Uputstvo o znacima na osnovu kojih se može smatrati da se stočna zaraza pojavila i o načinu i postupku izveštavanja o pojavi stočne zaraze

Na osnovu člana 95. stav 1. Osnovnog zakona o merama za unapređenje stočarstva i zdravstvenoj zaštiti stoke (“Službeni list SFRJ”, br. 16/65 i 29/66), savezni sekretar za privredu propisuje

UPUTSTVO

O ZNACIMA NA OSNOVU KOJIH SE MOŽE SMATRATI DA SE STOČNA ZARAZA POJAVILA I O NAČINU I POSTUPKU IZVEŠTAVANJA O POJAVI STOČNE ZARAZE

„Službeni list SFRJ”, broj 43 od 25. oktobra 1967.

I. Znaci oboljenja stoke

1. Kao znaci na osnovu kojih se može posumnjati da se pojavila stočna zaraza i na osnovu kojih je sopstvenik, držalac odnosno čuvar stoke (u daljem tekstu: držalac stoke) dužan podneti prijavu, smatraju se za pojedine zarazne bolesti i to za:

1) slinavku i šap - Apthae epizooticae:

kod goveda, bivola, ovaca i koza – baljenje, a kod svinja – šepavost. Mogu se zapaziti i plikovi veličine pšeničnog zrna do veličine oraha a nekad i veći, ispunjeni bistrom tečnošću, raspoređeni najčešće na sluzokoži jezika i bezubom delu desni a ređe na tvrdom i mekom nepcu, zatim na sluzokoži nozdrva, nosnim otvorima, nosnom ogledalu, kao i na koži između papaka, kruni papaka i koži vimena i mošnica a vrlo retko i na drugim delovima kože;

2) goveđu kugu - Pestis bovina:

malaksalost, osetljivost na svetlost i jako suzenje, kao i sluzavi, gnojavi a nekad i krvavi iscedak iz nozdrva i proliv;

3) plućnu zarazu goveda – Pleuropneumonia contagiosa bovum:

kratak, suv i bolan kašalj, sluzavo-gnojavi iscedak iz nozdrva i potkožni otok u predelu grkljana;

4) tuberkulozu domaćih životinja – Tuberculosis:

češći kašalj i mršavljenje ili povećanje žlezda vimena;

5) brucelozu domaćih životinja – Brucellosis:

kod krava, krmača, ovaca i koza – pobačaj, zaostajanje posteljice i povođenje, a kod priplodnjaka – otok polnih žlezda;

6) prostrel (bedrenica, crni prišt) – Antrax:

naglo prekidanje uzimanja hrane, nadimanje, teško disanje i otoci na vratu;

7) šuštavac – Gangrena emphysematosa:

otoci na raznim delovima tela, a najčešće na glavi, vratu, nogama, prsima, plećima, leđima i krstima, koji pod pritiskom ruke pucketaju ili šušte, kao i šepanje;

8) hemoragičnu septikemiju goveda i divljači – Pasteurellosis bovum:

nagla pojava malaksalosti sa napornim disanjem, suzenjem i krvavljenjem iz nozdrva, kao i otok grkljana i gušenje;

9) polne ospe kod konja i goveda – Exanthema coitale vesiculosum:

otok i sitni mehurići na polnim organima. Na mestu rasprsnutih mehurića nastaju grizlice a zatim krastice i svrab;

10) polnu zarazu konja – Exanthema coitale paraliticum (Durina):

kod pastuva i kobila – otok na polnom organu, koji je testast i hladan a docnije na njemu nastaju sitni čvorići na čijim mestima ostaju bele mrlje. Izražena i slabost zadnjeg dela tela. Pokatkad uvo, donja usna ili nosno krilo opušteno;

11) besnilo – Lyssa (Rabies):

promene u ponašanju izražene u jakoj razdražljivosti ili potištenosti, bezrazložnom nasrtanju na drugu stoku i na ljude, gubljenju prisebnosti, oduzetosti donje vilice ili zadnjeg dela tela i baljenju;

12) sakagiju - Malleus:

brzo zamaranje, sipljivost, znojenje, potmuo i suvi kašalj, sluzavi a docnije i gnojavi iscedak iz nozdrva;

13) infektivnu anemiju konja – Anemia infestiosa equorum:

brzo zamaranje i preznojavanje i pri lakšem radu. Slabost zadnjeg dela tela, naročito posle napornijeg rada, hladni testasti otoci na donjim delovima tela, na prsima, između prednjih nogu u predelu vimena i na muškim polnim organima;

14) kugu konja – Pestis equorum:

teško disanje, malaksalost, otoci na glavi i penušav iscedak iz nozdrva;

15) afričku sakagiju – Lymphangioitis epizootica:

čvorovi i čvorići na koži iz kojih se cedi gnojavi sadržaj;

16) svinjsku kugu – Pestis suum:

slabo uzimanje hrane, zevanje, umorni izgled i tvrda stolica prevučena sluzi, kao i proliv i pojačana žeđ. Istovremeno kod svinja se izražava malaksalost, zavlače se u stelje (slamu), u hodu posrću i zanose se zadnjim delom tela, rep im je opušten a glas promukao. Naglo uginuće svinje pobuđuje sumnju da je uzrok uginuća ova zaraza;

17) afričku kugu svinja – Pestis africana suum:

malaksalost, teško disanje, kašalj, povraćanje i plavilo kože njuške i unutrašnjih strana bedara;

18) zaraznu uzetost svinja – Meningoencephalomyelitis enzootica suum:

kretanje u krug, padanje na zemlju i veslanje nogama. U toku bolesti nastaje oduzetost koja najpre zahvata zadnje noge a zatim i prednje noge;

19) vrbanac (crveni vetar) – Rhushiopathia suum:

svinje ne uzimaju hranu, traže hladnije mesto i neprestano leže. Koža im pocrveni, a naročito na trbuhu;

20) kugu pernate živine – Pestis aviumi apatičnu kugu pernate živine – Pseudo pestis avium:

nakostrešenost perja, proliv, plavocrvena kresta, podbradak, otok na glavi i otok na vratu. Disanje veoma otežano. Živina otvorenim kljunom hvata vazduh, pri čemu se čuju glasovi slični ropcu;

21) koleru pernate živine – Cholera avium:

živina naglo prekida da uzima hranu, zaostane i sruši se na zemlju i često ugine za vrlo kratko vreme;

22) kokošji tifus – Tuphus gallinarum:

snuždenost, malaksalost i teturanje pri hodu. Često se pojavljuje proliv zelenkaste boje;

23) hronično respiratorno oboljenje živine – C.R.D.

teško disanje i kijanje, iscedak iz nozdrva, mršavljenje i malaksalost, a kod nosilja i smanjena nosivost;

24) nervno virusno oboljenje (zarazni tremor) pernate živine:

nesiguran hod i tromost. Pilići često sede na bedrima;

25) ovčje boginje – Variola ovina:

malaksalost, naježenost, drhtanje, ubrzano disanje, sluzavo-gnojavi iscedak iz nozdrva i pege po koži iz kojih se razvijaju crveni čvorići a iz ovih sitni plikovi;

26) šugu kopitara, ovaca i koza – Scabies:

svrab kože sa ispadanjem dlake odnosno vune, kao i mršavljenje i pored očuvane potrebe za uzimanjem hrane;

27) akariozu pčela – Acarinosis apium:

malaksalost. Pčela ne može da poleti već pada na tlo pred pčelinjakom, gde raširenih krila bespomoćno leprša;

28) kugu pčelinjeg legla – Pestis apis:

poklopci ćelija su ugnuti i na njima se pojavljuju tamne mrlje i rupice izgrizenih ivica. Boja tela larve menja se od normalne sedefastobele boje u sivožućkastu, svetlosmeđu do boje čokolade. U košnici sa obolelim leglom oseća se miris na stolarsko tutkalo;

29) nozemozu pčela – Nosematosis arium:

jako povećanje zatka i proliv. Zaražene pčele izlaze iz košnice, uznemireno se kreću, poskakuju, lepršaju krilima, padaju na tlo i posle kraćeg vremena uginu. U košnici se oseća vrlo neugodan miris;

30) tularemiju zečeva – Tilaraemia:

malaksalost i teturanje. Zečevi se mogu lako uhvatiti;

31) miksomatozu kunića – Myhomatosis:

očni kapci jako otečeni sa gnojavim iscetkom, otoci na usnama, sluzokoži nozdrva, ušnoj osnovi i polnim organima;

32) zaraznu vodenu bolest šarana – Ascites cyprinus carpi:

crvenilo kože i rane veličine dinara a nekad i veće sa neravnim ivicama crvene boje. Često se zapaža nadutost stomaka, izbuljenost očiju i nakostrešenost krljušti iz kojih na pritisak izbija bistra tečnost;

33) vrtičavost pastrmki – Lentosporiasis salmonidae:

okretanje pastrmke oko svoje ose, upadljivo crna obojenost repa, zakržljavanje kičmenog stuba i skraćivanje škržnih poklopaca;

34) psitakozu – Psittacosis:

malaksalost, pospanost, naježenost, proliv, teško disanje, iscedak iz nozdrva, razdražljivost, drhtanje, grčevi, naglo mršavljenje i oduzetost;

35) trihomonijazu krava i bikova – Trihomoniasis genitalis:

zapaljenje sluzokože polnih organa izraženo crvenilom, otokom i gnojavim iscetkom.

II. Izveštavanje o pojavi i prestanku stočne zaraze

2. Ako se pojavi stočna zaraza ili ako se pojave znaci po kojima se može posumnjati da je stoka obolela ili uginula od zaraze, držalac stoke dužan je, u smislu člana 34. stav 1. Osnovnog zakona o merama za unapređivanje stočarstva i o zdravstvenoj zaštiti stoke, to odmah prijaviti opštinskom organu uprave nadležnom za veterinarstvo ili veterinarskoj ustanovi odnosno drugoj veterinarskoj službi saglasno važećim republičkim propisima. Veterinarska ustanova odnosno druga veterinarska služba dužna je o tome odmah obavestiti opštinski organ uprave nadležan za veterinarstvo.

Na način iz stava 1. ove tačke postupiće držalac stoke i kad se među stokom koja se nalazi u istom dvorištu ili stadu odnosno u istoj staji pojave uzastopno dva ili više slučajeva oboljenja sa istim ili sličnim znakovima, kao i kad ugine više grla stoke a znaci oboljenja nisu vidljivi odnosno uzroci oboljenja nisu poznati.

3. O pojavi stočne zaraze odnosno o pojavi znakova na osnovu kojih se sumnja da je stoka obolela ili uginula od zaraze, kao i o preduzetim merama, opštinski organ uprave nadležan za veterinarstvo dužan je, u smislu člana 34. stav 2. Osnovnog zakona o merama za unapređivanje stočarstva i o zdravstvenoj zaštiti stoke, odmah (telefonskim ili telegrafskim putem odnosno na drugi sličan način) obavesti republički organ uprave nadležan za veterinarstvo.

O pojavi slinavke i šapa, goveđe kuge, plućne zaraze goveda, afričke kuge konja, svinjske kuge, afričke kuge svinja, zarazne uzetosti svinja, tularemije zečeva ili miksomatoze kunića odnosno o pojavi znakova na osnovu kojih se sumnja da je stoka obolela ili uginula od ma koje od ovih zaraza, opštinski organ uprave nadležan za veterinarstvo dužan je odmah (telefonskim ili telegrafskim putem odnosno na drugi sličan način) obavesti i Savezni sekretarijat za privredu.

Obaveštenje iz st. 1. i 2. ove tačke mora da sadrži: datum ustanovljenja stočne zaraze i naziv zaraze koja se pojavila; ime i prezime držaoca stoke; naziv mesta i opštine gde se zaraza pojavila; broj obolele, vakcinisane, uginule, ubijene ili zaklane stoke; broj i vrstu ostale stoke koja se nalazi u istom dvorištu ili stadu odnosno u istoj staji i sličnom mestu.

4. O pojavi slinavke i šapa, goveđe kuge, plućne zaraze goveda, afričke kuge konja, polne zaraze kod konja (durine), besnila, sakagije, infektivne anemije konja, svinjske kuge, afričke kuge svinja, zarazne uzetosti svinja, atipične kuge pernate živine, ovčijih boginja, psitahoze, tularemije zečeva ili miksomatoze kunića, opštinski organ uprave nadležan za veterinarstvo dužan je obavestiti i sve radne organizacije koje se bave proizvodnjom ili tovom stoke odnosno prometom stoke i stočnih proizvoda, koje se nalaze na teritoriji odnosne opštine, kao i sve susedne opštine.

Ako je naređena zabrana prometa stoke ili stočnih proizvoda, opštinski organ uprave nadležan za veterinarstvo dužan je o tome obavestiti i sve radne organizacije koje se bave prevozom stoke i stočnih proizvoda u železničkom, drumskom, pomorskom, rečnom i vazdušnom saobraćaju na teritoriji odnosne opštine.

5. O pojavi stočne zaraze odnosno o pojavi znakova na osnovu kojih se može posumnjati da je stoka obolela ili uginula od zaraze koja se može preneti i na ljude, opštinski organ uprave nadležan za veterinarstvo dužan je obavestiti i sanitarnu inspekciju odnosno zdravstveni centar odnosne opštine.

O pojavi slinavke i šapa, afričke kuge konja, polne zaraze kod konja (durine), infektivne anemije konja, sakagije, afričke sakagije ili afričke kuge svinja, opštinski organ uprave nadležan za veterinarstvo dužan je obavestiti i komandu vojnih jedinica na teritoriji odnosne opštine.

6. O prestanku stočne zaraze i ukidanju naređenih mera opštinski organi uprave nadležan za veterinarstvo dužan je obavestiti sve organe uprave i radne organizacije koje je obavestio o pojavi zaraze odnosno o naređenim merama.

III. Završna odredba

7. Ovo uputstvo stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u „Službenom listu SFRJ”.

Broj 9-2833

18. septembra 1967. godine

Beograd

Zamenaik

Saveznog sekretara

za privredu,

Vlado Juričić, s. r.