Pravilnik o zahtevima za proizvodnju i promet aromatizovanih vina

Član 1 Predmet uređivanja

Ovim pravilnikom bliže se propisuju vrste enoloških postupaka i enoloških sredstava, način i postupak proizvodnje, kvalitet, označavanje, enološki postupci i enološka sredstva, način pakovanja, deklarisanja i obeležavanja aromatizovanih vina, nazivi oznaka geografskog porekla, način i postupak priznavanja i obeležavanja aromatizovanih vina sa oznakom geografskog porekla, sadržina zahteva, sadržina elaborata i ostali uslovi za priznavanje oznake geografskog porekla, kao i drugi zahtevi za proizvodnju i promet aromatizovanih vina.

Član 2 Značenje pojmova

Pojedini izrazi, upotrebljeni u ovom pravilniku, imaju sledeće značenje:

1. 1) alkoholna jačina izražena zapreminom jeste zapreminski udeo čistog alkohola sadržanog u određenom proizvodu pri temperaturi od 20 °C u odnosu na ukupnu zapreminu tog proizvoda na istoj temperaturi;
2. 2) generični izraz jeste naziv aromatizovanog vina koji se odnosi na mesto ili regiju u kojoj je aromatizovano vino proizvedeno ili stavljeno na tržište, a koji je postao uobičajni naziv za aromatizovano vino;
3. 3) geografska oznaka jeste oznaka kojom se označava da aromatizovano vino potiče iz regije, određenog mesta ili zemlje, pri čemu se kvalitet, ugled ili druge karakteristike tog aromatizovanog vina pripisuju njegovom geografskom poreklu;
4. 4) grupa proizvođača jeste svaka reprezentativna asocijacija, odnosno udruženje, proizvođačka organizacija i dr. bez obzira na njihov pravni oblik, koju čine proizvođači aromatizovanog vina;
5. 5) deklarisanje jeste stavljanje bilo kojih reči, podataka odnosno naznaka, zaštićenih naziva (žigova), trgovačkih imena, prodajnih naziva, slikovnih prikaza odnosno crteža ili simbola na bilo koje punjenje (pakovanje) odnosno ambalažu, dokument, ispravu, etiketu, alkicu (privezak) ili okovratnik, odnosno omote koji prate ili se odnose na dato aromatizovano vino;
6. 6) komina jesu fermentisani ili nefermentisani ostaci nakon presovanja grožđa;
7. 7) fizički proces jeste fizički proces koji ne menja namerno hemijsku prirodu sastojaka arome, ne dovodeći u pitanje popis tradicionalnih postupaka pripreme hrane i ne uključuje, između ostalog, upotrebu singletnog kiseonika, ozona, neorganskih katalizatora, metalnih katalizatora, organometalnih reagenasa, odnosno ultravioletnog zračenja;
8. 8) opis jeste opisivanje specifičnih karakteristika aromatizovanih vina koji je usaglašen sa zahtevima propisanim zakonom kojim se uređuje vino i ovim pravilnikom;
9. 9) predstavljanje jeste bilo koja informacija koja se pruža potrošačima i to putem punjenja (pakovanja) aromatizovanog vina o kome se radi, uključujući i izgled (oblik) i tip (vrstu) boce;
10. 10) prodajni naziv aromatizovanog vina jeste deklarisan naziv aromatizovanog vina utvrđen u skladu sa ovim pravilnikom;
11. 11) punjenje (pakovanje) jeste stavljanje aromatizovanog vina u posude kapaciteta najviše do 60 litara u cilju stavljanja u promet;
12. 12) sveže grožđe jeste plod vinove loze koji se koristi za proizvodnju vina, zreo ili delimično prosušen, koji može biti izmuljan ili ispresovan uobičajnim postupcima u proizvodnji vina i koji može spontano započeti alkoholnu fermentaciju (u daljem tekstu: grožđe);
13. 13) stvarna alkoholna jačina izražena zapreminom jeste zapreminski udeo čistog alkohola koji je sadržan u 100 zapreminskih delova proizvoda pri temperaturi od 20 °C;
14. 14) ukupna alkoholna jačina izražena zapreminom jeste zbir stvarne i potencijalne alkoholne jačine izražene zapreminom.

Član 3 Aromatizovano vino

Aromatizovano vino jeste specijalno vino u smislu zakona kojim se uređuje vino (u daljem tekstu: Zakon):

1. 1) koje je dobijeno od jednog ili više proizvoda od grožđa i vina, i to od: šire od svežeg grožđa kojoj je zaustavljena fermentacija dodavanjem alkohola i/ili vina i/ili likerskog vina i/ili penušavog vina i/ili kvalitetnog penušavog vina i/ili kvalitetnog aromatičnog penušavog vina i/ili gaziranog vina i/ili polupenušavog vina i/ili slabogaziranog vina osim vina „Retsina”, a koji su aromatizovani;
2. 2) u kojem udeo proizvoda od grožđa i vina iz tačke 1) ovog člana iznosi najmanje 75% ukupne zapremine;
3. 3) sa mogućim dodatkom alkohola;
4. 4) sa mogućim dodatkom boja;
5. 5) sa mogućim dodatkom šire, delimično fermentisane šire ili dodavanjem šire i delimično fermentisane šire;
6. 6) koje može biti doslađivano;
7. 7) koje ima stvarnu alkoholnu jačinu izraženu zapreminom od najmanje 14,5% vol i manje od 22% vol, a ukupnu alkoholnu jačinu izraženu zapreminom od najmanje 17,5% vol.

Član 4 Način i postupak proizvodnje aromatizovanih vina

(1) Aromatizovano vino proizvodi se enološkim postupcima, dodavanjem sredstava i supstanci iz Priloga 1 – Enološki postupci, sredstva i drugi zahtevi za proizvodnju aromatizovanih vina, koji je odštampan uz ovaj pravilnik i čini njegov sastavni deo (u daljem tekstu: Prilog 1) i u skladu sa zahtevima opisanim za odgovarajuće prodajne nazive aromatizovanih vina datih u Prilogu 2 – Prodajni nazivi i opisi aromatizovanih vina, koji je odštampan uz ovaj pravilnik i čini njegov sastavni deo (u daljem tekstu: Prilog 2).

(2) Aromatizovana vina se proizvode od jednog ili više proizvoda od grožđa i vina, uz upotrebu supstanci, odnosno proizvoda koji se koriste u proizvodnji aromatizovanih vina iz Priloga 3 – Proizvodi i supstance koje se koriste u proizvodnji aromatizovanih vina, koji je odštampan uz ovaj pravilnik i čini njegov sastavni deo (u daljem tekstu: Prilog 3).

(3) Na proizvode od grožđa i vina iz Priloga 3 Deo A ovog pravilnika, koji se koriste u proizvodnji aromatizovanih vina primenjuju se enološki postupci, sredstva i zahtevi, odnosno tržišni standardi i metode analize, u skladu sa Zakonom.

Član 5 Označavanje i deklarisanje aromatizovanih vina

(1) Označavanje, deklarisanje, odnosno predstavljanje aromatizovanih vina vrši se, u skladu sa posebnim propisom kojim se uređuje deklarisanje i predstavljanje hrane i ovim pravilnikom.

(2) Prilikom deklarisanja, prodajni nazivi aromatizovanih vina iz Priloga 2 ovog pravilnika mogu se upotrebljavati ako su ispunjeni zahtevi u skladu sa ovim pravilnikom.

(3) Prodajni nazivi aromatizovanih vina mogu biti dopunjeni uobičajenim nazivom koji su potrošači u Republici Srbiji, odnosno drugoj državi u koju se to aromatizovano vino izvozi prihvatili kao naziv tog aromatizovanog vina.

(4) Ako aromatizovano vino ispunjava zahteve za više prodajnih naziva iz Priloga 2, moguća je upotreba samo jednog od tih prodajnih naziva, osim ako ovim pravilnikom nije drugačije uređeno.

(5) Za deklarisanje, opisivanje, odnosno predstavljanje aromatizovanog vina koje ne ispunjava zahteve, odnosno uslove iz ovog pravilnika, ne koriste se asocijativne reči ili izrazi poput „kao”, „tip”, „stil”, „proizveden”, „aroma” ili neke druge reči koje su slične bilo kom prodajnom nazivu aromatizovanih vina.

(6) Prodajnom nazivu aromatizovanog vina se može dodati geografska oznaka ili prodajni naziv može biti zamenjen geografskom oznakom zaštićenom za aromatizovana vina.

(7) Prodajnom nazivu aromatizovanog vina ne dodaje se oznaka geografskog porekla ili geografska oznaka za proizvode od grožđa i vina koji nisu aromatizovana vina, ne dovodeći u pitanje oznake za aromatizovana vina koje su zaštićene do 31. decembra 2016. godine.

Član 6 Dodatni podaci vezani za prodajne nazive aromatizovanih vina

(1) Prodajni nazivi aromatizovanih vina iz člana 5. ovog pravilnika mogu da sadrže i izraze u vezi sadržaja šećera u aromatizovanom vinu:

1. 1) „ekstra suvo”, u slučaju aromatizovanih vina sa sadržajem šećera manjim od 30 grama po litru, izuzetno od člana 3. tačka 7) ovog pravilnika, sa sadržajem ukupnog alkohola izražen zapreminom od najmanje 15% vol;
2. 2) „suvo”, u slučaju aromatizovanih vina sa sadržajem šećera manjim od 50 grama po litru, izuzetno od člana 3. tačka 7) ovog pravilnika, sa sadržajem ukupnog alkohola izražen zapreminom od najmanje 16% vol;
3. 3) „polusuvo”, u slučaju aromatizovanih vina sa sadržajem šećera između 50, a manje od 90 grama po litru;
4. 4) „poluslatko”, u slučaju aromatizovanih vina sa sadržajem šećera između 90, a manje od 130 grama po litru;
5. 5) „slatko” , u slučaju aromatizovanih vina sa sadržajem šećera od 130 i više grama po litru.

(2) Sadržaj šećera iz stava 1. tač. od 1) do 5) ovog člana izražava se kao invertni šećer.

(3) Uz izraze „poluslatko” i „slatko” može se navoditi naznaka sadržaja šećera, izražena u gramima invertnog šećera po litru.

(4) Prodajni naziv aromatizovanih vina se može dopuniti izrazima koji upućuju na glavnu korišćenu aromu.

Član 7 Navođenje porekla

(1) Ukoliko je navedeno poreklo aromatizovanog vina, ono treba da odgovara mestu proizvodnje aromatizovanog vina.

(2) Poreklo se navodi rečima „proizvedeno u” ili sličnim izrazima, uz navođenje zemlje porekla.

Član 8 Navođenje jezika prilikom deklarisanja aromatizovanih vina

(1) Prodajni nazivi aromatizovanih vina navedeni u kurzivu u Prilogu 2, tačka 4. stav 2, tačka 5. st. 2. i 3. i tačka 6. ovog pravilnika ne prevode se prilikom deklarisanja i predstavljanja aromatizovanih vina.

(2) Ako se dodatni podaci iz člana 6. ovog pravilnika izražavaju rečima, tada se ti izrazi navode najmanje na srpskom jeziku ukoliko se aromatizovano vino stavlja u promet na teritoriji Republike Srbije.

(3) Naziv geografske oznake može se navoditi na deklaraciji isključivo na jeziku ili jezicima na kojima je oznaka registrovana i u slučaju kada geografska oznaka zamenjuje prodajni naziv aromatizovanog vina, u skladu sa članom 5. stav 6. ovog pravilnika.

(4) U slučaju da se geografska oznaka ne deklariše latiničkim pismom, na deklaraciji aromatizovanih vina koja se izvoze, naziv te oznake može se navesti i na jeziku zemlje uvoznice.

Član 9 Sadržina zahteva za priznavanje geografske oznake i sadržina elaborata

(1) Zahtev za priznavanje geografske oznake (u daljem tekstu: zahtev za priznavanje) sadrži: podatke o podnosiocu zahteva, broj stranica specifikacije proizvoda, naziv koje se želi priznati, poslovno ime, odnosno naziv i adresu podnosioca zahteva, potpis zakonskog zastupnika proizvođača i dr.

(2) Zahtev iz stava 1. ovog člana obuhvata elaborat, odnosno tehnički dokument, koji sadrži:

1. 1) naziv koji se želi priznati;
2. 2) poslovno ime, odnosno naziv i adresu podnosioca zahteva;
3. 3) specifikaciju proizvoda;
4. 4) jedinstveni dokument koji sadrži kraći opis specifikacije proizvoda.

(3) Specifikacija proizvoda naročito sadrži:

1. 1) naziv koji se zaštićuje;
2. 2) opis aromatizovanog vina, posebno njegova glavna analitička (fizičko-hemijska) svojstva, kao i naznaku njegovih senzornih svojstava;
3. 3) posebne postupke proizvodnje i specifičnosti, kao i ograničenja u proizvodnji aromatizovanog vina, ukoliko postoje;
4. 4) razgraničenje (granice) datog geografskog područja;
5. 5) detalje o povezanosti, odnosno o tome da se kvalitet, ugled ili druge karakteristike aromatizovanog vina suštinski pripisuju njegovom geografskom poreklu;
6. 6) primenjive zahteve utvrđene posebnim propisom ili utvrđene od strane grupe proizvođača, uzimajući u obzir činjenicu da takvi zahtevi moraju biti objektivni, nediskriminatorni i u skladu sa zakonom;
7. 7) naznaku glavne sirovine od koje se dobija aromatizovano vino;
8. 8) poslovno ime, odnosno naziv i adresu organa i tela koja ocenjuju usaglašenost sa odredbama specifikacije proizvoda i njihove posebne zadatke.

Član 10 Podnosioci zahteva za priznavanje

(1) Zahtev za priznavanje može podneti svaka zainteresovana grupa proizvođača ministarstvu nadležnom za poslove poljoprivrede (u daljem tekstu: Ministarstvo).

(2) Izuzetno od stava 1. ovog člana zahtev za priznavanje može podneti samo jedan proizvođač, u slučaju kada je taj proizvođač jedini registrovan za proizvodnju aromatizovanog vina u određenom vinogradarskom području.

(3) Ostala zainteresovana lica mogu učestvovati u postupku priznavanja geografskih oznaka.

(4) Proizvođači aromatizovanog vina mogu podneti zahtev za priznavanje samo za aromatizovana vina koja sami proizvede.

Član 11 Postupak priznavanja

(1) Po prijemu zahteva za priznavanje proverava se da li taj zahtev sadrži propisane podatke iz člana 9. ovog pravilnika i utvrđuje se ispunjenost uslova za priznavanje geografske oznake, u skladu sa Zakonom i ovim pravilnikom.

(2) U toku sprovođenja postupka priznavanja obezbeđuje se odgovarajuće objavljivanje zahteva za priznavanje i omogućava se da u periodu od najmanje dva meseca od datuma objavljivanja svako fizičko ili pravno lice sa prebivalištem, odnosno sedištem u Republici Srbiji, koje ima pravni interes, može podneti Ministarstvu prigovor na predloženo priznavanje sa osnovanim i detaljnim obrazloženjem.

(3) Ako se u postupku priznavanja prilikom ocene zahteva utvrdi da geografska oznaka ne ispunjava propisane uslove, zahtev se odbacuje, odnosno ako se utvrdi da su uslovi ispunjeni sprovodi se postupak kojim se obezbeđuje odgovarajuće objavljivanje jedinstvenog dokumenta i specifikacije proizvoda najmanje na internet stranici Ministarstva.

(4) U cilju stručne pomoći prilikom sprovođenja procedura vezanih za priznavanje geografskih oznaka za aromatizovana vina, ministar nadležan za poslove poljoprivrede (u daljem tekstu: ministar) može da obrazuje stručne komisije za geografsko poreklo.

Član 12 Homonimi

(1) Naziv za koji je podnet zahtev za priznavanje i koji je u celini ili delimično homoniman sa nazivom koji je već priznat u skladu sa Zakonom, priznaje se pod uslovom da se uzima u obzir lokalno i tradicionalno korišćenje naziva i bilo kakva opasnost dovođenja potrošača u zabludu.

(2) Homoniman naziv koji upućuje potrošače na pogrešan zaključak da aromatizovano vino dolazi iz nekog drugog područja, čak i kada je takav naziv tačan u odnosu na stvarno područje, regiju ili mesto porekla aromatizovanih vina, ne može se priznati.

(3) Izuzetno od stava 2. ovog člana, priznati homonimni naziv se može upotrebljavati isključivo ukoliko u praksi postoji jasna, odnosno dovoljna razlika između homonima koji se priznaje kasnije i naziva koji je već priznat, vodeći računa o nepristrasanom i pravednom odnosu prema proizvođačima i da se potrošači ne dovode u zabludu.

Član 13 Odbijanje zahteva

(1) Nazivi koji su postali generički izrazi ne mogu se priznati kao geografska oznaka.

(2) Pri utvrđivanju da li je neki naziv postao generički ili nije uzimaju se u obzir postojeća situacija koja se odnosi na korišćenje naziva, a posebno u oblasti potrošnje poljoprivredno-prehrambenih proizvoda, i propisi kojima se uređuje pravo intelektualne svojine.

(3) Naziv se ne može priznati kao geografska oznaka ako bi, s obzirom na veliki ugled i opšte poznati renome žiga, priznavanje moglo dovesti potrošače u zabludu vezano za stvarni identitet aromatizovanog vina.

(4) Ako je geografska oznaka priznata, ne može se zaštiti žig u skladu sa propisima kojima se uređuje žig, čije korišćenje narušava zaštitu iz člana 14. stav 2. ovog pravilnika, ako je zahtev za registraciju žiga podnet posle datuma podnošenja zahteva za priznavanje i ako je geografska oznaka naknadno priznata u skladu sa Zakonom.

Član 14 Korišćenje geografske oznake

(1) Aromatizovano vino se proizvodi i stavlja u promet pod uslovima i na način da geografske oznake koriste samo proizvođači koji proizvode aromatizovano vino u skladu sa odgovarajućom specifikacijom proizvoda i koji poseduju dokument kojim se potvrđuje da je to vino proizvedeno u skladu sa specifikacijom proizvoda.

(2) U proizvodnji i prometu geografske oznake aromatizovanih vina, u skladu sa Zakonom, štite se od:

1. 1) bilo koje direktne ili indirektne komercijalne upotrebe te oznake kod aromatizovanih vina koja nisu u skladu sa specifikacijom proizvoda priznate oznake, kao i od korišćenja ugleda geografske oznake;
2. 2) svake zloupotrebe, oponašanja ili aludiranja, čak iako je označeno pravo poreklo proizvoda ili usluge ili ako je priznat naziv oznake preveden, transkribovan ili transliterovan ili ako mu je dodat izraz kao što je „stil”, „tip”, „metoda”, „kako se proizvodi u”, „imitacija”, „aroma”, „kao” ili slično;
3. 3) bilo koje lažne naznake ili naznake koja dovodi potrošača u zabludu u pogledu porekla, geografskog porekla, prirode ili ključnih osobina proizvoda, na unutrašnjoj ili spoljašnjoj ambalaži, odnosno punjenju (pakovanju), na reklamnim materijalima ili dokumentima, kao i od punjenja, odnosno pakovanja u posude, odnosno punjenja (pakovanja) koja stvaraju pogrešan utisak o pravom poreklu proizvoda;
4. 4) bilo kojeg drugog postupka koji može potrošače dovesti u zabludu u pogledu pravog porekla proizvoda.

(3) Geografske oznake ne mogu postati generičke u smislu člana 13. stav 1. ovog pravilnika.

Član 15 Objavljivalje priznatih geografskih oznaka aromatizovanih vina

Priznate geografske oznake stavljaju se na listu priznatih geografskih oznaka aromatizovanih vina koja se objavljuje na internet stranici Ministarstva.

Član 16 Kontrola usaglašenosti sa specifikacijom proizvoda

(1) Obavljanje kontrole, odnosno provere vezane za proizvodnju aromatizovanih vina sa geografskom oznakom aromatizovanih vina, odnosno godišnje ocenjivanje usaglašenosti proizvodnje i kvaliteta aromatizovanih vina sa specifikacijom proizvoda vrši se u skladu sa Zakonom.

(2) Kontrola usaglašenosti vrši se za vreme proizvodnje, kao i za vreme i nakon odležavanja aromatizovanih vina sa geografskom oznakom.

Član 17 Obeležavanje aromatizovanih vina sa geografskim poreklom

Svako pojedinačno originalno punjenje (pakovanje) aromatizovanog vina sa geografskim poreklom obeležava se evidencionom markicom u skladu sa Zakonom.

Član 18 Izmene specifikacije proizvoda

(1) Podnosilac zahteva koji ispunjava uslove utvrđene u članu 10. ovog pravilnika može podneti zahtev za odobravanje izmena specifikacije proizvoda zaštićene geografske oznake, naročito iz razloga razvoja naučnih ili tehničkih znanja ili kako bi se ponovo ograničilo (utvrdile nove granice) geografsko područje iz člana 9. stav 3. tačka 4) ovog pravilnika.

(2) Zahtev iz stava 1. ovog člana sadrži opis izmena i razloge za te izmene.

(3) Ako predložene izmene iz stava 1. ovog člana obuhvataju jednu ili više izmena jedinstvenog dokumenta iz člana 9. stav 2. tačka 4) ovog pravilnika, u postupku odlučivanja po zahtevu za odobravanje izmene specifikacije proizvoda shodno se primenjuju odredbe člana 11. ovog pravilnika.

(4) Ako su predložene izmene specifikacije proizvoda manjeg obima, Ministarstvo odlučuje o prihvatanju izmena bez sprovođenja postupka iz stava 3. ovog člana i te podatke objavljuje u skladu sa članom 11. stav 4. ovog pravilnika.

Član 19 Poništavanje geografskih oznaka

(1) Postupak poništavanja geografskih oznaka može da se pokrene po službenoj dužnosti ili na osnovu zahteva fizičkog ili pravnog lica koje ima pravni interes da poništi priznatu geografsku oznaku ako nije obezbeđena usaglašenost sa odgovarajućom specifikacijom proizvoda, u skladu sa zakonom.

(2) Poništavanje geografske oznake se vrši u skladu sa mišljenjem stručne komisije za geografsko poreklo.

(3) Na postupak poništavanja geografske oznake shodno se primenjuju odredbe člana 11. ovog pravilnika.

Član 20 Zahtevi za promet

(1) Aromatizovana vina koja se stavljaju u promet u originalnom punjenju (pakovanju) i koja su namenjena krajnjim potrošačima, treba da budu u posudama, odnosno ambalaži, kao i u uslovima kojima se obezbeđuje očuvanje kvaliteta i senzornih karakteristika tih vina.

(2) Aromatizovana vina koja se stavljaju u promet u rasutom stanju (rinfuzu) i koja su namenjena krajnjim potrošačima, treba da budu u sudovima, odnosno ambalaži, kao i u uslovima kojima se obezbeđuje očuvanje kvaliteta i senzornih karakteristika tih vina.

(3) Aromatizovana vina u prometu čuvaju se na način kojim se obezbeđuje stabilnost tih vina, odnosno ne treba da budu izložena direktnom uticaju sunčane svetlosti, velikim promenama temperature i drugim faktorima koji negativno utiču na stabilnost aromatizovanih vina.

Član 21

(1) Danom početka primene ovog pravilnika prestaje da važi Pravilnik o kvalitetu i drugim zahtevima za vino („Službeni list SRJ”, br. 54/99 i 39/02, „Službeni list SCG”, broj 56/03 – dr. pravilnik i „Službeni glasnik RS”, br. 87/11 – dr. pravilnik, 38/12 – dr. pravilnik i 26/15 – dr. pravilnik), koje se odnose na aromatizovana vina, osim odredbe člana 45. tog pravilnika u delu koji se odnosi na proizvode od grožđa i vina koja nisu aromatizovana vina.

(2) Danom početka primene ovog pravilnika prestaje da važi Pravilnik o zaštiti geografskog porekla vina i rakije („Službeni glasnik SRS”, br. 23/80, 30/80 – ispravka i 121/12 – dr. pravilnik), u delu koji se odnosi na aromatizovana vina.

Član 22

(1) Ovaj pravilnik stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u „Sužbenom glasniku Republike Srbije”, a primenjuje se od 1. marta 2017. godine, osim za oznake geografskog porekla, odnosno geografske oznake aromatizovanih vina koje su zaštićene do dana početka primene ovog pravilnika za koje odredba člana 19. ovog pravilnika počinje da se primenjuje od 1. januara 2022.

(2) Broj 110-00-00175 /2016-09

(3) U Beogradu, 22. decembra 2016. godine

(4) Ministar,

(5) Branislav Nedimović, s.r.

(6) Prilozi

(7) Prilog 1