrači toplotu neposrednim prenosom toplote, ili kombinacijom neposrednog prenosa toplote sa prenosom toplote na fluid, radi postizanja i održavanja određenog nivoa toplotne ugodnosti za korisnike u zatvorenom prostoru u kom se proizvod nalazi; može davati toplotu i drugom prostoru i opremljen je sa jednim ili više generatora toplote koji neposredno pretvaraju čvrsto gorivo u toplotu;
2) lokalni grejač prostora na čvrsto gorivo sa otvorenim ložištem je uređaj za lokalno grejanje prostora na čvrsto gorivo kod kog ložište i gasovi koji nastaju sagorevanjem nisu izolovani od prostora u kom se proizvod nalazi i koji je hermetički spojen sa otvorom dimnjaka ili kamina, ili mu je za odvod proizvoda nastalih sagorevanjem potreban dimni kanal;
3) lokalni grejač prostora na čvrsto gorivo sa zatvorenim ložištem je uređaj za lokalno grejanje prostora na čvrsto gorivo kod kog ložište i gasovi koji nastaju sagorevanjem mogu biti izolovani od prostora u kom se proizvod nalazi i koji je hermetički spojen sa otvorom dimnjaka ili kamina, ili mu je za odvod produkata sagorevanja potreban dimni kanal;
4) štednjak za kuvanje i grejanje (u daljem tekstu: štednjak) je uređaj za lokalno grejanje prostora na čvrsto gorivo, u kom su u jednom kućištu integrisane funkcija lokalnog grejača prostora na čvrsto gorivo i funkcija ploče za kuvanje ili pećnice, ili obe te funkcije koje služe za pripremanje hrane, i koji je spojen sa otvorom dimnjaka ili kamina, ili kome je za odvod produkata sagorevanja potreban dimni kanal;
5) lokalni grejač prostora na čvrsto gorivo bez priključka na dimnjak je uređaj za lokalno grejanje prostora na čvrsto gorivo koji ispušta produkte sagorevanja u prostor u kom se proizvod nalazi;
6) lokalni grejač prostora na čvrsto gorivo sa otvorom za dimnjak je uređaj za lokalno grejanje prostora na čvrsto gorivo koji se smešta ispod dimnjaka ili u kaminu, bez zaptivanja između uređaja i otvora dimnjaka ili kamina, tako da je omogućen neograničen prolaz produkata sagorevanja od ložišta do dimnjaka ili dimnog kanala;
7) peć za saunu je lokalni grejač prostora na čvrsto gorivo koji je ugrađen u suvu ili vlažnu saunu ili sličnu okolinu, ili je deklarisan za takvu upotrebu;
8) proizvod za grejanje vazduha je proizvod koji daje toplotu isključivo za sistem grejanja na vazduh koji se može provesti i namenjen je za upotrebu kao pričvršćen ili osiguran na određenom mestu ili montiran na zid i kojim se vazduh distribuira uređajem za vazdušni protok radi postizanja i održavanja određenog nivoa toplotne ugodnosti za ljude u zatvorenom prostoru u kom se proizvod nalazi;
9) čvrsto gorivo je gorivo koje je čvrsto na normalnoj unutrašnjoj (sobnoj) temperaturi, uključujući čvrstu biomasu i čvrsto fosilno gorivo;
10) biomasa je biološki razgradiva frakcija proizvoda, otpada i ostataka biološkog porekla iz poljoprivrede (uključujući materije životinjskog i biljnog porekla), šumarstva i s njima povezanih industrija, kao i biološki razgradiva frakcija industrijskog i komunalnog otpada;
11) drvna biomasa je biomasa poreklom od drveća, grmlja i žbunja, uključujući ogrevno drvo, usitnjeno drvo, presovano drvo u obliku peleta, presovano drvo u obliku briketa i strugotinu;
12) nedrvna biomasa je biomasa koja nije drvna biomasa, uključujući slamu, kineski šaš, trsku, zrno, žitarice, koščice masline, kominu masline i ljuske orašastih plodova;
13) čvrsto fosilno gorivo je čvrsto gorivo koje nije biomasa uključujući i: antracit, mrki ugalj, koks, bitumenozni ugalj i treset;
14) preporučeno gorivo je čvrsto gorivo koje se preporučuje za upotrebu u lokalnom grejaču prostora na čvrsto gorivo prema uputstvu proizvođača;
15) drugo pogodno gorivo je čvrsto gorivo koje nije preporučeno gorivo i koje lokalni grejač prostora može koristiti prema uputstvu proizvođača; obuhvata goriva navedena u uputstvu za upotrebu za montere i krajnje korisnike, na internet stranici proizvođača kojoj se može slobodno pristupiti, u tehničkim promotivnim materijalima i u oglasima;
16) neposredna toplotna snaga je toplotna snaga uređaja nastala zračenjem ili konvekcijom, koju uređaj emituje u vazduh, ne računajući toplotu koja se predaje fluidu za prenos toplote, izražena u kW;
17) posredna toplotna snaga je toplotna snaga uređaja predata fluidu za prenos toplote u istom procesu stvaranja toplote u kom nastaje neposredna toplotna snaga uređaja, izražena u kW;
18) funkcija posrednog grejanja omogućava da uređaj može da prenese deo ukupne toplotne snage fluidu za prenos toplote u svrhu grejanja prostora ili kućnu pripremu tople vode;
19) nazivna toplotna snaga (Pnom) je toplotna snaga lokalnog grejača prostora na čvrsto gorivo koja obuhvata neposrednu i posrednu toplotnu snagu (ako je primenljivo) pri radu sa podešenom maksimalnom toplotnom snagom, koja može da se održava tokom dužeg perioda prema podacima proizvođača, izražena u kW;
20) minimalna toplotna snaga (Pmin) je toplotna snaga lokalnog grejača prostora na čvrsto gorivo koja obuhvata neposrednu i posrednu toplotnu snagu (ako je primenljivo) pri radu sa podešenom najnižom toplotnom snagom prema podacima proizvođača, izražena u kW;
21) namenjeno za spoljašnju upotrebu znači da je proizvod pogodan za bezbednu upotrebu van zatvorenog prostora, uključujući moguću upotrebu u spoljašnjim uslovima;
22) čvrste čestice su čestice različitog oblika, struktura i gustine, razbacane u gasnoj fazi dimnog gasa;
23) ekvivalentni model je model koji je isporučen na tržište sa istim tehničkim parametrima, koji su navedeni u tački 3. Tabela 1. Priloga 1 – Zahtevi eko-dizajna za lokane grejače prostora na čvrsto gorivo, koji je odštamapn uz ovaj pravilnik i čini njegov sastavni deo (u daljem tekstu: Prilog 1.), kao i drugi model koji je isti proizvođač isporučio na tržište;
24) sezonska energetska efikasnost grejanja prostora (ηs) je odnos potrebe za grejanjem prostora koju obezbeđuje lokalni grejač prostora na čvrsto gorivo i godišnje potrošnje energije potrebne da se zadovolji ta potreba, izražena u %;
25) koeficijent konverzije (u daljem tekstu: CC) je koeficijent koji odražava prosečnu efikasnost proizvodnje energije, pri čemu je vrednost koeficijenta konverzije SS = 2,5;
26) emisije čvrstih čestica su emisije čvrstih čestica pri nazivnoj toplotnoj snazi, izražene u mg/m3 suvog dimnog gasa, izračunate na 273 K i 1013 mbar pri 13% O2, ili ponderisane prosečne emisije čvrstih čestica do četvrtog nivoa sagorevanja, izražene u g/kg suve materije;
27) emisija ugljenmonoksida je emisija ugljenmonoksida pri nazivnoj toplotnoj snazi, izražena u mg/m3 dimnog gasa, izračunata na 273 K i 1013 mbar pri 13% O2;
28) emisija organskih gasovitih jedinjenja je emisija organskih gasovitih jedinjenja pri nazivnoj toplotnoj snazi, izražena u mgC/m3 dimnog gasa, izračunata na 273 K i 1013 mbar pri 13% O2;
29) emisija azotnih oksida je emisija azotnih oksida pri nazivnoj toplotnoj snazi, izražena u mg/m3 dimnog gasa kao NO2, izračunata na 273 K i 1013 mbar pri 13 % O2;
30) donja toplotna moć (NCV) je ukupna količina toplote koju ispušta jedinična količina goriva koja sadrži odgovarajući nivo vlage u gorivu, kada potpuno sagoreva u prisustvu kiseonika i kada se proizvodi sagorevanja ne dovode na temperaturu okoline;
31) stepen korisnog dejstva pri nazivnoj ili minimalnoj toplotnoj snazi (ηth,nom odnosno ηth,min) je odnos korisne toplotne snage i ukupnog utroška energije lokalnog grejača prostora na čvrsto gorivo izražene u donjoj toplotnoj moći, iskazan u %;
32) potrebna električna energija pri nazivnoj toplotnoj snazi (elmax) je električna energija koju lokalni grejač prostora na čvrsto gorivo troši kada daje nazivnu toplotnu snagu, izražena u kW; ako uređaj ima funkciju posrednog grejanja i ugrađenu cirkulacionu pumpu, ne uzima se u obzir potrošnja energije te pumpe;
33) potrebna električna energija pri minimalnoj toplotnoj snazi (elmin) je električna energija koju lokalni grejač prostora na čvrsto gorivo troši kada daje minimalnu toplotnu snagu, izražena u kW; ako proizvod ima funkciju posrednog grejanja i ugrađenu cirkulacionu pumpu, ne uzima se u obzir potrošnja energije te pumpe;
34) potrebna električna energija u stanju pripravnosti (elsb) je električna energija koju uređaj troši u stanju pripravnosti, izražena u kW;
35) potrebna električna energija za stalni plamen gorionika (Ppilot) je potrošnja energije čvrstog goriva potrebna za stvaranje plamena koji služi kao izvor paljenja za snažniji postupak sagorevanja neophodan za postizanje nazivne toplotne snage ili toplotne snage sa delimičnim opterećenjem, pri čemu plamen traje duže od pet minuta pre paljenja glavnog gorionika, iskazana u kW;
36) jednostepena predaja toplote, bez regulacije sobne temperature znači da uređaj nema mogućnost automatske promene predate toplote, tj. da sobna temperatura ne utiče na automatsko prilagođavanje toplote koju uređaj predaje;
37) dva stepena ili više ručno, bez regulacije sobne temperature znači da grejač ima mogućnost ručne promene predaje toplote putem najmanje dva stepena predaje toplote i nije opremljen uređajem koji automatski reguliše predatu toplotu u odnosu na željenu unutrašnju temperaturu;
38) sa regulacijom sobne temperature mehaničkim termostatom znači da je grejač opremljen neelektronskim uređajem koji omogućava da se u toku određenog vremenskog perioda automatski menja toplota koju grejač predaje, da bi se postigao potreban nivo unutrašnje toplotne ugodnosti;
39) sa elektronskom regulacijom sobne temperature znači da je grejač opremljen ugrađenim ili spoljašnjim elektronskim uređajem koji omogućava da se u toku određenog vremenskog perioda automatski menja toplota koju grejač predaje, da bi se postigao potrebani nivo unutrašnje toplotne ugodnosti;
40) sa elektronskom regulacijom sobne temperature i dnevnim satom znači da je grejač opremljen ugrađenim ili spoljašnjim elektronskim uređajem koji omogućava da se u toku određenog vremenskog perioda automatski menja toplota koju grejač predaje, da bi se postigao potreban nivo unutrašnje toplotne ugodnosti; grejač omogućava i podešavanje temperature u intervalu od 24 sata;
41) sa elektronskom regulacijom sobne temperature i nedeljnim uklopnim satom znači da je grejač opremljen ugrađenim ili spoljašnjim elektronskim uređajem koji omogućava automatsko menjanje izlazne toplote proizvoda tokom određenog vremenskog perioda u odnosu na određeni potreban nivo unutrašnje toplotne ugodnosti i omogućava podešavanje vremena i stepena temperature za celu nedelju. Tokom sedmodnevnog perioda podešavanje omogućava svakodnevne varijacije;
42) regulacija sobne temperature sa prepoznavanjem prisutnosti znači da je grejač opremljen ugrađenim ili spoljašnjim elektronskim uređajem koji automatski smanjuje podešenu vrednost sobne temperature ako u sobi nema nikoga;
43) regulacija sobne temperature sa prepoznavanjem otvorenog prozora znači da je grejač opremljen ugrađenim ili spoljašnjim elektronskim uređajem koji smanjuje izlaznu toplotu kada su otvoreni prozor ili vrata. Ako se za prepoznavanje otvorenog prozora ili vrata koristi senzor, on može da se nalazi u grejaču, van grejača, može da bude ugrađen u konstrukciju zgrade, ili se kombinuju ove mogućnosti;
44) sa mogućnošću regulacije na daljinu je funkcija koja omogućava da se grejačem upravlja na daljinu, sa mesta izvan zgrade u kojoj se nalazi;
45) stanje pripravnosti je stanje u kom je proizvod priključen na mrežni izvor električne energije; predviđeni rad proizvoda zavisi od ulazne energije iz mrežnog izvora električne energije i proizvod omogućava samo sledeće funkcije koje mogu da traju neodređeno vreme: funkciju ponovne aktivacije, ili funkciju ponovne aktivacije i samo prikaz omogućene funkcije ponovne aktivacije i/ili prikaz informacija ili stanja;
46) druga fosilna goriva su fosilna goriva koja ne obuhvataju: antracit i suvi koksni ugalj, metalurški koks, niskotemepraturni koks, bitumenski ugalj, lignit, treset ili brikete od smeše fosilnog goriva;
47) druga drvna biomasa je drvna biomasa koja ne obuhvata: drvo za ogrev sa udelom vlage do 25%, brikete sa udelom vlage do 14 % i komprimovano drvo sa udelom vlage do 12%;
48) identifikaciona oznaka modela je kod, obično alfanumerički, po kom se određeni model razlikuje od ostalih modela sa istim žigom ili nazivom isporučioca;
49) sadržaj vlage je udeo vode u gorivu u odnosu na ukupnu količinu goriva koje koristi lokalni grejač prostora na čvrsto gorivo.
(2) Drugi izrazi upotrebljeni u ovom pravilniku, koji nisu definisani u stavu 1. ovog člana, imaju značenje određeno zakonom kojim se uređuju energetska efikasnost i racionalna upotreba energije i propisom kojim se uređuje eko-dizajn proizvoda koji utiču na potrošnju energije
(1) Ocenjivanje usaglašenosti lokalnih grejača prostora na čvrsto gorivo sa zahtevima eko-dizajna koji su propisani ovim pravilnikom vrši se u postupku interne kontrole projektovanja ili u postupku sistema menadžmenta za ocenjivanje usaglašenosti, u skladu sa propisom kojim se uređuje eko-dizajn proizvoda koji utiču na potrošnju energije.
(2) Za potrebe ocenjivanja usaglašenosti lokalnih grejača prostora na čvrsto gorivo sa zahtevima ovog pravilnika, tehnička dokumentacija sadrži odgovarajuće podatke iz Priloga 1. tačka 3.
(3) Ocenjivanje usaglašenosti sa zahtevima eko-dizajna koji su propisani ovim pravilnikom vrši se u skladu sa metodama merenja i proračunima koji su dati u Prilogu 2 – Metode merenja i proračuni, koji je odštampan uz ovaj pravilnik i čini njegov sastavni deo (u daljem tekstu: Prilog 2.).
(4) U slučaju kada su podaci navedeni u tehničkoj dokumentaciji za model grejača dobijeni izračunavanjem na osnovu projekta ili ekstrapolacijom na osnovu podataka koji se odnose na druge modele ili na oba ta načina, tehnička dokumentacija uključuje pojedinosti o tim izračunavanjima i/ili ekstrapolacijama, kao i o ispitivanjima koja je preduzeo proizvođač radi provere tačnosti izvršenih proračuna. U tom slučaju, tehnička dokumentacija sadrži i popis modela koji su korišćeni kao osnov za ekstrapolaciju, kao i modela kod kojih su podaci sadržani u tehničkoj dokumentaciji dobijeni na isti način.
Član 6Postupak provere usaglašenosti u svrhu tržišnog nadzora
Prilikom provere usaglašenosti lokalnih grejača prostora na čvrsto gorivo sa zahtevima eko-dizajna iz Priloga 1, primenjuje se postupak provere opisan u Prilogu 3 – Postupak provere u svrhu tržišnog nadzora, koji je odštampan uz ovaj pravilnik i čini njegov sastavni deo.
Ovaj pravilnik je usklađen sa svim načelima i bitnim zahtevima Uredbe Komisije (EU) broj 2015/1185 od 24. aprila 2015. godine kojom se primenjuje Direktiva Evropskog parlamenta i Saveta 2009/125/EZ u pogledu zahteva eko-dizajna za lokalne grejače prostora na čvrsto gorivo, kao i Uredbe Komisije (EU) broj 2016/2282 od 30. novembra 2016. godine.
(1) Ovaj pravilnik stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u „Službenom glasniku Republike Srbije”, a primenjuje se od 1. januara 2026. godine.
(2) Broj 110-00-75/2023-06
(3) U Beogradu, 21. decembra 2023. godine
(4) Ministar,
(5) Dubravka Đedović Handanović, s.r.
(6) Prilozi
(7) Prilog 1 – Zahtevi eko-dizajna za lokalne grejače prostora na čvrsto gorivo
(8) Prilog 2 – Metode merenja i proračuni
(9) Prilog 3 – Postupak provere u svrhu tržišnog nadzora