Uredba o utvrđivanju Prostornog plana područja posebne namene Nacionalnog parka Kopaonik

Prilozi

UVODNE NAPOMENE

Izradi Prostornog plana područja posebne namene Nacionalnog parka Kopaonik (u daljem tekstu: Prostorni plan) pristupilo se na osnovu Odluke o izradi izmena i dopuna Prostornog plana područja posebne namene Nacionalnog parka Kopaonik („Službeni glasnik RS”, br. 32/15 i 81/15) i Odluke o izradi Strateške procene uticaja izmena i dopuna Prostornog plana područja posebne namene Nacionalnog parka Kopaonik na životnu sredinu („Službeni glasnik RS”, br. 39/13, 32/15 i 76/15). U skladu sa odlukom Vlade o izradi Prostornog plana, Ministarstvo građevinarstva, saobraćaja i infrastrukture (kao Nosilac izrade) je obavešteno od strane HEPAKO d.o.o. Beograd Vračar (kao preduzeća koje obezbeđuje finansijska sredstva za izradu Prostornog plana) da je Institut za arhitekturu i urbanizam Srbije odabran za obrađivača Prostornog plana. Ugovor o pružanju usluga na izradi Prostornog plana je zaključen između Ugovornih strana HEPAKO d.o.o. Beograd, kao Naručioca, s jedne strane i Instituta za arhitekturu i urbanizam Srbije (Ugovor broj 1027, od 28. septembra 2015. godine) kao Izvršioca, s druge strane.

Nakon donošenja Prostornog plana 2009. godine usvojeno je nekoliko novih zakona i podzakonskih akata, kao i strateških razvojnih dokumenata koji imaju značajan uticaj na zaštitu Nacionalnog parka i prostorni razvoj turizma na Kopaoniku. Pored važećeg zakonskog osnova, kao i izmena relevantnih propisa, neophodno je bilo sagledati, ili imati u vidu i druge inicijative za promenu Prostornog plana1, ostalu dokumentaciju, kao i smernice Evropske unije za usmeravanje održivog razvoja turizma i zaštitu prirode. Na osnovu raspoloživih informacija, rezultata novijih istraživanja i pozitivnih iskustava razvoja planinskih centara i zaštite prirode na prostoru evropskih Alpa, došlo je do izvesnih promena u koncepciji razvoja i zaštite visokoplaninskih područja, u koje spada i Kopaonik, što ima uticaja na usklađivanje izgradnje turističkih centara i funkcija skijališta sa zahtevima i strožim režimima i standardima zaštite prirode i životne sredine. Sve navedene okolnosti i promene uticale su na pokretanje procedure za izradu Prostornog plana.

Izrada Prostornog plana područja posebne namene Nacionalnog parka Kopaonik usklađena je sa: Zakonom o planiranju i izgradnji („Službeni glasnik RS”, br. 72/09, 81/09 – ispravka, 64/10 – US, 24/11, 121/12, 42/13 – US, 50/13 – US, 98/13 – US, 132/14 i 145/14), Zakonom o Prostornom planu Republike Srbije od 2010. do 2020. godine („Službeni glasnik RS”, broj 88/10), Pravilnikom o sadržini, načinu i postupku izrade dokumenata prostornog i urbanističkog planiranja („Službeni glasnik RS”, broj 64/15), Zakonom o zaštiti prirode („Službeni glasnik RS”, br. 36/09, 88/10, 91/10 – ispravka i 14/16), Zakonom o nacionalnim parkovima („Službeni glasnik RS”, broj 84/15), Zakonom o zaštiti životne sredine („Službeni glasnik RS”, br. 135/04, 36/09, 36/09 – dr. zakon, 72/09 – dr. zakon, 43/11 – US i 14/16), Zakonom o vodama („Službeni glasnik RS”, br. 30/10 i 93/12), Zakonom o strateškoj proceni uticaja na životnu sredinu („Službeni glasnik RS”, br. 135/04 i 88/10), Zakonom o kulturnim dobrima („Službeni glasnik RS”, br. 71/94, 52/11 – dr. zakon, 52/11 – dr. zakon i 99/11 – dr. zakon), Zakonom o turizmu („Službeni glasnik RS”, br. 36/09, 88/10, 99/11 – dr. zakon, 93/12 i 84/15), Uredbom o ekološkoj mreži („Službeni glasnik RS”, broj 102/10), Uredbom o utvrđivanju Vodoprivredne osnove Republike Srbije („Službeni glasnik RS”, broj 11/02) i drugim važećim odlukama i strategijama Vlade, kao i drugim normativnim aktima i dokumentima koji se odnose na problematiku iz predmeta Prostornog plana.

Posebne namene zbog kojih se radi Prostorni plan su: zaštićeno područje Nacionalnog parka Kopaonik i primarna turistička destinacija Kopaonik.

Brisan je raniji stav 5. (vidi član 3. Uredbe - 81/2023-7)

U pripremi i izradi Prostornog plana uspostavljena je saradnja sa stručnim i drugim institucijama i organizacijama, kao i preduzećima koja posluju na planskom području. Ostvarena je neposredna saradnja i obavljen niz konsultacija sa Zavodom za zaštitu prirode Srbije i ministarstvima nadležnim za zaštitu životne sredine i prostorno planiranje, u okviru kojih su dobijeni uslovi za izradu Prostornog plana. Uspostavljena je saradnja i obavljene su posebne konsultacije posle ranog javnog uvida sa predstavnicima opštinskih uprava Raške, Brusa i Leposavića, čija će uloga posebno biti izražena u procesu implementacije planskih rešenja.

Ovaj dokument predstavlja Prostorni plan područja posebne namene Nacionalnog parka Kopaonik koji je pripremljen nakon postupanja po Izveštaju Komisije za sprovođenje postupka javnog uvida (Izveštaj o obavljenom javnom uvidu u Nacrt izmena i dopuna Prostornog plana područja posebne namene Nacionalnog parka Kopaonik i Izveštaj o strateškoj proceni uticaja izmena i dopuna Prostornog plana područja posebne namene Nacionalnog parka Kopaonik na životnu sredinu, Ministarstvo građevinarstva, saobraćaja i infrastrukture broj 350-01-01002/2015-11, od 21. marta 2016. godine), kao i po mišljenjima ministarstava na Predlog uredbe o Prostornom planu koja su dostavljena obrađivaču tokom jula 2016. godine.

Prostorni plan sadrži: I. Polazne osnove (sa obuhvatom i granicama područja prostornog plana, celina i podcelina posebne namene; obavezama, uslovima i smernica iz Prostornog plana Republike Srbije i drugih razvojnih dokumenata; sinteznim prikazom analize i ocene stanja, ograničenja i potencijala i dr.); II. Principe i ciljeve prostornog razvoja područja posebne namene (Principi prostornog razvoja; Opšti i operativni ciljevi prostornog razvoja; Regionalni položaj i aspekti razvoja područja posebne namene; Opšta koncepcija razvoja područja Nacionalnog parka i dr.); III. Planska rešenja prostornog razvoja područja posebne namene i drugih oblasti od značaja za definisanje planskih rešenja (sa analizom uticaja posebnih namena Nacionalnog parka na razvoj pojedinih oblasti, izraženih konflikata, predlozima za rešenje konflikata, namenom prostora i bilansom površina posebne namene i dr.); IV. Pravila upotrebe zemljišta, pravila uređenja i pravila građenja (sa pravilima građenja za detaljnu razradu poslovno-stambenog kompleksa i helidroma sa hangarom u naselju Čajetina); V. Implementaciju Prostornog plana (učesnike, smernice za izradu planske i druge razvojne dokumentacije; prioritetna planska rešenja i projekte; mere i instrumente za implementaciju); Referalne karte (broj 1. „Posebne namene prostora” u razmeri 1:25.000, broj 2. „Mreža naselja, infrastrukturni sistemi i zaštita životne sredine, prirodnih i kulturnih dobara” u razmeri 1:25.000, broj 3. „Sprovođenje Prostornog plana” u razmeri 1:25.000, i broj 4. sa četiri lista detaljne razrade za poslovno-stambeni kompleks i helidrom sa hangarom u naselju Čajetina, KO Kopaonik u razmeri 1:1.000 – List 1. „Postojeća namena površina”, List 2. „Planirana namena površina”, List 3. „Plan regulacije i nivelacije sa saobraćajnim rešenjem”, List 3a „Plan regulacije i nivelacije sa saobraćajnim rešenjem – podužni profil saobraćajnice” i List 4. „Sinhron plan infrastrukture”).

Uporedo sa izradom nacrta Prostornog plana, pripremljen je nacrt Izveštaja o strateškoj proceni uticaja Prostornog plana na životnu sredinu.

Prostorni plan se radi u GIS okruženju zasnovanom na ESRI tehnologiji (ArcGIS 10h), što omogućava jednostavniju razmenu podataka, formiranje Geografskog informacionog sistema za obuhvaćeno područje i efikasniju kontrolu sprovođenja Prostornog plana.

Prostorni plan predstavlja planski osnov za zaštitu, korišćenje i uređenje Nacionalnog parka Kopaonik, drugih zaštićenih i predviđenih za zaštitu prirodnih i nepokretnih kulturnih dobara, obuhvaćenog dela primarne turističke destinacije Kopaonik i za održivi razvoj obuhvaćenih lokalnih zajednica. Prostorni plan predstavlja planski osnov za izdavanje informacije o lokaciji i lokacijskih uslova za poslovno-stambeni kompleks i helidrom sa hangarom u naselju Čajetina, KO Kopaonik.

Ovaj prostorni plan je planski osnov za usklađivanje donetih (za teritorije opština Raška i Brus) i izradu (za teritoriju opštine Leposavić) planskih rešenja prostornih planova jedinica lokalne samouprave i za usklađivanje svih urbanističkih planova čiji se obuhvat nalazi u celosti ili jednim delom u granicama Nacionalnog parka Kopaonik i planskog područja prema smernicama utvrđenim u delu V. 2. Prostornog plana.

Izradi izmena i dopuna Prostornog plana područja posebne namene Nacionalnog parka Kopaonik (u daljem tekstu: izmene i dopune Prostornog plana) pristupilo se na osnovu Odluke o izradi izmena i dopuna Prostornog plana područja posebne namene Nacionalnog parka „Kopaonikˮ („Službeni glasnik RS”, broj 82/19). Nosilac izrade izmena i dopuna Prostornog plana je Ministarstvo građevinarstva, saobraćaja i infrastrukture, a obrađivač je Institut za arhitekturu i urbanizam Srbije.

Izmene i dopune Prostornog plana date su u sledećim glavama, odeljcima i grafičkim prilozima planskog dokumenta:

1) I. POLAZNE OSNOVE, 3. Skraćeni prikaz postojećeg stanja, 3.1 Postojeće stanje, 3.1.1 Posebna namene prostora, 3.1.1.2 Turizam – Fizički sadržaji turističkog kompleksa i turističke infrastrukture;

2) III. PLANSKA REŠENJA PROSTORNOG RAZVOJA PODRUČJA POSEBNE NAMENE, 2. Turizam i rekreacija, 2.1 Kapacitet prostora Nacionalnog parka za turizam i rekreaciju u odnosu na režime zaštite, 2.2 Organizacija i uređenje prostora za funkcije Nacionalnog parka, turizam i rekreaciju, 2.2.2 Sadržaji turizma i rekreacije u primarnom turističkom centru Kopaonik na području NP, 2.2.3 Sadržaji turizma i rekreacije na području Prostornog plana van granica NP i 2.2.4 Sadržaji turističke infrastrukture – Alpsko skijalište, 4. Uticaj posebne namene na razvoj pojedinih oblasti, 4.4 Infrastrukturni sistemi, 4.4.2 Vodosnabdevanje i odvođenje otpadnih voda – Male akumulacije i mikro vodozahvati;

3) IV. PRAVILA UPOTREBE ZEMLJIŠTA, UREĐENJA I GRAĐENJA, 3. Pravila uređenja površina i objekata javnog skijališta i ostale turističke infrastrukture, 3.1. Pravila uređenja javnog skijališta, 3.3. Pravila uređenja za ski stazu „Bela reka 3”, 3.4. Pravila uređenja za linijsku infrastrukturu kabinske žičare tipa gondole „Pančić”, 3.5. Pravila uređenja za linijsku infrastrukturu kabinske žičare tipa gondole „Treska – Vikend naselje”, 3.6. Pravila uređenja za akumulaciju „Mali Karaman”, KO Brzeće i KO Kopaonik, 3.7. Pravila uređenja za ski staze 1, 2, 3 i 4 na lokaciji „Duboka 2”, KO Brzeće i 3.8. Pravila uređenja za linijsku infrastrukturu kombinovane gondole – žičare „Vojni dom – Mali Karaman”, KO Brzeće i KO Kopaonik;

4. Pravila uređenja za objekte ostalih namena, 4.1 Pravila uređenja za objekte turističke namene, 4.1.1 Pravila uređenja turističkih kompleksa, punktova, naselja i infrastrukture;

4) V. IMPLEMENTACIJA PROSTORNOG PLANA, izmene referalnih karata u razmeri 1:25.000: 1. „Posebne namene prostora”, 2. „Mreža naselja, infrastrukturni sistemi i zaštita životne sredine, prirodnih i kulturnih dobara” i 3. „Sprovođenje Prostornog plana” sa korekcijama alpskog skijališta; i dopune grafičkim prilozima: broj 5. sa četiri lista detaljne razrade za ski stazu „Bela reka 3”, KO Brzeće u razmeri 1:1000 – List 1. „Postojeća namena površina”, List 2. „Planirana namena površina”, List 3. „Plan regulacije i nivelacije sa analitičko-geodetskim elementima za obeležavanje” i List 4. „Sinhron plan infrastrukture”, broj 6. sa četiri lista detaljne razrade za linijsku infrastrukturu kabinske žičare tipa gondole „Pančić”, KO Brzeće i KO Kopaonik u razmeri 1:1000 – List 1. „Postojeća namena površina”, List 2. „Planirana namena površina”, List 3. „Plan regulacije i nivelacije sa analitičko–geodetskim elementima za obeležavanje” i List 4. „Sinhron plan infrastrukture”; broj 7. sa četiri lista detaljne razrade za linijsku infrastrukturu kabinske žičare tipa gondole „Treska – Vikend naselje”, KO Kopaonik u razmeri 1:1000 – List 1. „Postojeća namena površina”, List 2. „Planirana namena površina”, List 3. „Plan regulacije i nivelacije sa analitičko-geodetskim elementima za obeležavanje” i List 4. „Sinhron plan infrastrukture”; broj 8. sa četiri lista detaljne razrade za akumulaciju „Mali Karaman”, KO Brzeće i KO Kopaonik u razmeri 1:1000 – List 1. „Postojeća namena površina”, List 2. „Planirana namena površina”, List 3. „Plan regulacije i nivelacije sa analitičko-geodetskim elementima za obeležavanje” i List 4. „Sinhron plan infrastrukture”; broj 9. sa četiri lista detaljne razrade za ski staze 1, 2, 3 i 4 na lokaciji „Duboka 2”, KO Brzeće u razmeri 1:1000 – List 1. „Postojeća namena površina”, List 2. „Planirana namena površina”, List 3. „Plan regulacije i nivelacije sa analitičko-geodetskim elementima za obeležavanje” i List 4. „Sinhron plan infrastrukture” i broj 10. sa četiri lista detaljne razrade za linijsku infrastrukturu kombinovane gondole – žičare „Vojni dom – Mali Karaman”, KO Brzeće i KO Kopaonik u razmeri 1:1000 List 1. „Postojeća namena površina”, List 2. „Planirana namena površina”, List 3. „Plan regulacije i nivelacije sa analitičko-geodetskim elementima za obeležavanje” i List 4. „Sinhron plan infrastrukture”.

Izrada izmena i dopuna Prostornog plana usklađena je sa: Zakonom o planiranju i izgradnji („Službeni glasnik RS”, br. 72/09, 81/09 – ispravka, 64/10 – US, 18/11, 24/11, 121/12, 42/13 – US, 50/13 – US, 98/13 – US, 132/14, 145/14, 83/18, 31/19, 37/19 – dr. zakon, 9/20, 52/21 i 62/23), Zakonom o Prostornom planu Republike Srbije od 2010. do 2020. godine („Službeni glasnik RS”, broj 88/10), Pravilnikom o sadržini, načinu i postupku izrade dokumenata prostornog i urbanističkog planiranja („Službeni glasnik RS”, broj 32/19), Zakonom o zaštiti prirode („Službeni glasnik RS”, br. 36/09, 88/10, 91/10, 14/16, 95/18 – dr. zakon i 71/21), Zakonom o nacionalnim parkovima („Službeni glasnik RS”, br. 84/15 i 95/18 – dr. zakon), Zakonom o zaštiti životne sredine („Službeni glasnik RS”, br. 135/04, 36/09 – dr. zakon, 72/09 – dr. zakon, 43/11 – US, 14/16, 76/18, 95/18 – dr. zakon i 95/18 – dr. zakon), Zakonom o vodama („Službeni glasnik RS”, br. 30/10, 93/12, 101/16, 95/18 i 95/18 – dr. zakon), Zakonom o strateškoj proceni uticaja na životnu sredinu („Službeni glasnik RS”, br. 135/04 i 88/10), Zakonom o kulturnim dobrima („Službeni glasnik RS”, br. 71/94, 52/11 – dr. zakon, 99/11 – dr. zakon, 6/20 – dr. zakon i 35/21 – dr. zakon), Zakonom o turizmu („Službeni glasnik RS”, broj 17/19), Uredbom o ekološkoj mreži („Službeni glasnik RS”, broj 102/10) i drugim aktuelnim odlukama i dokumentima javnih politika Vlade, kao i drugim normativnim aktima i dokumentima koji se odnose na problematiku iz predmeta planskog dokumenta.

Izmene i dopune Prostornog plana donose se za period do 2032. godine, sa elementima za njegovu implementaciju u tom periodu.

U pripremi i izradi izmena i dopuna Prostornog plana uspostavljena je saradnja sa Javnim preduzećem „Skijališta Srbije”, Zavodom za zaštitu prirode Srbije, ministarstvima, stručnim i drugim institucijama i organizacijama, kao i sa preduzećima koji imaju nadležnosti na planskom području.

Izmene i dopune Prostornog plana predstavljaju planski osnov za izdavanje informacije o lokaciji i lokacijskih uslova za ski stazu „Bela reka 3”, KO Brzeće i kabinskih žičara tipa gondole „Pančić”, KO Brzeće i KO Kopaonik; „Treska – Vikend naselje”, KO Kopaonik; akumulaciju „Mali Karaman”, KO Brzeće; KO Kopaonik i ski staze 1, 2, 3 i 4 na lokaciji „Duboka 2”, KO Brzeće; i linijsku infrastrukturu kombinovane gondole – žičare „Vojni dom – Mali Karaman”, KO Brzeće i KO Kopaonik.1

–––––––––––––

1 Javno preduzeće „Skijališta Srbije” iz 2015. godine („Analiza mogućnosti razvoja skijaške infrastrukture u Ski centru „Kopaonik”); jedinice lokalne samouprave; i dr.

1 Bliže je definisano u glavi V. Implementacija Prostornog plana, odeljak 2. Smernice za izradu planske i druge dokumentacije i za sprovođenje Prostornog plana.