Uredba o utvrđivanju Prostornog plana područja posebne namene Nacionalnog parka „Tara”

Prilozi

PROSTORNI PLAN PODRUČJA POSEBNE NAMENE

NACIONALNOG PARKA „TARA”

UVODNE NAPOMENE

Izradi Prostornog plana područja posebne namene Nacionalnog parka „Tara” (u daljem tekstu: Prostorni plan) pristupilo se na osnovu Odluke o izradi Prostornog plana područja posebne namene Nacionalnog parka „Tara” („Službeni glasnik RS”, br. 31/18 i 38/18 – ispravka) i Odluke o izradi Strateške procene uticaja Prostornog plana područja posebne namene Nacionalnog parka Tara na životnu sredinu („Službeni glasnik RS”, broj 23/18).

Izrada Prostornog plana u svemu je u skladu sa Zakonom o planiranju i izgradnji („Službeni glasnik RS”, br. 72/09, 81/09 – ispravka, 64/10 – US, 24/11, 121/12, 42/13 – US, 50/13 – US, 98/13 – US, 132/14, 145/14, 83/18, 31/19, 37/19 – dr. zakon i 9/20), Pravilnikom o sadržini, načinu i postupku izrade dokumenata prostornog i urbanističkog planiranja („Službeni glasnik RS”, broj 32/19), Zakonom o zaštiti prirode („Službeni glasnik RS”, br. 36/09, 88/10, 91/10 – ispravka, 14/16 i 95/18 – dr. zakon), Zakonom o šumama („Službeni glasnik RS”, br. 30/10, 93/12, 89/15 i 95/18 – dr. zakon) i dr.

Planiranje, korišćenje, uređenje i zaštita prostora zasniva se na principima uređenja i korišćenja prostora utvrđenim članom 3. Zakona o planiranju i izgradnji i članom 5. Zakona o zaštiti prirode kao i odredbama Zakona o nacionalnim parkovima („Službeni glasnik RS”, br. 84/15 i 95/18 – dr. zakon).

Vizija i dugoročni cilj razvoja i donošenja Prostornog plana je obezbeđenje prostornih uslova za ostvarenje posebne namene područja.

Konceptualni okvir planiranja, korišćenja, uređenja i zaštite planskog područja zasniva se na obezbeđenju uslova za: plansko korišćenje Nacionalnog parka „Tara”; racionalno korišćenje i očuvanje prirodnih resursa; zaštitu i unapređenje životne sredine; valorizaciju komplementarnih potencijala područja za razvoj; prostornu, saobraćajnu i privrednu integraciju područja sa okruženjem i dr.

Predmet Prostornog plana predstavljaju sledeće posebne namene: prirodne i kulturne vrednosti zaštićenog područja Nacionalnog parka „Tara” (u daljem tekstu: NP „Tara”), turizam i stanovanje, usaglašeni sa zaštitom, uređenjem i razvojem prirodnih vrednosti i kulturnih dobara. Prostorni plan se sprovodi direktno, izdavanjem lokacijskih uslova, na osnovu detaljnih razrada za Mitrovac, Krnju Jelu, Sekulić i Manastir Raču, kao i pravila uređenja i građenja za ostale terene u planskom području, a za ovim prostornim planom definisane zone i namene radiće se planovi detaljne regulacije i urbanistički projekti, u skladu sa smernicama utvrđenim u glavi V. Prostornog plana.

S obzirom da je do sada važeća Uredba o utvrđivanju Prostornog plana područja posebne namene Nacionalnog parka „Tara” („Službeni glasnik RS”, broj 100/10), doneta sa vremenskim horizontom 2021. godina i pojedinim planskim postavkama planiranim do 2025. godine, vremenski horizont ovog prostornog plana je 2030. godina. Naglašava se da Prostorni plan generalno obuhvata NP „Tara” u novim granicama i sa novim režimima zaštite definisanim Zakonom o nacionalnim parkovima, kojim je u granice NP „Tara” uključeno i celo područje Predela izuzetnih odlika „Zaovine”. Ovo je i jedan od važnih razloga i povoda za izradu Prostornog plana u kojem su redefinisani režimi zaštite i korišćenja prostora na celom području NP „Tara” u novim, proširenim granicama, sa precizno utvrđenim katastarskim parcelama i režimima zaštite koji na njima važe, čime se jasno ukazuje na mogućnosti i ograničenja korišćenja prostora, planiranje i realizaciju pojedinih namena i slično. Primena Prostornog plana je tako znatno olakšana i ujedno je obezbeđena neophodna korelacija između planskih rešenja i pravila uređenja, građenja i zaštite sa faktičkim stanjem na terenu i u katastru nepokretnosti. Status Prostornog plana područja posebne namene Nacionalnog parka „Tara” iz 2010. godine u odnosu na ovaj prostorni plan je definisan u glavi V. Prostornog plana.

Prostorni plan sadrži detaljnu razradu za pojedine zone (pogotovo područja koja imaju turistički potencijal ili posebne vrednosti), kao i pravila uređenja i građenja prema utvrđenom režimu zaštite pojedinih prirodnih celina za ostala područja u okviru granica obuhvata.

Izveštaj o Strateškoj proceni uticaja Prostornog plana područja posebne namene Nacionalnog parka Tara na životnu sredinu je sastavni deo dokumentacione osnove Prostornog plana.

Prostorni plan predstavlja planski osnov za zaštitu, korišćenje i uređenje NP „Tara” i za održivi razvoj planskog područja. Donošenjem Prostornog plana obezbediće se: zaštita i uređenje NP „Tara”, razvoj turističkih i ugostiteljskih sadržaja, korišćenje prirodnih resursa u skladu sa režimima zaštite i na principima održivog razvoja, unapređenje infrastrukturne i komunalne opremljenosti, unapređenje kvaliteta življenja lokalnog stanovništva stimulacijom postojećih i razvojem novih delatnosti, zadovoljenje sportsko-rekreativnih potreba urbanog stanovništva iz okruženja, i smernice za institucionalno-organizacionu i upravno-kontrolnu podršku održivom korišćenju i zaštiti NP „Tara”.

Prostorni plan predstavlja planski osnov za izdavanje lokacijskih uslova, izradu planske i tehničke dokumentacije, izradu urbanističkih projekata, utvrđivanje javnog interesa i sprovođenje postupka eksproprijacije i izradu projekata parcelacije i preparcelacije, za prostore u obuhvatu detaljne razrade.

Prostorni plan je, takođe, i planski osnov za usklađivanje donetih prostornih i urbanističkih planova na području opštine Bajina Bašta koji se, prema svom položaju, nalaze unutar granica planskog područja ovog prostornog plana (Prostorni plan opštine Bajina Bašta, planovi generalne regulacije za Kaluđerske Bare, Račansku Šljivovicu, Oslušu, Sokolinu, Perućac, planovi detaljne regulacije za Krnju Jelu, Omarska vrela, RP 400 kV u TS 220/35 kV Bajina Bašta), prema smernicama utvrđenim u glavi V. Prostornog plana.

Tekstualni deo Prostornog plana sadrži:

1) polazne osnove (položaj, prostorni obuhvat i opis granica područja Prostornog plana, granica celina i potcelina posebne namene; obaveze, uslovi i smernice iz Zakona o Prostornom planu Republike Srbije od 2010. do 2020. godine („Službeni glasnik RS”, broj 88/10) i drugih razvojnih dokumenata; skraćeni prikaz postojećeg stanja, potencijala i ograničenja i dr.);

2) principe, ciljeve i opštu koncepciju prostornog razvoja NP „Tara” (polazne osnove zaštite i razvoja i principi prostornog razvoja; opšti i operativni ciljevi prostornog razvoja; regionalni aspekt razvoja područja posebne namene i funkcionalne veze i međuodnosi sa okruženjem; polazišta za koncepciju i opštu koncepciju razvoja i osnovnu namenu prostora područja posebne namene, s bilansom površina posebne namene i dr.);

3) planska rešenja prostornog razvoja područja posebne namene i drugih oblasti od značaja za definisanje planskih rešenja (režimi zaštite, uređenja i korišćenja prostora prirodnih i nepokretnih kulturnih dobara, sa analizom uticaja posebne namene na prirodne resurse i predele, privredu, turizam i rekreaciju, demografske i socijalne procese i razvoj naselja; prostorni razvoj saobraćaja i infrastrukturnih sistema; zaštita životne sredine, zaštita od elementarnih nepogoda i tehničko-tehnoloških nesreća, aspekt odbrane i dr.);

4) pravila upotrebe zemljišta, pravila uređenja i pravila građenja (pravila uređenja za zone sa posebnim režimom zaštite; principi i pravila građenja i uređenja površina druge namene – delovi obuhvata Prostornog plana za koje nije predviđena izrada urbanističkog plana; pravila uređenja u obuhvatu detaljne razrade Prostornog plana (za Manastir Raču, Mitrovac, Krnju Jelu i Sekulić);

5) sprovođenje Prostornog plana (institucionalni okvir i učesnici u sprovođenju; smernice za sprovođenje Prostornog plana u drugim planskim dokumentima; odnos prema donetim planskim dokumentima; smernice za sprovođenje Prostornog plana u sektorskim planovima i programima; prioritetna planska rešenja i projekti; mere i instrumenti za sprovođenje Prostornog plana i dr.).

Grafički prikazi Prostornog plana su referalne karte i karte detaljne razrade. Referalne karte su:

1) Referalna karta 1 – „Posebna namena prostora”, izrađena u razmeri 1:25000;

2) Referalna karta 2a – „Saobraćajna infrastruktura sa mrežom naselja, javnim službama i funkcijama”, izrađena u razmeri 1:25000;

3) Referalna karta 2b – „Hidrotehnička, elektroenergetska i telekomunikaciona infrastruktura ”, izrađena u razmeri 1:25000;

4) Referalna karta 3 – „Zaštita životne sredine, prirodnih i kulturnih dobara”, izrađena u razmeri 1:25000;

5) Referalna karta 4 – „Sprovođenje plana”, izrađena u razmeri 1:25000.

Karte detaljne razrade su:

1) karte detaljne razrade „Manastir Rača”, i to:

– Karta 1.1. „Postojeća pretežna namena površina”, izrađena u razmeri 1:2500;

– Karta 1.2. „Planirana pretežna namena površina”, izrađena u razmeri 1:2500;

– Karta 1.3. „Plan saobraćaja, nivelacije i regulacije”, izrađena u razmeri 1:2500;

– Karta 1.4. „Sinhron-plan”, izrađena u razmeri 1:2500;

2) karte detaljne razrade „Mitrovac”, i to:

– Karta 2.1. „Postojeća pretežna namena površina”, izrađena u razmeri 1:2500;

– Karta 2.2. „Planirana pretežna namena površina”, izrađena u razmeri 1:2500;

– Karta 2.3. „Plan saobraćaja, nivelacije i regulacije”, izrađena u razmeri 1:2500;

– Karta 2.4. „Sinhron-plan”, izrađena u razmeri 1:2500;

3) karte detaljne razrade „Krnja Jela”, i to:

– Karta 3.1. „Postojeća pretežna namena površina”, izrađena u razmeri 1:2500;

– Karta 3.2. „Planirana pretežna namena površina”, izrađena u razmeri 1:2500;

– Karta 3.3. „Plan saobraćaja, nivelacije i regulacije”, izrađena u razmeri 1:2500;

– Karta 3.4. „Sinhron-plan”, izrađena u razmeri 1:2500;

4) karte detaljne razrade „Sekulić”, i to:

– Karta 4.1. „Postojeća pretežna namena površina”, izrađena u razmeri 1:2500;

– Karta 4.2. „Planirana pretežna namena površina”, izrađena u razmeri 1:2500;

– Karta 4.3. „Plan saobraćaja, nivelacije i regulacije”, izrađena u razmeri 1:2500;

– Karta 4.4. „Sinhron-plan”, izrađena u razmeri 1:2500.

Tokom izrade ovog prostornog plana korišćena je dokumentaciona osnova Prostornog plana područja posebne namene Nacionalnog parka „Tara” iz 2010. godine (Obrađivač Jugoslovenski institut za urbanizam i stanovanje, JUGINUS, Beograd – u daljem tekstu: Obrađivač) koju je radio multidisciplinarni radni tim Obrađivača i koji su analizirani i inkorporirani u ovaj prostorni plan u meri u kojoj su usklađeni sa postojećim stanjem, savremenim tendencijama i potrebama, kao i zahtevima zaštite osnovnih vrednosti planskog područja i očuvanja karaktera posebne namene u budućnosti.

Obrađivač ističe izuzetno kvalitetnu saradnju koju je imao sa nadležnim institucijama i organizacijama, prvenstveno sa radnim kolektivom Javnog preduzeća „Nacionalni park Tara”, koji je uložio maksimalne napore da Obrađivaču pruži sve informacije, obezbedi kvalitetan terenski rad, konsultacije i nesebičnu pomoć u svakoj fazi izrade ovog prostornog plana.