Uredba o merilima za ocenjivanje zdravstvene sposobnosti vojnih obveznika za vojnu službu i o lekarskim i drugim pregledima i psihološkim ispitivanjima vojnih obveznika

Član 1

Ovom uredbom propisuju se merila za ocenjivane zdravstvene sposobnosti vojnih obveznika za vojnu službu i lekarski i drugi pregledi i psihološka ispitivanja vojnih obveznika radi utvrđivanja sposobnosti za vojnu službu.

Član 2

Lekarske i druge preglede iz člana 1. ove uredbe vrše lekari specijalisti opšte medicine ili medicine rada, uz pomoć stručnih nalaza psihologa i drugih lekara specijalista u ovlašćenim vojnim i civilnim zdravstvenim ustanovama.

Član 3

Utvrđivanje i ocenjivanje zdravstvenog stanja i psihofizičke sposobnosti obuhvataju:

1. 1) utvrđivanje stanja i funkcionalne sposobnosti: gornjih ekstremiteta s ramenim pojasom (GE), donjih ekstremiteta s karličnim pojasom (DE), unutrašnjih i drugih organa u sklopu opšteg stanja (OS), čula vida (O), čula sluha i ravnoteže (U) i centralnog i perifernog nervnog sistema (NP);
2. 2) utvrđivanje sumnje na postojanje psihijatrijskih oboljenja i poremećaja;
3. 3) utvrđivanje emocionalno-socijalne zrelosti i stabilnosti (E), opšte intelektualne sposobnosti (G) i stepena duševnih poremećaja;
4. 4) utvrđivanje i evidentiranje izrazite nerazvijenosti i neuhranjenosti (As), izrazite gojaznosti (Ob), promena na koži (K), nedostajanja više zuba (3), mucanja (M), neraspoznavanja osnovnih boja (KV), poremećaja adaptacije na tamu (NV), poremećaja stereoskopskog vida (SV);
5. 5) utvrđivanje i evidentiranje patoloških stanja i poremećaja koji utiču na sposobnost za vojnu službu.

Član 4

(1) Lekarskim i drugim pregledima i ispitivanjima utvrđuju se normalna i patološka stanja organskih sistema, organa, čula i psihičkih funkcija i ocenjuju se jednom od sledećih ocena:

1. 1) stanje bez ikakvih znakova poremećaja funkcija – ocenom 5;
2. 2) stanje s minimalnim znacima poremećaja funkcija – ocenom 4;
3. 3) stanje sa znacima lakših i umerenih poremećaja funkcija – ocenom 3;
4. 4) stanje sa znacima teških i najtežih poremećaja funkcija – ocenom 1.

(2) Za stanja i funkcije organskih sistema, organa ili čula, koja anamnestički i objektivno ne zadovoljavaju, ali se za vreme od najviše tri godine mogu bitno poboljšati, vojnim obveznicima se ne daje ocena dok im se zdravstveno stanje ne stabilizuje.

Član 5

(1) Spisak bolesti, rana, povreda, ozleda, telesnih mana, stanja i nedostataka (u daljem tekstu: Spisak bolesti), prema kome se ocenjuje zdravstveno stanje i psihofizička sposobnost vojnih obveznika za vojnu službu, utvrđuje ministar odbrane.

(2) Za vojne obveznike čije su zdravstveno stanje i psihofizičke sposobnosti ocenjene ocenom 5, u odgovarajućim dokumentima se navodi samo predlog ocene zdravstvene sposobnosti, a za vojne obveznike čije su zdravstveno stanje i psihofizičke sposobnosti ocenjeni ocenom 4, 3, 1 ili su bez ocene, pored predloga ocene zdravstvene sposobnosti iz Spiska bolesti, navode se tačka, redni broj u okviru te tačke sa navođenjem umanjene fizičke sposobnosti ili funkcije organa i čula.

Član 6

Nalazi utvrđeni lekarskim i drugim pregledima i ispitivanjima vojnih obveznika unose se u određene medicinsko-psihološke evidencije i dokumenta, koje propisuje ministar odbrane.

Član 7

Radi utvrđivanja zdravstvene sposobnosti, svi vojni obveznici se podvrgavaju:

1. 1) antropometrijskim merenjima i ispitivanjima fizičkih i funkcionalnih sposobnosti;
2. 2) laboratorijskim pregledima;
3. 3) oftalmološkom pregledu;
4. 4) otorinolaringološkom pregledu;
5. 5) psihološkim ispitivanjima;
6. 6) opštemedicinskom pregledu;
7. 7) drugim specijalističkim pregledima i ispitivanjima, prema indikacijama.

Član 8

(1) Antropometrijska merenja i ispitivanja fizičkih i funkcionalnih sposobnosti vojnih obveznika obuhvataju osnovna antropometrijska merenja (visine u stojećem stavu, mase, obima grudi, obima opuštene nadlaktice i potkolenice) i procenu fizičke i funkcionalne sposobnosti.

(2) U okviru ispitivanja iz stava 1. ovog člana mere se puls i krvni pritisak. Drugi parametri kardiovaskularne i respiratorne funkcije ispituju se prema indikacijama.

Član 9

(1) Laboratorijskim pregledima vojnih obveznika obuhvataju se ispitivanja krvi i mokraće.

(2) Pored utvrđivanja brzine sedimentacije eritrocita i nivoa hemoglobina, utvrđuje se i broj eritrocita i leukocita i rade se neophodne serumske analize u koje spadaju bilirubin, šećer, urea, kreatinin i transaminaze (ALT i AST).

(3) Mokraća se analizira skrining-metodom (reagens-trakom). U mokraći u kojoj reagens – traka nije otkrila patološki nalaz ne gleda se sediment, a mokraća u kojoj je otkriveno samo kvalitativno prisustvo pojedinih patoloških supstanci – analizira se kompletno (kvalitativno i kvantitativno).

Član 10

(1) Oftalmološki pregled obuhvata određivanje oštrine vida, kolornog i stereoskopskog vida i primarne adaptacije na tamu.

(2) Radi utvrđivanja i ocenjivanja stanja i funkcionalnih sposobnosti čula vida, u potrebnom obimu se obavljaju i drugi pregledi i ispitivanja prema medicinskim indikacijama i u posebnim indikacijama – kada se traži apsolutno isključivanje svih patoloških nalaza.

Član 11

Otorinolaringološki pregled (ORL pregled) obuhvata:

1. 1) uzimanje ORL anamneze;
2. 2) klinički pregled koji obuhvata otoskopiju, prednju i zadnju rinoskopiju, orofaringoskopiju i inspekciju i palpaciju vrata;
3. 3) audiometriju;
4. 4) ispitivanje vestibularne funkcije.

Član 12

(1) Psihološko ispitivanje vojnih obveznika obuhvata:

1. 1) grupno psihološko ispitivanje (GPI), kojim se određuju emocionalna zrelost i stabilnost (E) i nivo intelektualne sposobnosti (G);
2. 2) individualno psihološko ispitivanje (IPI), prema indikacijama, kojim se utvrđuju vrsta i stepen duševnih poremećaja.

(2) Metodologiju grupnih (GPI) i individualnih (IPI) psiholoških ispitivanja vojnih obveznika propisuje ministar odbrane.

Član 13

(1) Opštemedicinski sistematski pregled obuhvata:

1. 1) lekarski pregled, pri čemu se patološki nalazi upisuju u listu nalaza, a najvažniji podaci i zaključak – i u zdravstvenu knjižicu; pri pregledu se koristi zdravstveni dosije iz ustanova osnovne zdravstvene zaštite;
2. 2) uzimanje anamnestičkih podataka značajnih za ocenu sposobnosti (sa osvrtom na porodičnu anamnezu), radi saznanja o ranijim oboljenjima, vremenu i načinu njihove pojave, trajanju i načinu lečenja i mestu lečenja; iz razgovora sa vojnim obveznikom proverava se normalnost njegovog govora i saznaje njegovo mišljenje o zdravstvenoj sposobnosti;
3. 3) posmatranje opšteg fizičkog izgleda, radi čega se vojni obveznik pojedinačno pregleda i nag, da bi se mogli uočiti: izgled i reagovanje pojedinih delova njegovog tela pri stajanju, okretanju, sedanju, ustajanju i hodanju, njegova razvijenost, uhranjenost i psihička zrelost, uz analiziranje nalaza antropometrijskih merenja i grupnog psihološkog ispitivanja.

(2) Fizička razvijenost vojnih obveznika ocenjuje se prema Normama fizičke razvijenosti vojnih obveznika, uhranjenost prema Tabeli odstupanja stvarne od idealne telesne mase, a funkcija i kapacitet pluća – prema Tabeli standardnih prosečnih vrednosti vitalnog kapaciteta i forsiranog ekspirijumskog volumena u sekundi.

(3) Norme fizičke razvijenosti vojnih obveznika, Tabelu odstupanja stvarne od idealne telesne mase i Tabelu standardnih prosečnih vrednosti vitalnog kapaciteta i forsiranog ekspirijumskog volumena u sekundi propisuje ministar odbrane.

(4) Po utvrđivanju opšteg zdravstvenog stanja vojnog obveznika, detaljnim pregledom pojedinih delova tela, sistema i organa, utvrđuje se zdravstveno stanje u užem smislu:

1. 1) ispituje se konfiguracija glave, utvrđuje bolna osetljivost paranazalnih šupljina i izlazišta moždanih živaca, kao i eventualne promene na mekim i koštanim delovima glave i lica;
2. 2) utvrđuju se pokretljivost vrata, izgled i ponašanje velikih krvnih sudova i veličina i pozicija štitne žlezde;
3. 3) uzima se anamneza i vrši otorinolaringološki pregled, a po potrebi vojni obveznik se upućuje na pregled lekaru specijalisti za uvo, grlo i nos;
4. 4) kontrolišu se boja i izgled sluznice usne šupljine i urednost funkcije viličnog zgloba, a zatim se utvrđuju stanje i broj karioznih i popravljenih zuba, odnosno broj zuba koji nedostaju, što se na propisani način evidentira u listi nalaza i zdravstvenoj knjižici vojnog obveznika;
5. 5) utvrđuju se izgled i boja kože i njeni adneksi i vidljiva sluzokoža, a zatim se palpiraju regionalne limfne žlezde (vratne, aksilarne i ingvinalne);
6. 6) običnom i udarnom palpacijom pregleda se kičmeni stub, a zatim se ispituje njegova pokretljivost u svim pravcima, traži se eventualno jače izražena lordoza, skolioza ili kifoskolioza;
7. 7) kontroliše se simetričnost grudnog koša i obostrana jednakomerna respiratorna pokretljivost i pravilnost prednjeg dela i bočnih zidova;
8. 8) posle uvida u frekvenciju pulsa i visinu krvnog pritiska, utvrđuje se ritam rada srca, njegovi tonovi i eventualni šumovi, a naročito auskultatorni fenomeni, bilo da se odnose na promenu ritma, tonove ili pojavu, odnosno karakter šumova. U svim nejasnim slučajevima, pogotovo s pozitivnom anamnezom, predlažu se funkcionalna ispitivanja i traži se mišljenje interniste (kardiologa);
9. 9) perkutorno i auskultatorno utvrđuje se pokretljivost plućnih baza i plućni zvuk, koristeći se nalazom i interpretacijom eventualnog radiofotografskog pregleda pluća, a u dalje nejasnim slučajevima – predlažu se druga funkcionalna ispitivanja plućne funkcije, odnosno traži se mišljenje pneumoftiziologa;
10. 10) pri pregledu trbuha utvrđuju se ožiljci i eventualne rezistencije trbušnog zida i da li se i koliko pipaju jetra i slezina; u pozitivnim slučajevima, ovaj nalaz se upoređuje s laboratorijskim nalazima (bilirubin, transaminaze i drugi hepatični testovi) i utvrđuje se i evidentira postojanje eventualne incipijentne ingvinalne hernije;
11. 11) palpacijom i lakim udarcima ispituje se osetljivost bubrežnih loža, pregleda se spoljni otvor prepucijuma, uretre i skrotum (varikokela, hidrokela i hernija), kao i veličina, rezistencija i osetljivost testisa; za ovaj pregled posebno je važan rezultat laboratorijske analize mokraće; u svim sumnjivim slučajevima traži se konsultacija interniste odnosno urologa;
12. 12) pregleda se analna regija (pilonidalni sinus, fisure, fistule, teži slučajevi spoljnih hemoroida, polipi, prolaps rektuma, perianalna hernija i dr.); u slučaju potrebe, obavlja se digitorektalni pregled i interpretira dobijeni nalaz;
13. 13) utvrđuje se izgled ruku, obostrana jednakost i sposobnost za aktivno kretanje i punu funkcionalnost, a naročito nedostaci, skraćenja ili deformacije jednog ili više prstiju;
14. 14) utvrđuje se izgled nogu („O” ili „X”), obostrana jednakost i sposobnost za aktivno kretanje u svim zglobovima i osovinama i proveravaju refleksi (Patelarni, Ahilov), a zatim proverava njihov venski sistem i svod stopala.

(5) Pri ocenjivanju sposobnosti ruku i nogu, treba uzimati u obzir i rezultate antropometrijskih merenja i indirektno procenjivati snagu gornjih i donjih ekstremiteta na osnovu zbira obima mišice i lista i izražavati ih ocenama prema skali sledeće tabele:

(6) Ekstremiteti

(7) Snaga

(8) Ocena

(9) Gornji

(10) (obim mišice u cm)

(11) Donji

(12) (obim lista u cm)

(13) Zbir obima

(14) (mišice i lista)

(15) 26 i više

(16) 35 i više

(17) 61 i više

(18) 5

(19) 24 – 25

(20) 33 – 34

(21) 57 – 60

(22) 4

(23) 22 – 23

(24) 31 – 32

(25) 53 – 56

(26) 3

(27) 21 i manje

(28) 30 i manje

(29) 52 i manje

(30) 1

(31) Opštemedicinski sistematski pregled vojnih obveznika obuhvata i osnovni neurološki pregled, pri čemu se kontrolišu izlazišta kranijalnih živaca, reakcija zenica na svetlo (akomodacija i konvergencija), gruba motorna snaga i mišićni tonus ekstremiteta, tetivni refleksi i vegetativne reakcije (vlažnost dlanova i pazušnih jama, dermografizam i dr.). U slučajevima postojanja psihičkih poremećaja kod vojnih obveznika, treba konsultovati psihijatra koji će po potrebi zatražiti individualno psihološko testiranje. U toku opštemedicinskog sistematskog pregleda, pored sagledavanja i interpretacije svih navedenih nalaza i ispitivanja, neophodna je i interpretacija rezultata laboratorijskih pregleda vojnih obveznika.

Član 14

(1) Ako dobijeni rezultati laboratorijskih pregleda, testiranja funkcije organa i čula, psihološkog testiranja i antropometrijskog merenja odstupaju od normalnih, prilikom opštemedicinskog sistematskog pregleda, prema indikacijama, lekar upućuje vojnog obveznika odgovarajućem specijalisti ili kliničko-bolničkoj ustanovi na dodatne preglede i ispitivanja, radi specijalističkog nalaza, ocene zdravstvenog stanja i mišljenja o sposobnosti.

(2) Prilikom opštemedicinskog sistematskog pregleda, lekar interpretira nalaze svih prethodnih zdravstvenih pregleda i ispitivanja, uključujući i podatke sadržane u:

1. 1) zdravstvenom kartonu ustanove koja obavlja zdravstvenu delatnost na primarnom nivou;
2. 2) zdravstvenoj knjižici, lekarskim nalazima o eventualnom lečenju, lekarskim uverenjima i drugim dokumentima o utvrđivanju zdravstvene sposobnosti;
3. 3) dokumentima koje je teritorijalni organ prikupio od nadležnih državnih i drugih organa.

(3) Posle detaljnog opštemedicinskog pregleda lekar predlaže jednu od sledećih ocena iz člana 5. ove uredbe: „sposoban” – sa ocenama pet, četiri i tri, „privremeno nesposoban” – bez ocene i „nesposoban” – sa ocenom jedan.

Član 15

Danom stupanja na snagu ove uredbe prestaje da važi Uredba o merilima za ocenjivanje i lekarskim pregledima i ispitivanjima sposobnosti vojnih obveznika za vojnu službu („Službeni list SRJ”, broj 86/94).

Član 16

(1) Ova uredba stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u „Službenom glasniku Republike Srbije”.

(2) 05 broj 110-2675/2010

(3) U Beogradu, 15. aprila 2010. godine

(4) Vlada

(5) Prvi potpredsednik Vlade –

(6) zamenik predsednika Vlade,

(7) Ivica Dačić, s.r.