Uredba o proglašenju predela izuzetnih odlika „Ade i odseci kod Slankamena"

Član 1

Područje ada i neogenih i lesnih odseka uzvodno od Slankamena, koje obuhvata uzak pojas priobalja na desnoj obali Dunava, Urošev sprud i nekoliko manjih ada uz desnu obalu Dunava, kao i Veliku adu uz levu obalu Dunava, proglašava se za predeo izuzetnih odlika pod imenom „Ade i odseci kod Slankamenaˮ i stavlja pod zaštitu kao područje I kategorije, odnosno od izuzetnog značaja (u daljem tekstu: Predeo izuzetnih odlika „Ade i odseci kod Slankamenaˮ).

Član 2

Predeo izuzetnih odlika „Ade i odseci kod Slankamenaˮ stavlja se pod zaštitu u cilju zaštite i održavanja značajnih predela i prirodnih i ostalih vrednosti. Na području Predela izuzetnih odlika „Ade i odseci kod Slankamenaˮ posebno se ističu paleofloristički lokalitet „Jandaˮ, geološki profil jezersko-rečnih sedimenata sa sačuvanim okamenjenim stablima tropsko-suptropske vegetacije i dobro očuvanim listovima kopnene vegetacije, profil sa donjosarmatskim sedimentima „Poćentaˮ izgrađen od sedimenata sa mnogobrojnom fosilnom faunom koji predstavljaju zapise o prostiranju i evoluciji nekadašnjeg Panonskog mora, Velika jaruga kao jedan od najekstremnijih reljefnih oblika AP Vojvodine, procesi stvaranja, razgrađivanja i međusobne smene peščanih sprudova rukavaca, laguna, plićaka, bara, tršćaka i ponika vrba na Uroševom sprudu, 13 nacionalno i međunarodno značajnih biljnih vrsta (najznačajnije su raznorotka, crni glog i testerica), 19 za zaštitu prioritetnih tipova staništa koja predstavljaju izuzetan primer reprezentativnih staništa kontinentalnog i panonskog regiona (umereno vlažne panonske livade, kopneni visoki šaševi, zajednica vodenih ljutića mezotrofilnih stajaćih voda, obalne srednje travolike zajednice i panonske lesne stepe), 55 nacionalno i međunarodno značajnih vrsta beskičmenjaka od čega su tri strogo zaštićene, tri zaštićene i jedna ugrožena, 38 vrsta riba (ukrajinska paklara, jegulja, gavčica, vijunica, čikov, mali i veliki vretenar) koje na ovom prostoru imaju značajna lokalna mrestilišta, 11 vrsta vodozemaca – osam strogo zaštićenih i devet vrsta gmizavaca – pet strogo zaštićenih (podunavski mrmoljak i barska kornjača), 162 vrste ptica od kojih su 132 strogo zaštićene.

Član 3

(1) Predeo izuzetnih odlika „Ade i odseci kod Slankamenaˮ nalazi se na teritoriji opštine Inđija i zahvata delove područja katastarskih opština Stari Slankamen i Novi Slankamen, ukupne površine 407,83 ha, od čega je 310,29 ha u državnoj svojini, u privatnoj svojini 63,19 ha i u javnoj svojini 34,35 ha.

(2) Opis granice i grafički prikaz Predela izuzetnih odlika „Ade i odseci kod Slankamenaˮ dati su u Prilogu – Opis granice i grafički prikaz Predela izuzetnih odlika „Ade i odseci kod Slankamenaˮ, koji je odštampan uz ovu uredbu i čini njen sastavni deo.

Član 4

Na području Predela izuzetnih odlika „Ade i odseci kod Slankamenaˮ iz člana 3. ove uredbe, nije dozvoljeno obavljati radove i aktivnosti, za koje se u skladu sa zakonom kojim se uređuje zaštita prirode, utvrdi da mogu oštetiti populacije, zajednice i staništa biljnih i životinjskih vrsta iz člana 2. ove uredbe, narušiti prirodne procese i ekološku celovitost područja ili značajno nepovoljno uticati na estetska i kulturno-istorijska obeležja područja i životnu sredinu, osim za vodoprivredne aktivnosti.

Član 5

(1) Na području Predela izuzetnih odlika „Ade i odseci kod Slankamenaˮ utvrđuju se režimi zaštite II i III stepena.

(2) Režim zaštite II stepena, ukupne površine 228,16 ha, odnosno 56 % područja Predela izuzetnih odlika „Ade i odseci kod Slankamenaˮ, obuhvata sledeće lokalitete:

1. 1) Velika ada, nizvodni istočni deo, sa barama, pašnjacima i starim vrbama, opština Inđija, katastarske opštine Novi Slankamen i Stari Slankamen;
2. 2) Urošev sprud, sa rukavcem i Velikom jarugom, opština Inđija, katastarska opština Novi Slankamen;
3. 3) Stepski surduk, opština Inđija, katastarska opština Stari Slankamen;
4. 4) neogeni i lesni odseci na lokalitetu „Poćentaˮ, opština Inđija, katastarska opština Stari Slankamen.

(3) Režim zaštite III stepena, ukupne površine 179,67 ha, odnosno 44% područja Predela izuzetnih odlika „Ade i odseci kod Slankamenaˮ, obuhvata preostali deo zaštićenog područja koji nije obuhvaćen režimom zaštite II stepena.

Član 6

(1) Na području Predela izuzetnih odlika „Ade i odseci kod Slankamenaˮ na površinama na kojima je utvrđen režim zaštite III stepena sprovodi se proaktivna zaštita i mogu se vršiti upravljačke intervencije u cilju restauracije, uređenja objekata kulturno-istorijskog nasleđa, održanja i unapređenja prirodnih ekosistema, predela i objekata geonasleđa, očuvanja ekološke celovitosti i održivog korišćenja prirodnih resursa i prostora uz potrebnu infrastrukturnu i drugu izgradnju.

(2) Osim zabrane radova i aktivnosti koje su kao takve utvrđene članom 35. Zakona o zaštiti prirode, na površinama na kojima je utvrđen režim zaštite III stepena, zabranjuju se i:

1. 1) radovi i aktivnosti koji mogu imati nepovoljan uticaj na geomorfološke, hidrološke i pedološke karakteristike, živi svet, životnu sredinu, ekološki integritet i estetska obeležja predela;
2. 2) formiranje građevinskog zemljišta;
3. 3) izgradnja saobraćajnica;
4. 4) uzimanje geološkog i paleontološkog materijala, osim za potrebe naučnih istraživanja;
5. 5) eksploatacija mineralnih sirovina, osim podzemnih voda;
6. 6) izvođenje zemljanih, građevinskih, šumarskih i drugih radova koji mogu narušiti postojeće stanje geoloških lokaliteta;
7. 7) obrada, zaoravanje, melioracija, pošumljavanje i drugi vidovi narušavanja travnatih staništa, livada i pašnjaka;
8. 8) uklanjanje travnatog pokrivača sa slojem zemljišta;
9. 9) krčenje i neplanska seča šuma;
10. 10) seča i oštećivanje starih i reprezentativnih stabala autohtonih vrsta drveća;
11. 11) uništavanje i krčenje malata domaćih vrba i topola;
12. 12) čista seča na udaljenosti manjoj od 20 m od bara;
13. 13) unošenje invazivnih vrsta;
14. 14) uznemiravanje, neplansko sakupljanje i uništavanje vegetacije, divljih vrsta biljaka, životinja i gljiva;
15. 15) prekidanje migratornih pravaca riba;
16. 16) izgradnja postrojenja za korišćenje energije vetra;
17. 17) obavljanje aktivnosti kojima se ugrožava prohodnost i funkcionalnost obale;
18. 18) odlaganje i ispuštanje svih vrsta zagađujućih materija;
19. 19) neplansko odlaganje i skladištenje inertnog materijala (pesak, šljunak, zemlja i dr.);
20. 20) lociranje sadržaja i obavljanje aktivnosti, koji su potencijalni izvori povišenog nivoa buke, vibracija i/ili uznemiravanja živog sveta, osim za vodoprivredne aktivnosti.

(3) Radovi i aktivnosti ograničavaju se na:

1. 1) izgradnju objekata i infrastrukture, za potrebe održivog korišćenja, promociju i upravljanje zaštićenim područjem;
2. 2) promenu namene i kulture površina (zemljišta), na promene u smeru smanjenja inteziteta korišćenja prostora (prevođenje obradivih površina u pašnjake i sl.), kao i na promene u svrhu revitalizacije staništa;
3. 3) podizanje i gajenje šuma na katastarskim parcelama namenjenim za šumsku proizvodnju, kao i na plansko podizanje zaštitnog zelenila na obradivom poljoprivrednom zemljištu;
4. 4) obnovu šuma čistom sečom u skladu sa zakonom kojim se uređuju šume;
5. 5) ispašu, košenje i seču vegetacije na prostorno, vremenski i tehnički planirane aktivnosti koje su usklađene sa ciljevima zaštite prirode;
6. 6) ribolov rekreativni i sportski za to planskim dokumentima predviđenim mestima;
7. 7) promenu morfologije terena, na planske aktivnosti u koritu reke Dunav, kao i na aktivnosti za potrebe revitalizacije staništa, uključujući aktivnosti na poslovima tehničkog održavanja međunarodnog vodnog puta reke Dunav;
8. 8) podizanje ograda, na one koje obezbeđuju nesmetanu migraciju divljih životinja i nesmetano kretanje čuvara zaštićenog područja;
9. 9) osvetljavanje prostora na usmereno osvetljavanje objekata, prizemnih površina i površine zemljišta, kao i za potrebe bezbednosti saobraćaja i turističkih sadržaja;
10. 10) formiranje plaža i uređenih kupališta na područjima sa režimom zaštite III stepena i deonicama na kojima postoje uslovi za pristup i uređenje obale;
11. 11) uređenje obale na biotehničke mere u skladu sa ciljevima očuvanja prirodnih vrednosti;
12. 12) paljenje vegetacije, za potrebe revitalizacije.

Član 7

(1) Na površinama na kojima je utvrđen režim zaštite II stepena sprovodi se aktivna zaštita radi očuvanja i unapređenja prirodnih vrednosti, posebno kroz mere upravljanja populacijama divljih biljaka i životinja, održanje i poboljšanje uslova u prirodnim staništima i tradicionalno korišćenje prirodnih resursa.

(2) Osim zabrane radova i aktivnosti koje su kao takve utvrđene članom 35. Zakona o zaštiti prirode, na površinama na kojima je utvrđen režim zaštite II stepena, zabranjuje se i:

1. 1) izgradnja objekata i infrastrukture;
2. 2) izgradnja elektroenergetske infrastrukture;
3. 3) organizovanje javnih skupova i manifestacija;
4. 4) izgradnja molova, osim za potrebe upravljanja.

(3) Pored radova i aktivnosti iz stava 2. ovog člana zabranjeni su i radovi i aktivnosti iz člana 6. stav 2. ove uredbe.

(4) Radovi i aktivnosti ograničavaju se na:

1. 1) ribolov, na rekreativni, na obali Dunava;
2. 2) postavljanje mobilijara, na planski utvrđenom prostoru za potrebe upravljanja, obrazovanja i istraživanja prirodnih vrednosti područja;
3. 3) korišćenje pesticida, za potrebe suzbijanja invazivnih vrsta.

(5) Zabrane i ograničenja propisane čl. 6. i 7. ove uredbe, ne odnose se na vojne objekte i komplekse, kao i aktivnosti koje Vojska Srbije izvodi ili će izvoditi za potrebe odbrane Republike Srbije.

Član 8

(1) Predeo izuzetnih odlika „Ade i odseci kod Slankamenaˮ poverava se na upravljanje Udruženju građana „Eko les parkˮ iz Starog Slankamena (u daljem tekstu: Upravljač).

(2) U obavljanju zakonom utvrđenih poslova upravljanja zaštićenim područjem, Upravljač je ovlašćen i dužan naročito da: organizuje čuvarsku službu; obeleži zaštićeno područje i područje zaštitne zone; donese plan upravljanja, godišnji program upravljanja i akt o unutrašnjem redu i čuvarskoj službi; vodi evidencije o prirodnim vrednostima i ljudskim aktivnostima; obaveštava korisnike zaštićenog područja i zaštitne zone o mogućnostima za obavljanje radova i aktivnosti; učestvuje u postupku utvrđivanja naknade za uskraćivanje ili ograničavanje prava korišćenja; izdaje saglasnosti i odobrenja; prati stanje i vodi evidencije o prirodnim vrednostima, nepokretnostima i ljudskim aktivnostima; utvrđuje i naplaćuje naknade za korišćenje zaštićenog područja.

(3) Upravljač je dužan da izvrši upis delatnosti upravljanja zaštićenim područjem u skladu sa propisima kojima se uređuje klasifikacija delatnosti i registracija udruženja u roku od 60 dana od dana stupanja na snagu ove uredbe.

Član 9

(1) Očuvanje, unapređenje, održivo korišćenje i prikazivanje prirodnih i drugih vrednosti Predela izuzetnih odlika „Ade i odseci kod Slankamenaˮ sprovodi se prema planu upravljanja koji donosi Upravljač na period od deset godina (u daljem tekstu: Plan upravljanja), sa sadržinom i na način propisan zakonom kojim se uređuje zaštita prirode.

(2) Plan upravljanja sadrži ciljeve i prioritetne zadatke očuvanja povoljnog stanja zaštitne zone, kao i preventivne mere zaštite od požara u skladu sa zakonom kojim se uređuje zaštita od požara i propisima donetim na osnovu tog zakona.

(3) Plan upravljanja Upravljač donosi i dostavlja ministarstvu nadležnom za poslove zaštite prirode (u daljem tekstu: Ministarstvo) najkasnije u roku od deset meseci od dana stupanja na snagu ove uredbe.

(4) U postupku davanja saglasnosti na Plan upravljanja, Ministarstvo pribavlja mišljenja ministarstava nadležnih za poslove nauke, prosvete, turizma, prostornog planiranja, vodoprivrede, rudarstva, poljoprivrede, šumarstva i finansija.

(5) Upravljač je dužan da jednom u tri godine analizira sprovođenje Plana upravljanja i ostvarene rezultate i po potrebi izvrši njegovu reviziju.

(6) Do donošenja Plana upravljanja, Upravljač vrši poslove na osnovu godišnjeg programa upravljanja koji je dužan da donese i dostavi Ministarstvu na saglasnost u roku od 30 dana od dana stupanja na snagu ove uredbe.

(7) Godišnji program upravljanja iz stava 6. ovog člana sadrži naročito: sažet prikaz prirodnih i drugih vrednosti zaštićenog područja, ciljeva zaštite i održivog korišćenja, mogućnosti i ograničenja za njihovo ostvarivanje; detaljan prikaz godišnjih zadataka na čuvanju, održavanju, unapređenju, prikazivanju i održivom korišćenju zaštićenog područja za potrebe nauke, obrazovanja, rekreacije i turizma i ukupnog socio-ekonomskog razvoja; prikaz konkretnih poslova na izradi i donošenju upravljačkih dokumenata, prvenstveno Plana upravljanja, akta o unutrašnjem redu i čuvarskoj službi i akta o naknadi za korišćenje zaštićenog područja; prikaz zadataka na obeležavanju zaštićenog područja, zasnivanju informacionog sistema i protivpožarnoj zaštiti; prikaz subjekata i organizacionih i materijalnih uslova za izvršenja programa, visine i izvora potrebnih finansijskih sredstava.

Član 10

(1) Upravljač je dužan da obezbedi sprovođenje režima zaštite, odnosno unutrašnji red i čuvanje zaštićenog područja u skladu sa pravilnikom o unutrašnjem redu i čuvarskoj službi koji donosi uz saglasnost Ministarstva u roku od šest meseci od dana stupanja na snagu ove uredbe.

(2) U okviru sadržine propisane Zakonom o zaštiti prirode, pravilnikom iz stava 1. ovog člana se bliže utvrđuju zabranjeni radovi i aktivnosti, kao i pravila i uslovi obavljanja radova i aktivnosti koji su dopušteni na području Predela izuzetnih odlika „Ade i odseci kod Slankamenaˮ.

(3) Pravilnik iz stava 1. ovog člana se objavljuje u „Službenom glasniku Republike Srbijeˮ.

Član 11

(1) Upravljač je dužan da na propisan način obeleži Predeo izuzetnih odlika „Ade i odseci kod Slankamenaˮ, njegove spoljne granice i granice površina, odnosno lokaliteta sa režimom zaštite II i III stepena najkasnije u roku od godinu dana od dana stupanja na snagu ove uredbe.

(2) Upravljač je dužan da u saradnji sa Republičkim geodetskim zavodom i Pokrajinskim zavodom za zaštitu prirode, izvrši identifikaciju granica Predela izuzetnih odlika „Ade i odseci kod Slankamenaˮ na terenu, digitalnoj ortofoto karti i katastarskom planu, u roku od 12 meseci od dana stupanja na snagu ove uredbe.

Član 12

Upravljač izrađuje softversko rešenje o prirodnim i stvorenim vrednostima, nepokretnostima, aktivnostima i drugim podacima od značaja za upravljanje Predelom izuzetnih odlika „Ade i odseci kod Slankamenaˮ u roku od dve godine od dana stupanja na snagu ove uredbe.

Član 13

Upravljač može proglasiti ribarsko područje u okviru granica Predela izuzetnih odlika „Ade i odseci kod Slankamenaˮ, na osnovu prethodno pribavljene saglasnosti ministra, u skladu sa zakonom kojim se uređuje zaštita i održivo korišćenje ribljeg fonda.

Član 14

Visinu naknade za korišćenje Predela izuzetnih odlika „Ade i odseci kod Slankamenaˮ, svojim aktom utvrđuje Upravljač, u skladu sa zakonom kojim se uređuju naknade za korišćenje javnih dobara.

Član 15

Sredstva za sprovođenje Plana upravljanja Predela izuzetnih odlika „Ade i odseci kod Slankamenaˮ obezbeđuju se iz budžeta Republike Srbije, od naknade za korišćenje zaštićenog područja, prihoda ostvarenih obavljanjem delatnosti Upravljača i iz drugih izvora u skladu sa zakonom.

Član 16

Planski dokumenti, planovi, programi i osnove iz oblasti šumarstva, lovstva, upravljanja ribljim fondom, vodoprivrede, poljoprivrede i turizma i drugi programi i planovi koji se odnose na korišćenje prirodnih resursa i prostora u zaštićenom području Predela izuzetnih odlika „Ade i odseci kod Slankamenaˮ usaglasiće se sa Prostornim planom Republike Srbije, ovom uredbom i Planom upravljanja.

Član 17

(1) Ova uredba stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u „Službenom glasniku Republike Srbijeˮ.

(2) 05 broj 110-3071/2021

(3) U Beogradu, 8. aprila 2021. godine

(4) Vlada

(5) Predsednik,

(6) Ana Brnabić, s.r.